# verses

text:
мы прарваліся ў паўднёвую частку Керэці і ў вобласьць Юдавую і ў паўднёвую частку Халева, а Сэкелаг спалілі агнём. </p><i> my prarvalìsâ ǔ paǔdnëvuû častku Kerècì ì ǔ voblas′c′ Ûdavuû ì ǔ paǔdnëvuû častku Haleva, a Sèkelag spalìlì agnëm. </i>


text:
І сказаў яму Давід: ці давядзеш мяне да гэтага полчышча? І сказаў ён: прысягні мне Богам, што ты не заб'еш мяне і не перадасі мяне ў рукі гаспадара майго, і я давяду цябе да гэтага полчышча. </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: cì davâdzeš mâne da gètaga polčyšča? Ì skazaǔ ën: prysâgnì mne Bogam, što ty ne zab'eš mâne ì ne peradasì mâne ǔ rukì gaspadara majgo, ì â davâdu câbe da gètaga polčyšča. </i>


text:
<pb/>Давід прысягнуў яму, і ён павёў яго. І вось Амалікіцяне, рассыпаўшыся па ўсёй той краіне, ядуць і п'юць і сьвяткуюць з прычыны вялікай здабычы, якую яны ўзялі зь зямлі Філістымскай і зь зямлі Юдэйскай. </p><i> Davìd prysâgnuǔ âmu, ì ën pavëǔ âgo. Ì vos′ Amalìkìcâne, rassypaǔšysâ pa ǔsëj toj kraìne, âduc′ ì p'ûc′ ì s′vâtkuûc′ z pryčyny vâlìkaj zdabyčy, âkuû âny ǔzâlì z′ zâmlì Fìlìstymskaj ì z′ zâmlì Ûdèjskaj. </i>


text:
І пабіваў іх Давід ад зьмярканьня да вечара другога дня, і ніхто зь іх не ўратаваўся, апрача чатырохсот юнакоў, якія селі на вярблюды і паўцякалі. </p><i> Ì pabìvaǔ ìh Davìd ad z′mârkan′nâ da večara drugoga dnâ, ì nìhto z′ ìh ne ǔratavaǔsâ, aprača čatyrohsot ûnakoǔ, âkìâ selì na vârblûdy ì paǔcâkalì. </i>


text:
І адабраў Давід усё, што ўзялі Амалікіцяне, і абедзьвюх жонак сваіх адабраў Давід, </p><i> Ì adabraǔ Davìd usë, što ǔzâlì Amalìkìcâne, ì abedz′vûh žonak svaìh adabraǔ Davìd, </i>


text:
і не прапала ў іх нічога, ні малога, ні вялікага, ні з сыноў, ні з дачок, ні са здабычы, ні з усяго, што Амалікіцяне ўзялі ў іх: усё вярнуў Давід. </p><i> ì ne prapala ǔ ìh nìčoga, nì maloga, nì vâlìkaga, nì z synoǔ, nì z dačok, nì sa zdabyčy, nì z usâgo, što Amalìkìcâne ǔzâlì ǔ ìh: usë vârnuǔ Davìd. </i>


text:
І ўзяў Давід усё дробнае і буйное быдла, і гналі яго перад сваім быдлам і казалі: гэта - Давідава здабыча. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd usë drobnae ì bujnoe bydla, ì gnalì âgo perad svaìm bydlam ì kazalì: gèta - Davìdava zdabyča. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід да тых дзьвюх сотняў чалавек, якія ня мелі сілы ісьці за ім, і якіх ён пакінуў каля патока Васор, і выйшлі яны насустрач Давіду і насустрач людзям, якія былі зь ім. І падышоў Давід да гэтых людзей і прывітаў іх. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd da tyh dz′vûh sotnâǔ čalavek, âkìâ nâ melì sìly ìs′cì za ìm, ì âkìh ën pakìnuǔ kalâ patoka Vasor, ì vyjšlì âny nasustrač Davìdu ì nasustrač lûdzâm, âkìâ bylì z′ ìm. Ì padyšoǔ Davìd da gètyh lûdzej ì pryvìtaǔ ìh. </i>


text:
Тады ліхія і нягодныя зь людзей, якія хадзілі з Давідам, пачалі гаварыць: за тое, што яны не хадзілі з намі, не дамо ім са здабычы, якую мы адабралі: няхай кожны возьме толькі сваю жонку і дзяцей і йдзе. </p><i> Tady lìhìâ ì nâgodnyâ z′ lûdzej, âkìâ hadzìlì z Davìdam, pačalì gavaryc′: za toe, što âny ne hadzìlì z namì, ne damo ìm sa zdabyčy, âkuû my adabralì: nâhaj kožny voz′me tol′kì svaû žonku ì dzâcej ì jdze. </i>


text:
<pb/>Але Давід сказаў, не рабеце так, братове мае, пасьля таго, як Гасподзь даў нам гэта і захаваў нас і перадаў у рукі нашыя полчышча, што прыходзіла супраць нас. </p><i> Ale Davìd skazaǔ, ne rabece tak, bratove mae, pas′lâ tago, âk Gaspodz′ daǔ nam gèta ì zahavaǔ nas ì peradaǔ u rukì našyâ polčyšča, što pryhodzìla suprac′ nas. </i>


text:
І хто паслухаецца вас у гэтай справе? Якая частка тым, што хадзілі на вайну, такая частка павінна быць і тым, што заставаліся пры абозе: на ўсіх трэба падзяліць. </p><i> Ì hto pasluhaecca vas u gètaj sprave? Âkaâ častka tym, što hadzìlì na vajnu, takaâ častka pavìnna byc′ ì tym, što zastavalìsâ pry aboze: na ǔsìh trèba padzâlìc′. </i>


text:
<pb/>Так было з гэтага часу і пасьля; і паставіў ён гэта ў закон і ў правіла Ізраілю да сёньня. </p><i> Tak bylo z gètaga času ì pas′lâ; ì pastavìǔ ën gèta ǔ zakon ì ǔ pravìla Ìzraìlû da sën′nâ. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід у Сэкелаг і паслаў са здабычы старэйшынам Юдавым, сябрам сваім, кажучы: "вось вам дарунак са здабычы, узятай у ворагаў Гасподніх", - </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd u Sèkelag ì paslaǔ sa zdabyčy starèjšynam Ûdavym, sâbram svaìm, kažučy: "vos′ vam darunak sa zdabyčy, uzâtaj u voragaǔ Gaspodnìh", - </i>


text:
тым, якія ў Вэтылі і ў Раме паўднёвай і ў Ятыры, </p><i> tym, âkìâ ǔ Vètylì ì ǔ Rame paǔdnëvaj ì ǔ Âtyry, </i>


text:
і ў Рахале і ў гарадах Ерахмэельскіх і ў гарадах Кенэйскіх, </p><i> ì ǔ Rahale ì ǔ garadah Erahmèel′skìh ì ǔ garadah Kenèjskìh, </i>


text:
і ў Хэўроне і ва ўсіх мясьцінах, дзе хадзіў Давід сам і людзі ягоныя. </p><i> ì ǔ Hèǔrone ì va ǔsìh mâs′cìnah, dze hadzìǔ Davìd sam ì lûdzì âgonyâ. </i>


text:
<pb/>А Філістымляне ваявалі зь Ізраільцянамі, і пабеглі мужы Ізраільскія ад Філістымлянаў і ўпалі пабітыя на гары Гэлвуе. </p><i> A Fìlìstymlâne vaâvalì z′ Ìzraìl′cânamì, ì pabeglì mužy Ìzraìl′skìâ ad Fìlìstymlânaǔ ì ǔpalì pabìtyâ na gary Gèlvue. </i>


text:
І дагналі Філістымляне Саўла і сыноў ягоных, і забілі Філістымляне Ёнатана і Амінадава і Малхісуа, сыноў Саўлавых. </p><i> Ì dagnalì Fìlìstymlâne Saǔla ì synoǔ âgonyh, ì zabìlì Fìlìstymlâne Ënatana ì Amìnadava ì Malhìsua, synoǔ Saǔlavyh. </i>


text:
І бітва супроць Саўла сталася жорсткая, і стралкі з лукаў цалялі ў яго, і ён вельмі паранены быў стралкамі. </p><i> Ì bìtva suproc′ Saǔla stalasâ žorstkaâ, ì stralkì z lukaǔ calâlì ǔ âgo, ì ën vel′mì paraneny byǔ stralkamì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл збраяносцу свайму: агалі твой меч і закалі мяне ім, каб ня прыйшлі гэтыя неабрэзаныя і не забілі мяне і ня глуміліся зь мяне. Але збраяносец не хацеў, бо вельмі баяўся. Тады Саўл узяў меч свой і ўпаў на яго. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl zbraânoscu svajmu: agalì tvoj meč ì zakalì mâne ìm, kab nâ pryjšlì gètyâ neabrèzanyâ ì ne zabìlì mâne ì nâ glumìlìsâ z′ mâne. Ale zbraânosec ne haceǔ, bo vel′mì baâǔsâ. Tady Saǔl uzâǔ meč svoj ì ǔpaǔ na âgo. </i>


text:
Збраяносец ягоны, убачыўшы, што Саўл памёр, і сам упаў на свой меч і памёр зь ім. </p><i> Zbraânosec âgony, ubačyǔšy, što Saǔl pamër, ì sam upaǔ na svoj meč ì pamër z′ ìm. </i>


text:
Так і памёр у той дзень Саўл і тры сыны ягоныя і збраяносец ягоны, а таксама і ўсе людзі ягоныя разам. </p><i> Tak ì pamër u toj dzen′ Saǔl ì try syny âgonyâ ì zbraânosec âgony, a taksama ì ǔse lûdzì âgonyâ razam. </i>


text:
<pb/>Ізраільцяне, якія жылі ў даліне і за Ярданам, бачачы, што людзі Ізраільскія пабеглі і што памёр Саўл і сыны ягоныя, пакінулі гарады свае і беглі, а Філістымляне прыйшлі і заселі ў іх. </p><i> Ìzraìl′câne, âkìâ žylì ǔ dalìne ì za Ârdanam, bačačy, što lûdzì Ìzraìl′skìâ pabeglì ì što pamër Saǔl ì syny âgonyâ, pakìnulì garady svae ì beglì, a Fìlìstymlâne pryjšlì ì zaselì ǔ ìh. </i>


text:
<pb/>На другі дзень Філістымляне прыйшлі рабаваць забітых і знайшлі Саўла і трох сыноў ягоных, якія загінулі на гары Гэлвуйскай. </p><i> Na drugì dzen′ Fìlìstymlâne pryjšlì rabavac′ zabìtyh ì znajšlì Saǔla ì troh synoǔ âgonyh, âkìâ zagìnulì na gary Gèlvujskaj. </i>


text:
І адсеклі яму галаву, і зьнялі зь яго зброю і паслалі па ўсёй зямлі Філістымскай, каб абвясьціць пра гэта ў капішчах ідалаў сваіх і народу; </p><i> Ì adseklì âmu galavu, ì z′nâlì z′ âgo zbroû ì paslalì pa ǔsëj zâmlì Fìlìstymskaj, kab abvâs′cìc′ pra gèta ǔ kapìščah ìdalaǔ svaìh ì narodu; </i>


text:
і паклалі зброю ягоную ў капішчы Астарты, а цела яго павесілі на сьцяне Бэт-сана. </p><i> ì paklalì zbroû âgonuû ǔ kapìščy Astarty, a cela âgo pavesìlì na s′câne Bèt-sana. </i>


text:
<pb/>І пачулі жыхары Явіса Галаадскага пра тое, што зрабілі Філістымляне з Саўлам, </p><i> Ì pačulì žyhary Âvìsa Galaadskaga pra toe, što zrabìlì Fìlìstymlâne z Saǔlam, </i>


text:
і падняліся ўсе людзі моцныя, і йшлі ўсю ноч, і ўзялі цела Саўла і целы сыноў ягоных са сьцяны Бэт-сана, і прыйшлі ў Явіс, і спалілі іх там; </p><i> ì padnâlìsâ ǔse lûdzì mocnyâ, ì jšlì ǔsû noč, ì ǔzâlì cela Saǔla ì cely synoǔ âgonyh sa s′câny Bèt-sana, ì pryjšlì ǔ Âvìs, ì spalìlì ìh tam; </i>


text:
і ўзялі косьці іхнія і пахавалі пад дубам у Явісе, і пасьціліся сем дзён. </p><i> ì ǔzâlì kos′cì ìhnìâ ì pahavalì pad dubam u Âvìse, ì pas′cìlìsâ sem dzën. </i>


text:
<pb/>Пасьля сьмерці Саўла, калі Давід вярнуўся ад разгрому Амалікіцянаў і прабыў у Сэкелагу два дні, </p><i> Pas′lâ s′mercì Saǔla, kalì Davìd vârnuǔsâ ad razgromu Amalìkìcânaǔ ì prabyǔ u Sèkelagu dva dnì, </i>


text:
вось, на трэці дзень прыходзіць чалавек з табара Саўлавага: вопратка на ім падраная і пыл на галаве ягонай. Прыйшоўшы да Давіда, ён упаў на зямлю і пакланіўся. </p><i> vos′, na trècì dzen′ pryhodzìc′ čalavek z tabara Saǔlavaga: vopratka na ìm padranaâ ì pyl na galave âgonaj. Pryjšoǔšy da Davìda, ën upaǔ na zâmlû ì paklanìǔsâ. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Давід: адкуль ты прыйшоў? І сказаў той: я ўцёк з табара Ізраільскага. </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: adkul′ ty pryjšoǔ? Ì skazaǔ toj: â ǔcëk z tabara Ìzraìl′skaga. </i>


text:
І сказаў яму Давід: што адбылося? раскажы мне. І той сказаў: люд пабег зь бітвы, і мноства зь люду ўпала і памерла, і памерлі і Саўл і сын ягоны Ёнатан. </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: što adbylosâ? raskažy mne. Ì toj skazaǔ: lûd pabeg z′ bìtvy, ì mnostva z′ lûdu ǔpala ì pamerla, ì pamerlì ì Saǔl ì syn âgony Ënatan. </i>


text:
І сказаў Давід хлопчыку, які расказваў яму: як ты ведаеш, што Саўл і сын яго Ёнатан памерлі? </p><i> Ì skazaǔ Davìd hlopčyku, âkì raskazvaǔ âmu: âk ty vedaeš, što Saǔl ì syn âgo Ënatan pamerlì? </i>


text:
і сказаў хлопчык, які расказваў Яму: я выпадкова прыйшоў на гару Гэлвуйскую, і вось, Саўл упаў на сваю дзіду, а калясьніцы і верхаўцы даганялі яго. </p><i> ì skazaǔ hlopčyk, âkì raskazvaǔ Âmu: â vypadkova pryjšoǔ na garu Gèlvujskuû, ì vos′, Saǔl upaǔ na svaû dzìdu, a kalâs′nìcy ì verhaǔcy daganâlì âgo. </i>


text:
Тады ён азірнуўся назад і, угледзеўшы мяне, паклікаў мяне. </p><i> Tady ën azìrnuǔsâ nazad ì, ugledzeǔšy mâne, paklìkaǔ mâne. </i>


text:
І я сказаў: вось я. Ён сказаў мне: хто ты? І я сказаў яму: я - Амалікіцянін. </p><i> Ì â skazaǔ: vos′ â. Ën skazaǔ mne: hto ty? Ì â skazaǔ âmu: â - Amalìkìcânìn. </i>


text:
Тады ён сказаў мне: падыдзі да мяне і забі мяне, бо скруха сьмяротная агарнула мяне, душа мая ўсё яшчэ ўва мне. </p><i> Tady ën skazaǔ mne: padydzì da mâne ì zabì mâne, bo skruha s′mârotnaâ agarnula mâne, duša maâ ǔsë âščè ǔva mne. </i>


text:
І я падышоў да яго і забіў яго, бо ведаў, што ён ня будзе жывы пасьля свайго падзеньня; і ўзяў я вянок, які быў на галаве ў яго, і запясьце, якое было на руцэ ў яго, і прынёс іх гаспадару майму сюды. </p><i> Ì â padyšoǔ da âgo ì zabìǔ âgo, bo vedaǔ, što ën nâ budze žyvy pas′lâ svajgo padzen′nâ; ì ǔzâǔ â vânok, âkì byǔ na galave ǔ âgo, ì zapâs′ce, âkoe bylo na rucè ǔ âgo, ì prynës ìh gaspadaru majmu sûdy. </i>


text:
<pb/>Тады схапіў Давід вопратку сваю і падраў яе, таксама і ўсе людзі, якія былі зь ім, </p><i> Tady shapìǔ Davìd vopratku svaû ì padraǔ âe, taksama ì ǔse lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm, </i>


text:
і галасілі і плакалі, і пасьціліся да вечара за Саўла і за сына ягонага Ёнатана, і за народ Гасподні і за дом Ізраілеў, што загінулі яны ад меча. </p><i> ì galasìlì ì plakalì, ì pas′cìlìsâ da večara za Saǔla ì za syna âgonaga Ënatana, ì za narod Gaspodnì ì za dom Ìzraìleǔ, što zagìnulì âny ad meča. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід хлопчыку, які расказваў яму: адкуль ты? і сказаў той: я - сын прыхадня Амалікіцяніна. </p><i> Ì skazaǔ Davìd hlopčyku, âkì raskazvaǔ âmu: adkul′ ty? ì skazaǔ toj: â - syn pryhadnâ Amalìkìcânìna. </i>


text:
Тады Давід сказаў яму: як не пабаяўся ты падняць руку, каб забіць памазанца Гасподняга? </p><i> Tady Davìd skazaǔ âmu: âk ne pabaâǔsâ ty padnâc′ ruku, kab zabìc′ pamazanca Gaspodnâga? </i>


text:
І паклікаў Давід аднаго хлопчыка і сказаў яму: падыдзі, забі яго. І той забіў яго, і ён памёр. </p><i> Ì paklìkaǔ Davìd adnago hlopčyka ì skazaǔ âmu: padydzì, zabì âgo. Ì toj zabìǔ âgo, ì ën pamër. </i>


text:
І сказаў яму Давід: кроў твая на галаве тваёй, бо твае вусны сьведчылі на цябе, калі ты казаў: я забіў памазанца Гасподняга. </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: kroǔ tvaâ na galave tvaëj, bo tvae vusny s′vedčylì na câbe, kalì ty kazaǔ: â zabìǔ pamazanca Gaspodnâga. </i>


text:
<t>І аплакаў Давід Саўла і сына ягонага Ёнатана гэтаю плачнаю песьняю</t> </p><i> <t>Ì aplakaǔ Davìd Saǔla ì syna âgonaga Ënatana gètaû plačnaû pes′nâû</t> </i>


text:
<t>і загадаў навучыць сыноў Юдавых луку, як напісана ў кнізе праведнага, і сказаў:</t> </p><i> <t>ì zagadaǔ navučyc′ synoǔ Ûdavyh luku, âk napìsana ǔ knìze pravednaga, ì skazaǔ:</t> </i>


text:
<t>краса твая, о Ізраіле, разьбітая на вышынях тваіх! як загінулі моцныя!</t> </p><i> <t>krasa tvaâ, o Ìzraìle, raz′bìtaâ na vyšynâh tvaìh! âk zagìnulì mocnyâ!</t> </i>


text:
<pb/><t>Не расказвайце ў Гэце, не абвяшчайце на вуліцах Аскалона, каб ня радаваліся дочкі Філістымлянаў, каб не весяліліся дочкі неабрэзаных.</t> </p><i> <t>Ne raskazvajce ǔ Gèce, ne abvâščajce na vulìcah Askalona, kab nâ radavalìsâ dočkì Fìlìstymlânaǔ, kab ne vesâlìlìsâ dočkì neabrèzanyh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Горы Гэлвуйскія! ні раса, ні дождж на вас, хай ня будзе на вас палёў з пладамі, бо там павалены шчыт моцных, шчыт Саўла, як бы ня быў ён памазаны алеем.</t> </p><i> <t>Gory Gèlvujskìâ! nì rasa, nì doždž na vas, haj nâ budze na vas palëǔ z pladamì, bo tam pavaleny ščyt mocnyh, ščyt Saǔla, âk by nâ byǔ ën pamazany aleem.</t> </i>


text:
<pb/><t>Бяз крыві параненых, бяз тлушчу моцных лук Ёнатана не вяртаўся назад, і меч Саўлаў не вяртаўся марна.</t> </p><i> <t>Bâz kryvì paranenyh, bâz tlušču mocnyh luk Ënatana ne vârtaǔsâ nazad, ì meč Saǔlaǔ ne vârtaǔsâ marna.</t> </i>


text:
<pb/><t>Саўл і Ёнатан, любасныя і згодныя ў жыцьці сваім, не разлучыліся і ў сьмерці сваёй; імклівейшыя за арлоў, дужэйшыя за львоў яны былі.</t> </p><i> <t>Saǔl ì Ënatan, lûbasnyâ ì zgodnyâ ǔ žyc′cì svaìm, ne razlučylìsâ ì ǔ s′mercì svaëj; ìmklìvejšyâ za arloǔ, dužèjšyâ za l′voǔ âny bylì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Дочкі Ізраільскія! плачце па Саўле, які апранаў вас у пурпуру з акрасамі і здабываў на вопратку вашую залатыя аздобы.</t> </p><i> <t>Dočkì Ìzraìl′skìâ! plačce pa Saǔle, âkì apranaǔ vas u purpuru z akrasamì ì zdabyvaǔ na vopratku vašuû zalatyâ azdoby.</t> </i>


text:
<pb/><t>Як загінулі моцныя ў бітве! Забіты Ёнатан на вышынях тваіх.</t> </p><i> <t>Âk zagìnulì mocnyâ ǔ bìtve! Zabìty Ënatan na vyšynâh tvaìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Смуткую па табе, браце мой Ёнатане; ты быў вельмі дарагі мне; любоў твая была мне вышэйшая за любоў жаночую.</t> </p><i> <t>Smutkuû pa tabe, brace moj Ënatane; ty byǔ vel′mì daragì mne; lûboǔ tvaâ byla mne vyšèjšaâ za lûboǔ žanočuû.</t> </i>


text:
<pb/><t>Як загінулі моцныя, загінула зброя баявая!</t> </p><i> <t>Âk zagìnulì mocnyâ, zagìnula zbroâ baâvaâ!</t> </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага Давід спытаўся ў Госпада, кажучы: ці ісьці мне ў які-небудзь горад Юдаў? І сказаў яму Гасподзь: ідзі. І сказаў Давід: куды ісьці? І сказаў Ён: у Хэўрон. </p><i> Pas′lâ gètaga Davìd spytaǔsâ ǔ Gospada, kažučy: cì ìs′cì mne ǔ âkì-nebudz′ gorad Ûdaǔ? Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: ìdzì. Ì skazaǔ Davìd: kudy ìs′cì? Ì skazaǔ Ën: u Hèǔron. </i>


text:
І пайшоў туды Давід і абедзьве жонкі ягоныя, Ахінаама Ізрэіліцянка і Авігея, былая жонка Навалава, Кармэліцянка. </p><i> Ì pajšoǔ tudy Davìd ì abedz′ve žonkì âgonyâ, Ahìnaama Ìzrèìlìcânka ì Avìgeâ, bylaâ žonka Navalava, Karmèlìcânka. </i>


text:
І людзей, якія былі зь ім, прывёў Давід, кожнага зь сямэёй ягонай, і пасяліліся ў горадзе Хэўроне. </p><i> Ì lûdzej, âkìâ bylì z′ ìm, pryvëǔ Davìd, kožnaga z′ sâmèëj âgonaj, ì pasâlìlìsâ ǔ goradze Hèǔrone. </i>


text:
І прыйшлі мужы Юдавыя і памазалі там Давіда на царства над домам Юдавым. І данесьлі Давіду, што жыхары Явіса Галаадскага пахавалі Саўла. </p><i> Ì pryjšlì mužy Ûdavyâ ì pamazalì tam Davìda na carstva nad domam Ûdavym. Ì danes′lì Davìdu, što žyhary Âvìsa Galaadskaga pahavalì Saǔla. </i>


text:
І выправіў Давід паслоў да жыхароў Явіса Галаадскага сказаць ім: дабраславёныя вы ў Госпада за тое, што зрабілі гэтую ласку гаспадару свайму Саўлу, і пахавалі яго; </p><i> Ì vypravìǔ Davìd pasloǔ da žyharoǔ Âvìsa Galaadskaga skazac′ ìm: dabraslavënyâ vy ǔ Gospada za toe, što zrabìlì gètuû lasku gaspadaru svajmu Saǔlu, ì pahavalì âgo; </i>


text:
І сёньня хай узычыць вам Гасподзь ласкаю і праўдаю; і я зраблю вам дабрачынства за тое, што вы гэта зрабілі; </p><i> Ì sën′nâ haj uzyčyc′ vam Gaspodz′ laskaû ì praǔdaû; ì â zrablû vam dabračynstva za toe, što vy gèta zrabìlì; </i>


text:
сёньня хай умацуюцца рукі вашыя, і будзьце мужныя, бо гаспадар ваш Саўл памёр, а мяне памазаў дом Юдаў царом над сабою. </p><i> sën′nâ haj umacuûcca rukì vašyâ, ì budz′ce mužnyâ, bo gaspadar vaš Saǔl pamër, a mâne pamazaǔ dom Ûdaǔ carom nad saboû. </i>


text:
Але Авэнір, сын Ніраў, правадыр войска Саўлавага, узяў Евастэя, сына Саўлавага, і прывёў яго ў Маханаім, </p><i> Ale Avènìr, syn Nìraǔ, pravadyr vojska Saǔlavaga, uzâǔ Evastèâ, syna Saǔlavaga, ì pryvëǔ âgo ǔ Mahanaìm, </i>


text:
і паставіў яго царом над Галаадам і Ашурам і Ізрэелем, і Яфрэмам і Веньямінам, і над усім Ізраілем. </p><i> ì pastavìǔ âgo carom nad Galaadam ì Ašuram ì Ìzrèelem, ì Âfrèmam ì Ven′âmìnam, ì nad usìm Ìzraìlem. </i>


text:
Сорак гадоў было Евастэю, сыну Саўлаваму, калі ён уцараваўся над Ізраілем, і цараваў два гады. Толькі дом Юдаў застаўся з Давідам. </p><i> Sorak gadoǔ bylo Evastèû, synu Saǔlavamu, kalì ën ucaravaǔsâ nad Ìzraìlem, ì caravaǔ dva gady. Tol′kì dom Ûdaǔ zastaǔsâ z Davìdam. </i>


text:
Усяго часу, як Давід цараваў у Хэўроне над домам Юдавым, было сем гадоў і шэсьць месяцаў. </p><i> Usâgo času, âk Davìd caravaǔ u Hèǔrone nad domam Ûdavym, bylo sem gadoǔ ì šès′c′ mesâcaǔ. </i>


text:
<pb/>І выйшаў Авэнір, сын Ніраў, і слугі Евастэя, сына Саўлавага, з Маханаіма ў Гаваон. </p><i> Ì vyjšaǔ Avènìr, syn Nìraǔ, ì slugì Evastèâ, syna Saǔlavaga, z Mahanaìma ǔ Gavaon. </i>


text:
Выйшаў і Ёаў, сын Саруі, з слугамі Давідавымі, і сустрэліся каля Гаваонскай сажалкі, і заселі тыя па адзін бок сажалкі, а гэтыя па другі бок сажалкі. </p><i> Vyjšaǔ ì Ëaǔ, syn Saruì, z slugamì Davìdavymì, ì sustrèlìsâ kalâ Gavaonskaj sažalkì, ì zaselì tyâ pa adzìn bok sažalkì, a gètyâ pa drugì bok sažalkì. </i>


text:
І сказаў Авэнір Ёаву: няхай устануць маладыя хлопцы і падужаюцца перад намі. І сказаў Ёаў: няхай устануць. </p><i> Ì skazaǔ Avènìr Ëavu: nâhaj ustanuc′ maladyâ hlopcy ì padužaûcca perad namì. Ì skazaǔ Ëaǔ: nâhaj ustanuc′. </i>


text:
<pb/>І ўсталі і пайшлі лікам дванаццаць Веньямініцянаў з боку Евастэя, сына Саўлавага, і дванаццаць ад слуг Давідавых. </p><i> Ì ǔstalì ì pajšlì lìkam dvanaccac′ Ven′âmìnìcânaǔ z boku Evastèâ, syna Saǔlavaga, ì dvanaccac′ ad slug Davìdavyh. </i>


text:
Яны схапілі адзін аднаго за галаву, усадзілі меч адзін аднаму ў бок і ўпалі разам. І была названа гэта мясьціна Хэлкат-Хацурым, што ў Гаваоне. </p><i> Âny shapìlì adzìn adnago za galavu, usadzìlì meč adzìn adnamu ǔ bok ì ǔpalì razam. Ì byla nazvana gèta mâs′cìna Hèlkat-Hacurym, što ǔ Gavaone. </i>


text:
<pb/>І адбылася таго дня вельмі лютая бітва, і Авэнір зь людзьмі Ізраільскімі быў пабіты слугамі Давідавымі. </p><i> Ì adbylasâ tago dnâ vel′mì lûtaâ bìtva, ì Avènìr z′ lûdz′mì Ìzraìl′skìmì byǔ pabìty slugamì Davìdavymì. </i>


text:
І былі там тры сыны Саруі: Ёаў і Авэса і Асаіл. А Асаіл быў лёгкі на ногі, як сарна ў полі. </p><i> Ì bylì tam try syny Saruì: Ëaǔ ì Avèsa ì Asaìl. A Asaìl byǔ lëgkì na nogì, âk sarna ǔ polì. </i>


text:
І пагнаўся Асаіл за Авэнірам і перасьледаваў яго, ня ўхіляючыся ні направа ні налева ад сьлядоў Авэніра. </p><i> Ì pagnaǔsâ Asaìl za Avènìram ì peras′ledavaǔ âgo, nâ ǔhìlâûčysâ nì naprava nì naleva ad s′lâdoǔ Avènìra. </i>


text:
<pb/>І азірнуўся Авэнір назад і сказаў: ці ты гэта, Асаіл? Той сказаў: я. </p><i> Ì azìrnuǔsâ Avènìr nazad ì skazaǔ: cì ty gèta, Asaìl? Toj skazaǔ: â. </i>


text:
І сказаў яму Авэнір: ухіліся направа або налева і выбяры сабе аднаго хлопчыка і вазьмі сабе ягоную зброю. Але Асаіл не захацеў адстаць ад яго. </p><i> Ì skazaǔ âmu Avènìr: uhìlìsâ naprava abo naleva ì vybâry sabe adnago hlopčyka ì vaz′mì sabe âgonuû zbroû. Ale Asaìl ne zahaceǔ adstac′ ad âgo. </i>


text:
І паўтарыў Авэнір яшчэ, кажучы Асаілу: адстань ад мяне, каб я не паваліў цябе на зямлю; тады зь якім тварам зьяўлюся я да Ёава, брата твайго? </p><i> Ì paǔtaryǔ Avènìr âščè, kažučy Asaìlu: adstan′ ad mâne, kab â ne pavalìǔ câbe na zâmlû; tady z′ âkìm tvaram z′âǔlûsâ â da Ëava, brata tvajgo? </i>


text:
Але той не захацеў адстаць. Тады Авэнір, павярнуўшы дзіду, ударыў яго ў жывот; дзіда прашыла яго наскрозь, і ён упаў там і памёр на месцы. Усе, хто праходзіў праз тую мясьціну, дзе ўпаў і памёр Асаіл, спыняліся. </p><i> Ale toj ne zahaceǔ adstac′. Tady Avènìr, pavârnuǔšy dzìdu, udaryǔ âgo ǔ žyvot; dzìda prašyla âgo naskroz′, ì ën upaǔ tam ì pamër na mescy. Use, hto prahodzìǔ praz tuû mâs′cìnu, dze ǔpaǔ ì pamër Asaìl, spynâlìsâ. </i>


text:
<pb/>І перасьледавалі Ёаў і Авэса Авэніра. Сонца ўжо зайшло, калі яны прыйшлі да пагорка Ама, што насупраць Гіяха, на дарозе да пустыні Гаваонскай. </p><i> Ì peras′ledavalì Ëaǔ ì Avèsa Avènìra. Sonca ǔžo zajšlo, kalì âny pryjšlì da pagorka Ama, što nasuprac′ Gìâha, na daroze da pustynì Gavaonskaj. </i>


text:
І сабраліся Веньямініцяне вакол Авэніра і склалі адно рушэньне, і сталі на вяршыні аднаго пагорка. </p><i> Ì sabralìsâ Ven′âmìnìcâne vakol Avènìra ì sklalì adno rušèn′ne, ì stalì na vâršynì adnago pagorka. </i>


text:
<pb/>І зьвярнуўся Авэнір да Ёава і сказаў: ці вечна будзе пажыраць мяне меч? ці ты ня ведаеш, што наступствы будуць горасныя? і дакуль ты ня скажаш людзям, каб яны перасталі перасьледаваць братоў сваіх? </p><i> Ì z′vârnuǔsâ Avènìr da Ëava ì skazaǔ: cì večna budze pažyrac′ mâne meč? cì ty nâ vedaeš, što nastupstvy buduc′ gorasnyâ? ì dakul′ ty nâ skažaš lûdzâm, kab âny perastalì peras′ledavac′ bratoǔ svaìh? </i>


text:
І сказаў Ёаў: жывы Бог! калі б ты не казаў інакш, дык яшчэ раніцай перасталі б людзі перасьледаваць братоў сваіх. </p><i> Ì skazaǔ Ëaǔ: žyvy Bog! kalì b ty ne kazaǔ ìnakš, dyk âščè ranìcaj perastalì b lûdzì peras′ledavac′ bratoǔ svaìh. </i>


text:
І затрубіў Ёаў у трубу, і спыніўся ўвесь народ і не перасьледавалі больш Ізраільцянаў; бітва спынілася. </p><i> Ì zatrubìǔ Ëaǔ u trubu, ì spynìǔsâ ǔves′ narod ì ne peras′ledavalì bol′š Ìzraìl′cânaǔ; bìtva spynìlasâ. </i>


text:
А Авэнір і людзі ягоныя ішлі раўнінаю ўсю тую ноч і перайшлі Ярдан, і прайшлі ўвесь Бітрон і прыйшлі ў Маханаім. </p><i> A Avènìr ì lûdzì âgonyâ ìšlì raǔnìnaû ǔsû tuû noč ì perajšlì Ârdan, ì prajšlì ǔves′ Bìtron ì pryjšlì ǔ Mahanaìm. </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Ёаў ад перасьледу Авэніра і сабраў увесь народ, і не хапала з слуг Давідавых дзевятнаццаці чалавек апрача Асаіла. </p><i> Ì vârnuǔsâ Ëaǔ ad peras′ledu Avènìra ì sabraǔ uves′ narod, ì ne hapala z slug Davìdavyh dzevâtnaccacì čalavek aprača Asaìla. </i>


text:
А слугі Давідавыя пабілі Веньямініцянаў і людзей Авэніравых; загінула іх трыста шэсьцьдзясят чалавек. </p><i> A slugì Davìdavyâ pabìlì Ven′âmìnìcânaǔ ì lûdzej Avènìravyh; zagìnula ìh trysta šès′c′dzâsât čalavek. </i>


text:
І ўзялі Асаіла і пахавалі яго ў магіле бацькі ягонага, што ў Віфляеме. І Ёаў зь людзьмі сваімі ішоў усю ноч і на сьвітаньні прыйшоў у Хэўрон. </p><i> Ì ǔzâlì Asaìla ì pahavalì âgo ǔ magìle bac′kì âgonaga, što ǔ Vìflâeme. Ì Ëaǔ z′ lûdz′mì svaìmì ìšoǔ usû noč ì na s′vìtan′nì pryjšoǔ u Hèǔron. </i>


text:
І была працяглая незлагадзь паміж домам Саўлавым і домам Давідавым. Давід усё больш і больш узмацняўся, а дом Саўлаў усё больш і больш занепадаў. </p><i> Ì byla pracâglaâ nezlagadz′ pamìž domam Saǔlavym ì domam Davìdavym. Davìd usë bol′š ì bol′š uzmacnâǔsâ, a dom Saǔlaǔ usë bol′š ì bol′š zanepadaǔ. </i>


text:
<pb/>І нарадзіліся ў Давіда шэсьць сыноў у Хэўроне. Першынец ягоны быў Амон ад Ахінаамы Ізрэеліцянкі, </p><i> Ì naradzìlìsâ ǔ Davìda šès′c′ synoǔ u Hèǔrone. Peršynec âgony byǔ Amon ad Ahìnaamy Ìzrèelìcânkì, </i>


text:
а другі сын ягоны - Далуя ад Авігеі, былой жонкі Навала, Кармэліцянкі; трэці - Авэсалом, сын Маахі, дачкі Талмая, цара Гесурскага; </p><i> a drugì syn âgony - Daluâ ad Avìgeì, byloj žonkì Navala, Karmèlìcânkì; trècì - Avèsalom, syn Maahì, dačkì Talmaâ, cara Gesurskaga; </i>


text:
чацьвёрты - Аданія, сын Агіты; пяты - Сафатыя, сын Авіталы; </p><i> čac′vërty - Adanìâ, syn Agìty; pâty - Safatyâ, syn Avìtaly; </i>


text:
шосты - Етэраам ад Эглы, жонкі Давідавай. Яны нарадзіліся ў Давіда ў Хэўроне. </p><i> šosty - Etèraam ad Ègly, žonkì Davìdavaj. Âny naradzìlìsâ ǔ Davìda ǔ Hèǔrone. </i>


text:
Калі была незлагадзь паміж домам Саўла і домам Давіда, дык Авэнір падтрымліваў дом Саўла. </p><i> Kalì byla nezlagadz′ pamìž domam Saǔla ì domam Davìda, dyk Avènìr padtrymlìvaǔ dom Saǔla. </i>


text:
У Саўла была наложніца, імем Рыцпа, дачка Айя. І ўвайшоў да яе Авэнір. І сказаў Евастэй Авэніру: навошта ты ўвайшоў да наложніцы бацькі майго? </p><i> U Saǔla byla naložnìca, ìmem Rycpa, dačka Ajâ. Ì ǔvajšoǔ da âe Avènìr. Ì skazaǔ Evastèj Avènìru: navošta ty ǔvajšoǔ da naložnìcy bac′kì majgo? </i>


text:
<pb/>Авэнір моцна ўгневаўся на словы Евастэя і сказаў: хіба я - сабачая галава? Я супроць Юды зрабіў сёньня ласку дому Саўла, бацькі твайго, братам ягоным і сябрам ягоным, і ня выдаў цябе ў рукі Давіда, а ты спаганяеш сёньня зь мяне грэх праз жанчыну. </p><i> Avènìr mocna ǔgnevaǔsâ na slovy Evastèâ ì skazaǔ: hìba â - sabačaâ galava? Â suproc′ Ûdy zrabìǔ sën′nâ lasku domu Saǔla, bac′kì tvajgo, bratam âgonym ì sâbram âgonym, ì nâ vydaǔ câbe ǔ rukì Davìda, a ty spaganâeš sën′nâ z′ mâne grèh praz žančynu. </i>


text:
тое і тое няхай зробіць Бог Авэніру і яшчэ болей зробіць яму! Як прысягаў Гасподзь Давіду, так і зраблю яму: </p><i> toe ì toe nâhaj zrobìc′ Bog Avènìru ì âščè bolej zrobìc′ âmu! Âk prysâgaǔ Gaspodz′ Davìdu, tak ì zrablû âmu: </i>


text:
адбяру царства ў дома Саўлавага і пастаўлю трон Давіда над Ізраілем і над Юдам, ад Дана да Вірсавіі. </p><i> adbâru carstva ǔ doma Saǔlavaga ì pastaǔlû tron Davìda nad Ìzraìlem ì nad Ûdam, ad Dana da Vìrsavìì. </i>


text:
І ня мог Евастэй запярэчыць Авэніру, бо баяўся яго. </p><i> Ì nâ mog Evastèj zapârèčyc′ Avènìru, bo baâǔsâ âgo. </i>


text:
<pb/>І паслаў Авэнір ад сябе паслоў да Давіда сказаць: чыя гэта зямля? і яшчэ сказаць: заключы спрымірэнства са мною, і рука мая будзе з табою, каб навярнуць да цябе ўвесь народ Ізраільскі. </p><i> Ì paslaǔ Avènìr ad sâbe pasloǔ da Davìda skazac′: čyâ gèta zâmlâ? ì âščè skazac′: zaklûčy sprymìrènstva sa mnoû, ì ruka maâ budze z taboû, kab navârnuc′ da câbe ǔves′ narod Ìzraìl′skì. </i>


text:
І сказаў Давід: добра, я заключу спрымірэнства з табою, толькі прашу ў цябе аднаго, менавіта - ты ня ўбачыш твару майго, калі не прывядзеш з сабою Мэлхолы, дачкі Саўла, калі прыйдзеш пабачыцца са мною, </p><i> Ì skazaǔ Davìd: dobra, â zaklûču sprymìrènstva z taboû, tol′kì prašu ǔ câbe adnago, menavìta - ty nâ ǔbačyš tvaru majgo, kalì ne pryvâdzeš z saboû Mèlholy, dačkì Saǔla, kalì pryjdzeš pabačycca sa mnoû, </i>


text:
<pb/>І выправіў Давід паслоў да Евастэя, сына Саўлавага, сказаць: аддай жонку маю Мэлхолу, якую я атрымаў за сто краеабразаньняў Філістымскіх. </p><i> Ì vypravìǔ Davìd pasloǔ da Evastèâ, syna Saǔlavaga, skazac′: addaj žonku maû Mèlholu, âkuû â atrymaǔ za sto kraeabrazan′nâǔ Fìlìstymskìh. </i>


text:
І паслаў Евастэй і ўзяў у мужа, у Фалтыя, сына Лаішавага. </p><i> Ì paslaǔ Evastèj ì ǔzâǔ u muža, u Faltyâ, syna Laìšavaga. </i>


text:
Пайшоў зь ёю і муж яе і з плачам праводзіў яе да Бахурыма; але Авэнір сказаў яму: ідзі назад. І ён вярнуўся. </p><i> Pajšoǔ z′ ëû ì muž âe ì z plačam pravodzìǔ âe da Bahuryma; ale Avènìr skazaǔ âmu: ìdzì nazad. Ì ën vârnuǔsâ. </i>


text:
<pb/>І зьвярнуўся Авэнір да старэйшынаў Ізраільскіх, кажучы: і ўчора і заўчора вы хацелі, каб Давід быў царом над вамі; </p><i> Ì z′vârnuǔsâ Avènìr da starèjšynaǔ Ìzraìl′skìh, kažučy: ì ǔčora ì zaǔčora vy hacelì, kab Davìd byǔ carom nad vamì; </i>


text:
цяпер зрабеце гэта, бо Гасподзь сказаў Давіду: "рукою раба Майго Давіда Я выратую народ Мой Ізраіля ад рукі Філістымлянаў і ад рукі ўсіх ворагаў ягоных". </p><i> câper zrabece gèta, bo Gaspodz′ skazaǔ Davìdu: "rukoû raba Majgo Davìda Â vyratuû narod Moj Ìzraìlâ ad rukì Fìlìstymlânaǔ ì ad rukì ǔsìh voragaǔ âgonyh". </i>


text:
<pb/>Тое самае гаварыў Авэнір і Веньямініцянам. І пайшоў Авэнір у Хэўрон, каб пераказаць Давіду ўсё, чаго хацелі Ізраіль і ўвесь дом Веньямінаў. </p><i> Toe samae gavaryǔ Avènìr ì Ven′âmìnìcânam. Ì pajšoǔ Avènìr u Hèǔron, kab perakazac′ Davìdu ǔsë, čago hacelì Ìzraìl′ ì ǔves′ dom Ven′âmìnaǔ. </i>


text:
І прыйшоў Авэнір да Давіда ў Хэўрон і зь ім дваццаць чалавек, і зрабіў Давід гасьціну Авэніру і людзям, якія былі зь ім. </p><i> Ì pryjšoǔ Avènìr da Davìda ǔ Hèǔron ì z′ ìm dvaccac′ čalavek, ì zrabìǔ Davìd gas′cìnu Avènìru ì lûdzâm, âkìâ bylì z′ ìm. </i>


text:
І сказаў Авэнір Давіду: я ўстану і пайду і зьбяру да гаспадара майго цара ўвесь народ Ізраільскі, і яны ўступяць у запавет з табою, і будзеш цараваць над усімі, як жадае душа твая. І адпусьціў Давід Авэніра, і ён пайшоў зь мірам. </p><i> Ì skazaǔ Avènìr Davìdu: â ǔstanu ì pajdu ì z′bâru da gaspadara majgo cara ǔves′ narod Ìzraìl′skì, ì âny ǔstupâc′ u zapavet z taboû, ì budzeš caravac′ nad usìmì, âk žadae duša tvaâ. Ì adpus′cìǔ Davìd Avènìra, ì ën pajšoǔ z′ mìram. </i>


text:
І вось, слугі Давідавы зь Ёавам прыйшлі з паходу і прынесьлі з сабою багата здабычы; але Авэніра ўжо ня было з Давідам у Хэўроне, бо Давід адпусьціў яго, і ён пайшоў зь мірам. </p><i> Ì vos′, slugì Davìdavy z′ Ëavam pryjšlì z pahodu ì prynes′lì z saboû bagata zdabyčy; ale Avènìra ǔžo nâ bylo z Davìdam u Hèǔrone, bo Davìd adpus′cìǔ âgo, ì ën pajšoǔ z′ mìram. </i>


text:
Калі Ёаў і ўсё войска, якое было зь ім, прыйшлі, дык Ёаву расказалі: прыходзіў Авэнір, сын Ніраў, да цара, і той адпусьціў яго, і ён пайшоў зь мірам. </p><i> Kalì Ëaǔ ì ǔsë vojska, âkoe bylo z′ ìm, pryjšlì, dyk Ëavu raskazalì: pryhodzìǔ Avènìr, syn Nìraǔ, da cara, ì toj adpus′cìǔ âgo, ì ën pajšoǔ z′ mìram. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Ёаў да цара і сказаў: што ты зрабіў? вось, прыходзіў да цябе Авэнір; навошта ты адпусьціў яго, і ён пайшоў? </p><i> Ì pryjšoǔ Ëaǔ da cara ì skazaǔ: što ty zrabìǔ? vos′, pryhodzìǔ da câbe Avènìr; navošta ty adpus′cìǔ âgo, ì ën pajšoǔ? </i>


text:
ты ведаеш Авэніра, сына Ніравага: ён прыходзіў ашукаць цябе, выведаць выхад твой і ўваход твой і разьведаць усё, што ты робіш. </p><i> ty vedaeš Avènìra, syna Nìravaga: ën pryhodzìǔ ašukac′ câbe, vyvedac′ vyhad tvoj ì ǔvahod tvoj ì raz′vedac′ usë, što ty robìš. </i>


text:
<pb/>І выйшаў Ёаў ад Давіда і паслаў ганцоў сьледам за Авэнірам; і вярнулі яны яго ад калодзежа Сіра, бязь ведаму Давіда. </p><i> Ì vyjšaǔ Ëaǔ ad Davìda ì paslaǔ gancoǔ s′ledam za Avènìram; ì vârnulì âny âgo ad kalodzeža Sìra, bâz′ vedamu Davìda. </i>


text:
Калі Авэнір вярнуўся ў Хэўрон, дык Ёаў узяў яго ў браму, быццам дзеля таго, каб пагутарыць зь ім таемна, і там ударыў яго ў жывот. І памёр Авэнір за кроў Асаіла, брата Ёава. </p><i> Kalì Avènìr vârnuǔsâ ǔ Hèǔron, dyk Ëaǔ uzâǔ âgo ǔ bramu, byccam dzelâ tago, kab pagutaryc′ z′ ìm taemna, ì tam udaryǔ âgo ǔ žyvot. Ì pamër Avènìr za kroǔ Asaìla, brata Ëava. </i>


text:
<pb/>І дачуўся пасьля Давід і сказаў: невінаваты я і царства маё вавек прад Госпадам за кроў Авэніра, сына Ніравага; </p><i> Ì dačuǔsâ pas′lâ Davìd ì skazaǔ: nevìnavaty â ì carstva maë vavek prad Gospadam za kroǔ Avènìra, syna Nìravaga; </i>


text:
няхай упадзе яна на галаву Ёава і на ўвесь дом бацькі ягонага; хай ніколі не застаецца дом Ёава бязь семяцечнага, альбо пракажонага, альбо абапертага на кій, альбо мечам забітага, альбо таго, каму патрэбен хлеб. </p><i> nâhaj upadze âna na galavu Ëava ì na ǔves′ dom bac′kì âgonaga; haj nìkolì ne zastaecca dom Ëava bâz′ semâcečnaga, al′bo prakažonaga, al′bo abapertaga na kìj, al′bo mečam zabìtaga, al′bo tago, kamu patrèben hleb. </i>


text:
<pb/>А Ёаў і брат ягоны Авэса забілі Авэніра за тое, што ён забіў брата іхняга Асаіла ў бітве каля Гаваона. </p><i> A Ëaǔ ì brat âgony Avèsa zabìlì Avènìra za toe, što ën zabìǔ brata ìhnâga Asaìla ǔ bìtve kalâ Gavaona. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Ёаву і ўсім людзям, якія былі зь ім: падзярэце вопратку вашую і апранецеся ў вярэты і плачце над Авэнірам. І цар Давід ішоў за труною ягонай. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ëavu ì ǔsìm lûdzâm, âkìâ bylì z′ ìm: padzârèce vopratku vašuû ì apranecesâ ǔ vârèty ì plačce nad Avènìram. Ì car Davìd ìšoǔ za trunoû âgonaj. </i>


text:
Калі хавалі Авэніра ў Хэўроне, дык цар гучна плакаў над труною Авэніра; плакаў і ўвесь народ. </p><i> Kalì havalì Avènìra ǔ Hèǔrone, dyk car gučna plakaǔ nad trunoû Avènìra; plakaǔ ì ǔves′ narod. </i>


text:
І аплакаў цар Авэніра, кажучы: <t>ці сьмерцю подлага паміраў Авэнір?</t> </p><i> Ì aplakaǔ car Avènìra, kažučy: <t>cì s′mercû podlaga pamìraǔ Avènìr?</t> </i>


text:
<t>рукі твае ня былі зьвязаныя, і ногі твае не ў кайданах, і ты загінуў, як гінуць ад разбойнікаў. І ўвесь народ пачаў яшчэ болей плакаць над ім.</t> </p><i> <t>rukì tvae nâ bylì z′vâzanyâ, ì nogì tvae ne ǔ kajdanah, ì ty zagìnuǔ, âk gìnuc′ ad razbojnìkaǔ. Ì ǔves′ narod pačaǔ âščè bolej plakac′ nad ìm.</t> </i>


text:
І прыйшоў увесь народ прапанаваць Давіду хлеба, калі яшчэ быў дзень; але Давід прысягнуў, кажучы: тое і тое хацеў зрабіць са мною Бог і яшчэ болей зробіць, калі я да захаду сонца скаштую хлеба альбо чаго-небудзь. </p><i> Ì pryjšoǔ uves′ narod prapanavac′ Davìdu hleba, kalì âščè byǔ dzen′; ale Davìd prysâgnuǔ, kažučy: toe ì toe haceǔ zrabìc′ sa mnoû Bog ì âščè bolej zrobìc′, kalì â da zahadu sonca skaštuû hleba al′bo čago-nebudz′. </i>


text:
<pb/>І ўвесь народ даведаўся пра гэта, і спадабалася яму гэта, як і ўсё, што зрабіў цар, падабалася ўсяму народу. </p><i> Ì ǔves′ narod davedaǔsâ pra gèta, ì spadabalasâ âmu gèta, âk ì ǔsë, što zrabìǔ car, padabalasâ ǔsâmu narodu. </i>


text:
І даведаўся ўвесь народ і ўвесь Ізраіль у той дзень, што не ад цара было забойства Авэніра, сына Ніравага. </p><i> Ì davedaǔsâ ǔves′ narod ì ǔves′ Ìzraìl′ u toj dzen′, što ne ad cara bylo zabojstva Avènìra, syna Nìravaga. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар слугам сваім: ці ведаеце вы, што правадыр і вялікі муж загінуў у гэты дзень у Ізраілі? </p><i> Ì skazaǔ car slugam svaìm: cì vedaece vy, što pravadyr ì vâlìkì muž zagìnuǔ u gèty dzen′ u Ìzraìlì? </i>


text:
я цяпер яшчэ слабы, хоць і памазаны на царства, і гэтыя людзі, сыны Саруі, мацнейшыя за мяне; хай жа дасьць Гасподзь таму, хто робіць ліхое па злосьці ягонай! </p><i> â câper âščè slaby, hoc′ ì pamazany na carstva, ì gètyâ lûdzì, syny Saruì, macnejšyâ za mâne; haj ža das′c′ Gaspodz′ tamu, hto robìc′ lìhoe pa zlos′cì âgonaj! </i>


text:
<pb/>І пачуў Евастэй, сын Саўлаў, што памёр Авэнір у Хэўроне, і апусьціліся рукі ў яго, і ўвесь Ізраіль сумеўся. </p><i> Ì pačuǔ Evastèj, syn Saǔlaǔ, što pamër Avènìr u Hèǔrone, ì apus′cìlìsâ rukì ǔ âgo, ì ǔves′ Ìzraìl′ sumeǔsâ. </i>


text:
У Евастэя, сына Саўлавага, было два правадыры войска: імя аднаго - Баана і імя другога - Рыхаў, сыны Рэмона Бэерацяніна, з наступнікаў Веньямінавых, бо і Бэерот належаў да Веньяміна. </p><i> U Evastèâ, syna Saǔlavaga, bylo dva pravadyry vojska: ìmâ adnago - Baana ì ìmâ drugoga - Ryhaǔ, syny Rèmona Bèeracânìna, z nastupnìkaǔ Ven′âmìnavyh, bo ì Bèerot naležaǔ da Ven′âmìna. </i>


text:
І ўцяклі Бэерацяне ў Гітаім і засталіся там прыхаднямі да сёньня. </p><i> Ì ǔcâklì Bèeracâne ǔ Gìtaìm ì zastalìsâ tam pryhadnâmì da sën′nâ. </i>


text:
<pb/>У Ёнатана, сына Саўлавага, быў сын кульгавы. Пяць гадоў было яму, калі прыйшла вестка пра Саўла і Ёнатана зь Ізрэеля, і нянька, узяўшы яго, пабегла. І калі яна сьпешна бегла, дык ён упаў і стаўся кульгавы. Імя яго Мэмфівастэй. </p><i> U Ënatana, syna Saǔlavaga, byǔ syn kul′gavy. Pâc′ gadoǔ bylo âmu, kalì pryjšla vestka pra Saǔla ì Ënatana z′ Ìzrèelâ, ì nân′ka, uzâǔšy âgo, pabegla. Ì kalì âna s′pešna begla, dyk ën upaǔ ì staǔsâ kul′gavy. Ìmâ âgo Mèmfìvastèj. </i>


text:
<pb/>І пайшлі сыны Рэмона Бэерацяніна, Рыхаў і Баана, і прыйшлі ў самую дзённую сьпёку да дома Евастэя; а ён спаў на пасьцелі аполудні. </p><i> Ì pajšlì syny Rèmona Bèeracânìna, Ryhaǔ ì Baana, ì pryjšlì ǔ samuû dzënnuû s′pëku da doma Evastèâ; a ën spaǔ na pas′celì apoludnì. </i>


text:
Рыхаў і Баана, брат ягоны, увайшлі ў дом, як бы дзеля таго, каб узяць пшаніцы; і ўдарылі яго ў жывот і ўцяклі. </p><i> Ryhaǔ ì Baana, brat âgony, uvajšlì ǔ dom, âk by dzelâ tago, kab uzâc′ pšanìcy; ì ǔdarylì âgo ǔ žyvot ì ǔcâklì. </i>


text:
<pb/>Калі яны ўвайшлі ў дом, Евастэй ляжаў на пасьцелі сваёй; і яны ўдарылі ў яго, і забілі яго, і адсеклі галаву ў яго, і ўзялі галаву ягоную з сабою, і ішлі пустыннаю дарогаю ўсю ноч; </p><i> Kalì âny ǔvajšlì ǔ dom, Evastèj lâžaǔ na pas′celì svaëj; ì âny ǔdarylì ǔ âgo, ì zabìlì âgo, ì adseklì galavu ǔ âgo, ì ǔzâlì galavu âgonuû z saboû, ì ìšlì pustynnaû darogaû ǔsû noč; </i>


text:
і прынесьлі галаву Евастэя да Давіда ў Хэўрон і сказалі цару: вось галава Евастэя, сына Саўлавага, ворага твайго, які шукаў душы тваёй; сёньня Гасподзь адпомсьціў за гаспадара майго цара Саўлу і нашчадкам ягоным. </p><i> ì prynes′lì galavu Evastèâ da Davìda ǔ Hèǔron ì skazalì caru: vos′ galava Evastèâ, syna Saǔlavaga, voraga tvajgo, âkì šukaǔ dušy tvaëj; sën′nâ Gaspodz′ adpoms′cìǔ za gaspadara majgo cara Saǔlu ì naščadkam âgonym. </i>


text:
<pb/>І адказваў Давід Рыхаву і Баану, брату ягонаму, сынам Рэмона Бээрацяніна, і сказаў ім: жывы Гасподзь, Які выбавіў душу маю ад усякага смутку! </p><i> Ì adkazvaǔ Davìd Ryhavu ì Baanu, bratu âgonamu, synam Rèmona Bèèracânìna, ì skazaǔ ìm: žyvy Gaspodz′, Âkì vybavìǔ dušu maû ad usâkaga smutku! </i>


text:
калі таго, хто прынёс мне вестку, сказаўшы: "вось, памёр Саўл і Ёнатан", і хто лічыў сябе радасным вястуном, я схапіў і забіў яго ў Сэкелагу, замест таго, каб даць яму ўзнагароду, </p><i> kalì tago, hto prynës mne vestku, skazaǔšy: "vos′, pamër Saǔl ì Ënatan", ì hto lìčyǔ sâbe radasnym vâstunom, â shapìǔ ì zabìǔ âgo ǔ Sèkelagu, zamest tago, kab dac′ âmu ǔznagarodu, </i>


text:
дык цяпер, калі нягодныя людзі забілі чалавека невінаватага ў ягоным доме на пасьцелі ягонай, няўжо я не спаганю крыві ягонай ад рукі вашай і ня вынішчу вас зь зямлі? </p><i> dyk câper, kalì nâgodnyâ lûdzì zabìlì čalaveka nevìnavataga ǔ âgonym dome na pas′celì âgonaj, nâǔžo â ne spaganû kryvì âgonaj ad rukì vašaj ì nâ vynìšču vas z′ zâmlì? </i>


text:
<pb/>І загадаў Давід слугам, і забілі іх, і адсеклі ім рукі і ногі, і павесілі іх над сажалкай у Хэўроне. А галаву Евастэя ўзялі і пахавалі ў магіле Авэніра, у Хэўроне. </p><i> Ì zagadaǔ Davìd slugam, ì zabìlì ìh, ì adseklì ìm rukì ì nogì, ì pavesìlì ìh nad sažalkaj u Hèǔrone. A galavu Evastèâ ǔzâlì ì pahavalì ǔ magìle Avènìra, u Hèǔrone. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі ўсе плямёны Ізраілевыя да Давіда ў Хэўрон і сказалі: вось, мы - косьці твае і плоць твая; </p><i> Ì pryjšlì ǔse plâmëny Ìzraìlevyâ da Davìda ǔ Hèǔron ì skazalì: vos′, my - kos′cì tvae ì ploc′ tvaâ; </i>


text:
яшчэ ўчора і заўчора, калі Саўл цараваў над намі, ты выводзіў і ўводзіў Ізраіля; і сказаў Гасподзь табе: ты будзеш пасьвіць народ Мой Ізраіля і ты будзеш правадыром Ізраіля. </p><i> âščè ǔčora ì zaǔčora, kalì Saǔl caravaǔ nad namì, ty vyvodzìǔ ì ǔvodzìǔ Ìzraìlâ; ì skazaǔ Gaspodz′ tabe: ty budzeš pas′vìc′ narod Moj Ìzraìlâ ì ty budzeš pravadyrom Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі ўсе старэйшыны Ізраіля да цара ў Хэўрон, і заключыў зь імі цар Давід запавет у Хэўроне прад Госпадам; і памазалі Давіда ў цара над Ізраілем. </p><i> Ì pryjšlì ǔse starèjšyny Ìzraìlâ da cara ǔ Hèǔron, ì zaklûčyǔ z′ ìmì car Davìd zapavet u Hèǔrone prad Gospadam; ì pamazalì Davìda ǔ cara nad Ìzraìlem. </i>


text:
Трыццаць гадоў было Давіду, калі ён зацараваў; цараваў сорак гадоў. </p><i> Tryccac′ gadoǔ bylo Davìdu, kalì ën zacaravaǔ; caravaǔ sorak gadoǔ. </i>


text:
У Хэўроне цараваў над Юдаю сем гадоў і шэсьць месяцаў, і ў Ерусаліме цараваў трыццаць тры гады над усім Ізраілем і Юдам. </p><i> U Hèǔrone caravaǔ nad Ûdaû sem gadoǔ ì šès′c′ mesâcaǔ, ì ǔ Erusalìme caravaǔ tryccac′ try gady nad usìm Ìzraìlem ì Ûdam. </i>


text:
І пайшоў цар і людзі ягоныя на Ерусалім супроць Евусэяў, жыхароў той краіны; але яны казалі Давіду: ты ня ўзыйдзеш сюды; цябе адгоняць сьляпыя і кульгавыя, - гэта азначала: ня ўвойдзе сюды Давід. </p><i> Ì pajšoǔ car ì lûdzì âgonyâ na Erusalìm suproc′ Evusèâǔ, žyharoǔ toj kraìny; ale âny kazalì Davìdu: ty nâ ǔzyjdzeš sûdy; câbe adgonâc′ s′lâpyâ ì kul′gavyâ, - gèta aznačala: nâ ǔvojdze sûdy Davìd. </i>


text:
<pb/>Але Давід узяў крэпасьць Сіён: гэта - горад Давідаў. </p><i> Ale Davìd uzâǔ krèpas′c′ Sìën: gèta - gorad Davìdaǔ. </i>


text:
І сказаў Давід у той дзень: кожны, забіваючы Евусэяў, хай пабівае дзідаю і кульгавых і сьляпых, якія ненавідзяць душу Давідавую. Таму і гаворыцца: сьляпы і кульгавы ня ўвойдзе ў дом Гасподні. </p><i> Ì skazaǔ Davìd u toj dzen′: kožny, zabìvaûčy Evusèâǔ, haj pabìvae dzìdaû ì kul′gavyh ì s′lâpyh, âkìâ nenavìdzâc′ dušu Davìdavuû. Tamu ì gavorycca: s′lâpy ì kul′gavy nâ ǔvojdze ǔ dom Gaspodnì. </i>


text:
<pb/>І асяліўся Давід у крэпасьці, і назваў яе горадам Давідавым, і адбудаваў вакол ад Міла і ўсярэдзіне. </p><i> Ì asâlìǔsâ Davìd u krèpas′cì, ì nazvaǔ âe goradam Davìdavym, ì adbudavaǔ vakol ad Mìla ì ǔsârèdzìne. </i>


text:
І меў посьпех Давід і ўзьвялічваўся, і Гасподзь Бог Саваоф быў зь ім. </p><i> Ì meǔ pos′peh Davìd ì ǔz′vâlìčvaǔsâ, ì Gaspodz′ Bog Savaof byǔ z′ ìm. </i>


text:
<pb/>І прыслаў Хірам, цар Тырскі, паслоў да Давіда і кедровыя дрэвы і цесьляроў і муляроў, і яны збудавалі дом Давіду. </p><i> Ì pryslaǔ Hìram, car Tyrskì, pasloǔ da Davìda ì kedrovyâ drèvy ì ces′lâroǔ ì mulâroǔ, ì âny zbudavalì dom Davìdu. </i>


text:
І зразумеў Давід, што Гасподзь сьцвердзіў яго царом над Ізраілем і што ўзвысіў царства ягонае дзеля народу Свайго Ізраіля. </p><i> Ì zrazumeǔ Davìd, što Gaspodz′ s′cverdzìǔ âgo carom nad Ìzraìlem ì što ǔzvysìǔ carstva âgonae dzelâ narodu Svajgo Ìzraìlâ. </i>


text:
І ўзяў Давід яшчэ наложніц і жонак зь Ерусаліма, пасьля таго, як прыйшоў з Хэўрона. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd âščè naložnìc ì žonak z′ Erusalìma, pas′lâ tago, âk pryjšoǔ z Hèǔrona. </i>


text:
І нарадзіліся яшчэ ў Давіда сыны і дочкі. І вось імёны народжаных ім у Ерусаліме: Самус і Соваў, і Натан і Саламон, </p><i> Ì naradzìlìsâ âščè ǔ Davìda syny ì dočkì. Ì vos′ ìmëny narodžanyh ìm u Erusalìme: Samus ì Sovaǔ, ì Natan ì Salamon, </i>


text:
Калі Філістымляне дачуліся, што Давіда памазалі на царства над Ізраілем, дык падняліся ўсе Філістымляне шукаць Давіда. І пачуў Давід і пайшоў у крэпасьць. </p><i> Kalì Fìlìstymlâne dačulìsâ, što Davìda pamazalì na carstva nad Ìzraìlem, dyk padnâlìsâ ǔse Fìlìstymlâne šukac′ Davìda. Ì pačuǔ Davìd ì pajšoǔ u krèpas′c′. </i>


text:
А Філістымляне прыйшлі і атабарыліся ў даліне Рэфаім. </p><i> A Fìlìstymlâne pryjšlì ì atabarylìsâ ǔ dalìne Rèfaìm. </i>


text:
І спытаўся Давід у Госпада, кажучы: ці ісьці мне супроць Філістымлянаў? ці аддасі іх мне ў рукі? І сказаў Гасподзь Давіду: ідзі, бо Я аддам Філістымлянаў у рукі твае. </p><i> Ì spytaǔsâ Davìd u Gospada, kažučy: cì ìs′cì mne suproc′ Fìlìstymlânaǔ? cì addasì ìh mne ǔ rukì? Ì skazaǔ Gaspodz′ Davìdu: ìdzì, bo Â addam Fìlìstymlânaǔ u rukì tvae. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Давід у Ваал-Пэрацым і пабіў іх там, і сказаў Давід: Гасподзь разьнёс ворагаў маіх перад мною, як разносіцца вада. Таму і мясьціне той дадзена імя Ваал-Пэрацым. </p><i> Ì pajšoǔ Davìd u Vaal-Pèracym ì pabìǔ ìh tam, ì skazaǔ Davìd: Gaspodz′ raz′nës voragaǔ maìh perad mnoû, âk raznosìcca vada. Tamu ì mâs′cìne toj dadzena ìmâ Vaal-Pèracym. </i>


text:
І пакінулі там Філістымляне балваноў сваіх, а Давід зь людзьмі сваімі ўзяў іх. </p><i> Ì pakìnulì tam Fìlìstymlâne balvanoǔ svaìh, a Davìd z′ lûdz′mì svaìmì ǔzâǔ ìh. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі зноў Філістымляне, і разьмясьціліся ў даліне Рэфаім. </p><i> Ì pryjšlì znoǔ Fìlìstymlâne, ì raz′mâs′cìlìsâ ǔ dalìne Rèfaìm. </i>


text:
І спытаўся Давід у Госпада. І Ён адказваў яму: ня выходзь насустрач ім, а зайдзі ім з тылу і йдзі да іх з боку тутавага гаю; </p><i> Ì spytaǔsâ Davìd u Gospada. Ì Ën adkazvaǔ âmu: nâ vyhodz′ nasustrač ìm, a zajdzì ìm z tylu ì jdzì da ìh z boku tutavaga gaû; </i>


text:
і калі пачуеш шум, як бы калі хто ідзе па вершалінах тутавых дрэў, дык рушай, бо тады пойдзе Гасподзь перад табою, каб пабіць войска Філістымскае. </p><i> ì kalì pačueš šum, âk by kalì hto ìdze pa veršalìnah tutavyh drèǔ, dyk rušaj, bo tady pojdze Gaspodz′ perad taboû, kab pabìc′ vojska Fìlìstymskae. </i>


text:
І зрабіў Давід, як загадаў яму Гасподзь, і пабіў Філістымлянаў ад Гаваі да Газэра. </p><i> Ì zrabìǔ Davìd, âk zagadaǔ âmu Gaspodz′, ì pabìǔ Fìlìstymlânaǔ ad Gavaì da Gazèra. </i>


text:
<pb/>І сабраў зноў Давід усіх выбраных зь Ізраіля, трыццаць тысяч. </p><i> Ì sabraǔ znoǔ Davìd usìh vybranyh z′ Ìzraìlâ, tryccac′ tysâč. </i>


text:
І ўстаў і пайшоў Давід і ўвесь народ, які быў зь ім, з Ваала Юдавага, каб перанесьці адтуль каўчэг Божы, на якім называецца імя Госпада Саваофа, Які сядзіць на херувімах. </p><i> Ì ǔstaǔ ì pajšoǔ Davìd ì ǔves′ narod, âkì byǔ z′ ìm, z Vaala Ûdavaga, kab peranes′cì adtul′ kaǔčèg Božy, na âkìm nazyvaecca ìmâ Gospada Savaofa, Âkì sâdzìc′ na heruvìmah. </i>


text:
І паставілі каўчэг Божы на новую калясьніцу і вывезьлі яго з дома Амінадававага, што на пагорку. А сыны Амінадава, Оза і Ахіо, вялі новую калясьніцу. </p><i> Ì pastavìlì kaǔčèg Božy na novuû kalâs′nìcu ì vyvez′lì âgo z doma Amìnadavavaga, što na pagorku. A syny Amìnadava, Oza ì Ahìo, vâlì novuû kalâs′nìcu. </i>


text:
І павезьлі яе з каўчэгам Божым з дома Амінадава, што на пагорку; і Ахіо ішоў перад каўчэгам. </p><i> Ì pavez′lì âe z kaǔčègam Božym z doma Amìnadava, što na pagorku; ì Ahìo ìšoǔ perad kaǔčègam. </i>


text:
І Давід і ўсе сыны Ізраілевыя ігралі прад Госпадам на ўсякіх музычных інструментах з кіпарысавага дрэва, і на цытрах і на псалтырах, і на тымпанах і на сістрах і на кімвалах. </p><i> Ì Davìd ì ǔse syny Ìzraìlevyâ ìgralì prad Gospadam na ǔsâkìh muzyčnyh ìnstrumentah z kìparysavaga drèva, ì na cytrah ì na psaltyrah, ì na tympanah ì na sìstrah ì na kìmvalah. </i>


text:
<pb/>І калі дайшлі да гумна Нахонавага, Оза працягнуў руку сваю да каўчэга Божага і ўзяўся за яго, бо валы нахілілі яго. </p><i> Ì kalì dajšlì da gumna Nahonavaga, Oza pracâgnuǔ ruku svaû da kaǔčèga Božaga ì ǔzâǔsâ za âgo, bo valy nahìlìlì âgo. </i>


text:
Але Гасподзь угневаўся на Озу, і забіў яго Бог там жа за дзёрзкасьць, і памёр ён там каля каўчэга Божага. </p><i> Ale Gaspodz′ ugnevaǔsâ na Ozu, ì zabìǔ âgo Bog tam ža za dzërzkas′c′, ì pamër ën tam kalâ kaǔčèga Božaga. </i>


text:
<pb/>І засмуціўся Давід, што Гасподзь забіў Озу. Месца гэта дагэтуль называецца: пагібель Озы. </p><i> Ì zasmucìǔsâ Davìd, što Gaspodz′ zabìǔ Ozu. Mesca gèta dagètul′ nazyvaecca: pagìbel′ Ozy. </i>


text:
І спалохаўся Давід ў той дзень Госпада і сказаў: як увайсьці да мяне каўчэгу Гасподняму? </p><i> Ì spalohaǔsâ Davìd ǔ toj dzen′ Gospada ì skazaǔ: âk uvajs′cì da mâne kaǔčègu Gaspodnâmu? </i>


text:
І не захацеў Давід везьці каўчэг Гасподні да сябе, у горад Давідаў, а завярнуў яго ў дом Авэдара Гэцяніна. </p><i> Ì ne zahaceǔ Davìd vez′cì kaǔčèg Gaspodnì da sâbe, u gorad Davìdaǔ, a zavârnuǔ âgo ǔ dom Avèdara Gècânìna. </i>


text:
І заставаўся каўчэг Гасподні ў доме Авэдара Гэцяніна тры месяцы, і дабраславіў Гасподзь Авэдара і ўвесь дом ягоны. </p><i> Ì zastavaǔsâ kaǔčèg Gaspodnì ǔ dome Avèdara Gècânìna try mesâcy, ì dabraslavìǔ Gaspodz′ Avèdara ì ǔves′ dom âgony. </i>


text:
Калі данесьлі цару Давіду, кажучы: "Гасподзь дабраславіў дом Авэдара і ўсё, што было ў яго, дзеля каўчэга Божага", дык пайшоў Давід і ўрачыста перанёс каўчэг Божы з дома Авэдара ў горад Давідаў. </p><i> Kalì danes′lì caru Davìdu, kažučy: "Gaspodz′ dabraslavìǔ dom Avèdara ì ǔsë, što bylo ǔ âgo, dzelâ kaǔčèga Božaga", dyk pajšoǔ Davìd ì ǔračysta peranës kaǔčèg Božy z doma Avèdara ǔ gorad Davìdaǔ. </i>


text:
І калі тыя, якія несьлі каўчэг Божы, праходзілі па шэсьць крокаў, ён прыносіў у ахвяру цяля і барана. </p><i> Ì kalì tyâ, âkìâ nes′lì kaǔčèg Božy, prahodzìlì pa šès′c′ krokaǔ, ën prynosìǔ u ahvâru câlâ ì barana. </i>


text:
Давід танцаваў з усёй моцы прад Госпадам; а апрануты быў Давід у льняны наплечнік. </p><i> Davìd tancavaǔ z usëj mocy prad Gospadam; a apranuty byǔ Davìd u l′nâny naplečnìk. </i>


text:
Так Давід і ўвесь дом Ізраілеў несьлі каўчэг Гасподні з крыкамі і трубнымі гукамі. </p><i> Tak Davìd ì ǔves′ dom Ìzraìleǔ nes′lì kaǔčèg Gaspodnì z krykamì ì trubnymì gukamì. </i>


text:
<pb/>Калі ўваходзіў каўчэг Гасподні ў горад Давідаў, Мэлхола, дачка Саўла, глядзела ў акно і, убачыўшы цара Давіда, які скакаў і танцаваў прад Госпадам, прынізіла яго ў сэрцы сваім. </p><i> Kalì ǔvahodzìǔ kaǔčèg Gaspodnì ǔ gorad Davìdaǔ, Mèlhola, dačka Saǔla, glâdzela ǔ akno ì, ubačyǔšy cara Davìda, âkì skakaǔ ì tancavaǔ prad Gospadam, prynìzìla âgo ǔ sèrcy svaìm. </i>


text:
І прынесьлі каўчэг Гасподні і паставілі яго на сваім месцы пасярод скініі, якую зладзіў для яго Давід; і прынёс Давід цэласпаленьні прад Госпадам і ахвяры мірныя. </p><i> Ì prynes′lì kaǔčèg Gaspodnì ì pastavìlì âgo na svaìm mescy pasârod skìnìì, âkuû zladzìǔ dlâ âgo Davìd; ì prynës Davìd cèlaspalen′nì prad Gospadam ì ahvâry mìrnyâ. </i>


text:
Калі Давід закончыў прынясеньне цэласпаленьняў і ахвяраў мірных, дык дабраславіў ён народ імем Госпада Саваофа; </p><i> Kalì Davìd zakončyǔ prynâsen′ne cèlaspalen′nâǔ ì ahvâraǔ mìrnyh, dyk dabraslavìǔ ën narod ìmem Gospada Savaofa; </i>


text:
і раздаў усяму народу, усяму мноству Ізраільцянаў, як мужчынам, так і жанчынам, па адным хлебе і па кавалку смажанага мяса і па адной ляпёшцы кожнаму. І пайшоў увесь народ кожны ў дом свой. </p><i> ì razdaǔ usâmu narodu, usâmu mnostvu Ìzraìl′cânaǔ, âk mužčynam, tak ì žančynam, pa adnym hlebe ì pa kavalku smažanaga mâsa ì pa adnoj lâpëšcy kožnamu. Ì pajšoǔ uves′ narod kožny ǔ dom svoj. </i>


text:
Калі Давід вярнуўся, каб дабраславіць дом свой, дык Мэлхола, дачка Саўла, выйшла яму насустрач і сказала: як вызначыўся сёньня цар Ізраілеў, агаліўшыся сёньня перад вачыма рабынь рабоў сваіх, як агаляецца які-небудзь пусты чалавек? </p><i> Kalì Davìd vârnuǔsâ, kab dabraslavìc′ dom svoj, dyk Mèlhola, dačka Saǔla, vyjšla âmu nasustrač ì skazala: âk vyznačyǔsâ sën′nâ car Ìzraìleǔ, agalìǔšysâ sën′nâ perad vačyma rabyn′ raboǔ svaìh, âk agalâecca âkì-nebudz′ pusty čalavek? </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Мэлхоле: прад Госпадам, Які абраў мяне перад бацькам тваім і ўсім домам ягоным, паставіўшы мяне правадыром народу Гасподняга Ізраіля, прад Госпадам іграць і скакаць буду; </p><i> Ì skazaǔ Davìd Mèlhole: prad Gospadam, Âkì abraǔ mâne perad bac′kam tvaìm ì ǔsìm domam âgonym, pastavìǔšy mâne pravadyrom narodu Gaspodnâga Ìzraìlâ, prad Gospadam ìgrac′ ì skakac′ budu; </i>


text:
і я болей прыніжуся, і зраблюся яшчэ нікчэмнейшым у вачах маіх, і перад служанкамі, пра якіх ты кажаш, я буду слаўны. </p><i> ì â bolej prynìžusâ, ì zrablûsâ âščè nìkčèmnejšym u vačah maìh, ì perad služankamì, pra âkìh ty kažaš, â budu slaǔny. </i>


text:
І ў Мэлхолы, дачкі Саўлавай, ня было дзяцей да дня сьмерці яе. </p><i> Ì ǔ Mèlholy, dačkì Saǔlavaj, nâ bylo dzâcej da dnâ s′mercì âe. </i>


text:
<pb/>Калі цар жыў у доме сваім, і Гасподзь асланіў яго ад усіх навакольных ворагаў ягоных, </p><i> Kalì car žyǔ u dome svaìm, ì Gaspodz′ aslanìǔ âgo ad usìh navakol′nyh voragaǔ âgonyh, </i>


text:
тады сказаў цар прароку Натану: вось, я жыву ў доме кедровым, а каўчэг Божы пад намётам. </p><i> tady skazaǔ car praroku Natanu: vos′, â žyvu ǔ dome kedrovym, a kaǔčèg Božy pad namëtam. </i>


text:
І казаў Натан цару: усё, што ў цябе на сэрцы, ідзі, рабі, бо Гасподзь з табою. </p><i> Ì kazaǔ Natan caru: usë, što ǔ câbe na sèrcy, ìdzì, rabì, bo Gaspodz′ z taboû. </i>


text:
Але тае самае ночы было слова Госпада Натану: </p><i> Ale tae samae nočy bylo slova Gospada Natanu: </i>


text:
ідзі, скажы рабу Майму Давіду: так кажа Гасподзь: ці ты пабудуеш Мне дом для Майго пражываньня, </p><i> ìdzì, skažy rabu Majmu Davìdu: tak kaža Gaspodz′: cì ty pabudueš Mne dom dlâ Majgo pražyvan′nâ, </i>


text:
калі Я ня жыў у доме з таго часу, як вывеў сыноў Ізраілевых зь Егіпта, і да сёньня, а пераходзіў у намёце і ў скініі? </p><i> kalì Â nâ žyǔ u dome z tago času, âk vyveǔ synoǔ Ìzraìlevyh z′ Egìpta, ì da sën′nâ, a perahodzìǔ u namëce ì ǔ skìnìì? </i>


text:
Дзе Я ні хадзіў з усімі сынамі Ізраіля, ці казаў Я хоць слова каму-небудзь з плямёнаў, якому Я назначыў пасьвіць народ Мой Ізраіля: чаму ня збудуеце Мне кедровага дома? </p><i> Dze Â nì hadzìǔ z usìmì synamì Ìzraìlâ, cì kazaǔ Â hoc′ slova kamu-nebudz′ z plâmënaǔ, âkomu Â naznačyǔ pas′vìc′ narod Moj Ìzraìlâ: čamu nâ zbuduece Mne kedrovaga doma? </i>


text:
<pb/>І цяпер так скажы рабу Майму Давіду: так кажа Гасподзь Саваоф: Я ўзяў цябе ад статку авечак, каб ты быў правадыром народу Майго Ізраіля; </p><i> Ì câper tak skažy rabu Majmu Davìdu: tak kaža Gaspodz′ Savaof: Â ǔzâǔ câbe ad statku avečak, kab ty byǔ pravadyrom narodu Majgo Ìzraìlâ; </i>


text:
і быў з табою ўсюды, куды ні хадзіў ты, і зьнішчыў усіх ворагаў тваіх перад абліччам тваім, і зрабіў імя тваё вялікім, як імя вялікіх на зямлі. </p><i> ì byǔ z taboû ǔsûdy, kudy nì hadzìǔ ty, ì z′nìščyǔ usìh voragaǔ tvaìh perad ablìččam tvaìm, ì zrabìǔ ìmâ tvaë vâlìkìm, âk ìmâ vâlìkìh na zâmlì. </i>


text:
І Я зладжу месца народу Майму, Ізраілю, і ўкараню яго, і будзе ён спакойна жыць на месцы сваім і ня будзе трывожыцца болей, і людзі грэшныя ня будуць болей уціскаць яго, як раней, </p><i> Ì Â zladžu mesca narodu Majmu, Ìzraìlû, ì ǔkaranû âgo, ì budze ën spakojna žyc′ na mescy svaìm ì nâ budze tryvožycca bolej, ì lûdzì grèšnyâ nâ buduc′ bolej ucìskac′ âgo, âk ranej, </i>


text:
з таго часу, як Я паставіў судзьдзяў над народам Маім Ізраілем; і Я асланю цябе ад усіх ворагаў тваіх. І Гасподзь абвяшчае табе, што Ён зладзіць табе дом. </p><i> z tago času, âk Â pastavìǔ sudz′dzâǔ nad narodam Maìm Ìzraìlem; ì Â aslanû câbe ad usìh voragaǔ tvaìh. Ì Gaspodz′ abvâščae tabe, što Ën zladzìc′ tabe dom. </i>


text:
Калі ж закончацца дні твае, і ты спачнеш з бацькамі тваімі, дык Я пастаўлю пасьля цябе семя тваё, якое пойдзе са сьцёгнаў тваіх, і ўмацую царства ягонае. </p><i> Kalì ž zakončacca dnì tvae, ì ty spačneš z bac′kamì tvaìmì, dyk Â pastaǔlû pas′lâ câbe semâ tvaë, âkoe pojdze sa s′cëgnaǔ tvaìh, ì ǔmacuû carstva âgonae. </i>


text:
Ён збудуе дом імю Майму, і Я ўмацую трон царства яго навек. </p><i> Ën zbudue dom ìmû Majmu, ì Â ǔmacuû tron carstva âgo navek. </i>


text:
Я буду яму бацькам, і ён будзе Мне сынам; і калі ён згрэшыць, Я пакараю яго жазлом мужоў і ўдарамі сыноў чалавечых; </p><i> Â budu âmu bac′kam, ì ën budze Mne synam; ì kalì ën zgrèšyc′, Â pakaraû âgo žazlom mužoǔ ì ǔdaramì synoǔ čalavečyh; </i>


text:
але ласкі Маёй не адбяру ў яго, як Я адабраў у Саўла, якога Я адкінуў перад абліччам тваім. </p><i> ale laskì Maëj ne adbâru ǔ âgo, âk Â adabraǔ u Saǔla, âkoga Â adkìnuǔ perad ablìččam tvaìm. </i>


text:
І будзе непахісны дом твой і царства тваё навек прад абліччам Маім, і трон твой стаяцьме вечна. </p><i> Ì budze nepahìsny dom tvoj ì carstva tvaë navek prad ablìččam Maìm, ì tron tvoj staâc′me večna. </i>


text:
Усе гэтыя словы і ўсю гэтую ўяву Натан пераказаў Давіду. </p><i> Use gètyâ slovy ì ǔsû gètuû ǔâvu Natan perakazaǔ Davìdu. </i>


text:
І пайшоў цар Давід, і стаў прад абліччам Госпада, і сказаў: хто я, Госпадзе, Госпадзе, і што такое дом мой, што Ты мяне так узьвялічыў! </p><i> Ì pajšoǔ car Davìd, ì staǔ prad ablìččam Gospada, ì skazaǔ: hto â, Gospadze, Gospadze, ì što takoe dom moj, što Ty mâne tak uz′vâlìčyǔ! </i>


text:
І гэтага яшчэ мала здалося ў вачах Тваіх, Госпадзе мой, Госпадзе; а Ты абвясьціў яшчэ пра дом раба Твайго наперад. Гэта ўжо па-чалавечы, Госпадзе мой, Госпадзе! </p><i> Ì gètaga âščè mala zdalosâ ǔ vačah Tvaìh, Gospadze moj, Gospadze; a Ty abvâs′cìǔ âščè pra dom raba Tvajgo naperad. Gèta ǔžo pa-čalavečy, Gospadze moj, Gospadze! </i>


text:
Што яшчэ можа сказаць Табе Давід? Ты ведаеш раба Твайго, Госпадзе мой, Госпадзе! </p><i> Što âščè moža skazac′ Tabe Davìd? Ty vedaeš raba Tvajgo, Gospadze moj, Gospadze! </i>


text:
Дзеля слова Твайго і па сэрцы Тваім Ты робіш гэта, адкрываючы ўсё гэта рабу Твайму. </p><i> Dzelâ slova Tvajgo ì pa sèrcy Tvaìm Ty robìš gèta, adkryvaûčy ǔsë gèta rabu Tvajmu. </i>


text:
Па ўсім вялікі Ты, Госпадзе мой, Госпадзе! бо няма падобнага на Цябе і няма Бога, апрача Цябе, па ўсім, што чулі мы на свае вушы. </p><i> Pa ǔsìm vâlìkì Ty, Gospadze moj, Gospadze! bo nâma padobnaga na Câbe ì nâma Boga, aprača Câbe, pa ǔsìm, što čulì my na svae vušy. </i>


text:
І хто падобны на народ Твой Ізраіля, адзіны народ на зямлі, дзеля якога прыходзіў Бог, каб здабыць яго Сабе за народ і праславіць Сваё імя і зьдзейсьніць вялікае і страшнае перад народам Тваім, які Ты здабыў Сабе ў Егіпцян, прагнаўшы народы і божышчаў іхніх? </p><i> Ì hto padobny na narod Tvoj Ìzraìlâ, adzìny narod na zâmlì, dzelâ âkoga pryhodzìǔ Bog, kab zdabyc′ âgo Sabe za narod ì praslavìc′ Svaë ìmâ ì z′dzejs′nìc′ vâlìkae ì strašnae perad narodam Tvaìm, âkì Ty zdabyǔ Sabe ǔ Egìpcân, pragnaǔšy narody ì božyščaǔ ìhnìh? </i>


text:
І Ты замацаваў за Сабою народ Твой Ізраіля, як уласны народ, навечна, і Ты, Госпадзе, зрабіўся ягоным Богам. </p><i> Ì Ty zamacavaǔ za Saboû narod Tvoj Ìzraìlâ, âk ulasny narod, navečna, ì Ty, Gospadze, zrabìǔsâ âgonym Bogam. </i>


text:
І сёньня, Госпадзе Божа, умацуй навечна слова, якое вымавіў Ты пра раба Твайго і пра дом Ягоны, і выканай тое, што Ты вымавіў. </p><i> Ì sën′nâ, Gospadze Boža, umacuj navečna slova, âkoe vymavìǔ Ty pra raba Tvajgo ì pra dom Âgony, ì vykanaj toe, što Ty vymavìǔ. </i>


text:
І хай узьвялічыцца імя Тваё навекі, каб казалі: Гасподзь Саваоф - Бог над Ізраілем. І дом раба Твайго Давіда хай будзе цьвёрды прад абліччам Тваім. </p><i> Ì haj uz′vâlìčycca ìmâ Tvaë navekì, kab kazalì: Gaspodz′ Savaof - Bog nad Ìzraìlem. Ì dom raba Tvajgo Davìda haj budze c′vërdy prad ablìččam Tvaìm. </i>


text:
Бо Ты, Госпадзе Саваоф, Божа Ізраілеў, адкрыў рабу Твайму, кажучы: "зладжу табе дом", дык раб Твой падрыхтаваў сэрца сваё, каб маліцца Табе такою малітваю. </p><i> Bo Ty, Gospadze Savaof, Boža Ìzraìleǔ, adkryǔ rabu Tvajmu, kažučy: "zladžu tabe dom", dyk rab Tvoj padryhtavaǔ sèrca svaë, kab malìcca Tabe takoû malìtvaû. </i>


text:
Дык вось, Госпадзе мой, Госпадзе! Ты Бог, і словы Твае неадпрэчныя, і Ты абвясьціў рабу Твайму такое дабро! </p><i> Dyk vos′, Gospadze moj, Gospadze! Ty Bog, ì slovy Tvae neadprèčnyâ, ì Ty abvâs′cìǔ rabu Tvajmu takoe dabro! </i>


text:
І сёньня пачні і дабраславі дом раба Твайго, каб ён быў вечна прад абліччам Тваім, бо Ты, Госпадзе мой, Госпадзе, абвясьціў гэта, і дабраславеньнем Тваім зробіцца дом раба Твайго дабраславёным навечна. </p><i> Ì sën′nâ pačnì ì dabraslavì dom raba Tvajgo, kab ën byǔ večna prad ablìččam Tvaìm, bo Ty, Gospadze moj, Gospadze, abvâs′cìǔ gèta, ì dabraslaven′nem Tvaìm zrobìcca dom raba Tvajgo dabraslavënym navečna. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага Давід разьбіў Філістымлянаў і ўпакорыў іх, і ўзяў Давід Мэтэг-Гаама з рук Філістымлянаў. </p><i> Pas′lâ gètaga Davìd raz′bìǔ Fìlìstymlânaǔ ì ǔpakoryǔ ìh, ì ǔzâǔ Davìd Mètèg-Gaama z ruk Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І разьбіў Маавіцянаў і зьмерыў іх вяроўкаю, паклаўшы іх на зямлю; і адмерыў дзьве вяроўкі на забіваньне, і адну вяроўку на пакіданьне жывым. І зрабіліся Маавіцяне ў Давіда рабамі, якія плацілі даніну. </p><i> Ì raz′bìǔ Maavìcânaǔ ì z′meryǔ ìh vâroǔkaû, paklaǔšy ìh na zâmlû; ì admeryǔ dz′ve vâroǔkì na zabìvan′ne, ì adnu vâroǔku na pakìdan′ne žyvym. Ì zrabìlìsâ Maavìcâne ǔ Davìda rabamì, âkìâ placìlì danìnu. </i>


text:
І разьбіў Давід Адраазара, сына Рэховага, цара Суўскага, калі той ішоў, каб аднавіць сваё валадараньне каля ракі Еўфрат; </p><i> Ì raz′bìǔ Davìd Adraazara, syna Rèhovaga, cara Suǔskaga, kalì toj ìšoǔ, kab adnavìc′ svaë valadaran′ne kalâ rakì Eǔfrat; </i>


text:
і ўзяў Давід у яго тысячу сямсот вершнікаў і дваццаць тысяч чалавек пешых, і падрэзаў Давід жылы ва ўсіх коней калясьнічых, пакінуўшы зь іх на сто калясьніц. </p><i> ì ǔzâǔ Davìd u âgo tysâču sâmsot veršnìkaǔ ì dvaccac′ tysâč čalavek pešyh, ì padrèzaǔ Davìd žyly va ǔsìh konej kalâs′nìčyh, pakìnuǔšy z′ ìh na sto kalâs′nìc. </i>


text:
І прыйшлі Сірыйцы Дамаскія на дапамогу да Адраазара, цара Суўскага; але Давід разьбіў дваццаць дзьве тысячы чалавек Сірыйцаў. </p><i> Ì pryjšlì Sìryjcy Damaskìâ na dapamogu da Adraazara, cara Suǔskaga; ale Davìd raz′bìǔ dvaccac′ dz′ve tysâčy čalavek Sìryjcaǔ. </i>


text:
І паставіў Давід ахоўныя войскі ў Сірыі Дамаскай, і сталі Сірыйцы ў Давіда рабамі, якія плацілі даніну. І захоўваў Гасподзь Давіда ўсюды, куды ён ні хадзіў. </p><i> Ì pastavìǔ Davìd ahoǔnyâ vojskì ǔ Sìryì Damaskaj, ì stalì Sìryjcy ǔ Davìda rabamì, âkìâ placìlì danìnu. Ì zahoǔvaǔ Gaspodz′ Davìda ǔsûdy, kudy ën nì hadzìǔ. </i>


text:
І ўзяў Давід залатыя шчыты, якія былі ў рабоў Адраазара, і прынёс іх у Ерусалім. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd zalatyâ ščyty, âkìâ bylì ǔ raboǔ Adraazara, ì prynës ìh u Erusalìm. </i>


text:
А ў Бэце і ў Бэроце, гарадах Адраазаравых, узяў цар Давід вельмі многа медзі. </p><i> A ǔ Bèce ì ǔ Bèroce, garadah Adraazaravyh, uzâǔ car Davìd vel′mì mnoga medzì. </i>


text:
<pb/>І пачуў Той, цар Імата, што Давід разьбіў усё войска Адраазарава, </p><i> Ì pačuǔ Toj, car Ìmata, što Davìd raz′bìǔ usë vojska Adraazarava, </i>


text:
і паслаў Той Ёрама, сына свайго, да цара Давіда, вітаць яго і дзякаваць яму за тое, што ён ваяваў з Адраазарам і разьбіў яго; бо Адраазар вёў войны з Тоем. А ў руках у Ёрама быў посуд срэбны, залаты і медны. </p><i> ì paslaǔ Toj Ërama, syna svajgo, da cara Davìda, vìtac′ âgo ì dzâkavac′ âmu za toe, što ën vaâvaǔ z Adraazaram ì raz′bìǔ âgo; bo Adraazar vëǔ vojny z Toem. A ǔ rukah u Ërama byǔ posud srèbny, zalaty ì medny. </i>


text:
Іх таксама прысьвяціў цар Давід Госпаду, разам са срэбрам і золатам, якое прысьвяціў з адабранага ва ўсіх упакораных ім народаў: </p><i> Ìh taksama prys′vâcìǔ car Davìd Gospadu, razam sa srèbram ì zolatam, âkoe prys′vâcìǔ z adabranaga va ǔsìh upakoranyh ìm narodaǔ: </i>


text:
у Сірыйцаў і Маавіцянаў, і Аманіцянаў і Філістымлянаў і Амалікіцянаў, і з адабранага ў Адраазара, сына Рэхавага, цара Суўскага, </p><i> u Sìryjcaǔ ì Maavìcânaǔ, ì Amanìcânaǔ ì Fìlìstymlânaǔ ì Amalìkìcânaǔ, ì z adabranaga ǔ Adraazara, syna Rèhavaga, cara Suǔskaga, </i>


text:
<pb/>І зрабіў Давід сабе імя, вяртаючыся з разгрому васямнаццаці тысяч Сірыйцаў у даліне Салёнай. </p><i> Ì zrabìǔ Davìd sabe ìmâ, vârtaûčysâ z razgromu vasâmnaccacì tysâč Sìryjcaǔ u dalìne Salënaj. </i>


text:
І паставіў ён ахоўныя войскі ў Ідумэі; па ўсёй Ідумэі паставіў ахоўныя войскі, і ўсе Ідумэяне былі рабамі Давіда ўсюды, куды ён ні хадзіў. </p><i> Ì pastavìǔ ën ahoǔnyâ vojskì ǔ Ìdumèì; pa ǔsëj Ìdumèì pastavìǔ ahoǔnyâ vojskì, ì ǔse Ìdumèâne bylì rabamì Davìda ǔsûdy, kudy ën nì hadzìǔ. </i>


text:
І цараваў Давід над усім Ізраілем, і тварыў Давід суд і праўду над усім народам сваім. </p><i> Ì caravaǔ Davìd nad usìm Ìzraìlem, ì tvaryǔ Davìd sud ì praǔdu nad usìm narodam svaìm. </i>


text:
А Ёаў, сын Саруі, быў правадыром войска; і Ёсафат, сын Ахілудаў - дзеяпісальнікам; </p><i> A Ëaǔ, syn Saruì, byǔ pravadyrom vojska; ì Ësafat, syn Ahìludaǔ - dzeâpìsal′nìkam; </i>


text:
Садок, сын Ахітуваў, і Ахімэлэх, сын Авіятараў, - сьвятарамі, Сэрая - пісцом; </p><i> Sadok, syn Ahìtuvaǔ, ì Ahìmèlèh, syn Avìâtaraǔ, - s′vâtaramì, Sèraâ - pìscom; </i>


text:
і Ванэя, сын Ёдая - начальнікам над Хэлэтэямі і Фэлэтэямі, і сыны Давіда - першымі пры двары. </p><i> ì Vanèâ, syn Ëdaâ - načal′nìkam nad Hèlètèâmì ì Fèlètèâmì, ì syny Davìda - peršymì pry dvary. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід: ці не застаўся яшчэ хто-небудзь з дома Саўлавага? я зрабіў бы яму ласку дзеля Ёнатана. </p><i> Ì skazaǔ Davìd: cì ne zastaǔsâ âščè hto-nebudz′ z doma Saǔlavaga? â zrabìǔ by âmu lasku dzelâ Ënatana. </i>


text:
<pb/>У доме Саўла быў раб, якога звалі Сіва; і паклікалі яго да Давіда, і сказаў яму цар: ці ты Сіва? І той сказаў: я раб твой. </p><i> U dome Saǔla byǔ rab, âkoga zvalì Sìva; ì paklìkalì âgo da Davìda, ì skazaǔ âmu car: cì ty Sìva? Ì toj skazaǔ: â rab tvoj. </i>


text:
І сказаў цар: ці няма яшчэ каго-небудзь з дома Саўлавага? я зрабіў бы яму ласку Божую. І сказаў Сіва цару: ёсьць сын Ёнатана, кульгавы </p><i> Ì skazaǔ car: cì nâma âščè kago-nebudz′ z doma Saǔlavaga? â zrabìǔ by âmu lasku Božuû. Ì skazaǔ Sìva caru: ës′c′ syn Ënatana, kul′gavy </i>


text:
І сказаў яму цар: дзе ён? І сказаў Сіва цару: вось, ён у доме Махіра, сына Аміэлавага, у Лодэвары. </p><i> Ì skazaǔ âmu car: dze ën? Ì skazaǔ Sìva caru: vos′, ën u dome Mahìra, syna Amìèlavaga, u Lodèvary. </i>


text:
<pb/>І паслаў цар Давід, і ўзялі яго з дома Махіра, сына Аміэлавага, з Ладэвара. </p><i> Ì paslaǔ car Davìd, ì ǔzâlì âgo z doma Mahìra, syna Amìèlavaga, z Ladèvara. </i>


text:
І прыйшоў Мэмфівастэй, сын Ёнатана, сына Саўлавага, да Давіда, і ўпаў на аблічча сваё, і пакланіўся. І сказаў Давід: Мэмфівастэй! І сказаў той: вось раб твой. </p><i> Ì pryjšoǔ Mèmfìvastèj, syn Ënatana, syna Saǔlavaga, da Davìda, ì ǔpaǔ na ablìčča svaë, ì paklanìǔsâ. Ì skazaǔ Davìd: Mèmfìvastèj! Ì skazaǔ toj: vos′ rab tvoj. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Давід: ня бойся: я зраблю табе ласку дзеля бацькі твайго Ёнатана і вярну табе ўсе палеткі Саўлавыя, бацькі твайго, і ты заўсёды будзеш есьці хлеб за маім сталом. </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: nâ bojsâ: â zrablû tabe lasku dzelâ bac′kì tvajgo Ënatana ì vârnu tabe ǔse paletkì Saǔlavyâ, bac′kì tvajgo, ì ty zaǔsëdy budzeš es′cì hleb za maìm stalom. </i>


text:
І пакланіўся Мэмфівастэй і сказаў: што такое раб твой, што ты прыхінуўся да такога мёртвага сабакі, як я? </p><i> Ì paklanìǔsâ Mèmfìvastèj ì skazaǔ: što takoe rab tvoj, što ty pryhìnuǔsâ da takoga mërtvaga sabakì, âk â? </i>


text:
<pb/>І паклікаў цар Сіву, слугу Саўлавага, і сказаў яму: усё, што належала Саўлу і ўсяму дому ягонаму, я аддаю сыну гаспадара твайго; </p><i> Ì paklìkaǔ car Sìvu, slugu Saǔlavaga, ì skazaǔ âmu: usë, što naležala Saǔlu ì ǔsâmu domu âgonamu, â addaû synu gaspadara tvajgo; </i>


text:
дык вось, апрацоўвай яму зямлю ты і сыны твае і рабы твае, і дастаўляй плады яе, каб у сына гаспадара твайго быў хлеб для ежы; а Мэмфівастэй, сын гаспадара свайго, заўсёды будзе есьці за маім сталом. У Сівы было пятнаццаць сыноў і дваццаць рабоў, </p><i> dyk vos′, apracoǔvaj âmu zâmlû ty ì syny tvae ì raby tvae, ì dastaǔlâj plady âe, kab u syna gaspadara tvajgo byǔ hleb dlâ ežy; a Mèmfìvastèj, syn gaspadara svajgo, zaǔsëdy budze es′cì za maìm stalom. U Sìvy bylo pâtnaccac′ synoǔ ì dvaccac′ raboǔ, </i>


text:
<pb/>і сказаў Сіва цару: усё, што загадвае гаспадар мой цар рабу свайму, выканае раб твой. Мэмфівастэй еў за сталом Давіда, як адзін з сыноў цара. </p><i> ì skazaǔ Sìva caru: usë, što zagadvae gaspadar moj car rabu svajmu, vykanae rab tvoj. Mèmfìvastèj eǔ za stalom Davìda, âk adzìn z synoǔ cara. </i>


text:
<pb/>У Мэмфівастэя быў маленькі сын, імем Міха. Усе, хто жыў у доме ў Сівы, былі рабамі Мэмфівастэя. </p><i> U Mèmfìvastèâ byǔ malen′kì syn, ìmem Mìha. Use, hto žyǔ u dome ǔ Sìvy, bylì rabamì Mèmfìvastèâ. </i>


text:
І жыў Мэмфівастэй у Ерусаліме, бо ён еў заўсёды за царскім сталом. Ён быў кульгавы на абедзьве нагі. </p><i> Ì žyǔ Mèmfìvastèj u Erusalìme, bo ën eǔ zaǔsëdy za carskìm stalom. Ën byǔ kul′gavy na abedz′ve nagì. </i>


text:
<pb/>Празь некаторы час памёр цар Аманіцкі, і заваладарыў замест яго сын ягоны Анон. </p><i> Praz′ nekatory čas pamër car Amanìckì, ì zavaladaryǔ zamest âgo syn âgony Anon. </i>


text:
І сказаў Давід: зраблю я ласку Анону, сыну Наасаваму, за дабрадзейства, якое зрабіў мне бацька ягоны. І паслаў Давід слуг сваіх суцешыць Анона за бацьку ягонага. І прыйшлі слугі Давідавыя ў зямлю Аманіцкую. </p><i> Ì skazaǔ Davìd: zrablû â lasku Anonu, synu Naasavamu, za dabradzejstva, âkoe zrabìǔ mne bac′ka âgony. Ì paslaǔ Davìd slug svaìh sucešyc′ Anona za bac′ku âgonaga. Ì pryjšlì slugì Davìdavyâ ǔ zâmlû Amanìckuû. </i>


text:
Але князі Аманіцкія сказалі Анону, гаспадару свайму: няўжо ты думаеш, што Давід з павагі да бацькі твайго прыслаў да цябе суцешнікаў? ці не на тое, каб агледзець горад і высачыць у ім і пасьля разбурыць яго, прыслаў Давід слуг сваіх да цябе? </p><i> Ale knâzì Amanìckìâ skazalì Anonu, gaspadaru svajmu: nâǔžo ty dumaeš, što Davìd z pavagì da bac′kì tvajgo pryslaǔ da câbe sucešnìkaǔ? cì ne na toe, kab agledzec′ gorad ì vysačyc′ u ìm ì pas′lâ razburyc′ âgo, pryslaǔ Davìd slug svaìh da câbe? </i>


text:
<pb/>І ўзяў Анон слуг Давідавых і агаліў кожнаму зь іх палавіну барады, і абрэзаў вопратку іхнюю напалавіну, да сьцёгнаў, і адпусьціў іх. </p><i> Ì ǔzâǔ Anon slug Davìdavyh ì agalìǔ kožnamu z′ ìh palavìnu barady, ì abrèzaǔ vopratku ìhnûû napalavìnu, da s′cëgnaǔ, ì adpus′cìǔ ìh. </i>


text:
Калі данесьлі пра гэта Давіду, дык ён паслаў ім насустрач, бо яны былі вельмі зьняважаныя. І загадаў цар сказаць ім: заставайцеся ў Ерыхоне, пакуль вырастуць бароды вашыя, і тады вяртайцеся. </p><i> Kalì danes′lì pra gèta Davìdu, dyk ën paslaǔ ìm nasustrač, bo âny bylì vel′mì z′nâvažanyâ. Ì zagadaǔ car skazac′ ìm: zastavajcesâ ǔ Eryhone, pakul′ vyrastuc′ barody vašyâ, ì tady vârtajcesâ. </i>


text:
<pb/>І ўбачылі Аманіцяне, што яны зрабіліся ненавіснымі Давіду; і паслалі Аманіцяне наняць Сірыйцаў з Бэт-Рэхава і Сірыйцаў Сувы дваццаць тысяч пешых, у цара Маахі тысячу чалавек і зь Істова дванаццаць тысяч чалавек. </p><i> Ì ǔbačylì Amanìcâne, što âny zrabìlìsâ nenavìsnymì Davìdu; ì paslalì Amanìcâne nanâc′ Sìryjcaǔ z Bèt-Rèhava ì Sìryjcaǔ Suvy dvaccac′ tysâč pešyh, u cara Maahì tysâču čalavek ì z′ Ìstova dvanaccac′ tysâč čalavek. </i>


text:
<pb/>Калі пачуў пра гэта Давід, дык паслаў Ёава з усім войскам храбрых. </p><i> Kalì pačuǔ pra gèta Davìd, dyk paslaǔ Ëava z usìm vojskam hrabryh. </i>


text:
І выйшлі Аманіцяне і падрыхтаваліся да бітвы каля брамы, а Сірыйцы Сувы і Рэхава, і Істова і Маахі асобна ў полі. </p><i> Ì vyjšlì Amanìcâne ì padryhtavalìsâ da bìtvy kalâ bramy, a Sìryjcy Suvy ì Rèhava, ì Ìstova ì Maahì asobna ǔ polì. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Ёаў, што няпрыяцельскае войска было пастаўлена супроць яго і сьпераду і ззаду, і выбраў воінаў з усіх адборных у Ізраілі і выставіў іх супроць Сірыйцаў; </p><i> Ì ǔbačyǔ Ëaǔ, što nâpryâcel′skae vojska bylo pastaǔlena suproc′ âgo ì s′peradu ì zzadu, ì vybraǔ voìnaǔ z usìh adbornyh u Ìzraìlì ì vystavìǔ ìh suproc′ Sìryjcaǔ; </i>


text:
а астатнюю частку войска даручыў Авэсу, брату свайму, каб ён выставіў іх супроць Аманіцян. </p><i> a astatnûû častku vojska daručyǔ Avèsu, bratu svajmu, kab ën vystavìǔ ìh suproc′ Amanìcân. </i>


text:
І сказаў Ёаў: калі Сірыйцы будуць адольваць мяне, ты дапаможаш мне; а калі Аманіцяне цябе пачнуць адольваць, я прыйду да цябе на дапамогу; </p><i> Ì skazaǔ Ëaǔ: kalì Sìryjcy buduc′ adol′vac′ mâne, ty dapamožaš mne; a kalì Amanìcâne câbe pačnuc′ adol′vac′, â pryjdu da câbe na dapamogu; </i>


text:
будзь мужны, і будзем стаяць цьвёрда за народ наш і за гарады Бога нашага, а Гасподзь зробіць, што яму даспадобы. </p><i> budz′ mužny, ì budzem staâc′ c′vërda za narod naš ì za garady Boga našaga, a Gaspodz′ zrobìc′, što âmu daspadoby. </i>


text:
<pb/>І выступіў Ёаў і народ, які быў у яго, на бітву зь Сірыйцамі, і яны пабеглі ад яго. </p><i> Ì vystupìǔ Ëaǔ ì narod, âkì byǔ u âgo, na bìtvu z′ Sìryjcamì, ì âny pabeglì ad âgo. </i>


text:
А Аманіцяне, убачыўшы, што Сірыйцы бягуць, пабеглі ад Авэсы і зайшлі ў горад. І вярнуўся Ёаў ад Аманіцянаў і прыйшоў у Ерусалім. </p><i> A Amanìcâne, ubačyǔšy, što Sìryjcy bâguc′, pabeglì ad Avèsy ì zajšlì ǔ gorad. Ì vârnuǔsâ Ëaǔ ad Amanìcânaǔ ì pryjšoǔ u Erusalìm. </i>


text:
<pb/>Сірыйцы, бачачы, што яны разьбіты Ізраільцянамі, сабраліся разам. </p><i> Sìryjcy, bačačy, što âny raz′bìty Ìzraìl′cânamì, sabralìsâ razam. </i>


text:
І паслаў Адраазар і паклікаў Сірыйцаў, якія за ракою Халамака, і прыйшлі яны да Элама; а Савак, ваеначальнік Адраазараў, узначальваў іх. </p><i> Ì paslaǔ Adraazar ì paklìkaǔ Sìryjcaǔ, âkìâ za rakoû Halamaka, ì pryjšlì âny da Èlama; a Savak, vaenačal′nìk Adraazaraǔ, uznačal′vaǔ ìh. </i>


text:
<pb/>Калі данесьлі Давіду, дык ён сабраў усіх Ізраільцянаў і перайшоў Ярдан і прыйшоў да Элама. Сірыйцы выступілі супроць Давіда і ўступілі ў бітву зь ім. </p><i> Kalì danes′lì Davìdu, dyk ën sabraǔ usìh Ìzraìl′cânaǔ ì perajšoǔ Ârdan ì pryjšoǔ da Èlama. Sìryjcy vystupìlì suproc′ Davìda ì ǔstupìlì ǔ bìtvu z′ ìm. </i>


text:
І пабеглі Сірыйцы ад Ізраільцянаў. Давід зьнішчыў у Сірыйцаў сямсот калясьніц і сорак тысяч верхаўцоў; разьбіў і ваеначальніка Савака, які там і памёр. </p><i> Ì pabeglì Sìryjcy ad Ìzraìl′cânaǔ. Davìd z′nìščyǔ u Sìryjcaǔ sâmsot kalâs′nìc ì sorak tysâč verhaǔcoǔ; raz′bìǔ ì vaenačal′nìka Savaka, âkì tam ì pamër. </i>


text:
Калі ўсе цары пакорныя Адраазару ўбачылі, што яны разьбіты Ізраільцянамі, дык заключылі мір зь Ізраільцянамі і скарыліся ім. А Сірыйцы баяліся далей дапамагаць Аманіцянам. </p><i> Kalì ǔse cary pakornyâ Adraazaru ǔbačylì, što âny raz′bìty Ìzraìl′cânamì, dyk zaklûčylì mìr z′ Ìzraìl′cânamì ì skarylìsâ ìm. A Sìryjcy baâlìsâ dalej dapamagac′ Amanìcânam. </i>


text:
<pb/>Праз год, у той час, калі выходзяць цары ў паходы, Давід паслаў Ёава і слуг сваіх зь ім і ўсіх Ізраільцянаў; і яны разьбілі Аманіцянаў і аблажылі Раву; а Давід заставаўся ў Ерусаліме. </p><i> Praz god, u toj čas, kalì vyhodzâc′ cary ǔ pahody, Davìd paslaǔ Ëava ì slug svaìh z′ ìm ì ǔsìh Ìzraìl′cânaǔ; ì âny raz′bìlì Amanìcânaǔ ì ablažylì Ravu; a Davìd zastavaǔsâ ǔ Erusalìme. </i>


text:
Аднаго разу падвечар Давід, устаўшы з пасьцелі, прагульваўся на даху царскага дома і ўбачыў з даху жанчыну, якая купалася; а тая жанчына была вельмі прыгожая. </p><i> Adnago razu padvečar Davìd, ustaǔšy z pas′celì, pragul′vaǔsâ na dahu carskaga doma ì ǔbačyǔ z dahu žančynu, âkaâ kupalasâ; a taâ žančyna byla vel′mì prygožaâ. </i>


text:
І паслаў Давід разьведаць, хто гэтая жанчына? І сказалі яму: гэта Вірсавія, дачка Эліяма, жонка Урыі Хэтэяніна. </p><i> Ì paslaǔ Davìd raz′vedac′, hto gètaâ žančyna? Ì skazalì âmu: gèta Vìrsavìâ, dačka Èlìâma, žonka Uryì Hètèânìna. </i>


text:
<pb/>Давід паслаў слуг узяць яе; і яна прыйшла да яго, і ён спаў зь ёю. А калі яна ачысьцілася ад нячыстасьці сваёй, вярнулася ў дом свой. </p><i> Davìd paslaǔ slug uzâc′ âe; ì âna pryjšla da âgo, ì ën spaǔ z′ ëû. A kalì âna ačys′cìlasâ ad nâčystas′cì svaëj, vârnulasâ ǔ dom svoj. </i>


text:
Жанчына гэтая зацяжарыла і паслала абвясьціць пра гэта Давіду, кажучы: я цяжарная. </p><i> Žančyna gètaâ zacâžaryla ì paslala abvâs′cìc′ pra gèta Davìdu, kažučy: â câžarnaâ. </i>


text:
<pb/>І паслаў Давід сказаць Ёаву: прыйшлі да мяне Урыю Хэтэяніна. І паслаў Ёаў Урыю да Давіда. </p><i> Ì paslaǔ Davìd skazac′ Ëavu: pryjšlì da mâne Uryû Hètèânìna. Ì paslaǔ Ëaǔ Uryû da Davìda. </i>


text:
І прыйшоў да яго Урыя, распытаў яго Давід пра становішча Ёава і пра становішча народу і пра ход вайны. </p><i> Ì pryjšoǔ da âgo Uryâ, raspytaǔ âgo Davìd pra stanovìšča Ëava ì pra stanovìšča narodu ì pra hod vajny. </i>


text:
І сказаў Давід Урыю: ідзі дамоў і абмый ногі свае. І выйшаў Урыя з Дома царскага, а сьледам за ім панесьлі і царскія стравы. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Uryû: ìdzì damoǔ ì abmyj nogì svae. Ì vyjšaǔ Uryâ z Doma carskaga, a s′ledam za ìm panes′lì ì carskìâ stravy. </i>


text:
Але Урыя спаў каля брамы царскага дома з усімі слугамі свайго гаспадара і не пайшоў у свой дом. </p><i> Ale Uryâ spaǔ kalâ bramy carskaga doma z usìmì slugamì svajgo gaspadara ì ne pajšoǔ u svoj dom. </i>


text:
<pb/>І данесьлі Давіду, кажучы: не пайшоў Урыя ў дом свой. І сказаў Давід Урыю: вось ты прыйшоў з дарогі; чаму ж не пайшоў ты ў дом свой? </p><i> Ì danes′lì Davìdu, kažučy: ne pajšoǔ Uryâ ǔ dom svoj. Ì skazaǔ Davìd Uryû: vos′ ty pryjšoǔ z darogì; čamu ž ne pajšoǔ ty ǔ dom svoj? </i>


text:
І сказаў Урыя Давіду: каўчэг і Ізраіль і Юда ў намётах, і гаспадар мой Ёаў і рабы гаспадара майго ў полі, а я ўвайшоў бы дом свой есьці і піць і спаць са сваёю жонкаю! прысягаю тваім жыцьцём і жыцьцём душы тваёй, гэтага я не зраблю. </p><i> Ì skazaǔ Uryâ Davìdu: kaǔčèg ì Ìzraìl′ ì Ûda ǔ namëtah, ì gaspadar moj Ëaǔ ì raby gaspadara majgo ǔ polì, a â ǔvajšoǔ by dom svoj es′cì ì pìc′ ì spac′ sa svaëû žonkaû! prysâgaû tvaìm žyc′cëm ì žyc′cëm dušy tvaëj, gètaga â ne zrablû. </i>


text:
І сказаў Давід Урыю: застанься тут і на гэты дзень, а заўтра я адпушчу цябе. І застаўся Урыя ў Ерусаліме на гэты дзень да заўтра. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Uryû: zastan′sâ tut ì na gèty dzen′, a zaǔtra â adpušču câbe. Ì zastaǔsâ Uryâ ǔ Erusalìme na gèty dzen′ da zaǔtra. </i>


text:
І запрасіў яго Давід, і еў Урыя перад ім і піў, і напаіў яго Давід. Але ўвечары прыйшоў Урыя спаць на пасьцель сваю з рабамі гаспадара свайго, а ў свой дом не пайшоў. </p><i> Ì zaprasìǔ âgo Davìd, ì eǔ Uryâ perad ìm ì pìǔ, ì napaìǔ âgo Davìd. Ale ǔvečary pryjšoǔ Uryâ spac′ na pas′cel′ svaû z rabamì gaspadara svajgo, a ǔ svoj dom ne pajšoǔ. </i>


text:
<pb/>Раніцай Давід напісаў пісьмо Ёаву і паслаў яго з Урыем. </p><i> Ranìcaj Davìd napìsaǔ pìs′mo Ëavu ì paslaǔ âgo z Uryem. </i>


text:
У пісьме ён напісаў так: пастаўце Урыю там, дзе самая моцная бітва, і адступеце ад яго, каб ён быў забіты і памёр. </p><i> U pìs′me ën napìsaǔ tak: pastaǔce Uryû tam, dze samaâ mocnaâ bìtva, ì adstupece ad âgo, kab ën byǔ zabìty ì pamër. </i>


text:
<pb/>Таму, калі Ёаў аблажыў горад, дык паставіў ён Урыю на такім месцы, пра якое ведаў, што там храбрыя людзі. </p><i> Tamu, kalì Ëaǔ ablažyǔ gorad, dyk pastavìǔ ën Uryû na takìm mescy, pra âkoe vedaǔ, što tam hrabryâ lûdzì. </i>


text:
Выйшлі людзі з горада і біліся зь Ёавам, і загінула некалькі з народу, са слуг Давідавых; быў забіты таксама і Урыя Хэтэянін. </p><i> Vyjšlì lûdzì z gorada ì bìlìsâ z′ Ëavam, ì zagìnula nekal′kì z narodu, sa slug Davìdavyh; byǔ zabìty taksama ì Uryâ Hètèânìn. </i>


text:
<pb/>І паслаў Ёаў данесьці Давіду пра ўвесь ход бітвы. </p><i> Ì paslaǔ Ëaǔ danes′cì Davìdu pra ǔves′ hod bìtvy. </i>


text:
І загадаў пасланаму, кажучы: калі ты раскажаш цару пра ўвесь ход бітвы </p><i> Ì zagadaǔ paslanamu, kažučy: kalì ty raskažaš caru pra ǔves′ hod bìtvy </i>


text:
і ўбачыш, што цар разгневаецца і скажа табе: "навошта вы так блізка падыходзілі да горада біцца? хіба вы ня ведалі, што са сьцяны будуць кідаць на вас? </p><i> ì ǔbačyš, što car razgnevaecca ì skaža tabe: "navošta vy tak blìzka padyhodzìlì da gorada bìcca? hìba vy nâ vedalì, što sa s′câny buduc′ kìdac′ na vas? </i>


text:
хто забіў Авімэлэха, сына Еравалавага? ці не жанчына кінула на яго са сьцяны абломак жарона і забіла яго, і ён памёр у Тэвэцы? навошта ж вы блізка падыходзілі да сьцяны?" і тады ты скажы: "і раб твой Урыя Хэтэянін таксама забіты і памёр". </p><i> hto zabìǔ Avìmèlèha, syna Eravalavaga? cì ne žančyna kìnula na âgo sa s′câny ablomak žarona ì zabìla âgo, ì ën pamër u Tèvècy? navošta ž vy blìzka padyhodzìlì da s′câny?" ì tady ty skažy: "ì rab tvoj Uryâ Hètèânìn taksama zabìty ì pamër". </i>


text:
<pb/>І пайшоў, і прыйшоў, і расказаў Давіду пра ўвесь ход бітвы. </p><i> Ì pajšoǔ, ì pryjšoǔ, ì raskazaǔ Davìdu pra ǔves′ hod bìtvy. </i>


text:
Тады пасланы сказаў Давіду: адольвалі нас тыя людзі і выйшлі да нас у поле, і мы перасьледавалі іх да ўваходу ў браму; </p><i> Tady paslany skazaǔ Davìdu: adol′valì nas tyâ lûdzì ì vyjšlì da nas u pole, ì my peras′ledavalì ìh da ǔvahodu ǔ bramu; </i>


text:
тады стралялі стралкі са сьцяны па рабах тваіх, і памерлі некаторыя з рабоў цара; памёр таксама і раб твой Урыя Хэтэянін. </p><i> tady stralâlì stralkì sa s′câny pa rabah tvaìh, ì pamerlì nekatoryâ z raboǔ cara; pamër taksama ì rab tvoj Uryâ Hètèânìn. </i>


text:
Тады сказаў Давід пасланаму: так скажы Ёаву: хай не бянтэжыць цябе гэтая справа, бо меч пажырае часам таго, часам гэтага; узмацні вайну супроць горада і разбуры яго. Так падбадзёры яго. </p><i> Tady skazaǔ Davìd paslanamu: tak skažy Ëavu: haj ne bântèžyc′ câbe gètaâ sprava, bo meč pažyrae časam tago, časam gètaga; uzmacnì vajnu suproc′ gorada ì razbury âgo. Tak padbadzëry âgo. </i>


text:
<pb/>І пачула жонка Урыі, што памёр Урыя, муж яе, і плакала па мужы сваім. </p><i> Ì pačula žonka Uryì, što pamër Uryâ, muž âe, ì plakala pa mužy svaìm. </i>


text:
Калі скончыўся час плачу, Давід паслаў і ўзяў яе ў дом свой, і яна зрабілася жонкаю ягонаю і нарадзіла яму сына. І быў гэты ўчынак, які ўчыніў Давід, благім у вачах Госпада. </p><i> Kalì skončyǔsâ čas plaču, Davìd paslaǔ ì ǔzâǔ âe ǔ dom svoj, ì âna zrabìlasâ žonkaû âgonaû ì naradzìla âmu syna. Ì byǔ gèty ǔčynak, âkì ǔčynìǔ Davìd, blagìm u vačah Gospada. </i>


text:
<pb/>І паслаў Гасподзь Натана прарока да Давіда, і той прыйшоў да яго і сказаў яму: у адным горадзе былі два чалавекі, адзін багаты, а другі бедны; </p><i> Ì paslaǔ Gaspodz′ Natana praroka da Davìda, ì toj pryjšoǔ da âgo ì skazaǔ âmu: u adnym goradze bylì dva čalavekì, adzìn bagaty, a drugì bedny; </i>


text:
у багатага было вельмі многа дробнага і буйнога быдла, </p><i> u bagataga bylo vel′mì mnoga drobnaga ì bujnoga bydla, </i>


text:
а ў беднага нічога, апрача адной авечкі, якую ён купіў маленькую і выкарміў, і яна вырасла ў яго разам зь дзецьмі ягонымі; хлеб ягоны яна ела, і зь ягонай чашы піла, і на грудзях у яго спала, і была яму, як дачка; </p><i> a ǔ bednaga nìčoga, aprača adnoj avečkì, âkuû ën kupìǔ malen′kuû ì vykarmìǔ, ì âna vyrasla ǔ âgo razam z′ dzec′mì âgonymì; hleb âgony âna ela, ì z′ âgonaj čašy pìla, ì na grudzâh u âgo spala, ì byla âmu, âk dačka; </i>


text:
<pb/>і прыйшоў да багатага чалавека дарожнік, і той пашкадаваў узяць са сваіх авечак ці валоў, каб прыгатаваць дарожніку, які прыйшоў да яго, а ўзяў авечку беднага і прыгатаваў яе чалавеку, які прыйшоў да яго. </p><i> ì pryjšoǔ da bagataga čalaveka darožnìk, ì toj paškadavaǔ uzâc′ sa svaìh avečak cì valoǔ, kab prygatavac′ darožnìku, âkì pryjšoǔ da âgo, a ǔzâǔ avečku bednaga ì prygatavaǔ âe čalaveku, âkì pryjšoǔ da âgo. </i>


text:
<pb/>Моцна ўгневаўся Давід на гэтага чалавека і сказаў Натану: жывы Гасподзь! варты сьмерці чалавек, які зрабіў гэта; </p><i> Mocna ǔgnevaǔsâ Davìd na gètaga čalaveka ì skazaǔ Natanu: žyvy Gaspodz′! varty s′mercì čalavek, âkì zrabìǔ gèta; </i>


text:
і за авечку ён павінен заплаціць учацьвяра, за тое, што ён зрабіў гэта, і за тое, што ня меў спагады. </p><i> ì za avečku ën pavìnen zaplacìc′ učac′vâra, za toe, što ën zrabìǔ gèta, ì za toe, što nâ meǔ spagady. </i>


text:
<pb/>І сказаў Натан Давіду: ты - той чалавек, які зрабіў гэта. Так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: Я памазаў цябе ў цара над Ізраілем і Я выбавіў цябе ад рукі Саўла, </p><i> Ì skazaǔ Natan Davìdu: ty - toj čalavek, âkì zrabìǔ gèta. Tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: Â pamazaǔ câbe ǔ cara nad Ìzraìlem ì Â vybavìǔ câbe ad rukì Saǔla, </i>


text:
і даў табе дом гаспадара твайго і жонак гаспадара твайго на ўлоньне тваё, і даў табе дом Ізраілеў і Юдаў, і, калі гэтага мала, дадаў бы табе яшчэ болей; </p><i> ì daǔ tabe dom gaspadara tvajgo ì žonak gaspadara tvajgo na ǔlon′ne tvaë, ì daǔ tabe dom Ìzraìleǔ ì Ûdaǔ, ì, kalì gètaga mala, dadaǔ by tabe âščè bolej; </i>


text:
навошта ж ты занядбаў слова Госпада, зрабіўшы ліхое прад вачыма Ягонымі? Урыю Хэтэяніна ты пабіў мечам; жонку ягоную ўзяў сабе за жонку, а яго ты забіў мечам Аманіцянаў; </p><i> navošta ž ty zanâdbaǔ slova Gospada, zrabìǔšy lìhoe prad vačyma Âgonymì? Uryû Hètèânìna ty pabìǔ mečam; žonku âgonuû ǔzâǔ sabe za žonku, a âgo ty zabìǔ mečam Amanìcânaǔ; </i>


text:
дык вось, не адступіцца меч ад дома твайго вавекі, за тое, што ты занядбаў Мяне і ўзяў жонку Урыі Хэтэяніна, каб яна была табе жонкаю. </p><i> dyk vos′, ne adstupìcca meč ad doma tvajgo vavekì, za toe, što ty zanâdbaǔ Mâne ì ǔzâǔ žonku Uryì Hètèânìna, kab âna byla tabe žonkaû. </i>


text:
Так кажа Гасподзь: вось, Я спараджу на цябе зло з дома твайго і вазьму жонак тваіх перад вачыма тваімі і аддам блізкаму твайму, і будзе ён спаць з жонкамі тваімі перад гэтым сонцам; </p><i> Tak kaža Gaspodz′: vos′, Â sparadžu na câbe zlo z doma tvajgo ì vaz′mu žonak tvaìh perad vačyma tvaìmì ì addam blìzkamu tvajmu, ì budze ën spac′ z žonkamì tvaìmì perad gètym soncam; </i>


text:
ты зрабіў тайна, а Я зраблю перад усім Ізраілем і перад сонцам. </p><i> ty zrabìǔ tajna, a Â zrablû perad usìm Ìzraìlem ì perad soncam. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Натану: зграшыў я прад Госпадам. І казаў Натан Давіду: і Гасподзь зьняў зь цябе грэх твой; ты не памрэш; </p><i> Ì skazaǔ Davìd Natanu: zgrašyǔ â prad Gospadam. Ì kazaǔ Natan Davìdu: ì Gaspodz′ z′nâǔ z′ câbe grèh tvoj; ty ne pamrèš; </i>


text:
але як што ты гэтым учынкам даў прычыну ворагам Госпада няславіць Яго, дык памрэ сын, які народзіцца ў цябе. </p><i> ale âk što ty gètym učynkam daǔ pryčynu voragam Gospada nâslavìc′ Âgo, dyk pamrè syn, âkì narodzìcca ǔ câbe. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Натан у дом свой. І ўразіў Гасподзь дзіця, якое нарадзіла жонка Урыі Давіду, і яно захварэла. </p><i> Ì pajšoǔ Natan u dom svoj. Ì ǔrazìǔ Gaspodz′ dzìcâ, âkoe naradzìla žonka Uryì Davìdu, ì âno zahvarèla. </i>


text:
І маліўся Давід Богу за дзіця, і пасьціўся Давід, і адасобіўшыся правёў ноч, лежачы на зямлі. </p><i> Ì malìǔsâ Davìd Bogu za dzìcâ, ì pas′cìǔsâ Davìd, ì adasobìǔšysâ pravëǔ noč, ležačy na zâmlì. </i>


text:
І ўвайшлі да яго старэйшыны дома ягонага, каб падняць яго зь зямлі; але ён не хацеў, і ня еў зь імі хлеба. </p><i> Ì ǔvajšlì da âgo starèjšyny doma âgonaga, kab padnâc′ âgo z′ zâmlì; ale ën ne haceǔ, ì nâ eǔ z′ ìmì hleba. </i>


text:
<pb/>На сёмы дзень дзіця памерла, і слугі Давыдавы баяліся данесьці яму, што памерла дзіця; бо, казалі яны, калі дзіця было яшчэ жывое, і мы ўгаворвалі яго, і ён ня слухаў голасу нашага, як жа скажам яму: "памерла дзіця"? і ён зробіць што-небудзь благое. </p><i> Na sëmy dzen′ dzìcâ pamerla, ì slugì Davydavy baâlìsâ danes′cì âmu, što pamerla dzìcâ; bo, kazalì âny, kalì dzìcâ bylo âščè žyvoe, ì my ǔgavorvalì âgo, ì ën nâ sluhaǔ golasu našaga, âk ža skažam âmu: "pamerla dzìcâ"? ì ën zrobìc′ što-nebudz′ blagoe. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Давід, што слугі ягоныя шэпчуцца паміж сабою, і зразумеў Давід, што дзіця памерла, і спытаўся Давід у слуг сваіх: памерла дзіця? І сказалі яму: памерла. </p><i> Ì ǔbačyǔ Davìd, što slugì âgonyâ šèpčucca pamìž saboû, ì zrazumeǔ Davìd, što dzìcâ pamerla, ì spytaǔsâ Davìd u slug svaìh: pamerla dzìcâ? Ì skazalì âmu: pamerla. </i>


text:
Тады Давід устаў зь зямлі і ўмыўся, і памазаўся, і памяняў вопратку сваю, і пайшоў у дом Гасподні, і маліўся. Вярнуўшыся дамоў, запатрабаваў, каб падалі яму хлеба, і ён еў. </p><i> Tady Davìd ustaǔ z′ zâmlì ì ǔmyǔsâ, ì pamazaǔsâ, ì pamânâǔ vopratku svaû, ì pajšoǔ u dom Gaspodnì, ì malìǔsâ. Vârnuǔšysâ damoǔ, zapatrabavaǔ, kab padalì âmu hleba, ì ën eǔ. </i>


text:
<pb/>І сказалі яму слугі ягоныя: што азначае, што ты так робіш: калі дзіця было яшчэ жывое, ты пасьціўся і плакаў; а калі дзіця памерла, ты ўстаў і еў хлеб? </p><i> Ì skazalì âmu slugì âgonyâ: što aznačae, što ty tak robìš: kalì dzìcâ bylo âščè žyvoe, ty pas′cìǔsâ ì plakaǔ; a kalì dzìcâ pamerla, ty ǔstaǔ ì eǔ hleb? </i>


text:
І сказаў Давід: пакуль дзіця было жывое, і пасьціўся і плакаў, бо думаў: хто ведае, ці ня зьлітуецца зь мяне Гасподзь, і дзіця застанецца жывое? </p><i> Ì skazaǔ Davìd: pakul′ dzìcâ bylo žyvoe, ì pas′cìǔsâ ì plakaǔ, bo dumaǔ: hto vedae, cì nâ z′lìtuecca z′ mâne Gaspodz′, ì dzìcâ zastanecca žyvoe? </i>


text:
А цяпер яно памерла; навошта ж мне пасьціцца? Хіба я магу вярнуць яго? Я пайду да яго, а яно ня вернецца да мяне. </p><i> A câper âno pamerla; navošta ž mne pas′cìcca? Hìba â magu vârnuc′ âgo? Â pajdu da âgo, a âno nâ vernecca da mâne. </i>


text:
<pb/>І суцешыў Давід Вірсавію, жонку сваю, і ўвайшоў да яе і спаў зь ёю; і яна нарадзіла сына і дала яму імя: Саламон. І Гасподзь палюбіў яго </p><i> Ì sucešyǔ Davìd Vìrsavìû, žonku svaû, ì ǔvajšoǔ da âe ì spaǔ z′ ëû; ì âna naradzìla syna ì dala âmu ìmâ: Salamon. Ì Gaspodz′ palûbìǔ âgo </i>


text:
і паслаў прарока Натана, і ён даў яму імя: Едыдыя, паводле слова Госпада. </p><i> ì paslaǔ praroka Natana, ì ën daǔ âmu ìmâ: Edydyâ, pavodle slova Gospada. </i>


text:
Ёаў ваяваў супроць Равы Аманіцкай і ўзяў амаль царскі горад. </p><i> Ëaǔ vaâvaǔ suproc′ Ravy Amanìckaj ì ǔzâǔ amal′ carskì gorad. </i>


text:
І паслаў Ёаў да Давіда сказаць яму: я напаў на Раву і авалодаў вадою горада; </p><i> Ì paslaǔ Ëaǔ da Davìda skazac′ âmu: â napaǔ na Ravu ì avalodaǔ vadoû gorada; </i>


text:
цяпер зьбяры астатні народ і падступіся да горада і вазьмі яго; бо, калі я вазьму яго, дык маё імя будзе дадзена яму. </p><i> câper z′bâry astatnì narod ì padstupìsâ da gorada ì vaz′mì âgo; bo, kalì â vaz′mu âgo, dyk maë ìmâ budze dadzena âmu. </i>


text:
<pb/>І сабраў Давід увесь народ і пайшоў да Равы, і ваяваў супроць яе і ўзяў яе. </p><i> Ì sabraǔ Davìd uves′ narod ì pajšoǔ da Ravy, ì vaâvaǔ suproc′ âe ì ǔzâǔ âe. </i>


text:
І ўзяў Давід вянок цара іхняга з галавы ягонай, - а ў ім было золата талант і каштоўны камень, - і ўсклаў яго Давід на галаву сваю, і здабычы з горада вынес вельмі многа. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd vânok cara ìhnâga z galavy âgonaj, - a ǔ ìm bylo zolata talant ì kaštoǔny kamen′, - ì ǔsklaǔ âgo Davìd na galavu svaû, ì zdabyčy z gorada vynes vel′mì mnoga. </i>


text:
А народ, які быў у ім, ён вывеў і паклаў іх пад пілы, пад жалезныя малатарні, пад жалезныя сякеры, і кінуў іх у абпальныя печы. Так ён зрабіў з усімі гарадамі Аманіцкімі. І вярнуўся пасьля таго Давід і ўвесь народ у Ерусалім. </p><i> A narod, âkì byǔ u ìm, ën vyveǔ ì paklaǔ ìh pad pìly, pad žaleznyâ malatarnì, pad žaleznyâ sâkery, ì kìnuǔ ìh u abpal′nyâ pečy. Tak ën zrabìǔ z usìmì garadamì Amanìckìmì. Ì vârnuǔsâ pas′lâ tago Davìd ì ǔves′ narod u Erusalìm. </i>


text:
<pb/>І было пасьля таго: у Авэсалома, сына Давідавага, была сястра прыгожая, імем Тамар, і пакахаў яе Амнон, сын Давідаў. </p><i> Ì bylo pas′lâ tago: u Avèsaloma, syna Davìdavaga, byla sâstra prygožaâ, ìmem Tamar, ì pakahaǔ âe Amnon, syn Davìdaǔ. </i>


text:
І журыўся Амнон да таго, што захварэў праз Тамару, сястру сваю; бо яна была дзяўчына, і Амнону здавалася цяжкім што-небудзь зрабіць зь ёю. </p><i> Ì žuryǔsâ Amnon da tago, što zahvarèǔ praz Tamaru, sâstru svaû; bo âna byla dzâǔčyna, ì Amnonu zdavalasâ câžkìm što-nebudz′ zrabìc′ z′ ëû. </i>


text:
<pb/>Але ў Амнона быў сябар, імем Ёнадаў, сын Самая, брата Давідавага; і Ёнадаў быў чалавек вельмі хітры. </p><i> Ale ǔ Amnona byǔ sâbar, ìmem Ënadaǔ, syn Samaâ, brata Davìdavaga; ì Ënadaǔ byǔ čalavek vel′mì hìtry. </i>


text:
І ён сказаў яму: чаго ты так худнееш з кожным днём, сын цароў, - ці не адкрыеш мне? І сказаў яму Амнон: Тамар, сястру Авэсаломаву, брата майго, кахаю я. </p><i> Ì ën skazaǔ âmu: čago ty tak hudneeš z kožnym dnëm, syn caroǔ, - cì ne adkryeš mne? Ì skazaǔ âmu Amnon: Tamar, sâstru Avèsalomavu, brata majgo, kahaû â. </i>


text:
І сказаў яму Ёнадаў: кладзіся ў пасьцель тваю і прыкінься хворым; і калі бацька твой прыйдзе адведаць цябе, скажы яму: хай прыйдзе Тамар, сястра мая, і падмацуе мяне ежаю, прыгатаваўшы ежу на вачах маіх, каб я бачыў і еў з рук яе. </p><i> Ì skazaǔ âmu Ënadaǔ: kladzìsâ ǔ pas′cel′ tvaû ì prykìn′sâ hvorym; ì kalì bac′ka tvoj pryjdze advedac′ câbe, skažy âmu: haj pryjdze Tamar, sâstra maâ, ì padmacue mâne ežaû, prygatavaǔšy ežu na vačah maìh, kab â bačyǔ ì eǔ z ruk âe. </i>


text:
<pb/>І лёг Амнон і прыкінуўся хворым, і прыйшоў цар адведаць яго; і сказаў Амнон цару: хай прыйдзе Тамар, сястра мая, і сьпячэ ў мяне на вачах ляпёшку, або дзьве, і я паем з рук яе. </p><i> Ì lëg Amnon ì prykìnuǔsâ hvorym, ì pryjšoǔ car advedac′ âgo; ì skazaǔ Amnon caru: haj pryjdze Tamar, sâstra maâ, ì s′pâčè ǔ mâne na vačah lâpëšku, abo dz′ve, ì â paem z ruk âe. </i>


text:
<pb/>І паслаў Давід да Тамар ў дом сказаць: ідзі ў дом Амнона, брата твайго, і прыгатуй яму ежу. </p><i> Ì paslaǔ Davìd da Tamar ǔ dom skazac′: ìdzì ǔ dom Amnona, brata tvajgo, ì prygatuj âmu ežu. </i>


text:
І пайшла яна ў дом брата свайго Амнона; а ён ляжыць. І ўзяла яна мукі і замясіла, і прыгатавала на вачах у яго і сьпякла ляпёшкі, </p><i> Ì pajšla âna ǔ dom brata svajgo Amnona; a ën lâžyc′. Ì ǔzâla âna mukì ì zamâsìla, ì prygatavala na vačah u âgo ì s′pâkla lâpëškì, </i>


text:
і ўзяла патэльню і паклала перад ім; але ён не хацеў есьці. І сказаў Амнон: хай усе выйдуць ад мяне. І выйшлі ад яго ўсе людзі. </p><i> ì ǔzâla patèl′nû ì paklala perad ìm; ale ën ne haceǔ es′cì. Ì skazaǔ Amnon: haj use vyjduc′ ad mâne. Ì vyjšlì ad âgo ǔse lûdzì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Амнон Тамар: занясі ежу ва ўнутраны пакой, і я паем з рук тваіх. І ўзяла Тамар ляпёшкі, якія прыгатавала, і занесла Амнону, брату свайму, ва ўнутраны пакой. </p><i> Ì skazaǔ Amnon Tamar: zanâsì ežu va ǔnutrany pakoj, ì â paem z ruk tvaìh. Ì ǔzâla Tamar lâpëškì, âkìâ prygatavala, ì zanesla Amnonu, bratu svajmu, va ǔnutrany pakoj. </i>


text:
І калі яна паставіла перад ім, каб ён еў, дык ён схапіў яе і сказаў: ідзі, кладзіся са мною, сястра мая. </p><i> Ì kalì âna pastavìla perad ìm, kab ën eǔ, dyk ën shapìǔ âe ì skazaǔ: ìdzì, kladzìsâ sa mnoû, sâstra maâ. </i>


text:
<pb/>Але яна сказала: не, браце мой, не няславі мяне, бо ня робіцца так у Ізраілі; не рабі гэтага вар'яцтва. </p><i> Ale âna skazala: ne, brace moj, ne nâslavì mâne, bo nâ robìcca tak u Ìzraìlì; ne rabì gètaga var'âctva. </i>


text:
І я, куды я пайду з маёю няславаю? І ты, ты будзеш адным з вар'ятаў у Ізраілі; ты пагавары з царом; ён не адмовіцца аддаць мяне табе. </p><i> Ì â, kudy â pajdu z maëû nâslavaû? Ì ty, ty budzeš adnym z var'âtaǔ u Ìzraìlì; ty pagavary z carom; ën ne admovìcca addac′ mâne tabe. </i>


text:
Але ён не хацеў слухаць словаў яе, і перасіліў яе і згвалціў яе, і ляжаў зь ёю. </p><i> Ale ën ne haceǔ sluhac′ slovaǔ âe, ì perasìlìǔ âe ì zgvalcìǔ âe, ì lâžaǔ z′ ëû. </i>


text:
Пасьля зьненавідзеў яе Амнон самай вялікай нянавісьцю, так што нянавісьць, якою ён зьненавідзеў яе, была мацнейшая за каханьне, якое меў да яе; і сказаў ёй Амнон: устань, сыдзі. </p><i> Pas′lâ z′nenavìdzeǔ âe Amnon samaj vâlìkaj nânavìs′cû, tak što nânavìs′c′, âkoû ën z′nenavìdzeǔ âe, byla macnejšaâ za kahan′ne, âkoe meǔ da âe; ì skazaǔ ëj Amnon: ustan′, sydzì. </i>


text:
<pb/>І сказала яму: не, прагнаць мяне - гэта зло большае за першае, якое ты зрабіў са мною. Але ён не хацеў слухаць яе. </p><i> Ì skazala âmu: ne, pragnac′ mâne - gèta zlo bol′šae za peršae, âkoe ty zrabìǔ sa mnoû. Ale ën ne haceǔ sluhac′ âe. </i>


text:
І паклікаў хлопчыка свайго, які слугаваў яму, і сказаў: прагані гэтую ад мяне і замкні дзьверы за ёю. </p><i> Ì paklìkaǔ hlopčyka svajgo, âkì slugavaǔ âmu, ì skazaǔ: praganì gètuû ad mâne ì zamknì dz′very za ëû. </i>


text:
На ёй была каляровая вопратка, бо такую верхнюю вопратку насілі царскія дочкі-дзяўчаты. І вывеў яе слуга прэч і замкнуў за ёю дзьверы. </p><i> Na ëj byla kalârovaâ vopratka, bo takuû verhnûû vopratku nasìlì carskìâ dočkì-dzâǔčaty. Ì vyveǔ âe sluga prèč ì zamknuǔ za ëû dz′very. </i>


text:
І пасыпала Тамар попелам галаву сваю, і падрала каляровую вопратку, якую мела на сабе, і паклала рукі свае на галаву сваю, і так ішла і лямантавала. </p><i> Ì pasypala Tamar popelam galavu svaû, ì padrala kalârovuû vopratku, âkuû mela na sabe, ì paklala rukì svae na galavu svaû, ì tak ìšla ì lâmantavala. </i>


text:
<pb/>І сказаў ёй Авэсалом, брат яе: ці не Амнон, брат твой, быў з табою? - а цяпер маўчы, сястра мая; ён - брат твой; ня журыся сэрцам тваім пра гэты ўчынак. І жыла Тамар у адзіноце ў доме Авэсалома, брата свайго. </p><i> Ì skazaǔ ëj Avèsalom, brat âe: cì ne Amnon, brat tvoj, byǔ z taboû? - a câper maǔčy, sâstra maâ; ën - brat tvoj; nâ žurysâ sèrcam tvaìm pra gèty ǔčynak. Ì žyla Tamar u adzìnoce ǔ dome Avèsaloma, brata svajgo. </i>


text:
<pb/>І дачуўся цар Давід пра ўсё гэта і моцна разгневаўся. </p><i> Ì dačuǔsâ car Davìd pra ǔsë gèta ì mocna razgnevaǔsâ. </i>


text:
А Авэсалом не гаварыў з Амнонам ні благога, ні добрага; бо зьненавідзеў Авэсалом Амнона за тое, што ён зьняславіў Тамар, сястру яго. </p><i> A Avèsalom ne gavaryǔ z Amnonam nì blagoga, nì dobraga; bo z′nenavìdzeǔ Avèsalom Amnona za toe, što ën z′nâslavìǔ Tamar, sâstru âgo. </i>


text:
Праз два гады стрыглі авечак у Авэсалома ў Ваал-Гацоры, што ў Яфрэма, і паклікаў Авэсалом усіх сыноў царскіх. </p><i> Praz dva gady stryglì avečak u Avèsaloma ǔ Vaal-Gacory, što ǔ Âfrèma, ì paklìkaǔ Avèsalom usìh synoǔ carskìh. </i>


text:
І прыйшоў Авэсалом да цара і сказаў: вось, сёньня стрыжка авечак у раба твайго; хай пойдуць цар і слугі ягоныя з рабом тваім. </p><i> Ì pryjšoǔ Avèsalom da cara ì skazaǔ: vos′, sën′nâ stryžka avečak u raba tvajgo; haj pojduc′ car ì slugì âgonyâ z rabom tvaìm. </i>


text:
<pb/>Але цар сказаў Авэсалому: не, сыне мой, мы ня пойдзем усе, каб ня быць табе цяжарам. І моцна ўпрошваў яго Авэсалом; але ён не захацеў ісьці і дабраславіць яго. </p><i> Ale car skazaǔ Avèsalomu: ne, syne moj, my nâ pojdzem use, kab nâ byc′ tabe câžaram. Ì mocna ǔprošvaǔ âgo Avèsalom; ale ën ne zahaceǔ ìs′cì ì dabraslavìc′ âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Авэсалом: прынамсі, хай пойдзе з намі Амнон, брат мой. І сказаў яму цар: навошта яму ісьці з табою? </p><i> Ì skazaǔ âmu Avèsalom: prynamsì, haj pojdze z namì Amnon, brat moj. Ì skazaǔ âmu car: navošta âmu ìs′cì z taboû? </i>


text:
Але Авэсалом упрасіў яго, і ён адпусьціў зь ім Амнона і ўсіх царскіх сыноў. </p><i> Ale Avèsalom uprasìǔ âgo, ì ën adpus′cìǔ z′ ìm Amnona ì ǔsìh carskìh synoǔ. </i>


text:
<pb/>А Авэсалом загадаў хлопцам сваім, сказаўшы: глядзеце, як толькі разьвесяліцца сэрца Амнона ад віна, і я сказаў вам: "беце Амнона", тады забеце яго, ня бойцеся; гэта я загадваю вам, будзьце сьмелыя і мужныя. </p><i> A Avèsalom zagadaǔ hlopcam svaìm, skazaǔšy: glâdzece, âk tol′kì raz′vesâlìcca sèrca Amnona ad vìna, ì â skazaǔ vam: "bece Amnona", tady zabece âgo, nâ bojcesâ; gèta â zagadvaû vam, budz′ce s′melyâ ì mužnyâ. </i>


text:
І зрабілі хлопцы Авэсаломавыя з Амнонам, як загадаў Авэсалом. Тады ўсталі ўсе царскія сыны, селі кожны на мула і ўцяклі. </p><i> Ì zrabìlì hlopcy Avèsalomavyâ z Amnonam, âk zagadaǔ Avèsalom. Tady ǔstalì ǔse carskìâ syny, selì kožny na mula ì ǔcâklì. </i>


text:
<pb/>Калі яны былі яшчэ ў дарозе, дайшла чутка да Давіда, што Авэсалом забіў усіх царскіх сыноў, і не засталося ніводнага зь іх. </p><i> Kalì âny bylì âščè ǔ daroze, dajšla čutka da Davìda, što Avèsalom zabìǔ usìh carskìh synoǔ, ì ne zastalosâ nìvodnaga z′ ìh. </i>


text:
І ўстаў цар, і разадраў вопратку сваю, і ўпаў на зямлю, і ўсе слугі ягоныя, што стаялі перад ім, разадралі вопратку сваю. </p><i> Ì ǔstaǔ car, ì razadraǔ vopratku svaû, ì ǔpaǔ na zâmlû, ì ǔse slugì âgonyâ, što staâlì perad ìm, razadralì vopratku svaû. </i>


text:
<pb/>Але Ёнадаў, сын Самая, брата Давідавага, сказаў: хай ня думае гаспадар мой, што ўсіх хлопцаў, царскіх сыноў, забілі; адзін толькі Амнон памёр, бо ў Авэсалома быў гэты намысел з таго дня, як Амнон зьняславіў сястру ягоную; </p><i> Ale Ënadaǔ, syn Samaâ, brata Davìdavaga, skazaǔ: haj nâ dumae gaspadar moj, što ǔsìh hlopcaǔ, carskìh synoǔ, zabìlì; adzìn tol′kì Amnon pamër, bo ǔ Avèsaloma byǔ gèty namysel z tago dnâ, âk Amnon z′nâslavìǔ sâstru âgonuû; </i>


text:
дык вось, хай гаспадар мой цар ня трывожыцца думкаю пра тое, быццам памерлі царскія сыны: памёр адзін толькі Амнон. </p><i> dyk vos′, haj gaspadar moj car nâ tryvožycca dumkaû pra toe, byccam pamerlì carskìâ syny: pamër adzìn tol′kì Amnon. </i>


text:
<pb/>І ўцёк Авэсалом. І падняў хлопец, які стаяў на варце, вочы свае і ўбачыў: вось, многа народу ідзе па дарозе схілам гары. </p><i> Ì ǔcëk Avèsalom. Ì padnâǔ hlopec, âkì staâǔ na varce, vočy svae ì ǔbačyǔ: vos′, mnoga narodu ìdze pa daroze shìlam gary. </i>


text:
Тады Ёнадаў сказаў цару: гэта ідуць царскія сыны; як казаў раб твой, так і ёсьць. </p><i> Tady Ënadaǔ skazaǔ caru: gèta ìduc′ carskìâ syny; âk kazaǔ rab tvoj, tak ì ës′c′. </i>


text:
<pb/>І як толькі сказаў ён гэта, вось, прыйшлі царскія сыны і паднялі лямант і плакалі. І сам цар і ўсе слугі ягоныя плакалі вельмі вялікім плачам. </p><i> Ì âk tol′kì skazaǔ ën gèta, vos′, pryjšlì carskìâ syny ì padnâlì lâmant ì plakalì. Ì sam car ì ǔse slugì âgonyâ plakalì vel′mì vâlìkìm plačam. </i>


text:
А Авэсалом уцёк і пайшоў да Талмая, сына Эміуда, цара Гесурскага. І плакаў цар Давід па сыне сваім ва ўсе дні. </p><i> A Avèsalom ucëk ì pajšoǔ da Talmaâ, syna Èmìuda, cara Gesurskaga. Ì plakaǔ car Davìd pa syne svaìm va ǔse dnì. </i>


text:
<pb/>Авэсалом уцёк і прыйшоў у Гесур і прабыў там тры гады. </p><i> Avèsalom ucëk ì pryjšoǔ u Gesur ì prabyǔ tam try gady. </i>


text:
І перастаў цар Давід перасьледаваць Авэсалома, бо ўцешыўся ў сьмерці Амнона. </p><i> Ì perastaǔ car Davìd peras′ledavac′ Avèsaloma, bo ǔcešyǔsâ ǔ s′mercì Amnona. </i>


text:
<pb/>І заўважыў Ёаў, сын Саруі, што сэрца цара павярнулася да Авэсалома. </p><i> Ì zaǔvažyǔ Ëaǔ, syn Saruì, što sèrca cara pavârnulasâ da Avèsaloma. </i>


text:
І паслаў Ёаў у Тэкою, і ўзяў адтуль разумную жанчыну, і сказаў ёй: прыкінься, быццам плачаш, і апрані жалобную вопратку, і ня мажся алеем, і назавіся жанчынаю, якая шмат дзён плакала па памерлым; </p><i> Ì paslaǔ Ëaǔ u Tèkoû, ì ǔzâǔ adtul′ razumnuû žančynu, ì skazaǔ ëj: prykìn′sâ, byccam plačaš, ì apranì žalobnuû vopratku, ì nâ mažsâ aleem, ì nazavìsâ žančynaû, âkaâ šmat dzën plakala pa pamerlym; </i>


text:
і йдзі да цара і скажы яму так і так. І ўклаў Ёаў у вусны яе, што сказаць. </p><i> ì jdzì da cara ì skažy âmu tak ì tak. Ì ǔklaǔ Ëaǔ u vusny âe, što skazac′. </i>


text:
<pb/>І ўвайшла жанчына Тэкаіцянка да цара і ўпала тварам сваім на зямлю, і пакланілася і сказала: памажы, цару! </p><i> Ì ǔvajšla žančyna Tèkaìcânka da cara ì ǔpala tvaram svaìm na zâmlû, ì paklanìlasâ ì skazala: pamažy, caru! </i>


text:
І сказаў ёй цар: што табе? І сказала яна: я ўдава, муж мой памёр; </p><i> Ì skazaǔ ëj car: što tabe? Ì skazala âna: â ǔdava, muž moj pamër; </i>


text:
і ў рабы тваёй было два сыны; яны пасварыліся ў полі, і ня было каму разьвесьці іх, і пабіў адзін другога і забіў яго. </p><i> ì ǔ raby tvaëj bylo dva syny; âny pasvarylìsâ ǔ polì, ì nâ bylo kamu raz′ves′cì ìh, ì pabìǔ adzìn drugoga ì zabìǔ âgo. </i>


text:
І вось, паўстала ўся радня на рабу тваю, і кажуць: аддай забойцу брата свайго; і мы заб'ем яго за душу брата ягонага, якую ён загубіў, і зьнішчым нават спадчыньніка. І так яны патушаць астатнюю іскру маю, каб не пакінуць мужу майму імя і нашчадкаў на ўлоньні зямлі. </p><i> Ì vos′, paǔstala ǔsâ radnâ na rabu tvaû, ì kažuc′: addaj zabojcu brata svajgo; ì my zab'em âgo za dušu brata âgonaga, âkuû ën zagubìǔ, ì z′nìščym navat spadčyn′nìka. Ì tak âny patušac′ astatnûû ìskru maû, kab ne pakìnuc′ mužu majmu ìmâ ì naščadkaǔ na ǔlon′nì zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар жанчыне: ідзі спакойна дамоў, я дам загад пра цябе. </p><i> Ì skazaǔ car žančyne: ìdzì spakojna damoǔ, â dam zagad pra câbe. </i>


text:
Але жанчына Тэкаіцянка сказала цару: на мне, гаспадару мой цар, хай будзе віна і на доме бацькі майго, а цар і трон ягоны невінаваты. </p><i> Ale žančyna Tèkaìcânka skazala caru: na mne, gaspadaru moj car, haj budze vìna ì na dome bac′kì majgo, a car ì tron âgony nevìnavaty. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар: таго, хто будзе супроць цябе, прывядзі да мяне, і ён больш не чапацьме цябе. </p><i> Ì skazaǔ car: tago, hto budze suproc′ câbe, pryvâdzì da mâne, ì ën bol′š ne čapac′me câbe. </i>


text:
Яна сказала: спамяні, цару, Госпада Бога твайго, каб не памножыліся помсьнікі за кроў і не загубілі сына майго. І сказаў цар: жывы Гасподзь! не ўпадзе і волас з сына твайго на зямлю. </p><i> Âna skazala: spamânì, caru, Gospada Boga tvajgo, kab ne pamnožylìsâ poms′nìkì za kroǔ ì ne zagubìlì syna majgo. Ì skazaǔ car: žyvy Gaspodz′! ne ǔpadze ì volas z syna tvajgo na zâmlû. </i>


text:
<pb/>І сказала жанчына: дазволь рабе тваёй сказаць яшчэ слова гаспадару майму цару. </p><i> Ì skazala žančyna: dazvol′ rabe tvaëj skazac′ âščè slova gaspadaru majmu caru. </i>


text:
Ён сказаў: кажы. І сказала жанчына: чаму ты так робіш супроць народу Божага? Цару, вымавіўшы гэтае слова, зьвінаваціў сябе самога, бо не вяртае выгнанца свайго. </p><i> Ën skazaǔ: kažy. Ì skazala žančyna: čamu ty tak robìš suproc′ narodu Božaga? Caru, vymavìǔšy gètae slova, z′vìnavacìǔ sâbe samoga, bo ne vârtae vygnanca svajgo. </i>


text:
Мы памром і будзем, як вада, вылітая на зямлю, якую нельга сабраць; але Бог ня хоча загубіць душу і думае, як бы не адкінуць ад Сябе адкінутага. </p><i> My pamrom ì budzem, âk vada, vylìtaâ na zâmlû, âkuû nel′ga sabrac′; ale Bog nâ hoča zagubìc′ dušu ì dumae, âk by ne adkìnuc′ ad Sâbe adkìnutaga. </i>


text:
І цяпер я прыйшла сказаць цару, гаспадару майму, гэтыя словы, бо народ палохае мяне; і раба твая сказала: пагавару я з царом, ці ня зробіць ён паводле слова рабы сваёй; </p><i> Ì câper â pryjšla skazac′ caru, gaspadaru majmu, gètyâ slovy, bo narod palohae mâne; ì raba tvaâ skazala: pagavaru â z carom, cì nâ zrobìc′ ën pavodle slova raby svaëj; </i>


text:
мабыць, цар выслухае і выбавіць рабу сваю з рук людзей, якія хочуць зьнішчыць мяне разам з сынам маім са спадчыны Божай. </p><i> mabyc′, car vysluhae ì vybavìc′ rabu svaû z ruk lûdzej, âkìâ hočuc′ z′nìščyc′ mâne razam z synam maìm sa spadčyny Božaj. </i>


text:
І сказала раба твая: хай будзе слова гаспадара майго цара ўцехаю мне, бо гаспадар мой цар, як анёл Божы, і можа выслухаць і добрае і благое. І Гасподзь Бог твой будзе з табою. </p><i> Ì skazala raba tvaâ: haj budze slova gaspadara majgo cara ǔcehaû mne, bo gaspadar moj car, âk anël Božy, ì moža vysluhac′ ì dobrae ì blagoe. Ì Gaspodz′ Bog tvoj budze z taboû. </i>


text:
<pb/>І адказваў цар і сказаў жанчыне: не хавай ад мяне, пра што я спытаюся ў цябе. І сказала жанчына: кажы, гаспадару мой цар. </p><i> Ì adkazvaǔ car ì skazaǔ žančyne: ne havaj ad mâne, pra što â spytaûsâ ǔ câbe. Ì skazala žančyna: kažy, gaspadaru moj car. </i>


text:
І сказаў цар: ці ня рука Ёава ва ўсім гэтым з табою. І адказвала жанчына і сказала: хай жыве душа твая, гаспадару мой цар; ні направа, ні налева нельга ўхіліцца ад таго, што сказаў гаспадар мой цар; правільна, раб твой Ёаў загадаў мне, і ён уклаў у вусны рабы тваёй усе гэтыя словы; </p><i> Ì skazaǔ car: cì nâ ruka Ëava va ǔsìm gètym z taboû. Ì adkazvala žančyna ì skazala: haj žyve duša tvaâ, gaspadaru moj car; nì naprava, nì naleva nel′ga ǔhìlìcca ad tago, što skazaǔ gaspadar moj car; pravìl′na, rab tvoj Ëaǔ zagadaǔ mne, ì ën uklaǔ u vusny raby tvaëj use gètyâ slovy; </i>


text:
каб прытчаю даць справе такі выгляд, раб твой Ёаў навучыў мяне; але гаспадар мой мудры, як мудры анёл Божы, каб ведаць усё, што на зямлі. </p><i> kab prytčaû dac′ sprave takì vyglâd, rab tvoj Ëaǔ navučyǔ mâne; ale gaspadar moj mudry, âk mudry anël Božy, kab vedac′ usë, što na zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Ёаву: вось, я зраблю; ідзі ж, вярні хлопца Авэсалома. </p><i> Ì skazaǔ car Ëavu: vos′, â zrablû; ìdzì ž, vârnì hlopca Avèsaloma. </i>


text:
Тады Ёаў упаў тварам на зямлю і пакланіўся, і дабраславіў цара і сказаў: цяпер ведае раб твой, што здабыў упадабаньне ў вачах тваіх, гаспадару мой цар, бо цар зрабіў паводле слова раба свайго. </p><i> Tady Ëaǔ upaǔ tvaram na zâmlû ì paklanìǔsâ, ì dabraslavìǔ cara ì skazaǔ: câper vedae rab tvoj, što zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah tvaìh, gaspadaru moj car, bo car zrabìǔ pavodle slova raba svajgo. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Ёаў, і пайшоў у Гесур, і прывёў Авэсалома ў Ерусалім. </p><i> Ì ǔstaǔ Ëaǔ, ì pajšoǔ u Gesur, ì pryvëǔ Avèsaloma ǔ Erusalìm. </i>


text:
І сказаў цар: хай ён вернецца ў дом свой, а твару майго ня бачыць. І пайшоў Авэсалом у свой дом, а твару царскага ня бачыў. </p><i> Ì skazaǔ car: haj ën vernecca ǔ dom svoj, a tvaru majgo nâ bačyc′. Ì pajšoǔ Avèsalom u svoj dom, a tvaru carskaga nâ bačyǔ. </i>


text:
<pb/>Ня было ва ўсім Ізраілі мужчыны такога прыгожага, як Авэсалом, і такога пахвальнага, як ён: ад падэшвы ног да верху галавы яго ня было ў ім пахібы. </p><i> Nâ bylo va ǔsìm Ìzraìlì mužčyny takoga prygožaga, âk Avèsalom, ì takoga pahval′naga, âk ën: ad padèšvy nog da verhu galavy âgo nâ bylo ǔ ìm pahìby. </i>


text:
Калі ён стрыг галаву сваю, - а ён стрыг яе кожны год, бо яна абцяжарвала яго, дык валасы з галавы ягонай важылі дзьвесьце сікляў па вазе царскай. </p><i> Kalì ën stryg galavu svaû, - a ën stryg âe kožny god, bo âna abcâžarvala âgo, dyk valasy z galavy âgonaj važylì dz′ves′ce sìklâǔ pa vaze carskaj. </i>


text:
І нарадзіліся ў Авэсалома тры сыны і адна дачка, імем Тамар; яна была жанчына прыгожая. </p><i> Ì naradzìlìsâ ǔ Avèsaloma try syny ì adna dačka, ìmem Tamar; âna byla žančyna prygožaâ. </i>


text:
<pb/>І заставаўся Авэсалом у Ерусаліме два гады, а твару царскага ня бачыў. </p><i> Ì zastavaǔsâ Avèsalom u Erusalìme dva gady, a tvaru carskaga nâ bačyǔ. </i>


text:
І паслаў Авэсалом па Ёава, каб паслаць яго да цара; але той не захацеў прыйсьці да яго. Паслаў і другі раз, але той не захацеў прыйсьці. </p><i> Ì paslaǔ Avèsalom pa Ëava, kab paslac′ âgo da cara; ale toj ne zahaceǔ pryjs′cì da âgo. Paslaǔ ì drugì raz, ale toj ne zahaceǔ pryjs′cì. </i>


text:
І сказаў Авэсалом слугам сваім: бачыце дзялянку поля Ёава каля майго, і ў яго там ячмень: ідзеце, выпаліце яго агнём. І выпалілі слугі Авэсалома тую дзялянку поля агнём. </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom slugam svaìm: bačyce dzâlânku polâ Ëava kalâ majgo, ì ǔ âgo tam âčmen′: ìdzece, vypalìce âgo agnëm. Ì vypalìlì slugì Avèsaloma tuû dzâlânku polâ agnëm. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Ёаў, і прыйшоў да Авэсалома ў дом, і сказаў яму: навошта слугі твае выпалілі маю дзялянку агнём? </p><i> Ì ǔstaǔ Ëaǔ, ì pryjšoǔ da Avèsaloma ǔ dom, ì skazaǔ âmu: navošta slugì tvae vypalìlì maû dzâlânku agnëm? </i>


text:
І сказаў Авэсалом Ёаву: вось, я пасылаў па цябе, кажучы: прыйдзі сюды, і я пашлю цябе да цара сказаць: навошта я прыйшоў з Гесура? Лепей бы мне заставацца там. Я хачу ўбачыць твар цара. Калі ж я вінаваты, дык забі мяне. </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom Ëavu: vos′, â pasylaǔ pa câbe, kažučy: pryjdzì sûdy, ì â pašlû câbe da cara skazac′: navošta â pryjšoǔ z Gesura? Lepej by mne zastavacca tam. Â haču ǔbačyc′ tvar cara. Kalì ž â vìnavaty, dyk zabì mâne. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Ёаў да цара і пераказаў яму. І паклікаў цар Авэсалома. Ён прыйшоў да цара і ўпаў тварам сваім на зямлю перад царом. І пацалаваў цар Авэсалома. </p><i> Ì pajšoǔ Ëaǔ da cara ì perakazaǔ âmu. Ì paklìkaǔ car Avèsaloma. Ën pryjšoǔ da cara ì ǔpaǔ tvaram svaìm na zâmlû perad carom. Ì pacalavaǔ car Avèsaloma. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага Авэсалом завёў у сябе калясьніцы і коней і пяцьдзясят скараходаў. </p><i> Pas′lâ gètaga Avèsalom zavëǔ u sâbe kalâs′nìcy ì konej ì pâc′dzâsât skarahodaǔ. </i>


text:
І ўставаў Авэсалом рана раніцай, і станавіўся пры дарозе каля брамы, і калі хто-небудзь, маючы цяжбіну, ішоў да цара на суд, дык Авэсалом падклікаў яго да сябе і пытаўся: зь якога ты горада? І калі той адказваў: з такога племя Ізраілевага раб твой, </p><i> Ì ǔstavaǔ Avèsalom rana ranìcaj, ì stanavìǔsâ pry daroze kalâ bramy, ì kalì hto-nebudz′, maûčy câžbìnu, ìšoǔ da cara na sud, dyk Avèsalom padklìkaǔ âgo da sâbe ì pytaǔsâ: z′ âkoga ty gorada? Ì kalì toj adkazvaǔ: z takoga plemâ Ìzraìlevaga rab tvoj, </i>


text:
тады казаў яму Авэсалом: вось, справа твая добрая і справядлівая, але ў цара няма каму выслухаць цябе. </p><i> tady kazaǔ âmu Avèsalom: vos′, sprava tvaâ dobraâ ì spravâdlìvaâ, ale ǔ cara nâma kamu vysluhac′ câbe. </i>


text:
І казаў Авэсалом: о, калі б мяне паставілі судзьдзёю ў гэтай зямлі! да мяне прыходзіў бы кожны, хто мае спрэчку і цяжбіну, і я судзіў бы яго па праўдзе. </p><i> Ì kazaǔ Avèsalom: o, kalì b mâne pastavìlì sudz′dzëû ǔ gètaj zâmlì! da mâne pryhodzìǔ by kožny, hto mae sprèčku ì câžbìnu, ì â sudzìǔ by âgo pa praǔdze. </i>


text:
<pb/>І калі падыходзіў хто-небудзь пакланіцца яму, дык ён працягваў руку сваю і абдымаў яго і цалаваў яго. </p><i> Ì kalì padyhodzìǔ hto-nebudz′ paklanìcca âmu, dyk ën pracâgvaǔ ruku svaû ì abdymaǔ âgo ì calavaǔ âgo. </i>


text:
Так рабіў Авэсалом з кожным Ізраільцянінам, які ішоў на суд да цара, і ўкрадваўся Авэсалом у сэрцы Ізраільцянам. </p><i> Tak rabìǔ Avèsalom z kožnym Ìzraìl′cânìnam, âkì ìšoǔ na sud da cara, ì ǔkradvaǔsâ Avèsalom u sèrcy Ìzraìl′cânam. </i>


text:
<pb/>Як прайшло сорак гадоў цараваньня Давіда, Авэсалом сказаў цару: пайду я і выканаю абяцаньне маё, якое я даў Госпаду ў Хэўроне; </p><i> Âk prajšlo sorak gadoǔ caravan′nâ Davìda, Avèsalom skazaǔ caru: pajdu â ì vykanaû abâcan′ne maë, âkoe â daǔ Gospadu ǔ Hèǔrone; </i>


text:
бо я, раб твой, жывучы ў Гесуры ў Сірыі, даў абяцаньне: калі Гасподзь верне мяне ў Ерусалім, я прынясу ахвяру Госпаду. </p><i> bo â, rab tvoj, žyvučy ǔ Gesury ǔ Sìryì, daǔ abâcan′ne: kalì Gaspodz′ verne mâne ǔ Erusalìm, â prynâsu ahvâru Gospadu. </i>


text:
І сказаў яму цар: ідзі зь мірам. І ўстаў ён і пайшоў у Хэўрон. </p><i> Ì skazaǔ âmu car: ìdzì z′ mìram. Ì ǔstaǔ ën ì pajšoǔ u Hèǔron. </i>


text:
<pb/>І разаслаў Авэсалом выведнікаў ва ўсе плямёны Ізраіля, сказаўшы: калі вы пачуеце гук трубы, дык кажэце: Авэсалом зацараваў у Хэўроне. </p><i> Ì razaslaǔ Avèsalom vyvednìkaǔ va ǔse plâmëny Ìzraìlâ, skazaǔšy: kalì vy pačuece guk truby, dyk kažèce: Avèsalom zacaravaǔ u Hèǔrone. </i>


text:
З Авэсаломам пайшлі зь Ерусаліма дзьвесьце чалавек, якія былі запрошаны ім, і пайшлі па прастаце сваёй, ня ведаючы, што сталася. </p><i> Z Avèsalomam pajšlì z′ Erusalìma dz′ves′ce čalavek, âkìâ bylì zaprošany ìm, ì pajšlì pa prastace svaëj, nâ vedaûčy, što stalasâ. </i>


text:
У час ахвяраваньня Авэсалом паслаў і паклікаў Ахітатэла Гіланяніна, дарадцу Давідавага, зь ягонага роду Гіло. І склалася моцная змова, і народ сьцякаўся і множыўся вакол Авэсалома. </p><i> U čas ahvâravan′nâ Avèsalom paslaǔ ì paklìkaǔ Ahìtatèla Gìlanânìna, daradcu Davìdavaga, z′ âgonaga rodu Gìlo. Ì sklalasâ mocnaâ zmova, ì narod s′câkaǔsâ ì množyǔsâ vakol Avèsaloma. </i>


text:
І прыйшоў вястун да Давіда і сказаў: сэрца Ізраільцянаў ухілілася на бок Авэсалома. </p><i> Ì pryjšoǔ vâstun da Davìda ì skazaǔ: sèrca Ìzraìl′cânaǔ uhìlìlasâ na bok Avèsaloma. </i>


text:
І сказаў Давід усім слугам сваім, якія былі пры ім у Ерусаліме: устаньце, уцячэм, бо ня будзе нам ратунку ад Авэсалома; сьпяшайцеся, каб нам уцячы, каб ён не застаў нас і не навёў на нас бяды і ня зьнішчыў горада мечам. </p><i> Ì skazaǔ Davìd usìm slugam svaìm, âkìâ bylì pry ìm u Erusalìme: ustan′ce, ucâčèm, bo nâ budze nam ratunku ad Avèsaloma; s′pâšajcesâ, kab nam ucâčy, kab ën ne zastaǔ nas ì ne navëǔ na nas bâdy ì nâ z′nìščyǔ gorada mečam. </i>


text:
І сказалі слугі царскія цару: ва ўсім, што да спадобы гаспадару нашаму цару мы - рабы твае. </p><i> Ì skazalì slugì carskìâ caru: va ǔsìm, što da spadoby gaspadaru našamu caru my - raby tvae. </i>


text:
<pb/>І выйшаў цар і ўвесь дом ягоны за ім пеша. А пакінуў цар дзесяць жонак, наложніц дзеля догляду дома. </p><i> Ì vyjšaǔ car ì ǔves′ dom âgony za ìm peša. A pakìnuǔ car dzesâc′ žonak, naložnìc dzelâ doglâdu doma. </i>


text:
І выйшаў цар і ўвесь народ пешыя, і спыніліся каля Бэт-Мэрхата. </p><i> Ì vyjšaǔ car ì ǔves′ narod pešyâ, ì spynìlìsâ kalâ Bèt-Mèrhata. </i>


text:
І ўсе слугі ягоныя ішлі абапал яго, і ўсе Хэлэтэі, і ўсе Фэлэтэі, і ўсе Гэцяне да шасьцісот чалавек, якія прыйшлі разам зь ім з Гэта, ішлі наперадзе цара. </p><i> Ì ǔse slugì âgonyâ ìšlì abapal âgo, ì ǔse Hèlètèì, ì ǔse Fèlètèì, ì ǔse Gècâne da šas′cìsot čalavek, âkìâ pryjšlì razam z′ ìm z Gèta, ìšlì naperadze cara. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Этэю Гэцяніну: навошта і ты ідзеш з намі? вярніся і заставайся з тым царом, бо ты чужаземец і прыйшоў сюды з свайго месца; </p><i> Ì skazaǔ car Ètèû Gècânìnu: navošta ì ty ìdzeš z namì? vârnìsâ ì zastavajsâ z tym carom, bo ty čužazemec ì pryjšoǔ sûdy z svajgo mesca; </i>


text:
учора ты прыйшоў, а сёньня я прымушу цябе ісьці з намі? я іду, куды надарыцца; вярніся і вярні братоў сваіх з сабою; хай учыніць Гасподзь міласьць і ісьціну з табою! </p><i> učora ty pryjšoǔ, a sën′nâ â prymušu câbe ìs′cì z namì? â ìdu, kudy nadarycca; vârnìsâ ì vârnì bratoǔ svaìh z saboû; haj učynìc′ Gaspodz′ mìlas′c′ ì ìs′cìnu z taboû! </i>


text:
<pb/>І адказваў Этэй цару і сказаў: жывы Гасподзь, і хай жыве гаспадар мой цар: дзе б ні быў гаспадар мой цар, ці ў жыцьці, а ці ў сьмерці, там будзе і раб твой. </p><i> Ì adkazvaǔ Ètèj caru ì skazaǔ: žyvy Gaspodz′, ì haj žyve gaspadar moj car: dze b nì byǔ gaspadar moj car, cì ǔ žyc′cì, a cì ǔ s′mercì, tam budze ì rab tvoj. </i>


text:
І сказаў Давід Этэю: тады ідзі і хадзі са мною. І пайшоў Этэй Гэцянін і ўсе людзі ягоныя і ўсе дзеці, якія былі зь ім. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ètèû: tady ìdzì ì hadzì sa mnoû. Ì pajšoǔ Ètèj Gècânìn ì ǔse lûdzì âgonyâ ì ǔse dzecì, âkìâ bylì z′ ìm. </i>


text:
<pb/>І плакала ўся зямля вялікім голасам. І ўвесь народ пераходзіў, і цар перайшоў паток Кедрон; і пайшоў увесь народ і цар па дарозе да пустыні. </p><i> Ì plakala ǔsâ zâmlâ vâlìkìm golasam. Ì ǔves′ narod perahodzìǔ, ì car perajšoǔ patok Kedron; ì pajšoǔ uves′ narod ì car pa daroze da pustynì. </i>


text:
Вось, і Садок сьвятар, і ўсе лявіты зь ім несьлі каўчэг запавета Божага з Вэтары і паставілі каўчэг Божы; Авіятар жа стаяў на ўзвышэньні, пакуль увесь народ ня выйшаў з горада. </p><i> Vos′, ì Sadok s′vâtar, ì ǔse lâvìty z′ ìm nes′lì kaǔčèg zapaveta Božaga z Vètary ì pastavìlì kaǔčèg Božy; Avìâtar ža staâǔ na ǔzvyšèn′nì, pakul′ uves′ narod nâ vyjšaǔ z gorada. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Садоку: вярні каўчэг Божы ў горад. Калі я здабуду міласьць прад вачыма Госпада, дык Ён верне мяне і дасьць мне бачыць яго і жытлішча ягонае. </p><i> Ì skazaǔ car Sadoku: vârnì kaǔčèg Božy ǔ gorad. Kalì â zdabudu mìlas′c′ prad vačyma Gospada, dyk Ën verne mâne ì das′c′ mne bačyc′ âgo ì žytlìšča âgonae. </i>


text:
А калі Ён скажа так: "няма Маёй добрай волі да цябе", дык вось я: хай робіць са мною, што Яму заўгодна. </p><i> A kalì Ën skaža tak: "nâma Maëj dobraj volì da câbe", dyk vos′ â: haj robìc′ sa mnoû, što Âmu zaǔgodna. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Садоку сьвятару: бачыш, - вярніся ў горад зь мірам, і Ахімаас, сын твой, і Ёнатан, сын Авіятара, абодва сыны вашыя з вамі; </p><i> Ì skazaǔ car Sadoku s′vâtaru: bačyš, - vârnìsâ ǔ gorad z′ mìram, ì Ahìmaas, syn tvoj, ì Ënatan, syn Avìâtara, abodva syny vašyâ z vamì; </i>


text:
бачыце, я памаруджу на раўніне ў пустыні, пакуль ня прыйдзе вестка ад вас да мяне. </p><i> bačyce, â pamarudžu na raǔnìne ǔ pustynì, pakul′ nâ pryjdze vestka ad vas da mâne. </i>


text:
І вярнулі Садок і Авіятар каўчэг Божы ў Ерусалім і засталіся там. </p><i> Ì vârnulì Sadok ì Avìâtar kaǔčèg Božy ǔ Erusalìm ì zastalìsâ tam. </i>


text:
<pb/>І Давід пайшоў на гару Элеонскую, ішоў і плакаў; галава ў яго была пакрытая; ён ішоў босы, і ўсе людзі, якія былі зь ім, накрылі кожны галаву сваю, ішлі і плакалі. </p><i> Ì Davìd pajšoǔ na garu Èleonskuû, ìšoǔ ì plakaǔ; galava ǔ âgo byla pakrytaâ; ën ìšoǔ bosy, ì ǔse lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm, nakrylì kožny galavu svaû, ìšlì ì plakalì. </i>


text:
Данесьлі Давіду і сказалі: і Ахітатэл у ліку змоўшчыкаў з Авэсаломам. І сказаў Давід: Госпадзе! разбуры раду Ахітатэлаву. </p><i> Danes′lì Davìdu ì skazalì: ì Ahìtatèl u lìku zmoǔščykaǔ z Avèsalomam. Ì skazaǔ Davìd: Gospadze! razbury radu Ahìtatèlavu. </i>


text:
<pb/>Калі Давід падняўся на вяршыню гары, дзе ён пакланяўся Богу, вось, насустрач яму ідзе Хусій Архіцянін, сябар Давідаў: вопратка на ім была падраная, і пыл на галаве ягонай. </p><i> Kalì Davìd padnâǔsâ na vâršynû gary, dze ën paklanâǔsâ Bogu, vos′, nasustrač âmu ìdze Husìj Arhìcânìn, sâbar Davìdaǔ: vopratka na ìm byla padranaâ, ì pyl na galave âgonaj. </i>


text:
І сказаў яму Давід: калі ты пойдзеш са мною, ты будзеш мне цяжарам; </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: kalì ty pojdzeš sa mnoû, ty budzeš mne câžaram; </i>


text:
але калі вернешся ў горад і скажаш Авэсалому: "цару, прайшлі міма цары твае, і цар бацька твой прайшоў, і сёньня і раб твой; пакінь мяне жывым, дагэтуль я быў рабом бацькі твайго, а цяпер я твой раб", дык ты разладзіш мне раду Ахітатэлаву. </p><i> ale kalì vernešsâ ǔ gorad ì skažaš Avèsalomu: "caru, prajšlì mìma cary tvae, ì car bac′ka tvoj prajšoǔ, ì sën′nâ ì rab tvoj; pakìn′ mâne žyvym, dagètul′ â byǔ rabom bac′kì tvajgo, a câper â tvoj rab", dyk ty razladzìš mne radu Ahìtatèlavu. </i>


text:
Вось, там з табою Садок і Авіятар сьвятары, і ўсякае слова, якое пачуеш з дома цара, пераказвай Садоку і Авіятару сьвятарам. </p><i> Vos′, tam z taboû Sadok ì Avìâtar s′vâtary, ì ǔsâkae slova, âkoe pačueš z doma cara, perakazvaj Sadoku ì Avìâtaru s′vâtaram. </i>


text:
Там зь імі і два сыны іхнія, Ахімаас, сын Садокаў, і Ёнатан, сын Авіятараў; празь іх пасылайце мне кожную вестку, якую пачуеце. </p><i> Tam z′ ìmì ì dva syny ìhnìâ, Ahìmaas, syn Sadokaǔ, ì Ënatan, syn Avìâtaraǔ; praz′ ìh pasylajce mne kožnuû vestku, âkuû pačuece. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Хусій, сябар Давідаў, у горад; а Авэсалом уступіў тады ў Ерусалім. </p><i> Ì pryjšoǔ Husìj, sâbar Davìdaǔ, u gorad; a Avèsalom ustupìǔ tady ǔ Erusalìm. </i>


text:
<pb/>Калі Давід крыху сышоў зь вяршыні гары, вось, сустракаецца яму Сіва, слуга Мэмфівастэя, з параю наўючаных аслоў, і на іх дзьвесьце хлябоў, сто вязанак разынак, сто вязанак смокваў і мех зь віном. </p><i> Kalì Davìd kryhu syšoǔ z′ vâršynì gary, vos′, sustrakaecca âmu Sìva, sluga Mèmfìvastèâ, z paraû naǔûčanyh asloǔ, ì na ìh dz′ves′ce hlâboǔ, sto vâzanak razynak, sto vâzanak smokvaǔ ì meh z′ vìnom. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Сіву: навошта гэта ў цябе? І адказваў Сіва: аслы для дома царскага, для язды, а хлеб і плады ў ежу хлопчыкам, а віно на піцьцё аслабелым у пустыні. </p><i> Ì skazaǔ car Sìvu: navošta gèta ǔ câbe? Ì adkazvaǔ Sìva: asly dlâ doma carskaga, dlâ âzdy, a hleb ì plady ǔ ežu hlopčykam, a vìno na pìc′cë aslabelym u pustynì. </i>


text:
І сказаў цар: дзе сын гаспадара твайго? І адказваў Сіва цару: вось, ён застаўся ў Ерусаліме і кажа: вось цяпер дом Ізраілеў верне мне царства бацькі майго. </p><i> Ì skazaǔ car: dze syn gaspadara tvajgo? Ì adkazvaǔ Sìva caru: vos′, ën zastaǔsâ ǔ Erusalìme ì kaža: vos′ câper dom Ìzraìleǔ verne mne carstva bac′kì majgo. </i>


text:
І сказаў Сіву: вось табе ўсё, што ў Мэмфівастэя. І адказваў Сіва пакланіўшыся: хай здабуду літасьць у вачах гаспадара майго цара! </p><i> Ì skazaǔ Sìvu: vos′ tabe ǔsë, što ǔ Mèmfìvastèâ. Ì adkazvaǔ Sìva paklanìǔšysâ: haj zdabudu lìtas′c′ u vačah gaspadara majgo cara! </i>


text:
Калі дайшоў цар Давід да Бахурыма, вось, выйшаў адтуль чалавек з роду Саўлавага, імем Сэмэй, сын Геры; ён ішоў і ліхасловіў, </p><i> Kalì dajšoǔ car Davìd da Bahuryma, vos′, vyjšaǔ adtul′ čalavek z rodu Saǔlavaga, ìmem Sèmèj, syn Gery; ën ìšoǔ ì lìhaslovìǔ, </i>


text:
і кідаў камянямі ў Давіда і па ўсіх рабах цара Давіда; а ўсе людзі і ўсе адважнікі былі па правы і па левы бок. </p><i> ì kìdaǔ kamânâmì ǔ Davìda ì pa ǔsìh rabah cara Davìda; a ǔse lûdzì ì ǔse advažnìkì bylì pa pravy ì pa levy bok. </i>


text:
Так гаварыў Сэмэй, ліхасловячы яго: ідзі, ідзі, забойца і беззаконьнік! </p><i> Tak gavaryǔ Sèmèj, lìhaslovâčy âgo: ìdzì, ìdzì, zabojca ì bezzakon′nìk! </i>


text:
Гасподзь абярнуў на цябе ўсю кроў дома Саўлавага, замест якога ты зрабіў сябе царом, і аддаў Гасподзь царства ў рукі Авэсалому, сыну твайму; і вось, ты ў бядзе, бо ты крывасмок. </p><i> Gaspodz′ abârnuǔ na câbe ǔsû kroǔ doma Saǔlavaga, zamest âkoga ty zrabìǔ sâbe carom, ì addaǔ Gaspodz′ carstva ǔ rukì Avèsalomu, synu tvajmu; ì vos′, ty ǔ bâdze, bo ty kryvasmok. </i>


text:
<pb/>І сказаў Авэса, сын Саруін, цару: навошта ліхасловіць гэты мёртвы сабака гаспадара майго цара? пайду я і здыму зь яго галаву. </p><i> Ì skazaǔ Avèsa, syn Saruìn, caru: navošta lìhaslovìc′ gèty mërtvy sabaka gaspadara majgo cara? pajdu â ì zdymu z′ âgo galavu. </i>


text:
І сказаў цар: што мне і вам, сыны Саруіны? хай ён ліхасловіць, бо Гасподзь сказаў яму ліхасловіць Давіда. Хто ж можа сказаць: навошта ты так робіш? </p><i> Ì skazaǔ car: što mne ì vam, syny Saruìny? haj ën lìhaslovìc′, bo Gaspodz′ skazaǔ âmu lìhaslovìc′ Davìda. Hto ž moža skazac′: navošta ty tak robìš? </i>


text:
І сказаў Давід Авэсу і ўсім слугам сваім: вось, калі мой сын, які выйшаў са сьцёгнаў маіх, шукае душы маёй, тым болей сын Веньямініцяніна; пакіньце яго, хай ліхасловіць, бо Гасподзь сказаў яму; </p><i> Ì skazaǔ Davìd Avèsu ì ǔsìm slugam svaìm: vos′, kalì moj syn, âkì vyjšaǔ sa s′cëgnaǔ maìh, šukae dušy maëj, tym bolej syn Ven′âmìnìcânìna; pakìn′ce âgo, haj lìhaslovìc′, bo Gaspodz′ skazaǔ âmu; </i>


text:
можа, Гасподзь прыхіліцца і на прыніжэньне маё, і дасьць мне Гасподзь даброцьцю за цяперашняе ягонае ліхаслоўе. </p><i> moža, Gaspodz′ pryhìlìcca ì na prynìžèn′ne maë, ì das′c′ mne Gaspodz′ dabroc′cû za câperašnâe âgonae lìhasloǔe. </i>


text:
<pb/>І ішоў Давід і людзі ягоныя сваёй дарогаю, а Сэмэй ішоў па ўскраіне гары, і кідаў камянямі і пылам на бок ягоны. </p><i> Ì ìšoǔ Davìd ì lûdzì âgonyâ svaëj darogaû, a Sèmèj ìšoǔ pa ǔskraìne gary, ì kìdaǔ kamânâmì ì pylam na bok âgony. </i>


text:
І прыйшоў цар і ўвесь народ, які быў зь ім, стомлены, і адпачываў там. </p><i> Ì pryjšoǔ car ì ǔves′ narod, âkì byǔ z′ ìm, stomleny, ì adpačyvaǔ tam. </i>


text:
А Авэсалом і ўвесь народ Ізраільскі прыйшоў у Ерусалім, і Ахітафэл зь ім. </p><i> A Avèsalom ì ǔves′ narod Ìzraìl′skì pryjšoǔ u Erusalìm, ì Ahìtafèl z′ ìm. </i>


text:
Калі Хусій Архіцянін, сябар Давідаў, прыйшоў да Авэсалома, дык сказаў Хусій Авэсалому: хай жыве цар, хай жыве цар! </p><i> Kalì Husìj Arhìcânìn, sâbar Davìdaǔ, pryjšoǔ da Avèsaloma, dyk skazaǔ Husìj Avèsalomu: haj žyve car, haj žyve car! </i>


text:
<pb/>І сказаў Авэсалом Хусію: дык вось якая рупнасьць твая да твайго сябра! чаму ты не пайшоў зь сябрам тваім? </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom Husìû: dyk vos′ âkaâ rupnas′c′ tvaâ da tvajgo sâbra! čamu ty ne pajšoǔ z′ sâbram tvaìm? </i>


text:
І сказаў Хусій Авэсалому: не, каго выбраў Гасподзь і гэты народ і ўвесь Ізраіль, з тым і я, і зь ім застануся. </p><i> Ì skazaǔ Husìj Avèsalomu: ne, kago vybraǔ Gaspodz′ ì gèty narod ì ǔves′ Ìzraìl′, z tym ì â, ì z′ ìm zastanusâ. </i>


text:
І прытым каму я буду служыць? Ці ж ня сыну ягонаму? Як служыў я бацьку твайму, так буду служыць і табе. </p><i> Ì prytym kamu â budu služyc′? Cì ž nâ synu âgonamu? Âk služyǔ â bac′ku tvajmu, tak budu služyc′ ì tabe. </i>


text:
<pb/>І сказаў Авэсалом Ахітафэлу: дайце параду, што нам рабіць. </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom Ahìtafèlu: dajce paradu, što nam rabìc′. </i>


text:
І сказаў Ахітафэл Авэсалому: увайдзі да наложніц бацькі твайго, якіх ён пакінуў ахоўваць дом свой; і пачуюць усе Ізраільцяне, што ты зрабіўся ненавісным бацьку твайму, і ўмацуюцца рукі ўва ўсіх, хто з табою. </p><i> Ì skazaǔ Ahìtafèl Avèsalomu: uvajdzì da naložnìc bac′kì tvajgo, âkìh ën pakìnuǔ ahoǔvac′ dom svoj; ì pačuûc′ use Ìzraìl′câne, što ty zrabìǔsâ nenavìsnym bac′ku tvajmu, ì ǔmacuûcca rukì ǔva ǔsìh, hto z taboû. </i>


text:
І паставілі Авэсалому намёт на даху, і ўвайшоў Авэсалом да наложніц бацькі свайго на вачах усяго Ізраіля. </p><i> Ì pastavìlì Avèsalomu namët na dahu, ì ǔvajšoǔ Avèsalom da naložnìc bac′kì svajgo na vačah usâgo Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>А парады Ахітафэла, якія ён даваў, у той час лічыліся, як бы калі б хто пытаўся навукі ў Бога. Такая была кожная парада Ахітафэла як Давіду, так і Авэсалому. </p><i> A parady Ahìtafèla, âkìâ ën davaǔ, u toj čas lìčylìsâ, âk by kalì b hto pytaǔsâ navukì ǔ Boga. Takaâ byla kožnaâ parada Ahìtafèla âk Davìdu, tak ì Avèsalomu. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ахітафэл Авэсалому: выберу я дванаццаць тысяч чалавек і ўстану і пайду ў пагоню за Давідам гэтай жа ночы; </p><i> Ì skazaǔ Ahìtafèl Avèsalomu: vyberu â dvanaccac′ tysâč čalavek ì ǔstanu ì pajdu ǔ pagonû za Davìdam gètaj ža nočy; </i>


text:
і нападу на яго, калі ён будзе стомлены і з апушчанымі рукамі, і прывяду яго ў страх; і ўсе людзі, якія зь ім, разьбягуцца; і я заб'ю аднаго цара </p><i> ì napadu na âgo, kalì ën budze stomleny ì z apuščanymì rukamì, ì pryvâdu âgo ǔ strah; ì ǔse lûdzì, âkìâ z′ ìm, raz′bâgucca; ì â zab'û adnago cara </i>


text:
і ўсіх людзей павярну да цябе; і калі ня будзе аднаго, душу якога ты шукаеш, тады ўвесь народ будзе ў міры. </p><i> ì ǔsìh lûdzej pavârnu da câbe; ì kalì nâ budze adnago, dušu âkoga ty šukaeš, tady ǔves′ narod budze ǔ mìry. </i>


text:
<pb/>І спадабалася гэтае слова Авэсалому і ўсім старэйшынам Ізраілевым. </p><i> Ì spadabalasâ gètae slova Avèsalomu ì ǔsìm starèjšynam Ìzraìlevym. </i>


text:
І сказаў Авэсалом: паклічце Хусія Архіцяніна; паслухаем, што ён скажа. </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom: paklìčce Husìâ Arhìcânìna; pasluhaem, što ën skaža. </i>


text:
І прыйшоў Хусій да Авэсалома. І сказаў яму Авэсалом, кажучы: вось, што кажа Ахітафэл; ці зрабіць паводле ягоных слоў? а калі не, дык кажы ты. </p><i> Ì pryjšoǔ Husìj da Avèsaloma. Ì skazaǔ âmu Avèsalom, kažučy: vos′, što kaža Ahìtafèl; cì zrabìc′ pavodle âgonyh sloǔ? a kalì ne, dyk kažy ty. </i>


text:
<pb/>І сказаў Хусій Авэсалому: ня добрая гэтым разам парада, якую даў Ахітафэл. </p><i> Ì skazaǔ Husìj Avèsalomu: nâ dobraâ gètym razam parada, âkuû daǔ Ahìtafèl. </i>


text:
І сказаў далей Хусій: ты ведаеш твайго бацьку і людзей ягоных; яны адважныя і моцна раздражнёныя, як мядзьведзіха ў полі, у якой адабралі дзяцей, і бацька твой - чалавек ваяўнічы; ён ня спыніцца начаваць з народам. </p><i> Ì skazaǔ dalej Husìj: ty vedaeš tvajgo bac′ku ì lûdzej âgonyh; âny advažnyâ ì mocna razdražnënyâ, âk mâdz′vedzìha ǔ polì, u âkoj adabralì dzâcej, ì bac′ka tvoj - čalavek vaâǔnìčy; ën nâ spynìcca načavac′ z narodam. </i>


text:
Вось, цяпер ён хаваецца ў якой-небудзь пячоры, альбо ў іншым месцы, і калі хто загіне пры першым нападзе на іх, і пачуюць і скажуць: "была параза людзей, якія пасьледавалі за Авэсаломам", </p><i> Vos′, câper ën havaecca ǔ âkoj-nebudz′ pâčory, al′bo ǔ ìnšym mescy, ì kalì hto zagìne pry peršym napadze na ìh, ì pačuûc′ ì skažuc′: "byla paraza lûdzej, âkìâ pas′ledavalì za Avèsalomam", </i>


text:
тады і самы аджважны, у якога сэрца, як сэрца львінае, упадзе духам; бо ўсяму Ізраілю вядома, які адважны бацька твой і мужныя тыя, якія зь ім. </p><i> tady ì samy adžvažny, u âkoga sèrca, âk sèrca l′vìnae, upadze duham; bo ǔsâmu Ìzraìlû vâdoma, âkì advažny bac′ka tvoj ì mužnyâ tyâ, âkìâ z′ ìm. </i>


text:
Таму я раю: хай зьбярэцца да цябе ўвесь Ізраіль, ад Дана да Вірсавіі, у мностве, як пясок каля мора, і ты сам пойдзеш сярод яго; </p><i> Tamu â raû: haj z′bârècca da câbe ǔves′ Ìzraìl′, ad Dana da Vìrsavìì, u mnostve, âk pâsok kalâ mora, ì ty sam pojdzeš sârod âgo; </i>


text:
і тады мы пойдзем супроць яго, у якім бы месцы ён ні быў, і нападзем на яго, як ападае раса на зямлю; і не застанецца ў яго ніводнага чалавека з усіх, якія зь ім; </p><i> ì tady my pojdzem suproc′ âgo, u âkìm by mescy ën nì byǔ, ì napadzem na âgo, âk apadae rasa na zâmlû; ì ne zastanecca ǔ âgo nìvodnaga čalaveka z usìh, âkìâ z′ ìm; </i>


text:
а калі ён увойдзе ў які-небудзь горад, дык увесь Ізраіль прынясе да таго горада вяроўкі, і мы сьцягнем яго ў раку, так што не застанецца ніводнага каменьчыка. </p><i> a kalì ën uvojdze ǔ âkì-nebudz′ gorad, dyk uves′ Ìzraìl′ prynâse da tago gorada vâroǔkì, ì my s′câgnem âgo ǔ raku, tak što ne zastanecca nìvodnaga kamen′čyka. </i>


text:
<pb/>І сказаў Авэсалом і ўвесь Ізраіль: парада Хусія Архіцяніна лепшая за параду Ахітафэлаву. Так Гасподзь судзіў разбурыць найлепшую параду Ахітафэла, каб навесьці Госпаду бяду на Авэсалома. </p><i> Ì skazaǔ Avèsalom ì ǔves′ Ìzraìl′: parada Husìâ Arhìcânìna lepšaâ za paradu Ahìtafèlavu. Tak Gaspodz′ sudzìǔ razburyc′ najlepšuû paradu Ahìtafèla, kab naves′cì Gospadu bâdu na Avèsaloma. </i>


text:
<pb/>І сказаў Хусій Садоку і Авіятару сьвятарам: так і так раіў Ахітафэл Авэсалому і старэйшынам Ізраілевым, а так і так параіў я. </p><i> Ì skazaǔ Husìj Sadoku ì Avìâtaru s′vâtaram: tak ì tak raìǔ Ahìtafèl Avèsalomu ì starèjšynam Ìzraìlevym, a tak ì tak paraìǔ â. </i>


text:
І цяпер пашлеце хутчэй і скажэце Давіду так: не заставайся гэтай ночы на раўніне ў пустыні, а хутчэй перайдзі, каб не загінуць цару і ўсім людзям, якія зь ім. </p><i> Ì câper pašlece hutčèj ì skažèce Davìdu tak: ne zastavajsâ gètaj nočy na raǔnìne ǔ pustynì, a hutčèj perajdzì, kab ne zagìnuc′ caru ì ǔsìm lûdzâm, âkìâ z′ ìm. </i>


text:
<pb/>Ёнатан і Ахімаас стаялі каля крыніцы Рагэль. І пайшла служанка і расказала ім, а яны пайшлі і паведамілі цару Давіду; бо яны не маглі паказацца ў горадзе. </p><i> Ënatan ì Ahìmaas staâlì kalâ krynìcy Ragèl′. Ì pajšla služanka ì raskazala ìm, a âny pajšlì ì pavedamìlì caru Davìdu; bo âny ne maglì pakazacca ǔ goradze. </i>


text:
І ўбачыў іх хлопчык і данёс Авэсалому; але яны абодва хутка сышлі і прыйшлі ў Бахурым, у дом аднаго чалавека, у якога на дварэ быў калодзеж, і спусьціліся туды. </p><i> Ì ǔbačyǔ ìh hlopčyk ì danës Avèsalomu; ale âny abodva hutka syšlì ì pryjšlì ǔ Bahurym, u dom adnago čalaveka, u âkoga na dvarè byǔ kalodzež, ì spus′cìlìsâ tudy. </i>


text:
А жанчына ўзяла і расьцягнула над вусьцем калодзежа покрыва і насыпала на яго круп, так што не было нічога прыкметна. </p><i> A žančyna ǔzâla ì ras′câgnula nad vus′cem kalodzeža pokryva ì nasypala na âgo krup, tak što ne bylo nìčoga prykmetna. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі рабы Авэсалома да жанчыны ў дом і сказалі: дзе Ахімаас і Ёнатан? І сказала ім жанчына: яны перайшлі раку бродам. І шукалі яны, і не знайшлі, і вярнуліся ў Ерусалім. </p><i> Ì pryjšlì raby Avèsaloma da žančyny ǔ dom ì skazalì: dze Ahìmaas ì Ënatan? Ì skazala ìm žančyna: âny perajšlì raku brodam. Ì šukalì âny, ì ne znajšlì, ì vârnulìsâ ǔ Erusalìm. </i>


text:
<pb/>Калі яны сышлі, тыя выйшлі з калодзежа, пайшлі і паведамілі цару Давіду і сказаді Давіду: устаньце і хутчэй перайдзеце ваду; бо так і так раіў пра вас Ахітафэл. </p><i> Kalì âny syšlì, tyâ vyjšlì z kalodzeža, pajšlì ì pavedamìlì caru Davìdu ì skazadì Davìdu: ustan′ce ì hutčèj perajdzece vadu; bo tak ì tak raìǔ pra vas Ahìtafèl. </i>


text:
І ўстаў Давід і ўсе людзі, якія былі зь ім, і перайлі Ярдан; да сьвітаньня не засталося ніводнага, хто не перайшоў бы Ярдана. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd ì ǔse lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm, ì perajlì Ârdan; da s′vìtan′nâ ne zastalosâ nìvodnaga, hto ne perajšoǔ by Ârdana. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Ахітафэл, што ня выканана парада ягоная, і асядлаў асла, і сабраўся, і пайшоў у дом свой, і зрабіў тастамант дому свайму, і ўдавіўся, і памёр, і быў пахаваны ў магіле бацькі свайго. </p><i> Ì ǔbačyǔ Ahìtafèl, što nâ vykanana parada âgonaâ, ì asâdlaǔ asla, ì sabraǔsâ, ì pajšoǔ u dom svoj, ì zrabìǔ tastamant domu svajmu, ì ǔdavìǔsâ, ì pamër, ì byǔ pahavany ǔ magìle bac′kì svajgo. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід у Маханаім, а Авэсалом перайшоў Ярдан, сам і ўвесь Ізраіль зь ім. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd u Mahanaìm, a Avèsalom perajšoǔ Ârdan, sam ì ǔves′ Ìzraìl′ z′ ìm. </i>


text:
Авэсалом паставіў Амэсая замест Ёава над войскам. Амэсай быў сын аднаго чалавека, імем Ефэра зь Ізрэеля, які ўвайшоў да Авігеі, дачкі Нааса, сястры Саруі, маці Ёава. </p><i> Avèsalom pastavìǔ Amèsaâ zamest Ëava nad vojskam. Amèsaj byǔ syn adnago čalaveka, ìmem Efèra z′ Ìzrèelâ, âkì ǔvajšoǔ da Avìgeì, dačkì Naasa, sâstry Saruì, macì Ëava. </i>


text:
І Ізраіль з Авэсаломам разьмясьціўся табарам у зямлі Галаадскай. </p><i> Ì Ìzraìl′ z Avèsalomam raz′mâs′cìǔsâ tabaram u zâmlì Galaadskaj. </i>


text:
<pb/>Калі Давід прыйшоў у Маханаім, дык Сові, сын Нааса, з Равы Аманіцкай, і Махір, сын Амііла, з Ладавара, і Вэрзэлій Галаадыцянін з Рагліма, </p><i> Kalì Davìd pryjšoǔ u Mahanaìm, dyk Sovì, syn Naasa, z Ravy Amanìckaj, ì Mahìr, syn Amììla, z Ladavara, ì Vèrzèlìj Galaadycânìn z Raglìma, </i>


text:
прынесьлі дзесяць падрыхтаваных пасьцеляў, дзесяць місак і гліняных пасудзін, і пшаніцы і ячменю, і мукі і проса, і бобу і сачыўкі і пражанага зерня, </p><i> prynes′lì dzesâc′ padryhtavanyh pas′celâǔ, dzesâc′ mìsak ì glìnânyh pasudzìn, ì pšanìcy ì âčmenû, ì mukì ì prosa, ì bobu ì sačyǔkì ì pražanaga zernâ, </i>


text:
і мёду і масла, і авечак і сыру каровінага, прынесьлі Давіду і людзям, якія былі зь ім, на ежу; бо казалі яны: народ галодны і стомлены і цярпеў смагу ў пустыні. </p><i> ì mëdu ì masla, ì avečak ì syru karovìnaga, prynes′lì Davìdu ì lûdzâm, âkìâ bylì z′ ìm, na ežu; bo kazalì âny: narod galodny ì stomleny ì cârpeǔ smagu ǔ pustynì. </i>


text:
<pb/>І агледзеў Давід людзей, якія былі зь ім і паставіў над імі тысячнікаў і сотнікаў. </p><i> Ì agledzeǔ Davìd lûdzej, âkìâ bylì z′ ìm ì pastavìǔ nad ìmì tysâčnìkaǔ ì sotnìkaǔ. </i>


text:
І выправіў Давід людзей - трэцюю частку пад рукою Ёава, трэцюю частку пад рукою Авэсы, сына Саруінага, брата Ёава, трэцюю частку пад рукою Этэя Гэцяніна. І сказаў цар людзям: я сам пайду з вамі. </p><i> Ì vypravìǔ Davìd lûdzej - trècûû častku pad rukoû Ëava, trècûû častku pad rukoû Avèsy, syna Saruìnaga, brata Ëava, trècûû častku pad rukoû Ètèâ Gècânìna. Ì skazaǔ car lûdzâm: â sam pajdu z vamì. </i>


text:
<pb/>Але людзі адказвалі яму: не хадзі; бо, калі мы і пабяжым, дык ня зьвернуць увагі на гэта; калі і памрэ палавіна з нас, таксама ня зьвернуць увагі; а ты адзін тое самае, што нас дзесяць тысяч; дык вось, нам лепей, каб ты дапамагаў нам з горада. </p><i> Ale lûdzì adkazvalì âmu: ne hadzì; bo, kalì my ì pabâžym, dyk nâ z′vernuc′ uvagì na gèta; kalì ì pamrè palavìna z nas, taksama nâ z′vernuc′ uvagì; a ty adzìn toe samae, što nas dzesâc′ tysâč; dyk vos′, nam lepej, kab ty dapamagaǔ nam z gorada. </i>


text:
І сказаў ім цар: што спадобнае ў вачах вашых, тое і зраблю. І стаў цар каля брамы, і ўвесь народ выходзіў па сотнях і па тысячах. </p><i> Ì skazaǔ ìm car: što spadobnae ǔ vačah vašyh, toe ì zrablû. Ì staǔ car kalâ bramy, ì ǔves′ narod vyhodzìǔ pa sotnâh ì pa tysâčah. </i>


text:
І загадаў цар Ёаву і Авэсу і Этэю, кажучы: уберажэце мне хлопца Авэсалома. І ўсе людзі чулі, як загадваў цар усім правадырам пра Авэсалома. </p><i> Ì zagadaǔ car Ëavu ì Avèsu ì Ètèû, kažučy: uberažèce mne hlopca Avèsaloma. Ì ǔse lûdzì čulì, âk zagadvaǔ car usìm pravadyram pra Avèsaloma. </i>


text:
<pb/>І выйшлі людзі ў поле на сустрэчу Ізраільцянам, і была бітва ў лесе Яфрэмавым. </p><i> Ì vyjšlì lûdzì ǔ pole na sustrèču Ìzraìl′cânam, ì byla bìtva ǔ lese Âfrèmavym. </i>


text:
І быў разьбіты народ Ізраільскі рабамі Давідавымі; было там пабоішча вялікае ў той дзень, - забітых дваццаць тысяч. </p><i> Ì byǔ raz′bìty narod Ìzraìl′skì rabamì Davìdavymì; bylo tam paboìšča vâlìkae ǔ toj dzen′, - zabìtyh dvaccac′ tysâč. </i>


text:
Бітва пашырылася па ўсёй той краіне, і лес загубіў народу болей, чым колькі зьнішчыў меч, у той дзень. </p><i> Bìtva pašyrylasâ pa ǔsëj toj kraìne, ì les zagubìǔ narodu bolej, čym kol′kì z′nìščyǔ meč, u toj dzen′. </i>


text:
<pb/>І сустрэўся Авэсалом з рабамі Давідавымі; ён быў на муле. Калі мул убег зь ім пад гольле вялікага дуба, дык Авэсалом падчапіўся валасамі сваімі за вецьце дуба і павіс паміж небам і зямлёю, а мул, які быў пад ім, зьбег. </p><i> Ì sustrèǔsâ Avèsalom z rabamì Davìdavymì; ën byǔ na mule. Kalì mul ubeg z′ ìm pad gol′le vâlìkaga duba, dyk Avèsalom padčapìǔsâ valasamì svaìmì za vec′ce duba ì pavìs pamìž nebam ì zâmlëû, a mul, âkì byǔ pad ìm, z′beg. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў гэта нехта і данёс Ёаву, кажучы: вось, я бачу Авэсалома, што вісіць ён на дубе. </p><i> Ì ǔbačyǔ gèta nehta ì danës Ëavu, kažučy: vos′, â baču Avèsaloma, što vìsìc′ ën na dube. </i>


text:
І сказаў Ёаў чалавеку, які данёс пра гэта: вось, ты бачыў; чаму ж ты не апусьціў яго там на зямлю? я даў бы табе дзесяць сікляў срэбра і адзін пояс. </p><i> Ì skazaǔ Ëaǔ čalaveku, âkì danës pra gèta: vos′, ty bačyǔ; čamu ž ty ne apus′cìǔ âgo tam na zâmlû? â daǔ by tabe dzesâc′ sìklâǔ srèbra ì adzìn poâs. </i>


text:
<pb/>І адказваў той Ёаву: калі б паклалі на рукі мае і тысячу сікляў срэбра, і тады я не падняў бы рукі на царскага сына; бо ўголас нам цар загадваў табе і Авэсу і Этэю, кажучы: уберажэце мне хлопчыка Авэсалома; </p><i> Ì adkazvaǔ toj Ëavu: kalì b paklalì na rukì mae ì tysâču sìklâǔ srèbra, ì tady â ne padnâǔ by rukì na carskaga syna; bo ǔgolas nam car zagadvaǔ tabe ì Avèsu ì Ètèû, kažučy: uberažèce mne hlopčyka Avèsaloma; </i>


text:
і калі б я зрабіў інакш зь небясьпекаю жыцьцю майму, дык гэта ня ўтоілася б ад цара, і ты ж паўстаў бы супроць мяне. </p><i> ì kalì b â zrabìǔ ìnakš z′ nebâs′pekaû žyc′cû majmu, dyk gèta nâ ǔtoìlasâ b ad cara, ì ty ž paǔstaǔ by suproc′ mâne. </i>


text:
<pb/>Ёаў сказаў: няма чаго мне марудзіць з табою. І ўзяў у рукі тры стралы і ўсадзіў іх у сэрца Авэсалому, які быў яшчэ жывы на дубе. </p><i> Ëaǔ skazaǔ: nâma čago mne marudzìc′ z taboû. Ì ǔzâǔ u rukì try straly ì ǔsadzìǔ ìh u sèrca Avèsalomu, âkì byǔ âščè žyvy na dube. </i>


text:
І абступілі Авэсалома дзесяць хлопцаў, збраяносцаў Ёава, і забілі і ўсьмерцілі яго. </p><i> Ì abstupìlì Avèsaloma dzesâc′ hlopcaǔ, zbraânoscaǔ Ëava, ì zabìlì ì ǔs′mercìlì âgo. </i>


text:
<pb/>І затрубіў Ёаў у трубу, і вярнуліся людзі з пагоні за Ізраілем, бо Ёаў шкадаваў народ. </p><i> Ì zatrubìǔ Ëaǔ u trubu, ì vârnulìsâ lûdzì z pagonì za Ìzraìlem, bo Ëaǔ škadavaǔ narod. </i>


text:
І ўзялі Авэсалома, і ўкінулі яго ў лесе ў глыбокую яму, і накідалі на ім вялікую крушню. І ўсе Ізраільцяне разьбегліся, кожны ў намёт свой. </p><i> Ì ǔzâlì Avèsaloma, ì ǔkìnulì âgo ǔ lese ǔ glybokuû âmu, ì nakìdalì na ìm vâlìkuû krušnû. Ì ǔse Ìzraìl′câne raz′beglìsâ, kožny ǔ namët svoj. </i>


text:
<pb/>Авэсалом яшчэ пры жыцьці сваім узяў і паставіў сабе помнік у царскай даліне; бо сказаў ён: няма ў мяне сына, каб захаваць памяць імя майго. І назваў помнік сваім імем. І называецца ён "помнік Авэсалома" да сёньня. </p><i> Avèsalom âščè pry žyc′cì svaìm uzâǔ ì pastavìǔ sabe pomnìk u carskaj dalìne; bo skazaǔ ën: nâma ǔ mâne syna, kab zahavac′ pamâc′ ìmâ majgo. Ì nazvaǔ pomnìk svaìm ìmem. Ì nazyvaecca ën "pomnìk Avèsaloma" da sën′nâ. </i>


text:
Ахімаас, сын Садокаў, сказаў Ёаву: пабягу я, паведамлю цару, што Гасподзь судом сваім выбавіў яго ад рук ворагаў ягоных. </p><i> Ahìmaas, syn Sadokaǔ, skazaǔ Ëavu: pabâgu â, pavedamlû caru, što Gaspodz′ sudom svaìm vybavìǔ âgo ad ruk voragaǔ âgonyh. </i>


text:
Але Ёаў сказаў яму: ня будзеш ты сёньня добрым весьнікам; абвесьціш іншым днём, а ня сёньня, бо памёр сын цара. </p><i> Ale Ëaǔ skazaǔ âmu: nâ budzeš ty sën′nâ dobrym ves′nìkam; abves′cìš ìnšym dnëm, a nâ sën′nâ, bo pamër syn cara. </i>


text:
<pb/>і сказаў Ёаў Хусію: ідзі, данясі цару, што бачыў ты. І пакланіўся Хусій Ёаву і пабег. </p><i> ì skazaǔ Ëaǔ Husìû: ìdzì, danâsì caru, što bačyǔ ty. Ì paklanìǔsâ Husìj Ëavu ì pabeg. </i>


text:
Але і Ахімаас, сын Садокаў, настойваў і казаў Ёаву: што б ні было, але і я пабягу за Хусіем. А Ёаў адказваў: навошта бегчы табе, сыне мой? не прынясеш ты добрай весткі. </p><i> Ale ì Ahìmaas, syn Sadokaǔ, nastojvaǔ ì kazaǔ Ëavu: što b nì bylo, ale ì â pabâgu za Husìem. A Ëaǔ adkazvaǔ: navošta begčy tabe, syne moj? ne prynâseš ty dobraj vestkì. </i>


text:
І сказаў Ахімаас: хай так, але я пабягу. І сказаў яму Ёаў: бяжы. І пабег Ахімаас напрасткі па дарозе і апярэдзіў Хусія. </p><i> Ì skazaǔ Ahìmaas: haj tak, ale â pabâgu. Ì skazaǔ âmu Ëaǔ: bâžy. Ì pabeg Ahìmaas naprastkì pa daroze ì apârèdzìǔ Husìâ. </i>


text:
<pb/>Давід тады сядзеў паміж дзьвюма брамамі. І вартаўнік падняўся на дах брамы да сьцяны і, падняўшы вочы, убачыў: вось, бяжыць адзін чалавек. </p><i> Davìd tady sâdzeǔ pamìž dz′vûma bramamì. Ì vartaǔnìk padnâǔsâ na dah bramy da s′câny ì, padnâǔšy vočy, ubačyǔ: vos′, bâžyc′ adzìn čalavek. </i>


text:
І закрычаў вартаўнік і абвясьціў цару. І сказаў цар: калі адзін, дык вестка ў вуснах ягоных. А той падыходзіў усё бліжэй і бліжэй. </p><i> Ì zakryčaǔ vartaǔnìk ì abvâs′cìǔ caru. Ì skazaǔ car: kalì adzìn, dyk vestka ǔ vusnah âgonyh. A toj padyhodzìǔ usë blìžèj ì blìžèj. </i>


text:
<pb/>Вартаўнік убачыў і другога чалавека, які бег; і закрычаў вартаўнік брамніку: вось, яшчэ бяжыць адзін чалавек. Цар сказаў: і гэта - весьнік. </p><i> Vartaǔnìk ubačyǔ ì drugoga čalaveka, âkì beg; ì zakryčaǔ vartaǔnìk bramnìku: vos′, âščè bâžyc′ adzìn čalavek. Car skazaǔ: ì gèta - ves′nìk. </i>


text:
Вартаўнік сказаў: я бачу паходку першага, падобную на паходку Ахімааса, сына Садокавага. І сказаў цар: гэты чалавек добры і йдзе з добраю весткаю. </p><i> Vartaǔnìk skazaǔ: â baču pahodku peršaga, padobnuû na pahodku Ahìmaasa, syna Sadokavaga. Ì skazaǔ car: gèty čalavek dobry ì jdze z dobraû vestkaû. </i>


text:
<pb/>І ўсклікнуў Ахімаас і сказаў цару: мір. І пакланіўся цару тварам сваім да зямлі і сказаў: дабраславёны Гасподзь Бог твой, Які выдаў людзей, што паднялі рукі свае на гаспадара майго цара! </p><i> Ì ǔsklìknuǔ Ahìmaas ì skazaǔ caru: mìr. Ì paklanìǔsâ caru tvaram svaìm da zâmlì ì skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′ Bog tvoj, Âkì vydaǔ lûdzej, što padnâlì rukì svae na gaspadara majgo cara! </i>


text:
<pb/>І сказаў цар: ці добра хлопцу Авэсалому? І сказаў Ахімаас: я бачыў вялікае хваляваньне, калі раб цароў Ёаў пасылаў раба твайго; але я ня ведаю, што было. </p><i> Ì skazaǔ car: cì dobra hlopcu Avèsalomu? Ì skazaǔ Ahìmaas: â bačyǔ vâlìkae hvalâvan′ne, kalì rab caroǔ Ëaǔ pasylaǔ raba tvajgo; ale â nâ vedaû, što bylo. </i>


text:
І сказаў цар: адыдзі, стань тут. Ён адышоў і стаў. </p><i> Ì skazaǔ car: adydzì, stan′ tut. Ën adyšoǔ ì staǔ. </i>


text:
<pb/>Вось, прыйшоў і Хусій. І сказаў Хусій: добрая вестка гаспадару майму цару! Гасподзь явіў табе сёньня праўду ў выбаўленьні ад рук усіх паўсталых супроць цябе. </p><i> Vos′, pryjšoǔ ì Husìj. Ì skazaǔ Husìj: dobraâ vestka gaspadaru majmu caru! Gaspodz′ âvìǔ tabe sën′nâ praǔdu ǔ vybaǔlen′nì ad ruk usìh paǔstalyh suproc′ câbe. </i>


text:
І сказаў цар Хусію: ці добра хлопцу Авэсалому? І сказаў Хусій: хай будзе з ворагамі гаспадара майго цара і з усімі зламысьнікамі тваімі тое самае, што сталася з хлопцам! </p><i> Ì skazaǔ car Husìû: cì dobra hlopcu Avèsalomu? Ì skazaǔ Husìj: haj budze z voragamì gaspadara majgo cara ì z usìmì zlamys′nìkamì tvaìmì toe samae, što stalasâ z hlopcam! </i>


text:
<pb/>І сумеўся цар, і пайшоў у сьвятліцу над брамаю, і плакаў, і калі ішоў, казаў так: сыне мой Авэсаломе! сыне мой, сыне мой Авэсаломе! о, хто даў бы мне памерці замест цябе, Авэсаломе, сыне мой, сыне мой! </p><i> Ì sumeǔsâ car, ì pajšoǔ u s′vâtlìcu nad bramaû, ì plakaǔ, ì kalì ìšoǔ, kazaǔ tak: syne moj Avèsalome! syne moj, syne moj Avèsalome! o, hto daǔ by mne pamercì zamest câbe, Avèsalome, syne moj, syne moj! </i>


text:
І сказалі Ёаву: вось, цар плача і галосіць па Авэсаломе. </p><i> Ì skazalì Ëavu: vos′, car plača ì galosìc′ pa Avèsalome. </i>


text:
І абярнулася перамога таго дня ў плач усяму народу; бо народ пачуў у той дзень і казаў, што цар смуткуе па сыне сваім. </p><i> Ì abârnulasâ peramoga tago dnâ ǔ plač usâmu narodu; bo narod pačuǔ u toj dzen′ ì kazaǔ, što car smutkue pa syne svaìm. </i>


text:
І выходзіў тады народ у горад крадком, як крадуцца людзі сарамлівыя, якія ў час бітвы кінуўся наўцёкі. </p><i> Ì vyhodzìǔ tady narod u gorad kradkom, âk kraducca lûdzì saramlìvyâ, âkìâ ǔ čas bìtvy kìnuǔsâ naǔcëkì. </i>


text:
А цар закрыў твар свой і голасна завыў: сыне мой Авэсаломе! Авэсаломе, сыне мой, сыне мой! </p><i> A car zakryǔ tvar svoj ì golasna zavyǔ: syne moj Avèsalome! Avèsalome, syne moj, syne moj! </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Ёаў да цара ў дом і сказаў: ты ў сорам прывёў сёньня ўсіх слугаў тваіх, якія ўратавалі сёньня жыцьцё тваё і жыцьцё сыноў і дочак тваіх, і жыцьцё жонак і наложніц тваіх; </p><i> Ì pryjšoǔ Ëaǔ da cara ǔ dom ì skazaǔ: ty ǔ soram pryvëǔ sën′nâ ǔsìh slugaǔ tvaìh, âkìâ ǔratavalì sën′nâ žyc′cë tvaë ì žyc′cë synoǔ ì dočak tvaìh, ì žyc′cë žonak ì naložnìc tvaìh; </i>


text:
ты любіш ненавісьнікаў тваіх і ненавідзіш любасных тваіх, бо ты паказаў сёньня, што нішто табе і правадыры і слугі; сёньня я даведаўся, што калі б Авэсалом застаўся жывы, а мы ўсе памерлі, дык табе было б прыемней. </p><i> ty lûbìš nenavìs′nìkaǔ tvaìh ì nenavìdzìš lûbasnyh tvaìh, bo ty pakazaǔ sën′nâ, što nìšto tabe ì pravadyry ì slugì; sën′nâ â davedaǔsâ, što kalì b Avèsalom zastaǔsâ žyvy, a my ǔse pamerlì, dyk tabe bylo b pryemnej. </i>


text:
Дык вось, устань, выйдзі і пагавары сэрцу рабоў тваіх; бо прысягаю Госпадам, што, калі ты ня выйдзеш, у гэтую ноч не застанецца ў цябе ніводнага чалавека; і гэта будзе табе горш за ўсе беды, якія находзілі на цябе ад юнацтва твайго і да сёньня. </p><i> Dyk vos′, ustan′, vyjdzì ì pagavary sèrcu raboǔ tvaìh; bo prysâgaû Gospadam, što, kalì ty nâ vyjdzeš, u gètuû noč ne zastanecca ǔ câbe nìvodnaga čalaveka; ì gèta budze tabe gorš za ǔse bedy, âkìâ nahodzìlì na câbe ad ûnactva tvajgo ì da sën′nâ. </i>


text:
<pb/>І ўстаў цар і сеў каля брамы, а ўсяму народу абвясьцілі, што цар сядзіць каля брамы. І прыйшоў увесь народ перад аблічча цара; а Ізраільцяне разьбегліся па сваіх палатках. </p><i> Ì ǔstaǔ car ì seǔ kalâ bramy, a ǔsâmu narodu abvâs′cìlì, što car sâdzìc′ kalâ bramy. Ì pryjšoǔ uves′ narod perad ablìčča cara; a Ìzraìl′câne raz′beglìsâ pa svaìh palatkah. </i>


text:
І ўвесь народ ва ўсіх плямёнах Ізраілевых спрачаўся і казаў: цар вызваліў нас з рук ворагаў нашых і вызваліў нас з рук Філістымлянаў, а цяпер сам уцякаў зь зямлі гэтай ад Авэсалома. </p><i> Ì ǔves′ narod va ǔsìh plâmënah Ìzraìlevyh spračaǔsâ ì kazaǔ: car vyzvalìǔ nas z ruk voragaǔ našyh ì vyzvalìǔ nas z ruk Fìlìstymlânaǔ, a câper sam ucâkaǔ z′ zâmlì gètaj ad Avèsaloma. </i>


text:
Але Авэсалом, якога мы памазалі ў цара над намі, памёр на вайне; чаму ж цяпер вы марудзіце вярнуць цара? </p><i> Ale Avèsalom, âkoga my pamazalì ǔ cara nad namì, pamër na vajne; čamu ž câper vy marudzìce vârnuc′ cara? </i>


text:
<pb/>І цар Давід паслаў сказаць сьвятарам Садоку і Авіятару: скажэце старэйшынам Юдавым: навошта вы хочаце быць апошнімі, каб вярнуць цара ў дом ягоны, тады як словы ўсяго Ізраіля дайшлі да цара ў дом ягоны? </p><i> Ì car Davìd paslaǔ skazac′ s′vâtaram Sadoku ì Avìâtaru: skažèce starèjšynam Ûdavym: navošta vy hočace byc′ apošnìmì, kab vârnuc′ cara ǔ dom âgony, tady âk slovy ǔsâgo Ìzraìlâ dajšlì da cara ǔ dom âgony? </i>


text:
Вы браты мае, косьці мае і цела маё - вы; навошта хочаце вы быць апошнімі ў вяртаньні цара ў дом ягоны? </p><i> Vy braty mae, kos′cì mae ì cela maë - vy; navošta hočace vy byc′ apošnìmì ǔ vârtan′nì cara ǔ dom âgony? </i>


text:
І Амэсаю скажэце: ці ня косьць мая і цела маё - ты? Хай тое і тое зробіць са мною Бог і яшчэ болей зробіць, калі ты ня будзеш ваеначальнікам пры мне, замест Ёава, назаўсёды! </p><i> Ì Amèsaû skažèce: cì nâ kos′c′ maâ ì cela maë - ty? Haj toe ì toe zrobìc′ sa mnoû Bog ì âščè bolej zrobìc′, kalì ty nâ budzeš vaenačal′nìkam pry mne, zamest Ëava, nazaǔsëdy! </i>


text:
<pb/>І схіліў ён сэрца ўсіх Юдэяў, як аднаго чалавека. І паслалі яны да цара сказаць: вярніся ты і ўсе слугі твае. </p><i> Ì shìlìǔ ën sèrca ǔsìh Ûdèâǔ, âk adnago čalaveka. Ì paslalì âny da cara skazac′: vârnìsâ ty ì ǔse slugì tvae. </i>


text:
І вярнуўся цар і прыйшоў да Ярдана, а Юдэі прыйшлі ў Галгал, каб сустрэць цара і перавезьці цара празь Ярдан. </p><i> Ì vârnuǔsâ car ì pryjšoǔ da Ârdana, a Ûdèì pryjšlì ǔ Galgal, kab sustrèc′ cara ì peravez′cì cara praz′ Ârdan. </i>


text:
І пасьпяшаўся Сэмэй, сын Геры, Веньямініцянін з Бахурыма, і пайшоў зь Юдэямі насустрач цару Давіду, </p><i> Ì pas′pâšaǔsâ Sèmèj, syn Gery, Ven′âmìnìcânìn z Bahuryma, ì pajšoǔ z′ Ûdèâmì nasustrač caru Davìdu, </i>


text:
І тысяча чалавек зь Веньямініцянаў зь ім, і Сіва, слуга дома Саўлавага, зь пятнаццацьцю сынамі сваімі і дваццацьцю рабамі сваімі; і перайшлі яны Ярдан перад абліччам цара. </p><i> Ì tysâča čalavek z′ Ven′âmìnìcânaǔ z′ ìm, ì Sìva, sluga doma Saǔlavaga, z′ pâtnaccac′cû synamì svaìmì ì dvaccac′cû rabamì svaìmì; ì perajšlì âny Ârdan perad ablìččam cara. </i>


text:
Калі пераправілі судна, каб перавезьці цароў дом і паслужыць яму, тады Сэмэй, сын Геры, упаў перад царом, як толькі ён перайшоў Ярдан, </p><i> Kalì perapravìlì sudna, kab peravez′cì caroǔ dom ì paslužyc′ âmu, tady Sèmèj, syn Gery, upaǔ perad carom, âk tol′kì ën perajšoǔ Ârdan, </i>


text:
і сказаў цару: не залічы мне, гаспадару мой, у злачынства, і не спамяні таго, чым зграшыў раб твой у той дзень, калі гаспадар мой цар выходзіў зь Ерусаліма, і ня трымай таго, цару, на сэрцы сваім; </p><i> ì skazaǔ caru: ne zalìčy mne, gaspadaru moj, u zlačynstva, ì ne spamânì tago, čym zgrašyǔ rab tvoj u toj dzen′, kalì gaspadar moj car vyhodzìǔ z′ Erusalìma, ì nâ trymaj tago, caru, na sèrcy svaìm; </i>


text:
бо ведае раб твой, што зграшыў, і вось, цяпер я прыйшоў першы з усяго дома Язэпавага, каб выйсьці насустрач гаспадару майму цару. </p><i> bo vedae rab tvoj, što zgrašyǔ, ì vos′, câper â pryjšoǔ peršy z usâgo doma Âzèpavaga, kab vyjs′cì nasustrač gaspadaru majmu caru. </i>


text:
<pb/>І адказваў Авэса, сын Саруін, і сказаў: няўжо Сэмэй не памёр за тое, што ліхасловіў памазанца Гасподняга? </p><i> Ì adkazvaǔ Avèsa, syn Saruìn, ì skazaǔ: nâǔžo Sèmèj ne pamër za toe, što lìhaslovìǔ pamazanca Gaspodnâga? </i>


text:
І сказаў Давід: што мне і вам, сыны Саруіны, што вы робіцеся сёньня мне нагаворшчыкамі? ці сёньня аддаваць сьмерці каго-небудзь у Ізраілі? ці ня бачу я, што сёньня я - цар над Ізраілем? </p><i> Ì skazaǔ Davìd: što mne ì vam, syny Saruìny, što vy robìcesâ sën′nâ mne nagavorščykamì? cì sën′nâ addavac′ s′mercì kago-nebudz′ u Ìzraìlì? cì nâ baču â, što sën′nâ â - car nad Ìzraìlem? </i>


text:
І сказаў цар Сэмэю: ты не памрэш. І прысягнуўся яму цар. </p><i> Ì skazaǔ car Sèmèû: ty ne pamrèš. Ì prysâgnuǔsâ âmu car. </i>


text:
<pb/>І Мэмфівастэй, сын Ёнатана, сына Саўлавага, выйшаў насустрач цару. Ён не абмываў ног сваіх, не абрэзваў пазногцяў, не клапаціўся пра бараду сваю і ня мыў вопраткі сваёй з таго дня, як выйшаў цар, да дня, калі ён выйшаў зь мірам. </p><i> Ì Mèmfìvastèj, syn Ënatana, syna Saǔlavaga, vyjšaǔ nasustrač caru. Ën ne abmyvaǔ nog svaìh, ne abrèzvaǔ paznogcâǔ, ne klapacìǔsâ pra baradu svaû ì nâ myǔ vopratkì svaëj z tago dnâ, âk vyjšaǔ car, da dnâ, kalì ën vyjšaǔ z′ mìram. </i>


text:
<pb/>Калі ён выйшаў зь Ерусаліма насустрач цару, цар сказаў яму: чаму ты, Мэмфівастэй, не пайшоў са мною? </p><i> Kalì ën vyjšaǔ z′ Erusalìma nasustrač caru, car skazaǔ âmu: čamu ty, Mèmfìvastèj, ne pajšoǔ sa mnoû? </i>


text:
Той адказваў: гаспадару мой цару! слуга мой падмануў мяне; бо я, раб твой, казаў: "асядлаю сабе асла, і я сяду на яго і паеду з царом", бо раб твой кульгавы. </p><i> Toj adkazvaǔ: gaspadaru moj caru! sluga moj padmanuǔ mâne; bo â, rab tvoj, kazaǔ: "asâdlaû sabe asla, ì â sâdu na âgo ì paedu z carom", bo rab tvoj kul′gavy. </i>


text:
А ён ашальмаваў раба твайго перад гаспадаром маім царом. Але гаспадар мой цар, як анёл Божы; рабі, што табе заўгодна; </p><i> A ën ašal′mavaǔ raba tvajgo perad gaspadarom maìm carom. Ale gaspadar moj car, âk anël Božy; rabì, što tabe zaǔgodna; </i>


text:
хоць увесь дом бацькі майго быў варты сьмерці перад гаспадаром царом маім, але ты пасадзіў раба твайго сярод бяседнікаў за сталом тваім; якое ж я маю права скардзіцца яшчэ перад царом? </p><i> hoc′ uves′ dom bac′kì majgo byǔ varty s′mercì perad gaspadarom carom maìm, ale ty pasadzìǔ raba tvajgo sârod bâsednìkaǔ za stalom tvaìm; âkoe ž â maû prava skardzìcca âščè perad carom? </i>


text:
<pb/>І сказаў яму цар: навошта ты гаворыш усё гэта? я сказаў, каб ты і Сіва падзялілі паміж сабою палі. </p><i> Ì skazaǔ âmu car: navošta ty gavoryš usë gèta? â skazaǔ, kab ty ì Sìva padzâlìlì pamìž saboû palì. </i>


text:
Але Мэмфівастэй адказаў цару: хай ён возьме нават усё, пасьля таго як гаспадар мой цар зь мірам вярнуўся ў дом свой. </p><i> Ale Mèmfìvastèj adkazaǔ caru: haj ën voz′me navat usë, pas′lâ tago âk gaspadar moj car z′ mìram vârnuǔsâ ǔ dom svoj. </i>


text:
<pb/>І Вэрзэлій Галаадыцянін прыйшоў з Рагліма і перайшоў з царом Ярдан, каб правесьці яго за Ярдан. </p><i> Ì Vèrzèlìj Galaadycânìn pryjšoǔ z Raglìma ì perajšoǔ z carom Ârdan, kab praves′cì âgo za Ârdan. </i>


text:
А Вэрзэлій быў вельмі стары, гадоў васьмідзесяці. Ён прадуктаваў цара, калі той быў у Маханаіме, бо быў чалавек багаты. </p><i> A Vèrzèlìj byǔ vel′mì stary, gadoǔ vas′mìdzesâcì. Ën praduktavaǔ cara, kalì toj byǔ u Mahanaìme, bo byǔ čalavek bagaty. </i>


text:
І сказаў цар Вэрзэлію: ідзі са мною, і я буду прадуктаваць цябе ў Ерусаліме. </p><i> Ì skazaǔ car Vèrzèlìû: ìdzì sa mnoû, ì â budu praduktavac′ câbe ǔ Erusalìme. </i>


text:
<pb/>Але Вэрзэлій адказаў цару: ці доўга мне засталося жыць, каб ісьці з царом у Ерусалім? </p><i> Ale Vèrzèlìj adkazaǔ caru: cì doǔga mne zastalosâ žyc′, kab ìs′cì z carom u Erusalìm? </i>


text:
Мне цяпер восемдзесят гадоў; ці адрозьню добрае ад благога? Ці спазнае раб твой смак у тым, што буду есьці, і ў тым, што буду піць? І ці змагу чуць голас сьпевакоў і сьпявачак? Навошта рабу твайму быць цяжарам гаспадару майму цару? </p><i> Mne câper vosemdzesât gadoǔ; cì adroz′nû dobrae ad blagoga? Cì spaznae rab tvoj smak u tym, što budu es′cì, ì ǔ tym, što budu pìc′? Ì cì zmagu čuc′ golas s′pevakoǔ ì s′pâvačak? Navošta rabu tvajmu byc′ câžaram gaspadaru majmu caru? </i>


text:
Яшчэ крыху пройдзе раб твой з царом за Ярдан; за што ж цару ўзнагароджваць мяне так шчодра? </p><i> Âščè kryhu projdze rab tvoj z carom za Ârdan; za što ž caru ǔznagarodžvac′ mâne tak ščodra? </i>


text:
Дазволь рабу твайму вярнуцца, каб памерці ў сваім горадзе, каля магілы бацькі майго і маці маёй. Але вось, раб твой Кімгам няхай пойдзе з гаспадаром маім царом, і рабі зь ім, як табе заўгодна. </p><i> Dazvol′ rabu tvajmu vârnucca, kab pamercì ǔ svaìm goradze, kalâ magìly bac′kì majgo ì macì maëj. Ale vos′, rab tvoj Kìmgam nâhaj pojdze z gaspadarom maìm carom, ì rabì z′ ìm, âk tabe zaǔgodna. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар: хай ідзе са мною Кімгам, і я зраблю яму, што табе заўгодна; і ўсё, чаго б ты ні зажадаў ад мяне, я зраблю табе. </p><i> Ì skazaǔ car: haj ìdze sa mnoû Kìmgam, ì â zrablû âmu, što tabe zaǔgodna; ì ǔsë, čago b ty nì zažadaǔ ad mâne, â zrablû tabe. </i>


text:
<pb/>І перайшоў увесь народ Ярдан, і цар таксама. І пацалаваў цар Вэрзэлія і дабраславіў яго, і ён вярнуўся ў месца сваё. </p><i> Ì perajšoǔ uves′ narod Ârdan, ì car taksama. Ì pacalavaǔ car Vèrzèlìâ ì dabraslavìǔ âgo, ì ën vârnuǔsâ ǔ mesca svaë. </i>


text:
І выправіўся цар у Галгал, выправіўся зь ім і Кімгам; і ўвесь народ Юдэйскі праводзіў цара, і палавіна народу Ізраільскага. </p><i> Ì vypravìǔsâ car u Galgal, vypravìǔsâ z′ ìm ì Kìmgam; ì ǔves′ narod Ûdèjskì pravodzìǔ cara, ì palavìna narodu Ìzraìl′skaga. </i>


text:
<pb/>І вось, усе Ізраільцяне прыйшлі да цара і сказалі цару: навошта браты нашыя, мужы Юдавыя, захапілі цябе і праводзілі цара і дом ягоны і ўсіх людзей Давідавых зь ім празь Ярдан? </p><i> Ì vos′, use Ìzraìl′câne pryjšlì da cara ì skazalì caru: navošta braty našyâ, mužy Ûdavyâ, zahapìlì câbe ì pravodzìlì cara ì dom âgony ì ǔsìh lûdzej Davìdavyh z′ ìm praz′ Ârdan? </i>


text:
І адказвалі ўсе мужы Юдавыя Ізраільцянам: таму, што цар блізкі нам; і за што вам злавацца на гэта? хіба мы што-небудзь зьелі ў цара, альбо атрымалі ад яго дарункі? </p><i> Ì adkazvalì ǔse mužy Ûdavyâ Ìzraìl′cânam: tamu, što car blìzkì nam; ì za što vam zlavacca na gèta? hìba my što-nebudz′ z′elì ǔ cara, al′bo atrymalì ad âgo darunkì? </i>


text:
І адказвалі Ізраільцяне мужам Юдавым і сказалі: <t>мы дзесяць частак у цара, таксама і ў Давіда мы болей, чым вы; навошта ж вы прынізілі нас? ці ня нам належала першае слова пра тое, каб вярнуць нашага цара? Але слова мужоў Юдавых было мацнейшае, чым слова Ізраільцянаў. </p><i> Ì adkazvalì Ìzraìl′câne mužam Ûdavym ì skazalì: <t>my dzesâc′ častak u cara, taksama ì ǔ Davìda my bolej, čym vy; navošta ž vy prynìzìlì nas? cì nâ nam naležala peršae slova pra toe, kab vârnuc′ našaga cara? Ale slova mužoǔ Ûdavyh bylo macnejšae, čym slova Ìzraìl′cânaǔ. </i>


text:
<pb/>Там выпадкова быў адзін нягодны чалавек, імем Савэй, сын Біхры, Веньямініцянін; ён затрубіў у трубу і сказаў: няма нам часткі ў Давідзе, і няма нам долі ў сыне Есэевым; усе па намётах сваіх, Ізраільцяне!</t> </p><i> Tam vypadkova byǔ adzìn nâgodny čalavek, ìmem Savèj, syn Bìhry, Ven′âmìnìcânìn; ën zatrubìǔ u trubu ì skazaǔ: nâma nam častkì ǔ Davìdze, ì nâma nam dolì ǔ syne Esèevym; use pa namëtah svaìh, Ìzraìl′câne!</t> </i>


text:
І аддзяліліся ўсе Ізраільцяне ад Давіда і пайшлі за Савэем, сынам Біхры; а Юдэі засталіся на баку цара свайго, ад Ярдана да Ерусаліма. </p><i> Ì addzâlìlìsâ ǔse Ìzraìl′câne ad Davìda ì pajšlì za Savèem, synam Bìhry; a Ûdèì zastalìsâ na baku cara svajgo, ad Ârdana da Erusalìma. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід у свой дом у Ерусаліме, і ўзяў цар дзесяць жанчын наложніц, якіх ён пакідаў сьцерагчы дом, і разьмясьціў іх у асобным доме пад нагляд, і ўтрымліваў іх, але не хадзіў да іх. І ўтрымліваліся яны там да дня сьмерці сваёй, жывучы як удовы. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd u svoj dom u Erusalìme, ì ǔzâǔ car dzesâc′ žančyn naložnìc, âkìh ën pakìdaǔ s′ceragčy dom, ì raz′mâs′cìǔ ìh u asobnym dome pad naglâd, ì ǔtrymlìvaǔ ìh, ale ne hadzìǔ da ìh. Ì ǔtrymlìvalìsâ âny tam da dnâ s′mercì svaëj, žyvučy âk udovy. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Амэсаю: пакліч да мяне Юдэяў за тры дні і сам зьявіся сюды. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Amèsaû: paklìč da mâne Ûdèâǔ za try dnì ì sam z′âvìsâ sûdy. </i>


text:
І пайшоў Амэсай клікаць Юдэяў, але прамарудзіў больш назначанага яму часу. </p><i> Ì pajšoǔ Amèsaj klìkac′ Ûdèâǔ, ale pramarudzìǔ bol′š naznačanaga âmu času. </i>


text:
<pb/>Тады Давід сказаў Авэсу: цяпер наробіць нам ліха Савэй, сын Біхры, больш, чым Авэсалом; вазьмі ты слуг гаспадара свайго і перасьледуй яго, каб ён не знайшоў сабе ўмацаваных гарадоў і ня зьнік з вачэй нашых. </p><i> Tady Davìd skazaǔ Avèsu: câper narobìc′ nam lìha Savèj, syn Bìhry, bol′š, čym Avèsalom; vaz′mì ty slug gaspadara svajgo ì peras′leduj âgo, kab ën ne znajšoǔ sabe ǔmacavanyh garadoǔ ì nâ z′nìk z vačèj našyh. </i>


text:
І выйшлі за ім людзі Ёававы, і Хэлэтэі і Фэлэтэі, і ўсе адважныя пайшлі зь Ерусаліма перасьледаваць Савэя, сына Біхры. </p><i> Ì vyjšlì za ìm lûdzì Ëavavy, ì Hèlètèì ì Fèlètèì, ì ǔse advažnyâ pajšlì z′ Erusalìma peras′ledavac′ Savèâ, syna Bìhry. </i>


text:
<pb/>І калі яны былі паблізу вялікага каменя, што каля Гаваона, дык сустрэўся зь імі Амэсай. Ёаў быў апрануты ў вайсковую вопратку сваю і аперазаны мечам, які вісеў каля сьцягна ў похвах і які лёгка выходзіў зь іх і ўваходзіў. </p><i> Ì kalì âny bylì pablìzu vâlìkaga kamenâ, što kalâ Gavaona, dyk sustrèǔsâ z′ ìmì Amèsaj. Ëaǔ byǔ apranuty ǔ vajskovuû vopratku svaû ì aperazany mečam, âkì vìseǔ kalâ s′câgna ǔ pohvah ì âkì lëgka vyhodzìǔ z′ ìh ì ǔvahodzìǔ. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёаў Амэсаю: ці здаровы ты, браце мой? І ўзяў Ёаў праваю рукою Амэсая за бараду, каб пацалаваць яго. </p><i> Ì skazaǔ Ëaǔ Amèsaû: cì zdarovy ty, brace moj? Ì ǔzâǔ Ëaǔ pravaû rukoû Amèsaâ za baradu, kab pacalavac′ âgo. </i>


text:
А Амэсай не ўпільнаваўся ад меча, які быў у руцэ ў Ёава, і той ударыў яго ім ў жывот, так што выпалі вантробы яго на зямлю, і не паўтарыў яму ўдару, і ён памёр. Ёаў і Авэса, брат ягоны, пагналіся за Савэем, сынам Біхры. </p><i> A Amèsaj ne ǔpìl′navaǔsâ ad meča, âkì byǔ u rucè ǔ Ëava, ì toj udaryǔ âgo ìm ǔ žyvot, tak što vypalì vantroby âgo na zâmlû, ì ne paǔtaryǔ âmu ǔdaru, ì ën pamër. Ëaǔ ì Avèsa, brat âgony, pagnalìsâ za Savèem, synam Bìhry. </i>


text:
<pb/>Адзін з хлопцаў Ёававых стаяў над Авэсам і казаў: той, хто адданы Ёаву і хто за Давіда, хай ідзе за Ёавам! </p><i> Adzìn z hlopcaǔ Ëavavyh staâǔ nad Avèsam ì kazaǔ: toj, hto addany Ëavu ì hto za Davìda, haj ìdze za Ëavam! </i>


text:
А Амэсай ляжаў у крыві сярод дарогі. І той чалавек, убачыўшы, што ўвесь народ спыняецца над ім, сьцягнуў Амэсая з дарогі ў поле і накінуў на яго вопратку, бо ён бачыў, што кожны прахожы спыняўся над ім. </p><i> A Amèsaj lâžaǔ u kryvì sârod darogì. Ì toj čalavek, ubačyǔšy, što ǔves′ narod spynâecca nad ìm, s′câgnuǔ Amèsaâ z darogì ǔ pole ì nakìnuǔ na âgo vopratku, bo ën bačyǔ, što kožny prahožy spynâǔsâ nad ìm. </i>


text:
Але калі ён быў сьцягнуты з дарогі, дык увесь народ Ізраільскі пайшоў сьледам за Ёавам перасьледаваць Савэя, сына Біхры. </p><i> Ale kalì ën byǔ s′câgnuty z darogì, dyk uves′ narod Ìzraìl′skì pajšoǔ s′ledam za Ëavam peras′ledavac′ Savèâ, syna Bìhry. </i>


text:
<pb/>І ён прайшоў праз усе плямёны Ізраільскія да Авэла-Бэт-Мааха і праз увесь Бэрым; і жыхары гарадоў зьбіраліся і ішлі за ім. </p><i> Ì ën prajšoǔ praz use plâmëny Ìzraìl′skìâ da Avèla-Bèt-Maaha ì praz uves′ Bèrym; ì žyhary garadoǔ z′bìralìsâ ì ìšlì za ìm. </i>


text:
І прыйшлі і аблажылі яго ў Авэле-Бэт-Мааху; і насыпалі вал перад горадам і падступіліся да сьцяны, і ўсе людзі, якія былі зь Ёавам, стараліся разбурыць сьцяну. </p><i> Ì pryjšlì ì ablažylì âgo ǔ Avèle-Bèt-Maahu; ì nasypalì val perad goradam ì padstupìlìsâ da s′câny, ì ǔse lûdzì, âkìâ bylì z′ Ëavam, staralìsâ razburyc′ s′cânu. </i>


text:
Тады адна разумная жанчына закрычала са сьцяны горада: паслухайце, паслухайце, скажэце Ёаву, каб ён падышоў сюды, і я пагавару зь ім. </p><i> Tady adna razumnaâ žančyna zakryčala sa s′câny gorada: pasluhajce, pasluhajce, skažèce Ëavu, kab ën padyšoǔ sûdy, ì â pagavaru z′ ìm. </i>


text:
<pb/>І падышоў да яе Ёаў, і сказала жанчына: ці ты Ёаў? І сказаў: я. Яна сказала: паслухай словаў рабы тваёй. І сказаў ён: слухаю. </p><i> Ì padyšoǔ da âe Ëaǔ, ì skazala žančyna: cì ty Ëaǔ? Ì skazaǔ: â. Âna skazala: pasluhaj slovaǔ raby tvaëj. Ì skazaǔ ën: sluhaû. </i>


text:
Яна сказала: раней казалі: хто хоча спытацца, спытайся ў Авэле; і так вырашалі справу. </p><i> Âna skazala: ranej kazalì: hto hoča spytacca, spytajsâ ǔ Avèle; ì tak vyrašalì spravu. </i>


text:
Я зь мірных, верных гарадоў Ізраіля, а ты хочаш зьнішчыць горад, маці гарадоў у Ізраілі. Навошта табе разбураць спадчыну Гасподнюю? </p><i> Â z′ mìrnyh, vernyh garadoǔ Ìzraìlâ, a ty hočaš z′nìščyc′ gorad, macì garadoǔ u Ìzraìlì. Navošta tabe razburac′ spadčynu Gaspodnûû? </i>


text:
<pb/>І адказваў Ёаў і сказаў: хай ня будзе гэтага ад мяне, каб я зьнішчыў альбо разбурыў! </p><i> Ì adkazvaǔ Ëaǔ ì skazaǔ: haj nâ budze gètaga ad mâne, kab â z′nìščyǔ al′bo razburyǔ! </i>


text:
Гэта ня так; але чалавек з гары Яфрэмавай, імем Савэй, сын Біхры, падняў руку сваю на цара Давіда; выдайце мне яго аднаго, і я адступлюся ад горада. І сказала жанчына Ёаву: вось, галава ягоная будзе табе скінута са сьцяны. </p><i> Gèta nâ tak; ale čalavek z gary Âfrèmavaj, ìmem Savèj, syn Bìhry, padnâǔ ruku svaû na cara Davìda; vydajce mne âgo adnago, ì â adstuplûsâ ad gorada. Ì skazala žančyna Ëavu: vos′, galava âgonaâ budze tabe skìnuta sa s′câny. </i>


text:
<pb/>І пайшла жанчына да ўсяго народу са сваім разумным словам. І адсеклі галаву Савэю, сыну Біхры, і кінулі Ёаву. Тады Ёаў затрубіў у трубу, і разышліся ад горада ўсе па сваіх намётах; а Ёаў вярнуўся ў Ерусалім да цара. </p><i> Ì pajšla žančyna da ǔsâgo narodu sa svaìm razumnym slovam. Ì adseklì galavu Savèû, synu Bìhry, ì kìnulì Ëavu. Tady Ëaǔ zatrubìǔ u trubu, ì razyšlìsâ ad gorada ǔse pa svaìh namëtah; a Ëaǔ vârnuǔsâ ǔ Erusalìm da cara. </i>


text:
<pb/>І быў Ёаў пастаўлены над усім войскам Ізраільскім, а Ванэя, сын Ёдаеў, - над Хэлэтэямі і над Фэлэтэямі; </p><i> Ì byǔ Ëaǔ pastaǔleny nad usìm vojskam Ìzraìl′skìm, a Vanèâ, syn Ëdaeǔ, - nad Hèlètèâmì ì nad Fèlètèâmì; </i>


text:
Адарам - над зборам падаткаў; Ёсафат, сын Ахілуда - дзеяпісальнікам; </p><i> Adaram - nad zboram padatkaǔ; Ësafat, syn Ahìluda - dzeâpìsal′nìkam; </i>


text:
Суса - пісцом; Садок і Авіятар - сьвятарамі; </p><i> Susa - pìscom; Sadok ì Avìâtar - s′vâtaramì; </i>


text:
таксама і Іра Ярыцянін быў сьвятаром, у Давіда. </p><i> taksama ì Ìra Ârycânìn byǔ s′vâtarom, u Davìda. </i>


text:
<pb/>Быў голад на зямлі ў дні Давіда тры гады, год у год. І спытаўся Давід у Госпада. І сказаў Гасподзь: гэта праз Саўла і крыважэрны дом ягоны, за тое, што ён забіў Гавааніцянаў. </p><i> Byǔ golad na zâmlì ǔ dnì Davìda try gady, god u god. Ì spytaǔsâ Davìd u Gospada. Ì skazaǔ Gaspodz′: gèta praz Saǔla ì kryvažèrny dom âgony, za toe, što ën zabìǔ Gavaanìcânaǔ. </i>


text:
<pb/>Тады цар паклікаў Гавааніцянаў і гаварыў зь імі. Гавааніцяне былі ня з сыноў Ізраілевых, а з рэштак Амарэяў; а Ізраільцяне далі ім прысягу, але Саўл хацеў іх зьнішчыць з рэўнасьці сваёй да нашчадкаў Ізраіля і Юды. </p><i> Tady car paklìkaǔ Gavaanìcânaǔ ì gavaryǔ z′ ìmì. Gavaanìcâne bylì nâ z synoǔ Ìzraìlevyh, a z rèštak Amarèâǔ; a Ìzraìl′câne dalì ìm prysâgu, ale Saǔl haceǔ ìh z′nìščyc′ z rèǔnas′cì svaëj da naščadkaǔ Ìzraìlâ ì Ûdy. </i>


text:
І сказаў Гавааніцянам: што мне зрабіць вам і чым прымірыць вас, каб вы дабраславілі спадчыну Гасподнюю? </p><i> Ì skazaǔ Gavaanìcânam: što mne zrabìc′ vam ì čym prymìryc′ vas, kab vy dabraslavìlì spadčynu Gaspodnûû? </i>


text:
<pb/>І сказаді яму Гавааніцяне: ня трэба нам ні срэбра, ні золата ад Саўла, альбо ад дома ягонага, і ня трэба нам, каб забілі каго ў Ізраілі. Ён сказаў: чаго ж вы хочаце? я зраблю вам. </p><i> Ì skazadì âmu Gavaanìcâne: nâ trèba nam nì srèbra, nì zolata ad Saǔla, al′bo ad doma âgonaga, ì nâ trèba nam, kab zabìlì kago ǔ Ìzraìlì. Ën skazaǔ: čago ž vy hočace? â zrablû vam. </i>


text:
І сказалі яны цару: таго чалавека, які губіў нас і хацеў зьнішчыць нас, каб ня было нас ні ў адной з частак Ізраіля, </p><i> Ì skazalì âny caru: tago čalaveka, âkì gubìǔ nas ì haceǔ z′nìščyc′ nas, kab nâ bylo nas nì ǔ adnoj z častak Ìzraìlâ, </i>


text:
зь ягоных нашчадкаў выдай нам сем чалавек, і мы павесім іх прад Госпадам у Гіве Саўла, выбранага Госпадам. І сказаў цар: я выдам. </p><i> z′ âgonyh naščadkaǔ vydaj nam sem čalavek, ì my pavesìm ìh prad Gospadam u Gìve Saǔla, vybranaga Gospadam. Ì skazaǔ car: â vydam. </i>


text:
<pb/>Але пашкадаваў цар Мэмфівастэя, сына Ёнатана, сына Саўлавага, дзеля прысягі імем Гасподнім, якая была паміж імі, паміж Давідам і Ёнатанам, сынам Саўлавым. </p><i> Ale paškadavaǔ car Mèmfìvastèâ, syna Ënatana, syna Saǔlavaga, dzelâ prysâgì ìmem Gaspodnìm, âkaâ byla pamìž ìmì, pamìž Davìdam ì Ënatanam, synam Saǔlavym. </i>


text:
І ўзяў цар двух сыноў Рыцпы, дачкі Айя, якая нарадзіла Саўлу Армона і Мэмфівастэя, і пяць сыноў Мэлхолы, дачкі Саўлавай, якіх яна нарадзіла Адрыэлу, сыну Вэрзэлія з Мэлхолы, </p><i> Ì ǔzâǔ car dvuh synoǔ Rycpy, dačkì Ajâ, âkaâ naradzìla Saǔlu Armona ì Mèmfìvastèâ, ì pâc′ synoǔ Mèlholy, dačkì Saǔlavaj, âkìh âna naradzìla Adryèlu, synu Vèrzèlìâ z Mèlholy, </i>


text:
і аддаў іх у рукі Гавааніцянаў, і яны павесілі іх на гары прад Госпадам. І загінулі ўсе сем разам; яны забітыя ў першыя дні жніва, у пачатку жніва ячменю. </p><i> ì addaǔ ìh u rukì Gavaanìcânaǔ, ì âny pavesìlì ìh na gary prad Gospadam. Ì zagìnulì ǔse sem razam; âny zabìtyâ ǔ peršyâ dnì žnìva, u pačatku žnìva âčmenû. </i>


text:
<pb/>Тады Рыцпа, дачка Айя, узяла вярэту і паслала сабе на той гары, і сядзела яна ад пачатку жніва і да таго часу, пакуль не паліліся на іх воды Божыя зь неба, і не дазваляла кранаць іх птушкам нябесным удзень і зьвярам польным уначы. </p><i> Tady Rycpa, dačka Ajâ, uzâla vârètu ì paslala sabe na toj gary, ì sâdzela âna ad pačatku žnìva ì da tago času, pakul′ ne palìlìsâ na ìh vody Božyâ z′ neba, ì ne dazvalâla kranac′ ìh ptuškam nâbesnym udzen′ ì z′vâram pol′nym unačy. </i>


text:
І данесьлі Давіду, што зрабіла Рыцпа, дачка Айя, наложніца Саўлавая. </p><i> Ì danes′lì Davìdu, što zrabìla Rycpa, dačka Ajâ, naložnìca Saǔlavaâ. </i>


text:
І пайшоў Давід і ўзяў косьці Саўла і косьці Ёнатана, сына ягонага, у жыхароў Явіса Галаадскага, якія тайна ўзялі іх з пляца Бэт-Сана, дзе яны былі павешаны Філістымлянамі, калі забілі Філістымляне Саўла на Гэлвуе. </p><i> Ì pajšoǔ Davìd ì ǔzâǔ kos′cì Saǔla ì kos′cì Ënatana, syna âgonaga, u žyharoǔ Âvìsa Galaadskaga, âkìâ tajna ǔzâlì ìh z plâca Bèt-Sana, dze âny bylì pavešany Fìlìstymlânamì, kalì zabìlì Fìlìstymlâne Saǔla na Gèlvue. </i>


text:
І перанёс ён адтуль косьці Саўла і косьці Ёнатана, сына ягонага; і сабралі косьці павешаных. </p><i> Ì peranës ën adtul′ kos′cì Saǔla ì kos′cì Ënatana, syna âgonaga; ì sabralì kos′cì pavešanyh. </i>


text:
<pb/>І пахавалі косьці Саўла і Ёнатана, сына Ягонага, у зямлі Веньямінавай, у Цэла, у магіле Кіса, бацькі ягонага. І зрабілі ўсё, што загадаў цар. І ўмілажаліўся Гасподзь з краіны пасьля таго. </p><i> Ì pahavalì kos′cì Saǔla ì Ënatana, syna Âgonaga, u zâmlì Ven′âmìnavaj, u Cèla, u magìle Kìsa, bac′kì âgonaga. Ì zrabìlì ǔsë, što zagadaǔ car. Ì ǔmìlažalìǔsâ Gaspodz′ z kraìny pas′lâ tago. </i>


text:
І пачалася зноў вайна паміж Філістымлянамі і Ізраільцянамі. І выйшаў Давід і слугі ягоныя зь ім, і ваявалі зь Філістымлянамі; і Давід стаміўся. </p><i> Ì pačalasâ znoǔ vajna pamìž Fìlìstymlânamì ì Ìzraìl′cânamì. Ì vyjšaǔ Davìd ì slugì âgonyâ z′ ìm, ì vaâvalì z′ Fìlìstymlânamì; ì Davìd stamìǔsâ. </i>


text:
Тады Есьвій, адзін з нашчадкаў Рэфаімаў, у якога дзіда была вагою ў трыста сікляў медзі і які аперазаны быў новым мечам, хацеў забіць Давіда. </p><i> Tady Es′vìj, adzìn z naščadkaǔ Rèfaìmaǔ, u âkoga dzìda byla vagoû ǔ trysta sìklâǔ medzì ì âkì aperazany byǔ novym mečam, haceǔ zabìc′ Davìda. </i>


text:
Але яму дапамог Авэса, і забіў Філістымляніна і аддаў сьмерці яго. Тады людзі Давідавыя прысягнулі, кажучы: ня выйдзеш ты болей з намі на вайну, каб не пагасла сьвяцільня Ізраіля. </p><i> Ale âmu dapamog Avèsa, ì zabìǔ Fìlìstymlânìna ì addaǔ s′mercì âgo. Tady lûdzì Davìdavyâ prysâgnulì, kažučy: nâ vyjdzeš ty bolej z namì na vajnu, kab ne pagasla s′vâcìl′nâ Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>Потым зноў была вайна зь Філістымлянамі ў Гобе; тады Савахай Хушацянін забіў Сафута, аднаго з нашчадкаў Рэфаімавых. </p><i> Potym znoǔ byla vajna z′ Fìlìstymlânamì ǔ Gobe; tady Savahaj Hušacânìn zabìǔ Safuta, adnago z naščadkaǔ Rèfaìmavyh. </i>


text:
Была і другая бітва ў Гобе; тады забіў Элханан, сын Ягарэ-Аргіма Віфляемскага, Галіята Гэцяніна, у якога тронка дзіды была, як ткацкі навой. </p><i> Byla ì drugaâ bìtva ǔ Gobe; tady zabìǔ Èlhanan, syn Âgarè-Argìma Vìflâemskaga, Galìâta Gècânìna, u âkoga tronka dzìdy byla, âk tkackì navoj. </i>


text:
Была яшчэ бітва ў Гэце; і быў там адзін чалавек рослы, які меў па шасьці пальцаў на руках і на нагах, усяго дваццаць чатыры, таксама з нашчадкаў Рэфаімаў, </p><i> Byla âščè bìtva ǔ Gèce; ì byǔ tam adzìn čalavek rosly, âkì meǔ pa šas′cì pal′caǔ na rukah ì na nagah, usâgo dvaccac′ čatyry, taksama z naščadkaǔ Rèfaìmaǔ, </i>


text:
і ён бэсьціў Ізраільцянаў; але яго забіў Ёнатан, сын Сафая, брата Давідавага. </p><i> ì ën bès′cìǔ Ìzraìl′cânaǔ; ale âgo zabìǔ Ënatan, syn Safaâ, brata Davìdavaga. </i>


text:
Гэтыя чатыры былі з роду Рэфаімаў у Гэце, і яны загінулі ад рукі Давіда і слуг ягоных. </p><i> Gètyâ čatyry bylì z rodu Rèfaìmaǔ u Gèce, ì âny zagìnulì ad rukì Davìda ì slug âgonyh. </i>


text:
<pb/>І засьпяваў Давід песьню Госпаду ў дзень, калі Гасподзь выбавіў яго ад рукі ўсіх ворагаў і ад рукі Саўла, і сказаў: </p><i> Ì zas′pâvaǔ Davìd pes′nû Gospadu ǔ dzen′, kalì Gaspodz′ vybavìǔ âgo ad rukì ǔsìh voragaǔ ì ad rukì Saǔla, ì skazaǔ: </i>


text:
<t>Гасподзь - цьвярдыня мая і моц мая і збаўца мой.</t> </p><i> <t>Gaspodz′ - c′vârdynâ maâ ì moc maâ ì zbaǔca moj.</t> </i>


text:
<pb/><t>Бог мой - скала мая; на Яго я спадзяюся; шчыт мой, рог выратаваньня майго, агароджа мая і прытулак мой; Ратаўнік мой, ад бедаў Ты выбавіў мяне!</t> </p><i> <t>Bog moj - skala maâ; na Âgo â spadzâûsâ; ščyt moj, rog vyratavan′nâ majgo, agarodža maâ ì prytulak moj; Rataǔnìk moj, ad bedaǔ Ty vybavìǔ mâne!</t> </i>


text:
<pb/><t>Паклічу Госпада, Якому шчыра пакланяюся, і ад ворагаў маіх выратуюся.</t> </p><i> <t>Paklìču Gospada, Âkomu ščyra paklanâûsâ, ì ad voragaǔ maìh vyratuûsâ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Агарнулі мяне хвалі сьмерці, і патокі беззаконьня напалохалі мяне;</t> </p><i> <t>Agarnulì mâne hvalì s′mercì, ì patokì bezzakon′nâ napalohalì mâne;</t> </i>


text:
<pb/><t>ланцугі пекла аблеглі мяне, і сеткі сьмерці аблыталі мяне.</t> </p><i> <t>lancugì pekla ableglì mâne, ì setkì s′mercì ablytalì mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Але вось у цеснаце маёй я паклікаў Госпада і Бога майго і заклікаў, і Ён пачуў з харомаў Сваіх голас мой, і енк мой дайшоў да слыху Яго.</t> </p><i> <t>Ale vos′ u cesnace maëj â paklìkaǔ Gospada ì Boga majgo ì zaklìkaǔ, ì Ën pačuǔ z haromaǔ Svaìh golas moj, ì enk moj dajšoǔ da slyhu Âgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>Затрэслася, закалыхалася зямля, задрыжалі і парушыліся асновы нябёсаў, бо разгневаўся на іх Гасподзь.</t> </p><i> <t>Zatrèslasâ, zakalyhalasâ zâmlâ, zadryžalì ì parušylìsâ asnovy nâbësaǔ, bo razgnevaǔsâ na ìh Gaspodz′.</t> </i>


text:
<pb/><t>Падняўся дым ад гневу Яго і з вуснаў Яго агонь пажыральны; жарнае вугольле сыпалася ад Яго.</t> </p><i> <t>Padnâǔsâ dym ad gnevu Âgo ì z vusnaǔ Âgo agon′ pažyral′ny; žarnae vugol′le sypalasâ ad Âgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>Нахіліў Ён нябёсы і сышоў; і морак пад нагамі ў Яго;</t> </p><i> <t>Nahìlìǔ Ën nâbësy ì syšoǔ; ì morak pad nagamì ǔ Âgo;</t> </i>


text:
<pb/><t>і сеў на херувімаў, і паляцеў, і панёсься на крылах ветру;</t> </p><i> <t>ì seǔ na heruvìmaǔ, ì palâceǔ, ì panës′sâ na krylah vetru;</t> </i>


text:
<pb/><t>і моракам пакрыў Сябе, як ценем, згусьціўшы воды хмар нябесных;</t> </p><i> <t>ì morakam pakryǔ Sâbe, âk cenem, zgus′cìǔšy vody hmar nâbesnyh;</t> </i>


text:
<pb/><t>ад бляску прад Ім разгаралася вугольле вогненнае.</t> </p><i> <t>ad blâsku prad Ìm razgaralasâ vugol′le vognennae.</t> </i>


text:
<pb/><t>Загрымеў зь нябёсаў Гасподзь, і Ўсявышні даў голас Свой;</t> </p><i> <t>Zagrymeǔ z′ nâbësaǔ Gaspodz′, ì Ǔsâvyšnì daǔ golas Svoj;</t> </i>


text:
<pb/><t>пусьціў стрэлы і расьсеяў іх; бліснуў маланкаю і зьнішчыў іх.</t> </p><i> <t>pus′cìǔ strèly ì ras′seâǔ ìh; blìsnuǔ malankaû ì z′nìščyǔ ìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>І адчыніліся крыніцы мора, агаліліся асновы сусьветныя ад грознага голасу Госпада, ад подыху духу гневу Яго.</t> </p><i> <t>Ì adčynìlìsâ krynìcy mora, agalìlìsâ asnovy sus′vetnyâ ad groznaga golasu Gospada, ad podyhu duhu gnevu Âgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>Працягнуў Ён руку з вышыні і ўзяў мяне, і дастаў мяне з водаў многіх;</t> </p><i> <t>Pracâgnuǔ Ën ruku z vyšynì ì ǔzâǔ mâne, ì dastaǔ mâne z vodaǔ mnogìh;</t> </i>


text:
<pb/><t>выбавіў мяне ад ворага майго моцнага, ад ненавісьнікаў маіх, якія былі мацнейшыя за мяне.</t> </p><i> <t>vybavìǔ mâne ad voraga majgo mocnaga, ad nenavìs′nìkaǔ maìh, âkìâ bylì macnejšyâ za mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Яны паўсталі на мяне ў дзень бедства майго; але Гасподзь быў апораю мне</t> </p><i> <t>Âny paǔstalì na mâne ǔ dzen′ bedstva majgo; ale Gaspodz′ byǔ aporaû mne</t> </i>


text:
<pb/><t>і вывеў мяне на прасторнае месца, выбавіў мяне, бо Ён дабраволіць мне.</t> </p><i> <t>ì vyveǔ mâne na prastornae mesca, vybavìǔ mâne, bo Ën dabravolìc′ mne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Даў мне Гасподзь па праўдзе маёй, па чысьціні рук маіх узнагародзіў мяне.</t> </p><i> <t>Daǔ mne Gaspodz′ pa praǔdze maëj, pa čys′cìnì ruk maìh uznagarodzìǔ mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Бо я захоўваў шляхі Госпада і ня быў грэшны прад Богам маім,</t> </p><i> <t>Bo â zahoǔvaǔ šlâhì Gospada ì nâ byǔ grèšny prad Bogam maìm,</t> </i>


text:
<pb/><t>бо ўсе запаведзі Яго перад мною, і ад пастановаў Яго я не адступаў,</t> </p><i> <t>bo ǔse zapavedzì Âgo perad mnoû, ì ad pastanovaǔ Âgo â ne adstupaǔ,</t> </i>


text:
<pb/><t>і быў беззаганны прад Ім, і пільнаваўся, каб не зграшыць мне.</t> </p><i> <t>ì byǔ bezzaganny prad Ìm, ì pìl′navaǔsâ, kab ne zgrašyc′ mne.</t> </i>


text:
<pb/><t>І даў мне Гасподзь па праўдзе маёй, па чысьціні маёй прад вачыма Яго.</t> </p><i> <t>Ì daǔ mne Gaspodz′ pa praǔdze maëj, pa čys′cìnì maëj prad vačyma Âgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>З мілажальным Ты - мілажальны, з чалавекам шчырым - шчыры,</t> </p><i> <t>Z mìlažal′nym Ty - mìlažal′ny, z čalavekam ščyrym - ščyry,</t> </i>


text:
<pb/><t>з чыстым - чысты, а з хітрым - па хітрасьці ягонай.</t> </p><i> <t>z čystym - čysty, a z hìtrym - pa hìtras′cì âgonaj.</t> </i>


text:
<pb/><t>Людзей прыгнечаных Ты ратуеш і позіркам Сваім прыніжаеш пыхлівых.</t> </p><i> <t>Lûdzej prygnečanyh Ty ratueš ì pozìrkam Svaìm prynìžaeš pyhlìvyh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты, Госпадзе, сьвяцільня мая; Гасподзь прасьвятляе цемру маю.</t> </p><i> <t>Ty, Gospadze, s′vâcìl′nâ maâ; Gaspodz′ pras′vâtlâe cemru maû.</t> </i>


text:
<pb/><t>З Табою я разьбіваю войска; з Богам маім падымаюся на сьцяну.</t> </p><i> <t>Z Taboû â raz′bìvaû vojska; z Bogam maìm padymaûsâ na s′cânu.</t> </i>


text:
<pb/><t>Бог! - беззаганны шлях Ягоны, чыстае слова Госпада, шчыт Ён усім, хто спадзяецца на Яго.</t> </p><i> <t>Bog! - bezzaganny šlâh Âgony, čystae slova Gospada, ščyt Ën usìm, hto spadzâecca na Âgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>Бо хто Бог, акрамя Госпада, і хто абарона, акрамя Бога нашага?</t> </p><i> <t>Bo hto Bog, akramâ Gospada, ì hto abarona, akramâ Boga našaga?</t> </i>


text:
<pb/><t>Бог апаясвае мяне сілаю, пракладвае мне правільны шлях;</t> </p><i> <t>Bog apaâsvae mâne sìlaû, prakladvae mne pravìl′ny šlâh;</t> </i>


text:
<pb/><t>робіць ногі мае, як у аленя, і на вышынях ставіць мяне;</t> </p><i> <t>robìc′ nogì mae, âk u alenâ, ì na vyšynâh stavìc′ mâne;</t> </i>


text:
<pb/><t>вучыць рукі мае бітве і цягліцы мае напінае, як медны лук.</t> </p><i> <t>vučyc′ rukì mae bìtve ì câglìcy mae napìnae, âk medny luk.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты даеш мне шчыт выратаваньня Твайго, і міласьць Твая ўзьвялічвае мяне.</t> </p><i> <t>Ty daeš mne ščyt vyratavan′nâ Tvajgo, ì mìlas′c′ Tvaâ ǔz′vâlìčvae mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты пашыраеш крок мой пад мною, і ня хістаюцца ногі мае.</t> </p><i> <t>Ty pašyraeš krok moj pad mnoû, ì nâ hìstaûcca nogì mae.</t> </i>


text:
<pb/><t>Я ганяюся за ворагамі маімі і зьнішчаю іх, і не вяртаюся, пакуль ня зьнішчу іх;</t> </p><i> <t>Â ganâûsâ za voragamì maìmì ì z′nìščaû ìh, ì ne vârtaûsâ, pakul′ nâ z′nìšču ìh;</t> </i>


text:
<pb/><t>і зьнішчаю іх і б'ю іх, і не ўстаюць і падаюць пад ногі мае.</t> </p><i> <t>ì z′nìščaû ìh ì b'û ìh, ì ne ǔstaûc′ ì padaûc′ pad nogì mae.</t> </i>


text:
<t>Ты апярэзваеш мяне сілаю для вайны і кладзеш перад мною тых, што паўстаюць на мяне;</t> </p><i> <t>Ty apârèzvaeš mâne sìlaû dlâ vajny ì kladzeš perad mnoû tyh, što paǔstaûc′ na mâne;</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты абяртаеш да мяне тыл ворагаў маіх, і я зьнішчаю ненавісьнікаў маіх.</t> </p><i> <t>Ty abârtaeš da mâne tyl voragaǔ maìh, ì â z′nìščaû nenavìs′nìkaǔ maìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Яны клічуць, але няма выратавальніка, - да Госпада, але Ён ня слухае іх.</t> </p><i> <t>Âny klìčuc′, ale nâma vyrataval′nìka, - da Gospada, ale Ën nâ sluhae ìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Я расьсейваю іх, як пыл зямны, у гразь вулічную мну іх і тапчу іх.</t> </p><i> <t>Â ras′sejvaû ìh, âk pyl zâmny, u graz′ vulìčnuû mnu ìh ì tapču ìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты ўратаваў мяне ад мяцяжу народу майго; Ты захаваў мяне, каб быць мне галавою над іншапляменцамі; народ, якога я ня ведаў, служыць мне.</t> </p><i> <t>Ty ǔratavaǔ mâne ad mâcâžu narodu majgo; Ty zahavaǔ mâne, kab byc′ mne galavoû nad ìnšaplâmencamì; narod, âkoga â nâ vedaǔ, služyc′ mne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Іншапляменцы лісьлівяць перад мною; па чутках пра мяне падпарадкуюцца мне.</t> </p><i> <t>Ìnšaplâmency lìs′lìvâc′ perad mnoû; pa čutkah pra mâne padparadkuûcca mne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Іншапляменцы бляднеюць і дрыжаць ва ўмацаваньнях сваіх.</t> </p><i> <t>Ìnšaplâmency blâdneûc′ ì dryžac′ va ǔmacavan′nâh svaìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Жывы Гасподзь і дабраславёны абаронца мой! Хай будзе праслаўлены Бог, прытулак выратаваньня майго,</t> </p><i> <t>Žyvy Gaspodz′ ì dabraslavëny abaronca moj! Haj budze praslaǔleny Bog, prytulak vyratavan′nâ majgo,</t> </i>


text:
<pb/><t>Бог, Які помсьціць за мяне і ўпакорвае мне народы</t> </p><i> <t>Bog, Âkì poms′cìc′ za mâne ì ǔpakorvae mne narody</t> </i>


text:
<pb/><t>і выбаўляе мяне ад ворагаў маіх! Над паўсталымі супроць мяне Ты ўзвысіў мяне; ад чалавека жорсткага Ты выбавіў мяне.</t> </p><i> <t>ì vybaǔlâe mâne ad voragaǔ maìh! Nad paǔstalymì suproc′ mâne Ty ǔzvysìǔ mâne; ad čalaveka žorstkaga Ty vybavìǔ mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>За тое я буду славіць Цябе, Госпадзе, сярод іншапляменцаў і буду сьпяваць імю Твайму,</t> </p><i> <t>Za toe â budu slavìc′ Câbe, Gospadze, sârod ìnšaplâmencaǔ ì budu s′pâvac′ ìmû Tvajmu,</t> </i>


text:
<pb/><t>велікадушна ратуючы цара Свайго і творыць міласьць памазанцу Свайму Давіду і нашчадкам ягоным вечна!</t> </p><i> <t>velìkadušna ratuûčy cara Svajgo ì tvoryc′ mìlas′c′ pamazancu Svajmu Davìdu ì naščadkam âgonym večna!</t> </i>


text:
<pb/><t>Вось апошнія словы Давіда, выслоўе Давіда, сына Ясэевага, выслоўе чалавека, пастаўленага высока, памазанца Бога Якава і салодкага песьняра Ізраілевага:</t> </p><i> <t>Vos′ apošnìâ slovy Davìda, vysloǔe Davìda, syna Âsèevaga, vysloǔe čalaveka, pastaǔlenaga vysoka, pamazanca Boga Âkava ì salodkaga pes′nâra Ìzraìlevaga:</t> </i>


text:
<pb/><t>Дух Гасподні гаворыць ува мне, і слова Яго на языку ў мяне.</t> </p><i> <t>Duh Gaspodnì gavoryc′ uva mne, ì slova Âgo na âzyku ǔ mâne.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сказаў Бог Ізраілеў, гаварыў пра мяне скала Ізраілевая: валадарны над людзьмі будзе праведны, валадарачы ў страху Божым.</t> </p><i> <t>Skazaǔ Bog Ìzraìleǔ, gavaryǔ pra mâne skala Ìzraìlevaâ: valadarny nad lûdz′mì budze pravedny, valadaračy ǔ strahu Božym.</t> </i>


text:
<pb/><t>І як на сьвітаньні, пры ўзыходзе сонца на бясхмарным небе, ад зьзяньня пасьля дажджу вырастае трава зь зямлі,</t> </p><i> <t>Ì âk na s′vìtan′nì, pry ǔzyhodze sonca na bâshmarnym nebe, ad z′zân′nâ pas′lâ daždžu vyrastae trava z′ zâmlì,</t> </i>


text:
<pb/><t>ці ня так і дом мой у Бога? Бо запавет вечны паклаў Ён са мною, цьвёрды і нязьменны. Ці ня так зыходзіць ад Яго ўсё выратаваньне маё і ўсё хаценьне маё?</t> </p><i> <t>cì nâ tak ì dom moj u Boga? Bo zapavet večny paklaǔ Ën sa mnoû, c′vërdy ì nâz′menny. Cì nâ tak zyhodzìc′ ad Âgo ǔsë vyratavan′ne maë ì ǔsë hacen′ne maë?</t> </i>


text:
<pb/><t>А грэшныя будуць, як выкінутае церне, якога не бяруць рукою;</t> </p><i> <t>A grèšnyâ buduc′, âk vykìnutae cerne, âkoga ne bâruc′ rukoû;</t> </i>


text:
<pb/><t>а хто дакранецца да яго, узбройваецца жалезам альбо тронкай дзіды, і агнём спальваюць яго на месцы.</t> </p><i> <t>a hto dakranecca da âgo, uzbrojvaecca žalezam al′bo tronkaj dzìdy, ì agnëm spal′vaûc′ âgo na mescy.</t> </i>


text:
Вось імёны адважных у Давіда: Ісбасэт Ахаманіцянін, галоўны з трох: ён падняў дзіду сваю на васямсот чалавек і пабіў іх за адзін раз. </p><i> Vos′ ìmëny advažnyh u Davìda: Ìsbasèt Ahamanìcânìn, galoǔny z troh: ën padnâǔ dzìdu svaû na vasâmsot čalavek ì pabìǔ ìh za adzìn raz. </i>


text:
Пасьля яго Элеазар, сын Дадо, сына Ахохі, адзін з трох адважных, што былі з Давідам, калі яны прадказаньнем выклікалі Філістымлянаў, што сабраліся на вайну; </p><i> Pas′lâ âgo Èleazar, syn Dado, syna Ahohì, adzìn z troh advažnyh, što bylì z Davìdam, kalì âny pradkazan′nem vyklìkalì Fìlìstymlânaǔ, što sabralìsâ na vajnu; </i>


text:
Ізраільцяне выйшлі супроць іх, і ён устаў і біў Філістымлянаў да таго, што рука яго стамілася і прыліпла да меча. І дараваў Гасподзь у той дзень вялікую перамогу, і народ пайшоў за ім дзеля таго толькі, каб абіраць забітых. </p><i> Ìzraìl′câne vyjšlì suproc′ ìh, ì ën ustaǔ ì bìǔ Fìlìstymlânaǔ da tago, što ruka âgo stamìlasâ ì prylìpla da meča. Ì daravaǔ Gaspodz′ u toj dzen′ vâlìkuû peramogu, ì narod pajšoǔ za ìm dzelâ tago tol′kì, kab abìrac′ zabìtyh. </i>


text:
<pb/>За ім Шама, сын Аге, Гарарыцянін. Калі Філістымляне сабраліся ў Тырыю, дзе было поле, засеянае сачыўкаю, народ пабег ад Філістымлянаў, </p><i> Za ìm Šama, syn Age, Gararycânìn. Kalì Fìlìstymlâne sabralìsâ ǔ Tyryû, dze bylo pole, zaseânae sačyǔkaû, narod pabeg ad Fìlìstymlânaǔ, </i>


text:
дык ён стаў сярод поля і зьбярог яго і пабіў Філістымлянаў. І даў тады Гасподзь вялікую перамогу. </p><i> dyk ën staǔ sârod polâ ì z′bârog âgo ì pabìǔ Fìlìstymlânaǔ. Ì daǔ tady Gaspodz′ vâlìkuû peramogu. </i>


text:
<pb/>Трое гэтых галоўных з трыццаці правадыроў пайшлі і ўвайшлі ў час жніва да Давіда ў пячору Адалам, калі натоўпы Філістымлянаў стаялі ў даліне Рэфаімаў. </p><i> Troe gètyh galoǔnyh z tryccacì pravadyroǔ pajšlì ì ǔvajšlì ǔ čas žnìva da Davìda ǔ pâčoru Adalam, kalì natoǔpy Fìlìstymlânaǔ staâlì ǔ dalìne Rèfaìmaǔ. </i>


text:
Давід быў тады ва ўмацаваным месцы, а атрад Філістымлянаў - у Віфляеме. </p><i> Davìd byǔ tady va ǔmacavanym mescy, a atrad Fìlìstymlânaǔ - u Vìflâeme. </i>


text:
І захацеў Давід піць і сказаў: хто напоіць мяне вадою з калодзежа Віфляемскага, што каля брамы? </p><i> Ì zahaceǔ Davìd pìc′ ì skazaǔ: hto napoìc′ mâne vadoû z kalodzeža Vìflâemskaga, što kalâ bramy? </i>


text:
Тады трое гэтых адважных прабіліся праз табар Філістымскі і зачарпнулі вады з калодзежа Віфляемскага, што каля брамы, і ўзялі і прынесьлі Давіду. Але ён не захацеў піць яе і выліў яе дзеля славы Госпада, </p><i> Tady troe gètyh advažnyh prabìlìsâ praz tabar Fìlìstymskì ì začarpnulì vady z kalodzeža Vìflâemskaga, što kalâ bramy, ì ǔzâlì ì prynes′lì Davìdu. Ale ën ne zahaceǔ pìc′ âe ì vylìǔ âe dzelâ slavy Gospada, </i>


text:
і сказаў: ахавай мяне, Госпадзе, каб я зрабіў гэта! ці ня кроў гэтых людзей, якія хадзілі пад небясьпекаю іх жыцьцю? і не хацеў піць яе. Вось, што зрабілі гэтыя трое адважных! </p><i> ì skazaǔ: ahavaj mâne, Gospadze, kab â zrabìǔ gèta! cì nâ kroǔ gètyh lûdzej, âkìâ hadzìlì pad nebâs′pekaû ìh žyc′cû? ì ne haceǔ pìc′ âe. Vos′, što zrabìlì gètyâ troe advažnyh! </i>


text:
<pb/>І Авэса, брат Ёава, сын Саруін, быў галоўны з трох: ён забіў дзідаю сваёю трыста чалавек і быў у славе ў тых трох. </p><i> Ì Avèsa, brat Ëava, syn Saruìn, byǔ galoǔny z troh: ën zabìǔ dzìdaû svaëû trysta čalavek ì byǔ u slave ǔ tyh troh. </i>


text:
З трох ён быў самы знакаміты і быў начальнік, але з тымі трыма не раўняўся. </p><i> Z troh ën byǔ samy znakamìty ì byǔ načal′nìk, ale z tymì tryma ne raǔnâǔsâ. </i>


text:
<pb/>Ванэя, сын Ёдая, мужа адважнага, вялікі па дзеях, з Каўцаіла: ён пабіў двух сыноў Арыіла Маавіцкага; ён жа сышоў і забіў ільва ў рове ў сьнежны час; </p><i> Vanèâ, syn Ëdaâ, muža advažnaga, vâlìkì pa dzeâh, z Kaǔcaìla: ën pabìǔ dvuh synoǔ Aryìla Maavìckaga; ën ža syšoǔ ì zabìǔ ìl′va ǔ rove ǔ s′nežny čas; </i>


text:
ён жа забіў аднаго Егіпцяніна, чалавека віднага; у руцэ ў Егіпцяніна была дзіда, а ён пайшоў да яго з кіем і адабраў дзіду з рук у Егіпцяніна і забіў яго ягонай жа дзідай: </p><i> ën ža zabìǔ adnago Egìpcânìna, čalaveka vìdnaga; u rucè ǔ Egìpcânìna byla dzìda, a ën pajšoǔ da âgo z kìem ì adabraǔ dzìdu z ruk u Egìpcânìna ì zabìǔ âgo âgonaj ža dzìdaj: </i>


text:
вось, што зрабіў Ванэя, сын Ёдаеў, і ён быў у славе ў трох адважных; </p><i> vos′, što zrabìǔ Vanèâ, syn Ëdaeǔ, ì ën byǔ u slave ǔ troh advažnyh; </i>


text:
ён быў знатнейшы за трыццаць, але з тымі трыма не раўняўся. І паставіў яго Давід бліжэйшым выканаўцам сваіх загадаў. </p><i> ën byǔ znatnejšy za tryccac′, ale z tymì tryma ne raǔnâǔsâ. Ì pastavìǔ âgo Davìd blìžèjšym vykanaǔcam svaìh zagadaǔ. </i>


text:
<pb/>Асаіл, брат Ёава - у ліку трыццаці; Элханан, сын Дадо, зь Віфляема, </p><i> Asaìl, brat Ëava - u lìku tryccacì; Èlhanan, syn Dado, z′ Vìflâema, </i>


text:
Хэрэц Палціцянін, Іра, сын Ікеша, Тэкаіцянін, </p><i> Hèrèc Palcìcânìn, Ìra, syn Ìkeša, Tèkaìcânìn, </i>


text:
Хэлэў, сын Бааны, Нэтафатыцянін, Ітай, сын Рыбая, з Гівы сыноў Веньямінавых, </p><i> Hèlèǔ, syn Baany, Nètafatycânìn, Ìtaj, syn Rybaâ, z Gìvy synoǔ Ven′âmìnavyh, </i>


text:
Эліяхба Шаалбанянін; з сыноў Яшэна - Ёнатан, </p><i> Èlìâhba Šaalbanânìn; z synoǔ Âšèna - Ënatan, </i>


text:
Эліфэлэт, сын Ахасбая, сына Магахаці, Эліям, сын Ахітафэла, Гіланянін, </p><i> Èlìfèlèt, syn Ahasbaâ, syna Magahacì, Èlìâm, syn Ahìtafèla, Gìlanânìn, </i>


text:
Цалэк Аманіцянін, Нахарай Бэрацянін, збраяносец Ёава, сына Саруі, </p><i> Calèk Amanìcânìn, Naharaj Bèracânìn, zbraânosec Ëava, syna Saruì, </i>


text:
<pb/>Гнеў Гасподні зноў загарэўся на Ізраільцянаў, і абудзіў Ён у іх Давіда сказаць: ідзі, палічы Ізраіля і Юду. </p><i> Gneǔ Gaspodnì znoǔ zagarèǔsâ na Ìzraìl′cânaǔ, ì abudzìǔ Ën u ìh Davìda skazac′: ìdzì, palìčy Ìzraìlâ ì Ûdu. </i>


text:
І сказаў цар Ёаву ваеначальніку, які быў пры ім: прайдзі па ўсіх плямёнах Ізраілевых і Юдавых ад Дана да Вірсавіі, і палічэце народ, каб мне ведаць лік народу. </p><i> Ì skazaǔ car Ëavu vaenačal′nìku, âkì byǔ pry ìm: prajdzì pa ǔsìh plâmënah Ìzraìlevyh ì Ûdavyh ad Dana da Vìrsavìì, ì palìčèce narod, kab mne vedac′ lìk narodu. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёаў цару: Гасподзь Бог твой хай памножыць столькі народу, колькі ёсьць, і яшчэ ў столькі разоў столькі, а вочы гаспадара майго цара хай убачаць; але навошта гаспадар мой цар жадае гэтай дзеі? </p><i> Ì skazaǔ Ëaǔ caru: Gaspodz′ Bog tvoj haj pamnožyc′ stol′kì narodu, kol′kì ës′c′, ì âščè ǔ stol′kì razoǔ stol′kì, a vočy gaspadara majgo cara haj ubačac′; ale navošta gaspadar moj car žadae gètaj dzeì? </i>


text:
<pb/>Але словы цара Ёаву і ваеначальнікам перамагло. І пайшоў Ёаў з начальнікамі ад цара лічыць народ Ізраільскі. </p><i> Ale slovy cara Ëavu ì vaenačal′nìkam peramaglo. Ì pajšoǔ Ëaǔ z načal′nìkamì ad cara lìčyc′ narod Ìzraìl′skì. </i>


text:
<pb/>І перайшлі яны Ярдан і спыніліся ў Араэры, на правым баку горада, які сярод даліны Гадавай, да Язэра; </p><i> Ì perajšlì âny Ârdan ì spynìlìsâ ǔ Araèry, na pravym baku gorada, âkì sârod dalìny Gadavaj, da Âzèra; </i>


text:
і прыйшлі ў Галаад і ў зямлю Тахтым-Хадшы; і прыйшлі ў Дан-Яан і абышлі Сідон; </p><i> ì pryjšlì ǔ Galaad ì ǔ zâmlû Tahtym-Hadšy; ì pryjšlì ǔ Dan-Âan ì abyšlì Sìdon; </i>


text:
і прыйшлі да ўмацаваньня Тыра і ва ўсе гарады Хівэянаў і Хананэянаў і выйшлі на поўдзень Юдэі ў Вірсавію; </p><i> ì pryjšlì da ǔmacavan′nâ Tyra ì va ǔse garady Hìvèânaǔ ì Hananèânaǔ ì vyjšlì na poǔdzen′ Ûdèì ǔ Vìrsavìû; </i>


text:
і абышлі ўсю зямлю і прыйшлі празь дзевяць месяцаў і дваццаць дзён у Ерусалім. </p><i> ì abyšlì ǔsû zâmlû ì pryjšlì praz′ dzevâc′ mesâcaǔ ì dvaccac′ dzën u Erusalìm. </i>


text:
<pb/>І падаў Ёаў сьпіс народнага перапісу цару; і выявілася, што Ізраільцянаў было васямсот тысяч мужчын моцных, здольных ваяваць, а Юдэянаў пяцьсот тысяч. </p><i> Ì padaǔ Ëaǔ s′pìs narodnaga perapìsu caru; ì vyâvìlasâ, što Ìzraìl′cânaǔ bylo vasâmsot tysâč mužčyn mocnyh, zdol′nyh vaâvac′, a Ûdèânaǔ pâc′sot tysâč. </i>


text:
<pb/>І здрыганулася сэрца Давідава пасьля таго, як ён палічыў народ. І сказаў Давід Госпаду: цяжка зграшыў я, зрабіўшы так; і сёньня малю Цябе, Госпадзе, даруй грэх рабу Твайму, бо надта неразумна зрабіў я. </p><i> Ì zdryganulasâ sèrca Davìdava pas′lâ tago, âk ën palìčyǔ narod. Ì skazaǔ Davìd Gospadu: câžka zgrašyǔ â, zrabìǔšy tak; ì sën′nâ malû Câbe, Gospadze, daruj grèh rabu Tvajmu, bo nadta nerazumna zrabìǔ â. </i>


text:
<pb/>Калі Давід устаў на другі дзень раніцай, дык было слова Госпада Гаду прароку, празарліўцу Давідаваму: </p><i> Kalì Davìd ustaǔ na drugì dzen′ ranìcaj, dyk bylo slova Gospada Gadu praroku, prazarlìǔcu Davìdavamu: </i>


text:
ідзі і скажы Давіду: так кажа Гасподзь: тры кары прапаную Я табе; выберы сабе адну зь іх, якая спасьцігла б цябе. </p><i> ìdzì ì skažy Davìdu: tak kaža Gaspodz′: try kary prapanuû Â tabe; vybery sabe adnu z′ ìh, âkaâ spas′cìgla b câbe. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Гад да Давіда, і абвясьціў яму, і сказаў яму: выбірай сабе, ці быць голаду ў краіне тваёй сем гадоў, альбо каб ты тры месяцы бегаў ад непрыяцеляў тваіх, і яны перасьледавалі цябе, альбо каб тры дні была згубная пошасьць у краіне тваёй? цяпер рассудзі і вырашы, што мне адказваць Таму, Хто паслаў мяне. </p><i> Ì pryjšoǔ Gad da Davìda, ì abvâs′cìǔ âmu, ì skazaǔ âmu: vybìraj sabe, cì byc′ goladu ǔ kraìne tvaëj sem gadoǔ, al′bo kab ty try mesâcy begaǔ ad nepryâcelâǔ tvaìh, ì âny peras′ledavalì câbe, al′bo kab try dnì byla zgubnaâ pošas′c′ u kraìne tvaëj? câper rassudzì ì vyrašy, što mne adkazvac′ Tamu, Hto paslaǔ mâne. </i>


text:
І сказаў Давід Гаду: цяжка мне вельмі; але няхай упаду я ў рукі Госпаду, бо вялікая міласэрнасьць Ягоная; толькі б у рукі людзкія ня ўпасьці мне. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Gadu: câžka mne vel′mì; ale nâhaj upadu â ǔ rukì Gospadu, bo vâlìkaâ mìlasèrnas′c′ Âgonaâ; tol′kì b u rukì lûdzkìâ nâ ǔpas′cì mne. </i>


text:
<pb/>І паслаў Гасподзь пошасьць і паморак на Ізраільцянаў ад раніцы да назначанага часу; і памерла з народу, ад Дана да Вірсавіі, семдзесят тысяч чалавек. </p><i> Ì paslaǔ Gaspodz′ pošas′c′ ì pamorak na Ìzraìl′cânaǔ ad ranìcy da naznačanaga času; ì pamerla z narodu, ad Dana da Vìrsavìì, semdzesât tysâč čalavek. </i>


text:
І працягнуў анёл Божы руку сваю на Ерусалім, каб спустошыць яго; але Гасподзь пашкадаваў пра бедства і сказаў анёлу, які пабіваў народ: досыць, цяпер адпусьці руку тваю. А анёл Гасподні быў тады каля гумна Орны Евусэяніна. </p><i> Ì pracâgnuǔ anël Božy ruku svaû na Erusalìm, kab spustošyc′ âgo; ale Gaspodz′ paškadavaǔ pra bedstva ì skazaǔ anëlu, âkì pabìvaǔ narod: dosyc′, câper adpus′cì ruku tvaû. A anël Gaspodnì byǔ tady kalâ gumna Orny Evusèânìna. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Госпаду, калі ўбачыў анёла, які біў народ, кажучы: вось, я зграшыў, я зрабіў беззаконна; а гэтыя авечкі, што зрабілі яны? хай жа рука Твая абернецца на мяне і на дом бацькі майго. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Gospadu, kalì ǔbačyǔ anëla, âkì bìǔ narod, kažučy: vos′, â zgrašyǔ, â zrabìǔ bezzakonna; a gètyâ avečkì, što zrabìlì âny? haj ža ruka Tvaâ abernecca na mâne ì na dom bac′kì majgo. </i>


text:
І прыйшоў у той дзень Гад да Давіда і сказаў: ідзі, пастаў ахвярнік Госпаду на гумне ў Орны Евусэяніна. </p><i> Ì pryjšoǔ u toj dzen′ Gad da Davìda ì skazaǔ: ìdzì, pastaǔ ahvârnìk Gospadu na gumne ǔ Orny Evusèânìna. </i>


text:
І пайшоў Давід па слове Гада, як загадаў Гасподзь. </p><i> Ì pajšoǔ Davìd pa slove Gada, âk zagadaǔ Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>І зірнуў Орна і ўбачыў цара і слуг ягоных, якія ішлі да яго, і выйшаў Орна і пакланіўся цару тварам сваім да зямлі. </p><i> Ì zìrnuǔ Orna ì ǔbačyǔ cara ì slug âgonyh, âkìâ ìšlì da âgo, ì vyjšaǔ Orna ì paklanìǔsâ caru tvaram svaìm da zâmlì. </i>


text:
І сказаў Орна: навошта прыйшоў гаспадар мой цар да раба свайго? І сказаў Давід: купіць у цябе гумно, каб зладзіць ахвярнік Госпаду, каб спынілася пабіваньне народу. </p><i> Ì skazaǔ Orna: navošta pryjšoǔ gaspadar moj car da raba svajgo? Ì skazaǔ Davìd: kupìc′ u câbe gumno, kab zladzìc′ ahvârnìk Gospadu, kab spynìlasâ pabìvan′ne narodu. </i>


text:
І сказаў Орна Давіду: хай возьме і ўзьнясе ў ахвяру гаспадар мой цар, што яму заўгодна. Вось валы для цэласпаленьня і падводы і вупраж валовая на дровы. </p><i> Ì skazaǔ Orna Davìdu: haj voz′me ì ǔz′nâse ǔ ahvâru gaspadar moj car, što âmu zaǔgodna. Vos′ valy dlâ cèlaspalen′nâ ì padvody ì vupraž valovaâ na drovy. </i>


text:
Усё гэта, цару, Орна аддае цару. Яшчэ сказаў Орна цару: Гасподзь Бог твой хай будзе мілажальны да цябе! </p><i> Usë gèta, caru, Orna addae caru. Âščè skazaǔ Orna caru: Gaspodz′ Bog tvoj haj budze mìlažal′ny da câbe! </i>


text:
Але цар сказаў Орну: не, я заплачу табе, што каштуе, і не ўзьнясу Госпаду Богу майму ахвяры, узятай дарам. І купіў Давід гумно і валоў за пяцьдзясят сікляў срэбра. </p><i> Ale car skazaǔ Ornu: ne, â zaplaču tabe, što kaštue, ì ne ǔz′nâsu Gospadu Bogu majmu ahvâry, uzâtaj daram. Ì kupìǔ Davìd gumno ì valoǔ za pâc′dzâsât sìklâǔ srèbra. </i>


text:
І зладзіў там Давід ахвярнік Госпаду і прынёс цэласпаленьні і мірныя ахвяры. І ўмілажаліўся Гасподзь з краіны, і спынілася пошасьць у Ізраільцянаў. </p><i> Ì zladzìǔ tam Davìd ahvârnìk Gospadu ì prynës cèlaspalen′nì ì mìrnyâ ahvâry. Ì ǔmìlažalìǔsâ Gaspodz′ z kraìny, ì spynìlasâ pošas′c′ u Ìzraìl′cânaǔ. </i>


text:
<pb/>І цар Давід састарыўся, увайшоў у сталы век, дык накрывалі яго вопраткай, але ня мог сагрэцца. </p><i> Ì car Davìd sastaryǔsâ, uvajšoǔ u staly vek, dyk nakryvalì âgo vopratkaj, ale nâ mog sagrècca. </i>


text:
І сказалі яму слугі ягоныя: няхай пашукаюць гаспадару нашаму цару маладую дзяўчыну, каб яна стаяла перад царом і хадзіла за ім і ляжала зь ім, - і будзе цёпла гаспадару нашаму цару. </p><i> Ì skazalì âmu slugì âgonyâ: nâhaj pašukaûc′ gaspadaru našamu caru maladuû dzâǔčynu, kab âna staâla perad carom ì hadzìla za ìm ì lâžala z′ ìm, - ì budze cëpla gaspadaru našamu caru. </i>


text:
І шукалі прыгожую дзяўчыну ва ўсіх межах Ізраільскіх, і знайшлі Авісагу Сунаміцянку, і прывялі яе да цара. </p><i> Ì šukalì prygožuû dzâǔčynu va ǔsìh mežah Ìzraìl′skìh, ì znajšlì Avìsagu Sunamìcânku, ì pryvâlì âe da cara. </i>


text:
Дзяўчына была вельмі прыгожая, і хадзіла яна за царом і прыслужвала яму; але цар не спазнаў яе. </p><i> Dzâǔčyna byla vel′mì prygožaâ, ì hadzìla âna za carom ì pryslužvala âmu; ale car ne spaznaǔ âe. </i>


text:
<pb/>Аданія, сын Агіты, заганарыўшыся, казаў: я буду царом. І завёў сабе калясьніцы і коньнікаў і пяцьдзясят чалавек скараходаў. </p><i> Adanìâ, syn Agìty, zaganaryǔšysâ, kazaǔ: â budu carom. Ì zavëǔ sabe kalâs′nìcy ì kon′nìkaǔ ì pâc′dzâsât čalavek skarahodaǔ. </i>


text:
А бацька ніколі не назаляўся яму пытаньнем: навошта ты гэта робіш? А ён быў вельмі прыгожы і нарадзіўся ў яго пасьля Авэсалома. </p><i> A bac′ka nìkolì ne nazalâǔsâ âmu pytan′nem: navošta ty gèta robìš? A ën byǔ vel′mì prygožy ì naradzìǔsâ ǔ âgo pas′lâ Avèsaloma. </i>


text:
І раіўся ён зь Ёавам, сынам Саруіным, і з Авіятарам сьвятаром, і яны дапамагалі Аданію. </p><i> Ì raìǔsâ ën z′ Ëavam, synam Saruìnym, ì z Avìâtaram s′vâtarom, ì âny dapamagalì Adanìû. </i>


text:
Але сьвятар Садок і Ванэя, сын Ёдаеў, і прарок Натан, і Сэмэй, і Рысій, і мацакі Давідавыя ня былі на баку Аданіі. </p><i> Ale s′vâtar Sadok ì Vanèâ, syn Ëdaeǔ, ì prarok Natan, ì Sèmèj, ì Rysìj, ì macakì Davìdavyâ nâ bylì na baku Adanìì. </i>


text:
І закалоў Аданія авечак і валоў і цялят каля каменя Захэлэт, што каля крыніцы Рагэль, і запрасіў усіх братоў сваіх, сыноў цара, з усімі Юдэямі, якія служылі ў цара. </p><i> Ì zakaloǔ Adanìâ avečak ì valoǔ ì câlât kalâ kamenâ Zahèlèt, što kalâ krynìcy Ragèl′, ì zaprasìǔ usìh bratoǔ svaìh, synoǔ cara, z usìmì Ûdèâmì, âkìâ služylì ǔ cara. </i>


text:
А прарока Натана і Ванэю, і тых мацакоў, і Саламона, брата свайго, не запрасіў. </p><i> A praroka Natana ì Vanèû, ì tyh macakoǔ, ì Salamona, brata svajgo, ne zaprasìǔ. </i>


text:
<pb/>Тады Натан сказаў Вірсавіі, маці Саламонавай, кажучы: ці чула ты, што Аданія, сын Агітын, зрабіўся царом, а гаспадар наш Давід, ня ведае пра тое? </p><i> Tady Natan skazaǔ Vìrsavìì, macì Salamonavaj, kažučy: cì čula ty, što Adanìâ, syn Agìtyn, zrabìǔsâ carom, a gaspadar naš Davìd, nâ vedae pra toe? </i>


text:
Цяпер, вось, я раю табе: ратуй жыцьцё тваё і жыцьцё сына твайго Саламона. </p><i> Câper, vos′, â raû tabe: ratuj žyc′cë tvaë ì žyc′cë syna tvajgo Salamona. </i>


text:
Ідзі і ўвайдзі да цара Давіда і скажы яму: ці не прысягаўся ты, гаспадару мой цар, рабыні тваёй, кажучы: сын твой Саламон будзе царом пасьля мяне, і ён сядзе на троне маім? Чаму ж зацараваў Аданія? </p><i> Ìdzì ì ǔvajdzì da cara Davìda ì skažy âmu: cì ne prysâgaǔsâ ty, gaspadaru moj car, rabynì tvaëj, kažučy: syn tvoj Salamon budze carom pas′lâ mâne, ì ën sâdze na trone maìm? Čamu ž zacaravaǔ Adanìâ? </i>


text:
І вось, калі ты яшчэ будзеш гаварыць з царом, увайду і я сьледам за табою і дапоўню словы твае. </p><i> Ì vos′, kalì ty âščè budzeš gavaryc′ z carom, uvajdu ì â s′ledam za taboû ì dapoǔnû slovy tvae. </i>


text:
<pb/>Вірсавія пайшла да цара ў спальню; цар быў вельмі стары, і Авісага Сунаміцянка прылужвала цару; </p><i> Vìrsavìâ pajšla da cara ǔ spal′nû; car byǔ vel′mì stary, ì Avìsaga Sunamìcânka prylužvala caru; </i>


text:
і нахілілася Вірсавія і пакланілася цару; і сказаў цар: што табе? </p><i> ì nahìlìlasâ Vìrsavìâ ì paklanìlasâ caru; ì skazaǔ car: što tabe? </i>


text:
Яна сказала яму: гаспадару мой цару! ты прысягаў рабе тваёй Госпадам Богам тваім: сын твой Саламон будзе валадарыць пасьля мяне і ён сядзе на троне маім. </p><i> Âna skazala âmu: gaspadaru moj caru! ty prysâgaǔ rabe tvaëj Gospadam Bogam tvaìm: syn tvoj Salamon budze valadaryc′ pas′lâ mâne ì ën sâdze na trone maìm. </i>


text:
А цяпер, вось, Аданія зацараваў, і ты, гаспадару мой цару, ня ведаеш пра тое. </p><i> A câper, vos′, Adanìâ zacaravaǔ, ì ty, gaspadaru moj caru, nâ vedaeš pra toe. </i>


text:
І закалоў ён многа валоў, цялят і авечак і запрасіў усіх сыноў царскіх і сьвятара Авіятара і ваеначальніка Ёава: а Саламона, раба твайго, не запрасіў. </p><i> Ì zakaloǔ ën mnoga valoǔ, câlât ì avečak ì zaprasìǔ usìh synoǔ carskìh ì s′vâtara Avìâtara ì vaenačal′nìka Ëava: a Salamona, raba tvajgo, ne zaprasìǔ. </i>


text:
А ты, гаспадару мой, - цар, і вочы ўсіх Ізраільцянаў глядзяць на цябе, каб ты абвясьціў ім, хто сядзе на троне гаспадара майго цара пасьля яго; </p><i> A ty, gaspadaru moj, - car, ì vočy ǔsìh Ìzraìl′cânaǔ glâdzâc′ na câbe, kab ty abvâs′cìǔ ìm, hto sâdze na trone gaspadara majgo cara pas′lâ âgo; </i>


text:
інакш, калі гаспадар мой цар спачне з бацькамі сваімі, упадзе віна на мяне і на сына майго Саламона. </p><i> ìnakš, kalì gaspadar moj car spačne z bac′kamì svaìmì, upadze vìna na mâne ì na syna majgo Salamona. </i>


text:
<pb/>Калі яна яшчэ гаварыла з царом, прыйшоў і прарок Натан. </p><i> Kalì âna âščè gavaryla z carom, pryjšoǔ ì prarok Natan. </i>


text:
І сказалі цару, кажучы: вось, Натан прарок. І ўвайшоў ён да цара і пакланіўся цару тварам да зямлі. </p><i> Ì skazalì caru, kažučy: vos′, Natan prarok. Ì ǔvajšoǔ ën da cara ì paklanìǔsâ caru tvaram da zâmlì. </i>


text:
І сказаў Натан: гаспадару мой цар! ці сказаў ты: Аданія будзе валадарыць пасьля мяне і ён сядзе на троне маім? </p><i> Ì skazaǔ Natan: gaspadaru moj car! cì skazaǔ ty: Adanìâ budze valadaryc′ pas′lâ mâne ì ën sâdze na trone maìm? </i>


text:
Бо ён сёньня сышоў і закалоў многа валоў, цялят і авечак і запрасіў усіх сыноў царскіх і ваеначальнікаў і сьвятара Авіятара, і вось, яны ядуць і п'юць у яго і кажуць: хай жыве цар Аданія! </p><i> Bo ën sën′nâ syšoǔ ì zakaloǔ mnoga valoǔ, câlât ì avečak ì zaprasìǔ usìh synoǔ carskìh ì vaenačal′nìkaǔ ì s′vâtara Avìâtara, ì vos′, âny âduc′ ì p'ûc′ u âgo ì kažuc′: haj žyve car Adanìâ! </i>


text:
А мяне, раба твайго, і сьвятара Садока, і Ванэю, сына Ёдаевага, і Саламона, раба твайго, не запрасіў. </p><i> A mâne, raba tvajgo, ì s′vâtara Sadoka, ì Vanèû, syna Ëdaevaga, ì Salamona, raba tvajgo, ne zaprasìǔ. </i>


text:
Ці ня сталася гэта па волі гаспадара майго цара, і чаму ты не адкрыў рабу твайму, хто сядзе на троне гаспадара майго цара пасьля яго? </p><i> Cì nâ stalasâ gèta pa volì gaspadara majgo cara, ì čamu ty ne adkryǔ rabu tvajmu, hto sâdze na trone gaspadara majgo cara pas′lâ âgo? </i>


text:
І адказаў цар Давід і сказаў: паклічце да мяне Вірсавію. І ўвайшла яна і стала перад царом. </p><i> Ì adkazaǔ car Davìd ì skazaǔ: paklìčce da mâne Vìrsavìû. Ì ǔvajšla âna ì stala perad carom. </i>


text:
І прысягаў цар і сказаў: жывы Гасподзь, Які выбаўляе душу маю ад усякай бяды! </p><i> Ì prysâgaǔ car ì skazaǔ: žyvy Gaspodz′, Âkì vybaǔlâe dušu maû ad usâkaj bâdy! </i>


text:
як я прысягаў табе Госпадам Богам Ізраілевым, кажучы, што Саламон, сын твой, будзе валадарыць пасьля мяне і ён сядзе на троне маім замест мяне, так і я зраблю гэта сёньня. </p><i> âk â prysâgaǔ tabe Gospadam Bogam Ìzraìlevym, kažučy, što Salamon, syn tvoj, budze valadaryc′ pas′lâ mâne ì ën sâdze na trone maìm zamest mâne, tak ì â zrablû gèta sën′nâ. </i>


text:
І нахілілася Вірсавія тварам да зямлі, і пакланілася цару, і сказала: хай жыве гаспадар мой цар Давід вечна! </p><i> Ì nahìlìlasâ Vìrsavìâ tvaram da zâmlì, ì paklanìlasâ caru, ì skazala: haj žyve gaspadar moj car Davìd večna! </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Давід: клікніце мне сьвятара Садока і прарока Натана і Ванэю, сына Ёдаевага. І ўвайшлі яны да цара. </p><i> Ì skazaǔ car Davìd: klìknìce mne s′vâtara Sadoka ì praroka Natana ì Vanèû, syna Ëdaevaga. Ì ǔvajšlì âny da cara. </i>


text:
І сказаў ім цар: вазьмеце з сабою слуг гаспадара вашага і пасадзеце Саламона, сына майго, на мула майго, і зьвядзеце яго ў Гіён, </p><i> Ì skazaǔ ìm car: vaz′mece z saboû slug gaspadara vašaga ì pasadzece Salamona, syna majgo, na mula majgo, ì z′vâdzece âgo ǔ Gìën, </i>


text:
і хай памажа яго там Садок сьвятар і Натан прарок у цара над Ізраілем, і затрубеце ў трубу і абвясьцеце: хай жыве цар Саламон! </p><i> ì haj pamaža âgo tam Sadok s′vâtar ì Natan prarok u cara nad Ìzraìlem, ì zatrubece ǔ trubu ì abvâs′cece: haj žyve car Salamon! </i>


text:
Потым прывядзеце яго назад, і ён прыйдзе і сядзе на троне маім; ён будзе цараваць замест мяне; яму запавядаў я быць правадыром Ізраіля і Юды. </p><i> Potym pryvâdzece âgo nazad, ì ën pryjdze ì sâdze na trone maìm; ën budze caravac′ zamest mâne; âmu zapavâdaǔ â byc′ pravadyrom Ìzraìlâ ì Ûdy. </i>


text:
І адказваў Ванэя, сын Ёдаеў, цару і сказаў: амін, - хай скажа так Гасподзь Бог гаспадара майго цара: </p><i> Ì adkazvaǔ Vanèâ, syn Ëdaeǔ, caru ì skazaǔ: amìn, - haj skaža tak Gaspodz′ Bog gaspadara majgo cara: </i>


text:
як быў Гасподзь Бог з гаспадаром маім царом, так хай будзе Ён з Саламонам і хай узвысіць трон ягоны вышэй за трон гаспадара майго цара Давіда! </p><i> âk byǔ Gaspodz′ Bog z gaspadarom maìm carom, tak haj budze Ën z Salamonam ì haj uzvysìc′ tron âgony vyšèj za tron gaspadara majgo cara Davìda! </i>


text:
<pb/>І пайшлі Садок сьвятар і Натан прарок і Ванэя, сын Ёдая, Хэлэтэі і Фэлэтэі, і пасадзіла Саламона на мула цара Давіда, і павялі яго ў Гіён. </p><i> Ì pajšlì Sadok s′vâtar ì Natan prarok ì Vanèâ, syn Ëdaâ, Hèlètèì ì Fèlètèì, ì pasadzìla Salamona na mula cara Davìda, ì pavâlì âgo ǔ Gìën. </i>


text:
І ўзяў Садок сьвятар рог з алеем з скініі і памазаў Саламона. І затрубілі ў трубу, і ўвесь народ усклікаў: хай жыве цар Саламон! </p><i> Ì ǔzâǔ Sadok s′vâtar rog z aleem z skìnìì ì pamazaǔ Salamona. Ì zatrubìlì ǔ trubu, ì ǔves′ narod usklìkaǔ: haj žyve car Salamon! </i>


text:
І ўвесь народ праводзіў Саламона, і іграў народ на жалейках і вельмі радаваўся, так што зямля расьсядалася ад крыкаў яго. </p><i> Ì ǔves′ narod pravodzìǔ Salamona, ì ìgraǔ narod na žalejkah ì vel′mì radavaǔsâ, tak što zâmlâ ras′sâdalasâ ad krykaǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І пачуў Аданія і ўсе запрошаныя ім, як толькі перасталі есьці: а Ёаў, пачуўшы гук трубы, сказаў: з чаго гэты шум расхваляванага горада? </p><i> Ì pačuǔ Adanìâ ì ǔse zaprošanyâ ìm, âk tol′kì perastalì es′cì: a Ëaǔ, pačuǔšy guk truby, skazaǔ: z čago gèty šum rashvalâvanaga gorada? </i>


text:
Яшчэ ён гаварыў, як прыйшоў Ёнатан, сын сьвятара Авіятара. І сказаў Аданія: увайдзі; ты - сумленны чалавек і нясеш добрую вестку. </p><i> Âščè ën gavaryǔ, âk pryjšoǔ Ënatan, syn s′vâtara Avìâtara. Ì skazaǔ Adanìâ: uvajdzì; ty - sumlenny čalavek ì nâseš dobruû vestku. </i>


text:
І адказваў Ёнатан і сказаў Аданію: так, гаспадар наш цар паставіў Саламона царом; </p><i> Ì adkazvaǔ Ënatan ì skazaǔ Adanìû: tak, gaspadar naš car pastavìǔ Salamona carom; </i>


text:
і паслаў цар зь ім Садока сьвятара і Натана прарока, і Ванэю, сына Ёдая, і Хэлэтэяў і Фэлэтэяў, і яны пасадзілі яго на мула царскага; </p><i> ì paslaǔ car z′ ìm Sadoka s′vâtara ì Natana praroka, ì Vanèû, syna Ëdaâ, ì Hèlètèâǔ ì Fèlètèâǔ, ì âny pasadzìlì âgo na mula carskaga; </i>


text:
і памазалі яго Садок сьвятар і Натан прарок у цара ў Гіёне, і адтуль выправіліся з радасьцю, і прыйшоў у рух горад. Вось чаго шум, які вы чуеце. </p><i> ì pamazalì âgo Sadok s′vâtar ì Natan prarok u cara ǔ Gìëne, ì adtul′ vypravìlìsâ z radas′cû, ì pryjšoǔ u ruh gorad. Vos′ čago šum, âkì vy čuece. </i>


text:
І слугі цара прыходзілі павіншаваць гаспадара нашага цара Давіда, кажучы: Бог твой няхай праславіць імя Саламона больш за тваё імя і хай узвысіць трон ягоны вышэй за твой трон. І пакланіўся цар на ложку сваім, </p><i> Ì slugì cara pryhodzìlì pavìnšavac′ gaspadara našaga cara Davìda, kažučy: Bog tvoj nâhaj praslavìc′ ìmâ Salamona bol′š za tvaë ìmâ ì haj uzvysìc′ tron âgony vyšèj za tvoj tron. Ì paklanìǔsâ car na ložku svaìm, </i>


text:
і сказаў цар так: дабраславёны Гасподзь Бог Ізраілеў, Які сёньня даў ад семя майго пасаджанага на троне маім, і вочы мае бачаць гэта! </p><i> ì skazaǔ car tak: dabraslavëny Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, Âkì sën′nâ daǔ ad semâ majgo pasadžanaga na trone maìm, ì vočy mae bačac′ gèta! </i>


text:
<pb/>Тады спалохаліся і ўсталі ўсе запрошаныя, якія былі ў Аданіі, і пайшлі кожны сваёй дарогаю. </p><i> Tady spalohalìsâ ì ǔstalì ǔse zaprošanyâ, âkìâ bylì ǔ Adanìì, ì pajšlì kožny svaëj darogaû. </i>


text:
А Аданія, баючыся Саламона, устаў і пайшоў і ўхапіўся за рогі ахвярніка. </p><i> A Adanìâ, baûčysâ Salamona, ustaǔ ì pajšoǔ ì ǔhapìǔsâ za rogì ahvârnìka. </i>


text:
І данесьлі Саламону, кажучы: вось, Аданія баіцца цара Саламона, і вось, ён трымаецца за рогі ахвярніка, кажучы: хай прысягне мне цяпер цар Саламон, што ён не заб'е раба свайго мечам. </p><i> Ì danes′lì Salamonu, kažučy: vos′, Adanìâ baìcca cara Salamona, ì vos′, ën trymaecca za rogì ahvârnìka, kažučy: haj prysâgne mne câper car Salamon, što ën ne zab'e raba svajgo mečam. </i>


text:
І сказаў Саламон: калі ён будзе чалавекам сумленным, дык ніводзін волас ягоны не ўпадзе на зямлю; калі ж знойдзецца ў ім падступства, дык памрэ. </p><i> Ì skazaǔ Salamon: kalì ën budze čalavekam sumlennym, dyk nìvodzìn volas âgony ne ǔpadze na zâmlû; kalì ž znojdzecca ǔ ìm padstupstva, dyk pamrè. </i>


text:
І паслаў Саламон, і прывялі яго да ахвярніка. І ён прыйшоў і пакланіўся цару Саламону. І сказаў яму Саламон: ідзі ў дом свой. </p><i> Ì paslaǔ Salamon, ì pryvâlì âgo da ahvârnìka. Ì ën pryjšoǔ ì paklanìǔsâ caru Salamonu. Ì skazaǔ âmu Salamon: ìdzì ǔ dom svoj. </i>


text:
<pb/>Наблізіўся час памерці Давіду, і запавядаў ён сыну свайму Саламону, кажучы: </p><i> Nablìzìǔsâ čas pamercì Davìdu, ì zapavâdaǔ ën synu svajmu Salamonu, kažučy: </i>


text:
вось, я адыходжу ў дарогу ўсёй зямлі, а ты будзь цьвёрды і будзь мужны </p><i> vos′, â adyhodžu ǔ darogu ǔsëj zâmlì, a ty budz′ c′vërdy ì budz′ mužny </i>


text:
і захоўвай запавет Госпада Бога твайго, ходзячы шляхамі Ягонымі і трымаючыся статутаў Ягоных і запаведзяў Ягоных, і вызначэньняў Ягоных і пастановаў Ягоных, як напісана ў законе Майсеевым, каб быў ты разумны ва ўсім, што будзеш рабіць, і ўсюды, куды зьвернешся; </p><i> ì zahoǔvaj zapavet Gospada Boga tvajgo, hodzâčy šlâhamì Âgonymì ì trymaûčysâ statutaǔ Âgonyh ì zapavedzâǔ Âgonyh, ì vyznačèn′nâǔ Âgonyh ì pastanovaǔ Âgonyh, âk napìsana ǔ zakone Majseevym, kab byǔ ty razumny va ǔsìm, što budzeš rabìc′, ì ǔsûdy, kudy z′vernešsâ; </i>


text:
каб Гасподзь выканаў слова Сваё, якое Ён сказаў пра мяне, кажучы: калі сыны твае будуць сачыць за шляхамі сваімі, каб хадзіць прад Мною ў ісьціне ад усяго сэрца свайго і ад усёй душы сваёй, дык не перавядзецца муж ад цябе на троне Ізраілевым. </p><i> kab Gaspodz′ vykanaǔ slova Svaë, âkoe Ën skazaǔ pra mâne, kažučy: kalì syny tvae buduc′ sačyc′ za šlâhamì svaìmì, kab hadzìc′ prad Mnoû ǔ ìs′cìne ad usâgo sèrca svajgo ì ad usëj dušy svaëj, dyk ne peravâdzecca muž ad câbe na trone Ìzraìlevym. </i>


text:
<pb/>Яшчэ: ты ведаеш, што зрабіў мне Ёаў, сын Саруін, як падступіўся ён з двума правадырамі войска Ізраільскага, з Авэнірам, сынам Ніравым, і Амэсаем, сынам Етэравым, як ён аддаў іх сьмерці і праліў кроў ваенную ў мірны час, забарвяніўшы крывёю ваеннаю пояс на сьцёгнах сваіх і абутак на нагах сваіх: </p><i> Âščè: ty vedaeš, što zrabìǔ mne Ëaǔ, syn Saruìn, âk padstupìǔsâ ën z dvuma pravadyramì vojska Ìzraìl′skaga, z Avènìram, synam Nìravym, ì Amèsaem, synam Etèravym, âk ën addaǔ ìh s′mercì ì pralìǔ kroǔ vaennuû ǔ mìrny čas, zabarvânìǔšy kryvëû vaennaû poâs na s′cëgnah svaìh ì abutak na nagah svaìh: </i>


text:
учыні паводле мудрасьці тваёй, каб не адпусьціць сівізну ягоную мірна ў апраметную. </p><i> učynì pavodle mudras′cì tvaëj, kab ne adpus′cìc′ sìvìznu âgonuû mìrna ǔ aprametnuû. </i>


text:
<pb/>А сынам Вэрзэлія Галаадыцяніна зрабі ласку, каб яны былі сярод едакоў твайго стала, бо яны прыйшлі да мяне, калі я ўцякаў ад Авэсалома, брата твайго. </p><i> A synam Vèrzèlìâ Galaadycânìna zrabì lasku, kab âny bylì sârod edakoǔ tvajgo stala, bo âny pryjšlì da mâne, kalì â ǔcâkaǔ ad Avèsaloma, brata tvajgo. </i>


text:
<pb/>Вось яшчэ ў цябе Сэмэй, сын Геры Веньямініцяніна з Бахурыма: ён ліхасловіў мяне цяжкім ліхаслоўем, калі я ішоў у Маханаім; але ён выйшаў насустрач мне каля Ярдана, і я прысягнуў яму Госпадам, кажучы: я не заб'ю цябе мечам; </p><i> Vos′ âščè ǔ câbe Sèmèj, syn Gery Ven′âmìnìcânìna z Bahuryma: ën lìhaslovìǔ mâne câžkìm lìhasloǔem, kalì â ìšoǔ u Mahanaìm; ale ën vyjšaǔ nasustrač mne kalâ Ârdana, ì â prysâgnuǔ âmu Gospadam, kažučy: â ne zab'û câbe mečam; </i>


text:
А ты не пакінь яго без пакараньня, бо ты чалавек мудры і ведаеш, што табе зрабіць зь ім, каб зьвесьці сівізну ў крыві ў апраметную. </p><i> A ty ne pakìn′ âgo bez pakaran′nâ, bo ty čalavek mudry ì vedaeš, što tabe zrabìc′ z′ ìm, kab z′ves′cì sìvìznu ǔ kryvì ǔ aprametnuû. </i>


text:
<pb/>І спачыў Давід з бацькамі сваімі і пахаваны быў у горадзе Давідавым. </p><i> Ì spačyǔ Davìd z bac′kamì svaìmì ì pahavany byǔ u goradze Davìdavym. </i>


text:
Часу валадараньня Давіда над Ізраілем было сорак гадоў: у Хэўроне цараваў ён сем гадоў і трыццаць тры гады цараваў у Ерусаліме. </p><i> Času valadaran′nâ Davìda nad Ìzraìlem bylo sorak gadoǔ: u Hèǔrone caravaǔ ën sem gadoǔ ì tryccac′ try gady caravaǔ u Erusalìme. </i>


text:
І сеў Саламон на троне Давіда, бацькі свайго, і валадараньне ягонае было вельмі моцнае. </p><i> Ì seǔ Salamon na trone Davìda, bac′kì svajgo, ì valadaran′ne âgonae bylo vel′mì mocnae. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Аданія, сын Агіты, да Вірсавіі, маці Саламона. Яна сказала: ці зь мірам прыход твой? І сказаў ён: зь мірам. </p><i> Ì pryjšoǔ Adanìâ, syn Agìty, da Vìrsavìì, macì Salamona. Âna skazala: cì z′ mìram pryhod tvoj? Ì skazaǔ ën: z′ mìram. </i>


text:
І сказаў ён: у мяне ёсьць слова да цябе. Яна сказала: кажы. </p><i> Ì skazaǔ ën: u mâne ës′c′ slova da câbe. Âna skazala: kažy. </i>


text:
І сказаў ён: ты ведаеш, што царства належала мне, і ўвесь Ізраіль зьвяртаў да мяне вочы свае, як на будучага цара; але царства адышло ад мяне і дасталася брату майму, бо ад Госпада было гэта яму; </p><i> Ì skazaǔ ën: ty vedaeš, što carstva naležala mne, ì ǔves′ Ìzraìl′ z′vârtaǔ da mâne vočy svae, âk na budučaga cara; ale carstva adyšlo ad mâne ì dastalasâ bratu majmu, bo ad Gospada bylo gèta âmu; </i>


text:
цяпер я прашу ў цябе аднаго, не адмові мне. Яна сказала яму: кажы. </p><i> câper â prašu ǔ câbe adnago, ne admovì mne. Âna skazala âmu: kažy. </i>


text:
І сказаў ён: прашу цябе, пагавары з царом Саламонам, бо ён не адмовіць табе, каб ён даў мне Авісагу Сунаміцянку за жонку. </p><i> Ì skazaǔ ën: prašu câbe, pagavary z carom Salamonam, bo ën ne admovìc′ tabe, kab ën daǔ mne Avìsagu Sunamìcânku za žonku. </i>


text:
І сказала Вірсавія: добра, я пагавару з царом пра цябе. </p><i> Ì skazala Vìrsavìâ: dobra, â pagavaru z carom pra câbe. </i>


text:
<pb/>І ўвайшла Вірсавія да цара Саламона сказаць яму пра Аданію. Цар устаў перад ёю і пакланіўся ёй і сеў на троне сваім. Паставілі трон і для маці цара, і яна села праваруч ад яго </p><i> Ì ǔvajšla Vìrsavìâ da cara Salamona skazac′ âmu pra Adanìû. Car ustaǔ perad ëû ì paklanìǔsâ ëj ì seǔ na trone svaìm. Pastavìlì tron ì dlâ macì cara, ì âna sela pravaruč ad âgo </i>


text:
і сказала: я маю да цябе адну невялікую просьбу, не адмові мне. І сказаў ёй цар: прасі, маці мая; я не адмоўлю табе. </p><i> ì skazala: â maû da câbe adnu nevâlìkuû pros′bu, ne admovì mne. Ì skazaǔ ëj car: prasì, macì maâ; â ne admoǔlû tabe. </i>


text:
І сказала яна: дай Авісагу Сунаміцянку Аданію, брату твайму, за жонку. </p><i> Ì skazala âna: daj Avìsagu Sunamìcânku Adanìû, bratu tvajmu, za žonku. </i>


text:
І адказваў цар Саламон і сказаў маці сваёй: а навошта ты просіш Авісагу Сунаміцянку для Аданіі? прасі яму і царства, бо ён мой старэйшы брат, і яму сьвятар Авіятар і Ёаў, сын Саруін. </p><i> Ì adkazvaǔ car Salamon ì skazaǔ macì svaëj: a navošta ty prosìš Avìsagu Sunamìcânku dlâ Adanìì? prasì âmu ì carstva, bo ën moj starèjšy brat, ì âmu s′vâtar Avìâtar ì Ëaǔ, syn Saruìn. </i>


text:
<pb/>І прысягнуў цар Саламон Госпадам, кажучы: тое і тое хай зробіць са мною Бог і яшчэ болей зробіць, калі не на сваю душу сказаў Аданія такое слова; </p><i> Ì prysâgnuǔ car Salamon Gospadam, kažučy: toe ì toe haj zrobìc′ sa mnoû Bog ì âščè bolej zrobìc′, kalì ne na svaû dušu skazaǔ Adanìâ takoe slova; </i>


text:
а сёньня - жывы Гасподзь, Які ўмацаваў мяне і пасадзіў на троне Давіда, бацькі майго, і заладзіў мне дом, як казаў Ён, - а сёньня Аданія павінен памерці. </p><i> a sën′nâ - žyvy Gaspodz′, Âkì ǔmacavaǔ mâne ì pasadzìǔ na trone Davìda, bac′kì majgo, ì zaladzìǔ mne dom, âk kazaǔ Ën, - a sën′nâ Adanìâ pavìnen pamercì. </i>


text:
І паслаў цар Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, які забіў яго, і ён памёр. </p><i> Ì paslaǔ car Salamon Vanèû, syna Ëdaevaga, âkì zabìǔ âgo, ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>А сьвятару Авіятару цар сказаў: ідзі ў Анатот на тваё поле; ты варты сьмерці, але цяперашнім часам я не аддам цябе сьмерці, бо ты насіў каўчэг Уладара Госпада перад Давідам, бацькам маім, і цярпеў усё, што цярпеў бацька мой. </p><i> A s′vâtaru Avìâtaru car skazaǔ: ìdzì ǔ Anatot na tvaë pole; ty varty s′mercì, ale câperašnìm časam â ne addam câbe s′mercì, bo ty nasìǔ kaǔčèg Uladara Gospada perad Davìdam, bac′kam maìm, ì cârpeǔ usë, što cârpeǔ bac′ka moj. </i>


text:
І вызваліў Саламон Авіятара ад сьвятарства Гасподняга, і спраўдзілася слова Гасподняе, якое сказаў Ён пра дом Ільлі ў Сіломе. </p><i> Ì vyzvalìǔ Salamon Avìâtara ad s′vâtarstva Gaspodnâga, ì spraǔdzìlasâ slova Gaspodnâe, âkoe skazaǔ Ën pra dom Ìl′lì ǔ Sìlome. </i>


text:
<pb/>Чуткі дайшлі да Ёава, - як што Ёаў схіляўся на бок Аданіі, а на бок Саламона ня схіляўся, - і ўцёк Ёаў у скінію Гасподнюю і ўхапіўся за рогі ахвярніка. </p><i> Čutkì dajšlì da Ëava, - âk što Ëaǔ shìlâǔsâ na bok Adanìì, a na bok Salamona nâ shìlâǔsâ, - ì ǔcëk Ëaǔ u skìnìû Gaspodnûû ì ǔhapìǔsâ za rogì ahvârnìka. </i>


text:
І данесьлі цару Саламону, што Ёаў уцёк у скінію Гасподнюю і што ён каля ахвярніка. І паслаў Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, кажучы: ідзі, забі яго. </p><i> Ì danes′lì caru Salamonu, što Ëaǔ ucëk u skìnìû Gaspodnûû ì što ën kalâ ahvârnìka. Ì paslaǔ Salamon Vanèû, syna Ëdaevaga, kažučy: ìdzì, zabì âgo. </i>


text:
І прыйшоў Ванэя ў скінію Гасподнюю і сказаў яму: так сказаў цар: выходзь. І сказаў той: не, я хачу памерці тут. Ванэя перадаў гэта цару, кажучы: так сказаў Ёаў і так адказваў мне. </p><i> Ì pryjšoǔ Vanèâ ǔ skìnìû Gaspodnûû ì skazaǔ âmu: tak skazaǔ car: vyhodz′. Ì skazaǔ toj: ne, â haču pamercì tut. Vanèâ peradaǔ gèta caru, kažučy: tak skazaǔ Ëaǔ ì tak adkazvaǔ mne. </i>


text:
Цар сказаў яму: зрабі, як ён сказаў, і забі яго і пахавай яго, і здымі нявінную кроў, пралітую Ёавам, зь мяне і з дома бацькі майго; </p><i> Car skazaǔ âmu: zrabì, âk ën skazaǔ, ì zabì âgo ì pahavaj âgo, ì zdymì nâvìnnuû kroǔ, pralìtuû Ëavam, z′ mâne ì z doma bac′kì majgo; </i>


text:
хай аберне Гасподзь кроў ягоную на галаву яго за тое, што ён забіў двух мужоў невінаватых і лепшых за яго: забіў мечам, бязь ведама бацькі майго Давіда, Авэніра, сына Ніравага, ваеначальніка Ізраільскага, і Амэсая, сына Етэравага, ваеначальніка Юдэйскага; </p><i> haj aberne Gaspodz′ kroǔ âgonuû na galavu âgo za toe, što ën zabìǔ dvuh mužoǔ nevìnavatyh ì lepšyh za âgo: zabìǔ mečam, bâz′ vedama bac′kì majgo Davìda, Avènìra, syna Nìravaga, vaenačal′nìka Ìzraìl′skaga, ì Amèsaâ, syna Etèravaga, vaenačal′nìka Ûdèjskaga; </i>


text:
хай абернецца кроў іхняя на галаву Ёава і на і галаву нашчадкаў ягоных навекі, а Давіду і нашчадкам ягоным, і дому ягонаму і трону ягонаму хай будзе мір навекі ад Госпада! </p><i> haj abernecca kroǔ ìhnââ na galavu Ëava ì na ì galavu naščadkaǔ âgonyh navekì, a Davìdu ì naščadkam âgonym, ì domu âgonamu ì tronu âgonamu haj budze mìr navekì ad Gospada! </i>


text:
І пайшоў Ванэя, сын Ёдаеў, і забіў Ёава, і аддаў яго сьмерці, і ён быў пахаваны ў доме сваім у пустыні. </p><i> Ì pajšoǔ Vanèâ, syn Ëdaeǔ, ì zabìǔ Ëava, ì addaǔ âgo s′mercì, ì ën byǔ pahavany ǔ dome svaìm u pustynì. </i>


text:
І паставіў цар Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, замест яго над войскам; а Садока сьвятара паставіў цар замест Авіятара. </p><i> Ì pastavìǔ car Salamon Vanèû, syna Ëdaevaga, zamest âgo nad vojskam; a Sadoka s′vâtara pastavìǔ car zamest Avìâtara. </i>


text:
<pb/>І паслаў цар паклікаць Сэмэя і сказаў яму: пабудуй сабе дом у Ерусаліме і жыві тут і нікуды ня выходзь адгэтуль; </p><i> Ì paslaǔ car paklìkac′ Sèmèâ ì skazaǔ âmu: pabuduj sabe dom u Erusalìme ì žyvì tut ì nìkudy nâ vyhodz′ adgètul′; </i>


text:
і ведай, што ў той дзень, калі ты выйдзеш і пяройдзеш паток Кедрон, канечне памрэш; кроў твая будзе на галаве тваёй. </p><i> ì vedaj, što ǔ toj dzen′, kalì ty vyjdzeš ì pârojdzeš patok Kedron, kanečne pamrèš; kroǔ tvaâ budze na galave tvaëj. </i>


text:
І сказаў Сэмэй цару: добра; як загадаў гаспадар мой цар, так зробіць раб твой. І жыў Сэмэй у Ерусаліме доўгі час. </p><i> Ì skazaǔ Sèmèj caru: dobra; âk zagadaǔ gaspadar moj car, tak zrobìc′ rab tvoj. Ì žyǔ Sèmèj u Erusalìme doǔgì čas. </i>


text:
<pb/>Але праз тры гады здарылася, што ў Сэмэя два рабы ўцяклі да Анхуса, сына Маахі, цара Гэцкага. І сказалі Сэмэю, кажучы: вось, рабы твае ў Гэце. </p><i> Ale praz try gady zdarylasâ, što ǔ Sèmèâ dva raby ǔcâklì da Anhusa, syna Maahì, cara Gèckaga. Ì skazalì Sèmèû, kažučy: vos′, raby tvae ǔ Gèce. </i>


text:
І ўстаў Сэмэй, і асядлаў асла свайго, і выправіўся ў Гэт да Анхуса шукаць рабоў сваіх. І вярнуўся Сэмэй і прывёў рабоў сваіх з Гэта. </p><i> Ì ǔstaǔ Sèmèj, ì asâdlaǔ asla svajgo, ì vypravìǔsâ ǔ Gèt da Anhusa šukac′ raboǔ svaìh. Ì vârnuǔsâ Sèmèj ì pryvëǔ raboǔ svaìh z Gèta. </i>


text:
І данесьлі Саламону, што Сэмэй хадзіў зь Ерусаліма ў Гэт і вярнуўся. </p><i> Ì danes′lì Salamonu, što Sèmèj hadzìǔ z′ Erusalìma ǔ Gèt ì vârnuǔsâ. </i>


text:
І паслаўшы, паклікаў цар Сэмэя і сказаў яму: ці не прысягаў я табе Госпадам і ці не абвяшчаў табе, кажучы: ведай, што ў той дзень, як ты выйдзеш і пойдзеш куды-небудзь, канечне памрэш? і ты сказаў мне: добра; </p><i> Ì paslaǔšy, paklìkaǔ car Sèmèâ ì skazaǔ âmu: cì ne prysâgaǔ â tabe Gospadam ì cì ne abvâščaǔ tabe, kažučy: vedaj, što ǔ toj dzen′, âk ty vyjdzeš ì pojdzeš kudy-nebudz′, kanečne pamrèš? ì ty skazaǔ mne: dobra; </i>


text:
чаму ж ты ня выканаў загаду, які я даў табе прад Госпадам з прысягаю? </p><i> čamu ž ty nâ vykanaǔ zagadu, âkì â daǔ tabe prad Gospadam z prysâgaû? </i>


text:
І сказаў цар Сэмэю: ты ведаеш і ведае сэрца тваё ўсё зло, якое ты зрабіў бацьку майму Давіду; хай жа аберне Гасподзь ліха тваё на галаву тваю! </p><i> Ì skazaǔ car Sèmèû: ty vedaeš ì vedae sèrca tvaë ǔsë zlo, âkoe ty zrabìǔ bac′ku majmu Davìdu; haj ža aberne Gaspodz′ lìha tvaë na galavu tvaû! </i>


text:
а цар Саламон хай будзе дабраславёны, і трон Давідаў хай будзе непахісны прад Госпадам вечна! </p><i> a car Salamon haj budze dabraslavëny, ì tron Davìdaǔ haj budze nepahìsny prad Gospadam večna! </i>


text:
І загадаў цар Ванэю, сыну Ёдаеваму, і ён пайшоў і забіў Сэмэя, і той памёр. </p><i> Ì zagadaǔ car Vanèû, synu Ëdaevamu, ì ën pajšoǔ ì zabìǔ Sèmèâ, ì toj pamër. </i>


text:
<pb/>Саламон парадніўся з фараонам - царом Егіпецкім і ўзяў за сябе дачку фараона і ўвёў яе ў горад Давідаў, пакуль не пабудаваў дома свайго і дома Гасподняга і мура вакол Ерусаліма. </p><i> Salamon paradnìǔsâ z faraonam - carom Egìpeckìm ì ǔzâǔ za sâbe dačku faraona ì ǔvëǔ âe ǔ gorad Davìdaǔ, pakul′ ne pabudavaǔ doma svajgo ì doma Gaspodnâga ì mura vakol Erusalìma. </i>


text:
Народ яшчэ прыносіў ахвяры на вышынях, бо ня быў пабудаваны дом імю Госпада да таго часу. </p><i> Narod âščè prynosìǔ ahvâry na vyšynâh, bo nâ byǔ pabudavany dom ìmû Gospada da tago času. </i>


text:
І палюбіў Саламон Госпада, ходзячы паводле статута Давіда, бацькі свайго; але і ён прыносіў ахвяры і дымленьні на вышынях. </p><i> Ì palûbìǔ Salamon Gospada, hodzâčy pavodle statuta Davìda, bac′kì svajgo; ale ì ën prynosìǔ ahvâry ì dymlen′nì na vyšynâh. </i>


text:
<pb/>І пайшоў цар у Гаваон, каб прынесьці там ахвяру, бо там быў галоўны ахвярнік. Тысячу цэласпаленьняў прынёс Саламон на тым ахвярніку. </p><i> Ì pajšoǔ car u Gavaon, kab prynes′cì tam ahvâru, bo tam byǔ galoǔny ahvârnìk. Tysâču cèlaspalen′nâǔ prynës Salamon na tym ahvârnìku. </i>


text:
У Гаваоне зьявіўся Гасподзь Саламону ў сне ўначы, і сказаў Бог: прасі, што даць табе. </p><i> U Gavaone z′âvìǔsâ Gaspodz′ Salamonu ǔ sne ǔnačy, ì skazaǔ Bog: prasì, što dac′ tabe. </i>


text:
І сказаў Саламон: Ты зрабіў рабу Твайму Давіду, бацьку майму, вялікую ласку; і за тое, што ён хадзіў прад Табою ў ісьціне і ў шчырай праўдзе і з шчырым сэрцам прад Табою, Ты захаваў яму гэтую вялікую ласку і дараваў яму сына, які сядзеў бы на троне ягоным, як гэта і ёсьць сёньня; </p><i> Ì skazaǔ Salamon: Ty zrabìǔ rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu, vâlìkuû lasku; ì za toe, što ën hadzìǔ prad Taboû ǔ ìs′cìne ì ǔ ščyraj praǔdze ì z ščyrym sèrcam prad Taboû, Ty zahavaǔ âmu gètuû vâlìkuû lasku ì daravaǔ âmu syna, âkì sâdzeǔ by na trone âgonym, âk gèta ì ës′c′ sën′nâ; </i>


text:
і сёньня, Госпадзе Божа мой, Ты паставіў раба Твайго царом замест Давіда, бацькі майго; але я - хлопец малы, ня ведаю ні майго выхаду, ні ўваходу; </p><i> ì sën′nâ, Gospadze Boža moj, Ty pastavìǔ raba Tvajgo carom zamest Davìda, bac′kì majgo; ale â - hlopec maly, nâ vedaû nì majgo vyhadu, nì ǔvahodu; </i>


text:
і раб Твой - сярод народу Твайго, які выбраў Ты, народу такога шматлікага, што паводле мноства яго нельга ні палічыць, ні агледзець; </p><i> ì rab Tvoj - sârod narodu Tvajgo, âkì vybraǔ Ty, narodu takoga šmatlìkaga, što pavodle mnostva âgo nel′ga nì palìčyc′, nì agledzec′; </i>


text:
даруй жа рабу Твайму сэрца разумнае, каб судзіць народ Твой і разьбіраць, што дабро і што ліха; бо хто можа кіраваць гэтым шматлікім народам Тваім? </p><i> daruj ža rabu Tvajmu sèrca razumnae, kab sudzìc′ narod Tvoj ì raz′bìrac′, što dabro ì što lìha; bo hto moža kìravac′ gètym šmatlìkìm narodam Tvaìm? </i>


text:
І заўгодна было Госпаду, каб Саламон прасіў гэтага. </p><i> Ì zaǔgodna bylo Gospadu, kab Salamon prasìǔ gètaga. </i>


text:
І сказаў яму Бог: за тое, што ты прасіў гэтага і не прасіў сабе доўгага жыцьця, не прасіў сабе багацьця, не прасіў сабе душаў ворагаў тваіх, прасіў сабе розуму, каб умець судзіць, - </p><i> Ì skazaǔ âmu Bog: za toe, što ty prasìǔ gètaga ì ne prasìǔ sabe doǔgaga žyc′câ, ne prasìǔ sabe bagac′câ, ne prasìǔ sabe dušaǔ voragaǔ tvaìh, prasìǔ sabe rozumu, kab umec′ sudzìc′, - </i>


text:
вось, Я зраблю паводле слова твайго: вось, Я даю табе сэрца мудрае і разумнае, так што падобнага да цябе ня было да цябе, і пасьля цябе не паўстане падобны да цябе; </p><i> vos′, Â zrablû pavodle slova tvajgo: vos′, Â daû tabe sèrca mudrae ì razumnae, tak što padobnaga da câbe nâ bylo da câbe, ì pas′lâ câbe ne paǔstane padobny da câbe; </i>


text:
і тое, чаго ты не прасіў, Я даю табе, і багацьце і славу, так што ня будзе падобнага да цябе сярод цароў ва ўсе дні твае; </p><i> ì toe, čago ty ne prasìǔ, Â daû tabe, ì bagac′ce ì slavu, tak što nâ budze padobnaga da câbe sârod caroǔ va ǔse dnì tvae; </i>


text:
і калі будзеш хадзіць шляхам Маім, захоўваючы статуты Мае і запаведзі Мае, як хадзіў бацька твой Давід, Я падоўжу і дні твае. </p><i> ì kalì budzeš hadzìc′ šlâham Maìm, zahoǔvaûčy statuty Mae ì zapavedzì Mae, âk hadzìǔ bac′ka tvoj Davìd, Â padoǔžu ì dnì tvae. </i>


text:
І прачнуўся Саламон, і вось, гэта быў сон. І пайшоў ён у Ерусалім і стаў перад каўчэгам запавету Гасподняга, і прынёс цэласпаленьні і ўчыніў ахвяры мірныя, і зладзіў вялікую гасьціну ўсім слугам сваім. </p><i> Ì pračnuǔsâ Salamon, ì vos′, gèta byǔ son. Ì pajšoǔ ën u Erusalìm ì staǔ perad kaǔčègam zapavetu Gaspodnâga, ì prynës cèlaspalen′nì ì ǔčynìǔ ahvâry mìrnyâ, ì zladzìǔ vâlìkuû gas′cìnu ǔsìm slugam svaìm. </i>


text:
Тады прыйшлі дзьве жанчыны блудніцы да цара і сталі перад ім. </p><i> Tady pryjšlì dz′ve žančyny bludnìcy da cara ì stalì perad ìm. </i>


text:
І сказала адна жанчына: о, гаспадару мой! я і гэтая жанчына жывём у адным доме; і я нарадзіла пры ёй у гэтым доме; </p><i> Ì skazala adna žančyna: o, gaspadaru moj! â ì gètaâ žančyna žyvëm u adnym dome; ì â naradzìla pry ëj u gètym dome; </i>


text:
на трэці дзень пасьля таго, як я нарадзіла, нарадзіла і гэтая жанчына; і былі мы разам, і ў доме нікога староньняга з намі ня было; толькі мы дзьве былі ў доме; </p><i> na trècì dzen′ pas′lâ tago, âk â naradzìla, naradzìla ì gètaâ žančyna; ì bylì my razam, ì ǔ dome nìkoga staron′nâga z namì nâ bylo; tol′kì my dz′ve bylì ǔ dome; </i>


text:
і памёр сын у гэтай жанчыны ўначы, бо яна прыспала яго; </p><i> ì pamër syn u gètaj žančyny ǔnačy, bo âna pryspala âgo; </i>


text:
і ўстала яна ўначы, і ўзяла сына майго ад мяне, калі я, рабыня твая, спала, і паклала яго да сваіх грудзей, а свайго мёртвага сына паклала да маіх грудзей; </p><i> ì ǔstala âna ǔnačy, ì ǔzâla syna majgo ad mâne, kalì â, rabynâ tvaâ, spala, ì paklala âgo da svaìh grudzej, a svajgo mërtvaga syna paklala da maìh grudzej; </i>


text:
раніцай я ўстала, каб накарміць сына майго, і вось, ён быў мёртвы; а калі я ўгледзелася ў яго раніцай, дык гэта быў ня мой сын, якога я нарадзіла. </p><i> ranìcaj â ǔstala, kab nakarmìc′ syna majgo, ì vos′, ën byǔ mërtvy; a kalì â ǔgledzelasâ ǔ âgo ranìcaj, dyk gèta byǔ nâ moj syn, âkoga â naradzìla. </i>


text:
І сказала другая жанчына: не, мой сын жывы, а твой сын мёртвы. А тая казала ёй: не, твой сын мёртвы, а мой жывы. І гаварылі яны так перад царом. </p><i> Ì skazala drugaâ žančyna: ne, moj syn žyvy, a tvoj syn mërtvy. A taâ kazala ëj: ne, tvoj syn mërtvy, a moj žyvy. Ì gavarylì âny tak perad carom. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар: гэтая кажа: мой сын жывы, а твой сын мёртвы; а тая кажа: не, твой сын мёртвы, а мой сын жывы. </p><i> Ì skazaǔ car: gètaâ kaža: moj syn žyvy, a tvoj syn mërtvy; a taâ kaža: ne, tvoj syn mërtvy, a moj syn žyvy. </i>


text:
І сказаў цар: падайце мне меч. І прынесьлі меч цару. </p><i> Ì skazaǔ car: padajce mne meč. Ì prynes′lì meč caru. </i>


text:
І сказаў цар: расьсячэце жывое дзіця напалам і аддайце палавіну адной і палавіну другой. </p><i> Ì skazaǔ car: ras′sâčèce žyvoe dzìcâ napalam ì addajce palavìnu adnoj ì palavìnu drugoj. </i>


text:
І адказвала тая жанчына, у якое сын быў жывы, цару, бо ўсхвалявалася ўся нутрына ў яе ад жаласьці да сына свайго: о, гаспадару мой! аддайце ёй гэтае дзіця жывое і не забівайце яго. А другая казала: хай жа ня будзе ні мне ні табе, сячэце. </p><i> Ì adkazvala taâ žančyna, u âkoe syn byǔ žyvy, caru, bo ǔshvalâvalasâ ǔsâ nutryna ǔ âe ad žalas′cì da syna svajgo: o, gaspadaru moj! addajce ëj gètae dzìcâ žyvoe ì ne zabìvajce âgo. A drugaâ kazala: haj ža nâ budze nì mne nì tabe, sâčèce. </i>


text:
І адказваў цар і сказаў: аддайце гэтай жывое дзіця і не забівайце яго: яна - ягоная маці. </p><i> Ì adkazvaǔ car ì skazaǔ: addajce gètaj žyvoe dzìcâ ì ne zabìvajce âgo: âna - âgonaâ macì. </i>


text:
І пачуў увесь Ізраіль пра суд, як рассудзіў цар. І пачалі баяцца цара, бо ўбачылі, што мудрасьць Божая ў ім, каб чыніць суд. </p><i> Ì pačuǔ uves′ Ìzraìl′ pra sud, âk rassudzìǔ car. Ì pačalì baâcca cara, bo ǔbačylì, što mudras′c′ Božaâ ǔ ìm, kab čynìc′ sud. </i>


text:
<pb/>І быў цар Саламон царом над усім Ізраілем. </p><i> Ì byǔ car Salamon carom nad usìm Ìzraìlem. </i>


text:
І вось начальнікі, якія былі ў яго: Азарыя, сын Садока сьвятара; </p><i> Ì vos′ načal′nìkì, âkìâ bylì ǔ âgo: Azaryâ, syn Sadoka s′vâtara; </i>


text:
<pb/>Эліхарэт і Ахія, сыны Сівы, пісцы; Ёсафат, сын Ахілуда, дзеяпісальнік; </p><i> Èlìharèt ì Ahìâ, syny Sìvy, pìscy; Ësafat, syn Ahìluda, dzeâpìsal′nìk; </i>


text:
<pb/>Ванэя, сын Ёдая, ваеначальнік; Садок і Авіятар - сьвятары; </p><i> Vanèâ, syn Ëdaâ, vaenačal′nìk; Sadok ì Avìâtar - s′vâtary; </i>


text:
<pb/>Азарыя, сын Натана, начальнік над прыстаўнікамі, і Завут, сын Натана сьвятара - сябар цара; </p><i> Azaryâ, syn Natana, načal′nìk nad prystaǔnìkamì, ì Zavut, syn Natana s′vâtara - sâbar cara; </i>


text:
<pb/>Ахісар - начальнік над царскім домам, і Аданірам, сын Аўды, - над падаткамі. </p><i> Ahìsar - načal′nìk nad carskìm domam, ì Adanìram, syn Aǔdy, - nad padatkamì. </i>


text:
<pb/>І было ў Саламона дванаццаць прыстаўнікаў над усім Ізраілем, і яны дастаўлялі прадукты цару і дому ягонаму: кожны павінен быў дастаўляць прадукты на адзін месяц у годзе. </p><i> Ì bylo ǔ Salamona dvanaccac′ prystaǔnìkaǔ nad usìm Ìzraìlem, ì âny dastaǔlâlì pradukty caru ì domu âgonamu: kožny pavìnen byǔ dastaǔlâc′ pradukty na adzìn mesâc u godze. </i>


text:
Вось імёны іх: Бэн-хур - на гары Яфрэмавай; </p><i> Vos′ ìmëny ìh: Bèn-hur - na gary Âfrèmavaj; </i>


text:
<pb/>Бэн-Дэкер - у Макацы і ў Шаалбіме, у Бэтсамісе і ў Элоне і ў Бэт-Ханане; </p><i> Bèn-Dèker - u Makacy ì ǔ Šaalbìme, u Bètsamìse ì ǔ Èlone ì ǔ Bèt-Hanane; </i>


text:
<pb/>Бэн-Хэсэд - у Арубоце; яму ж належаў Сако і ўся зямля Хэфэр; </p><i> Bèn-Hèsèd - u Aruboce; âmu ž naležaǔ Sako ì ǔsâ zâmlâ Hèfèr; </i>


text:
<pb/>Бэн-Авінадаў - над усім Нафат-Дорам; Тафат, дачка Саламона, была ягонаю жонкаю; </p><i> Bèn-Avìnadaǔ - nad usìm Nafat-Doram; Tafat, dačka Salamona, byla âgonaû žonkaû; </i>


text:
<pb/>Ваана, сын Ахілуда, у Таанаху і Мэгідо і ва ўсім Бэт-Сане, што паблізу Цартана ніжэй Езрэеля, ад Бэт-Сана да Абэл-Мэхола, і нават за Ёкмэам; </p><i> Vaana, syn Ahìluda, u Taanahu ì Mègìdo ì va ǔsìm Bèt-Sane, što pablìzu Cartana nìžèj Ezrèelâ, ad Bèt-Sana da Abèl-Mèhola, ì navat za Ëkmèam; </i>


text:
<pb/>Бэн-Гевэр - у Рамоце Галаадскім; у яго былі селішчы Яіра, сына Манасіінага, што ў Галаадзе; у яго таксама вобласьць Аргоў, што ў Басане, шэсьцьдзясят вялікіх гарадоў з мурамі і меднымі замкамі; </p><i> Bèn-Gevèr - u Ramoce Galaadskìm; u âgo bylì selìščy Âìra, syna Manasììnaga, što ǔ Galaadze; u âgo taksama voblas′c′ Argoǔ, što ǔ Basane, šès′c′dzâsât vâlìkìh garadoǔ z muramì ì mednymì zamkamì; </i>


text:
<pb/>Ахімаас - у зямлі Нэфталімавай; ён узяў сабе за жонку Васэмату, дачку Саламона; </p><i> Ahìmaas - u zâmlì Nèftalìmavaj; ën uzâǔ sabe za žonku Vasèmatu, dačku Salamona; </i>


text:
<pb/>Ваана, сын Хушая, у зямлі Асіравай і ў Баалоце; </p><i> Vaana, syn Hušaâ, u zâmlì Asìravaj ì ǔ Baaloce; </i>


text:
<pb/>Гевэр, сын Урыя, у зямлі Галаадскай, у зямлі Сігона, цара Амарэйскага, і Ога, цара Васанскага. Ён быў прыстаўнік у гэтай зямлі. </p><i> Gevèr, syn Uryâ, u zâmlì Galaadskaj, u zâmlì Sìgona, cara Amarèjskaga, ì Oga, cara Vasanskaga. Ën byǔ prystaǔnìk u gètaj zâmlì. </i>


text:
Юда і Ізраіль, шматлікія як пясок каля мора, елі, пілі і весяліліся. </p><i> Ûda ì Ìzraìl′, šmatlìkìâ âk pâsok kalâ mora, elì, pìlì ì vesâlìlìsâ. </i>


text:
Саламон валодаў усімі царствамі ад ракі Еўфрат да зямлі Пілісцкай і да межаў Егіпта. Яны прыносілі дарункі і служылі Саламону ва ўсе дні жыцьця ягонага. </p><i> Salamon valodaǔ usìmì carstvamì ad rakì Eǔfrat da zâmlì Pìlìsckaj ì da mežaǔ Egìpta. Âny prynosìlì darunkì ì služylì Salamonu va ǔse dnì žyc′câ âgonaga. </i>


text:
Прадукты Саламона на кожны дзень складалі: трыццаць кораў мукі пшанічнай і шэсьцьдзясят кораў іншай мукі, </p><i> Pradukty Salamona na kožny dzen′ skladalì: tryccac′ koraǔ mukì pšanìčnaj ì šès′c′dzâsât koraǔ ìnšaj mukì, </i>


text:
дзесяць валоў укормленых і дваццаць валоў з пашы, і сто авечак, акрамя аленяў і сарнаў, і сайгакаў і ўкормленых птушак; </p><i> dzesâc′ valoǔ ukormlenyh ì dvaccac′ valoǔ z pašy, ì sto avečak, akramâ alenâǔ ì sarnaǔ, ì sajgakaǔ ì ǔkormlenyh ptušak; </i>


text:
бо ён валадарыў над усёю зямлёю па гэты бок ракі, ад Тыпсаха да Газы, над усімі царамі па гэты бок ракі, і быў у яго мір з усімі навакольнымі краінамі. </p><i> bo ën valadaryǔ nad usëû zâmlëû pa gèty bok rakì, ad Typsaha da Gazy, nad usìmì caramì pa gèty bok rakì, ì byǔ u âgo mìr z usìmì navakol′nymì kraìnamì. </i>


text:
І жылі Юда і Ізраіль спакойна, кожны пад вінаграднікам сваім і пад смакоўніцаю сваёю, ад Дана да Вірсавіі, ва ўсе дні Саламона. </p><i> Ì žylì Ûda ì Ìzraìl′ spakojna, kožny pad vìnagradnìkam svaìm ì pad smakoǔnìcaû svaëû, ad Dana da Vìrsavìì, va ǔse dnì Salamona. </i>


text:
І было ў Саламона сорак тысяч стойлаў пад коней калясьнічых і дванаццаць тысяч для коньніцы. </p><i> Ì bylo ǔ Salamona sorak tysâč stojlaǔ pad konej kalâs′nìčyh ì dvanaccac′ tysâč dlâ kon′nìcy. </i>


text:
І тыя прыстаўнікі дастаўлялі цару Саламону ўсё належнае да стала цара, кожны ў свой месяц, і не дапускалі нястачы ні ў чым. </p><i> Ì tyâ prystaǔnìkì dastaǔlâlì caru Salamonu ǔsë naležnae da stala cara, kožny ǔ svoj mesâc, ì ne dapuskalì nâstačy nì ǔ čym. </i>


text:
І ячмень і салому коням і мулам дастаўлялі кожны ў сваю чаргу на месца, дзе быў цар. </p><i> Ì âčmen′ ì salomu konâm ì mulam dastaǔlâlì kožny ǔ svaû čargu na mesca, dze byǔ car. </i>


text:
<pb/>І даў Бог Саламону мудрасьць і вельмі вялікі розум - і шырокі розум, як пясок на беразе мора. </p><i> Ì daǔ Bog Salamonu mudras′c′ ì vel′mì vâlìkì rozum - ì šyrokì rozum, âk pâsok na beraze mora. </i>


text:
І была мудрасьць Саламонава вышэйшая за мудрасьць усіх сыноў усходу і за ўсю мудрасьць Егіпцянаў. </p><i> Ì byla mudras′c′ Salamonava vyšèjšaâ za mudras′c′ usìh synoǔ ushodu ì za ǔsû mudras′c′ Egìpcânaǔ. </i>


text:
Ён быў мудрэйшы за ўсіх людзей, мудрэйшы і за Этана Эзрахіта і Эмана, і Халкола і за Дарду, сыноў Малхола, і імя ягонае было ў славе ва ўсіх навакольных народаў. </p><i> Ën byǔ mudrèjšy za ǔsìh lûdzej, mudrèjšy ì za Ètana Èzrahìta ì Èmana, ì Halkola ì za Dardu, synoǔ Malhola, ì ìmâ âgonae bylo ǔ slave va ǔsìh navakol′nyh narodaǔ. </i>


text:
І прамовіў ён тры тысячы выслоўяў, і песьняў у яго было тысяча і пяць; </p><i> Ì pramovìǔ ën try tysâčy vysloǔâǔ, ì pes′nâǔ u âgo bylo tysâča ì pâc′; </i>


text:
і гаварыў ён пра дрэвы, ад кедра, што ў Ліване, да ісопу, што вырастае са сьцяны; гаварыў і пра жывёл, і пра птушак, і пра паўзуноў, і пра рыбу. </p><i> ì gavaryǔ ën pra drèvy, ad kedra, što ǔ Lìvane, da ìsopu, što vyrastae sa s′câny; gavaryǔ ì pra žyvël, ì pra ptušak, ì pra paǔzunoǔ, ì pra rybu. </i>


text:
І прыходзілі ад усіх народаў паслухаць мудрасьці Саламона, ад усіх цароў зямных, якія чулі пра мудрасьць ягоную. </p><i> Ì pryhodzìlì ad usìh narodaǔ pasluhac′ mudras′cì Salamona, ad usìh caroǔ zâmnyh, âkìâ čulì pra mudras′c′ âgonuû. </i>


text:
<pb/>І паслаў Хірам, цар Тырскі, слуг сваіх да Саламона, калі пачуў, што яго памазалі ў цара на месца бацькі ягонага; бо Хірам быў сябрам Давіда праз усё жыцьцё. </p><i> Ì paslaǔ Hìram, car Tyrskì, slug svaìh da Salamona, kalì pačuǔ, što âgo pamazalì ǔ cara na mesca bac′kì âgonaga; bo Hìram byǔ sâbram Davìda praz usë žyc′cë. </i>


text:
І паслаў такасама і Саламон да Хірама сказаць: </p><i> Ì paslaǔ takasama ì Salamon da Hìrama skazac′: </i>


text:
ты ведаеш, што Давід бацька мой, ня мог пабудаваць дом імя Госпада Бога свайго з прычыны войнаў з вакольнымі народамі, пакуль Гасподзь не ўпакорыў іх пад ступакі ног ягоных; </p><i> ty vedaeš, što Davìd bac′ka moj, nâ mog pabudavac′ dom ìmâ Gospada Boga svajgo z pryčyny vojnaǔ z vakol′nymì narodamì, pakul′ Gaspodz′ ne ǔpakoryǔ ìh pad stupakì nog âgonyh; </i>


text:
а цяпер Гасподзь Бог мой дараваў мне спакой адсюль: няма супраціўніка і няма болей перашкодаў; </p><i> a câper Gaspodz′ Bog moj daravaǔ mne spakoj adsûl′: nâma supracìǔnìka ì nâma bolej peraškodaǔ; </i>


text:
і вось, я маю намер пабудаваць дом імя Госпада Бога майго, як сказаў Гасподзь бацьку майму Давіду, кажучы: сын твой, якога Я пасаджу замест цябе на троне тваім, ён пабудуе дом імю Майму; </p><i> ì vos′, â maû namer pabudavac′ dom ìmâ Gospada Boga majgo, âk skazaǔ Gaspodz′ bac′ku majmu Davìdu, kažučy: syn tvoj, âkoga Â pasadžu zamest câbe na trone tvaìm, ën pabudue dom ìmû Majmu; </i>


text:
дык вось, загадай насячы мне кедраў зь Лівана; і вось, рабы мае будуць разам з тваімі рабамі, і я буду даваць табе плату за рабоў тваіх, якую ты вызначыш; бо ты ведаеш, што ў нас няма людзей, якія ўмелі б сячы дрэвы так, як Сіданяне. </p><i> dyk vos′, zagadaj nasâčy mne kedraǔ z′ Lìvana; ì vos′, raby mae buduc′ razam z tvaìmì rabamì, ì â budu davac′ tabe platu za raboǔ tvaìh, âkuû ty vyznačyš; bo ty vedaeš, što ǔ nas nâma lûdzej, âkìâ ǔmelì b sâčy drèvy tak, âk Sìdanâne. </i>


text:
<pb/>Калі пачуў Хірам словы Саламона, вельмі ўзрадаваўся і сказаў: дабраславёны сёньня Гасподзь, Які даў Давіду сына мудрага на кіраваньне гэтым шматлікім народам! </p><i> Kalì pačuǔ Hìram slovy Salamona, vel′mì ǔzradavaǔsâ ì skazaǔ: dabraslavëny sën′nâ Gaspodz′, Âkì daǔ Davìdu syna mudraga na kìravan′ne gètym šmatlìkìm narodam! </i>


text:
І паслаў Хірам да Саламона сказаць: я выслухаў тое, па што ты пасылаў да мяне, і выканаю ўсё жаданьне тваё пра дрэвы кедровыя і дрэвы кіпарысавыя: </p><i> Ì paslaǔ Hìram da Salamona skazac′: â vysluhaǔ toe, pa što ty pasylaǔ da mâne, ì vykanaû ǔsë žadan′ne tvaë pra drèvy kedrovyâ ì drèvy kìparysavyâ: </i>


text:
рабы мае зьвязуць іх зь Лівана да мора, і я плытамі дастаўлю іх морам да месца, якое ты назначыш мне, і там складу іх, і ты возьмеш; але і ты выканай маё жаданьне, каб дастаўляць хлеб майму дому. </p><i> raby mae z′vâzuc′ ìh z′ Lìvana da mora, ì â plytamì dastaǔlû ìh moram da mesca, âkoe ty naznačyš mne, ì tam skladu ìh, ì ty voz′meš; ale ì ty vykanaj maë žadan′ne, kab dastaǔlâc′ hleb majmu domu. </i>


text:
<pb/>І даваў Хірам Саламону дрэвы кедровыя і дрэвы кіпарысавыя, цалкам паводле яго жаданьня. </p><i> Ì davaǔ Hìram Salamonu drèvy kedrovyâ ì drèvy kìparysavyâ, calkam pavodle âgo žadan′nâ. </i>


text:
А Саламон даваў Хіраму дваццаць тысяч кораў пшаніцы на прадуктаваньне дома ягонага і дваццаць кораў аліўкавага чаўленага алею: столькі даваў Саламон Хіраму кожны год. </p><i> A Salamon davaǔ Hìramu dvaccac′ tysâč koraǔ pšanìcy na praduktavan′ne doma âgonaga ì dvaccac′ koraǔ alìǔkavaga čaǔlenaga aleû: stol′kì davaǔ Salamon Hìramu kožny god. </i>


text:
Гасподзь даў мудрасьць Саламону, як абяцаў яму. І быў мір паміж Хірамам і Саламонам, і яны заключылі паміж сабою ўгоду. </p><i> Gaspodz′ daǔ mudras′c′ Salamonu, âk abâcaǔ âmu. Ì byǔ mìr pamìž Hìramam ì Salamonam, ì âny zaklûčylì pamìž saboû ǔgodu. </i>


text:
<pb/>І абклаў цар Саламон павіннасьцю ўвесь Ізраіль; а павіннасьць складалася з трыццаці тысяч чалавек. </p><i> Ì abklaǔ car Salamon pavìnnas′cû ǔves′ Ìzraìl′; a pavìnnas′c′ skladalasâ z tryccacì tysâč čalavek. </i>


text:
І пасылаў іх на Ліван, па дзесяць тысяч на месяц, папераменна: месяц яны былі на Ліване, а два месяцы ў доме сваім. А Аданірам начальнічаў над імі. </p><i> Ì pasylaǔ ìh na Lìvan, pa dzesâc′ tysâč na mesâc, paperamenna: mesâc âny bylì na Lìvane, a dva mesâcy ǔ dome svaìm. A Adanìram načal′nìčaǔ nad ìmì. </i>


text:
Яшчэ ў Саламона было семдзесят тысяч пераносчыкаў цяжару і восемдзесят тысяч камнясекаў у горах, </p><i> Âščè ǔ Salamona bylo semdzesât tysâč peranosčykaǔ câžaru ì vosemdzesât tysâč kamnâsekaǔ u gorah, </i>


text:
акрамя трох тысяч трохсот начальнікаў, пастаўленых Саламонам над працаю дзеля назіраньня за народам, які выконваў працу. </p><i> akramâ troh tysâč trohsot načal′nìkaǔ, pastaǔlenyh Salamonam nad pracaû dzelâ nazìran′nâ za narodam, âkì vykonvaǔ pracu. </i>


text:
І загадаў цар прывозіць камяні вялікія, камяні дарагія, на падмураваньне дома, камяні абробленыя. </p><i> Ì zagadaǔ car pryvozìc′ kamânì vâlìkìâ, kamânì daragìâ, na padmuravan′ne doma, kamânì abroblenyâ. </i>


text:
І абсякалі іх работнікі Саламонавыя і работнікі Хірамавыя і Гіўліцяне, і рыхтавалі дрэвы і камяні на будоўлю дома. </p><i> Ì absâkalì ìh rabotnìkì Salamonavyâ ì rabotnìkì Hìramavyâ ì Gìǔlìcâne, ì ryhtavalì drèvy ì kamânì na budoǔlû doma. </i>


text:
<pb/>У чатырыста васьмідзясятым годзе пасьля выхаду сыноў Ізраілевых зь зямлі Егіпецкай, на чацьвёртым годзе цараваньня Саламона над Ізраілем, у месяцы Зіф, які ёсьць другі месяц, пачаў ён будаваць храм Госпаду. </p><i> U čatyrysta vas′mìdzâsâtym godze pas′lâ vyhadu synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì Egìpeckaj, na čac′vërtym godze caravan′nâ Salamona nad Ìzraìlem, u mesâcy Zìf, âkì ës′c′ drugì mesâc, pačaǔ ën budavac′ hram Gospadu. </i>


text:
Храм, які пабудаваў цар Саламон Госпаду, даўжынёю быў шэсьцьдзясят локцяў, шырынёю дваццаць і вышынёю трыццаць локцяў, </p><i> Hram, âkì pabudavaǔ car Salamon Gospadu, daǔžynëû byǔ šès′c′dzâsât lokcâǔ, šyrynëû dvaccac′ ì vyšynëû tryccac′ lokcâǔ, </i>


text:
і бабінец перад храмам дваццаць локцяў даўжыні, адпаведна шырыні храма, і дзесяць локцяў шырыні перад храмам. </p><i> ì babìnec perad hramam dvaccac′ lokcâǔ daǔžynì, adpavedna šyrynì hrama, ì dzesâc′ lokcâǔ šyrynì perad hramam. </i>


text:
І зрабіў ён у доме вокны рашотчатыя, глухія з адкосамі. </p><i> Ì zrabìǔ ën u dome vokny rašotčatyâ, gluhìâ z adkosamì. </i>


text:
І зрабіў прыбудову вакол сьценаў храма, вакол храма і Сьвятога Сьвятых і зрабіў бакавыя пакоі вакол. </p><i> Ì zrabìǔ prybudovu vakol s′cenaǔ hrama, vakol hrama ì S′vâtoga S′vâtyh ì zrabìǔ bakavyâ pakoì vakol. </i>


text:
Ніжні ярус прыбудовы шырынёю быў пяць локцяў, сярэдні шырынёю шэсьць локцяў, а трэці шырынёю сем локцяў; бо вакол храма звонку зроблены былі выступы, каб прыбудова не дакраналася да сьценаў храма. </p><i> Nìžnì ârus prybudovy šyrynëû byǔ pâc′ lokcâǔ, sârèdnì šyrynëû šès′c′ lokcâǔ, a trècì šyrynëû sem lokcâǔ; bo vakol hrama zvonku zrobleny bylì vystupy, kab prybudova ne dakranalasâ da s′cenaǔ hrama. </i>


text:
Калі будаваўся храм, на будоўлю ўжываліся абчасаныя камяні: ні молата, ні цесака, ні якога іншага жалезнага прыладзьдзя ня было чуваць у храме пры будаўніцтве яго. </p><i> Kalì budavaǔsâ hram, na budoǔlû ǔžyvalìsâ abčasanyâ kamânì: nì molata, nì cesaka, nì âkoga ìnšaga žaleznaga pryladz′dzâ nâ bylo čuvac′ u hrame pry budaǔnìctve âgo. </i>


text:
Уваход у сярэдні ярус быў з правага боку храма. Па круглых лесьвіцах уваходзілі ў сярэдні ярус, а ад сярэдняга ў трэці. </p><i> Uvahod u sârèdnì ârus byǔ z pravaga boku hrama. Pa kruglyh les′vìcah uvahodzìlì ǔ sârèdnì ârus, a ad sârèdnâga ǔ trècì. </i>


text:
І пабудаваў ён храм і скончыў яго, і ашаляваў храм кедровымі дошкамі. </p><i> Ì pabudavaǔ ën hram ì skončyǔ âgo, ì ašalâvaǔ hram kedrovymì doškamì. </i>


text:
І прыбудаваў да ўсяго храма бакавыя пакоі вышынёю пяць локцяў; яны прымацаваныя былі да храма кедровымі бярвеньнямі. </p><i> Ì prybudavaǔ da ǔsâgo hrama bakavyâ pakoì vyšynëû pâc′ lokcâǔ; âny prymacavanyâ bylì da hrama kedrovymì bârven′nâmì. </i>


text:
<pb/>І было слова Госпада Саламону, і сказана яму: </p><i> Ì bylo slova Gospada Salamonu, ì skazana âmu: </i>


text:
вось, ты будуеш храм: калі ты будзеш трымацца статутаў Маіх і рабіць паводле пастановаў Маіх і захоўваць усе запаведзі Мае, чынячы паводле іх, дык Я спраўджу на табе слова Маё, якое Я сказаў Давіду, бацьку твайму, </p><i> vos′, ty budueš hram: kalì ty budzeš trymacca statutaǔ Maìh ì rabìc′ pavodle pastanovaǔ Maìh ì zahoǔvac′ use zapavedzì Mae, čynâčy pavodle ìh, dyk Â spraǔdžu na tabe slova Maë, âkoe Â skazaǔ Davìdu, bac′ku tvajmu, </i>


text:
і буду жыць сярод сыноў Ізраілевых і не пакіну народу Майго Ізраіля. </p><i> ì budu žyc′ sârod synoǔ Ìzraìlevyh ì ne pakìnu narodu Majgo Ìzraìlâ. </i>


text:
І ашаляваў сьцены храма ўсярэдзіне кедровымі дошкамі; ад падлогі храма да столі ўсярэдзіне ашаляваў дрэвам і накрыў падлогу храма кіпарысавымі дошкамі. </p><i> Ì ašalâvaǔ s′ceny hrama ǔsârèdzìne kedrovymì doškamì; ad padlogì hrama da stolì ǔsârèdzìne ašalâvaǔ drèvam ì nakryǔ padlogu hrama kìparysavymì doškamì. </i>


text:
І зладзіў у заднім баку храма, за дваццаць локцяў ад краю, сьцяну, і ашаляваў сьцены і столь кедровымі дошкамі, і асталяваў давір для Сьвятога Сьвятых. </p><i> Ì zladzìǔ u zadnìm baku hrama, za dvaccac′ lokcâǔ ad kraû, s′cânu, ì ašalâvaǔ s′ceny ì stol′ kedrovymì doškamì, ì astalâvaǔ davìr dlâ S′vâtoga S′vâtyh. </i>


text:
Сорак локцяў быў храм, гэта значыць, пярэдняя частка храма. </p><i> Sorak lokcâǔ byǔ hram, gèta značyc′, pârèdnââ častka hrama. </i>


text:
На кедрах усярэдзіне храма былі выразаны падабенствы гуркоў і кветак, якія распускаюцца; усё было пакрыта кедрам, каменя ня відаць было. </p><i> Na kedrah usârèdzìne hrama bylì vyrazany padabenstvy gurkoǔ ì kvetak, âkìâ raspuskaûcca; usë bylo pakryta kedram, kamenâ nâ vìdac′ bylo. </i>


text:
<pb/>А Сьвятое Сьвятых усярэдзіне храма ён падрыхтаваў на тое, каб паставіць там каўчэг запавета Гасподняга. </p><i> A S′vâtoe S′vâtyh usârèdzìne hrama ën padryhtavaǔ na toe, kab pastavìc′ tam kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga. </i>


text:
І Сьвятое Сьвятых было даўжынёю дваццаць локцяў, шырынёю дваццаць локцяў і вышынёю дваццаць локцяў; ён абклаў яго чыстым золатам; абклаў таксама і кедровы ахвярнік. </p><i> Ì S′vâtoe S′vâtyh bylo daǔžynëû dvaccac′ lokcâǔ, šyrynëû dvaccac′ lokcâǔ ì vyšynëû dvaccac′ lokcâǔ; ën abklaǔ âgo čystym zolatam; abklaǔ taksama ì kedrovy ahvârnìk. </i>


text:
І абклаў Саламон храм усярэдзіне чыстым золатам, і працягнуў залатыя ланцугі перад давірам, і абклаў яго золатам. </p><i> Ì abklaǔ Salamon hram usârèdzìne čystym zolatam, ì pracâgnuǔ zalatyâ lancugì perad davìram, ì abklaǔ âgo zolatam. </i>


text:
Увесь храм ён абклаў золатам, увесь храм да канца, і ўвесь ахвярнік, які перад давірам, абклаў золатам. </p><i> Uves′ hram ën abklaǔ zolatam, uves′ hram da kanca, ì ǔves′ ahvârnìk, âkì perad davìram, abklaǔ zolatam. </i>


text:
<pb/>І зрабіў у давіры двух херувімаў з масьлічнага дрэва, вышынёю ў дзесяць локцяў. </p><i> Ì zrabìǔ u davìry dvuh heruvìmaǔ z mas′lìčnaga drèva, vyšynëû ǔ dzesâc′ lokcâǔ. </i>


text:
Адно крыло херувіма было пяць локцяў і другое крыло херувіма было пяць локцяў; дзесяць локцяў было ад аднаго канца крылаў яго да другога канца крылаў яго. </p><i> Adno krylo heruvìma bylo pâc′ lokcâǔ ì drugoe krylo heruvìma bylo pâc′ lokcâǔ; dzesâc′ lokcâǔ bylo ad adnago kanca krylaǔ âgo da drugoga kanca krylaǔ âgo. </i>


text:
Дзесяць локцяў і другі херувім; аднолькавай меры і аднолькавага выгляду абодва херувімы. </p><i> Dzesâc′ lokcâǔ ì drugì heruvìm; adnol′kavaj mery ì adnol′kavaga vyglâdu abodva heruvìmy. </i>


text:
Вышыня аднаго херувіма дзесяць локцяў, а таксама і другога херувіма. </p><i> Vyšynâ adnago heruvìma dzesâc′ lokcâǔ, a taksama ì drugoga heruvìma. </i>


text:
І паставіў ён херувімаў сярод унутранай часткі храма. А крылы ў херувімаў былі раскінутыя, і даставала крыло аднаго да адной сьцяны, а крыло другога херувіма даставала да другой сьцяны; а другія крылы іх сярод храма сыходзіліся крыло да крыла. </p><i> Ì pastavìǔ ën heruvìmaǔ sârod unutranaj častkì hrama. A kryly ǔ heruvìmaǔ bylì raskìnutyâ, ì dastavala krylo adnago da adnoj s′câny, a krylo drugoga heruvìma dastavala da drugoj s′câny; a drugìâ kryly ìh sârod hrama syhodzìlìsâ krylo da kryla. </i>


text:
<pb/>І на ўсіх сьценах храма вакол зрабіў розныя выявы херувімаў і пальмавых дрэў і кветак, якія распускаюцца, усярэдзіне і звонку. </p><i> Ì na ǔsìh s′cenah hrama vakol zrabìǔ roznyâ vyâvy heruvìmaǔ ì pal′mavyh drèǔ ì kvetak, âkìâ raspuskaûcca, usârèdzìne ì zvonku. </i>


text:
І падлогу ў храме абклаў золатам ва ўнутранай і пярэдняй частках. </p><i> Ì padlogu ǔ hrame abklaǔ zolatam va ǔnutranaj ì pârèdnâj častkah. </i>


text:
Для ўваходу ў давір зрабіў дзьверы з масьлічнага дрэва, з пяцікутнымі вушакамі. </p><i> Dlâ ǔvahodu ǔ davìr zrabìǔ dz′very z mas′lìčnaga drèva, z pâcìkutnymì vušakamì. </i>


text:
На двух палавінах дзьвярэй з масьлічнага дрэва ён зрабіў розных херувімаў і пальмы і кветкі, якія распускаюцца, і абклаў золатам; пакрыў золатам і херувімаў і пальмы. </p><i> Na dvuh palavìnah dz′vârèj z mas′lìčnaga drèva ën zrabìǔ roznyh heruvìmaǔ ì pal′my ì kvetkì, âkìâ raspuskaûcca, ì abklaǔ zolatam; pakryǔ zolatam ì heruvìmaǔ ì pal′my. </i>


text:
І каля ўваходу ў храм зрабіў вушакі з масьлічнага дрэва чатырохкутныя </p><i> Ì kalâ ǔvahodu ǔ hram zrabìǔ vušakì z mas′lìčnaga drèva čatyrohkutnyâ </i>


text:
і двое дзьвярэй з кіпарысавага дрэва; абедзьве палавіны адных дзьвярэй былі рухомыя, і абедзьве палавіны другіх дзьвярэй былі рухомыя. </p><i> ì dvoe dz′vârèj z kìparysavaga drèva; abedz′ve palavìny adnyh dz′vârèj bylì ruhomyâ, ì abedz′ve palavìny drugìh dz′vârèj bylì ruhomyâ. </i>


text:
І выразаў на іх херувімаў і пальмы і кветкі, якія распускаюцца, і абклаў золатам па разьбе. </p><i> Ì vyrazaǔ na ìh heruvìmaǔ ì pal′my ì kvetkì, âkìâ raspuskaûcca, ì abklaǔ zolatam pa raz′be. </i>


text:
І пабудаваў унутраны двор з трох радоў абчасанага каменю і з раду кедровых брусоў. </p><i> Ì pabudavaǔ unutrany dvor z troh radoǔ abčasanaga kamenû ì z radu kedrovyh brusoǔ. </i>


text:
<pb/>На чацьвёртым годзе, у месяцы Зіф, заклаў ён аснову храму Госпада, </p><i> Na čac′vërtym godze, u mesâcy Zìf, zaklaǔ ën asnovu hramu Gospada, </i>


text:
а на адзінаццатым годзе, у месяцы Бул, - гэта месяц восьмы, - ён закончыў храм з усімі прыналежнасьцямі яго і паводле ўсіх прадпісаньняў ягоных: будаваў яго сем гадоў. </p><i> a na adzìnaccatym godze, u mesâcy Bul, - gèta mesâc vos′my, - ën zakončyǔ hram z usìmì prynaležnas′câmì âgo ì pavodle ǔsìh pradpìsan′nâǔ âgonyh: budavaǔ âgo sem gadoǔ. </i>


text:
<pb/>А свой дом Саламон будаваў трынаццаць гадоў і закончыў увесь дом свой. </p><i> A svoj dom Salamon budavaǔ trynaccac′ gadoǔ ì zakončyǔ uves′ dom svoj. </i>


text:
І пабудаваў ён дом з дрэва Ліванскага, даўжынёю сто локцяў, шырынёю пяцьдзясят локцяў, а вышынёю трыццаць локцяў, на чатырох радах кедровых слупоў; і кедровыя бярвеньні пакладзены былі на слупах. </p><i> Ì pabudavaǔ ën dom z drèva Lìvanskaga, daǔžynëû sto lokcâǔ, šyrynëû pâc′dzâsât lokcâǔ, a vyšynëû tryccac′ lokcâǔ, na čatyroh radah kedrovyh slupoǔ; ì kedrovyâ bârven′nì pakladzeny bylì na slupah. </i>


text:
І насланы быў памост з кедра над бярвеньнямі на сарака пяці слупах, па пятнаццаць у рад. </p><i> Ì naslany byǔ pamost z kedra nad bârven′nâmì na saraka pâcì slupah, pa pâtnaccac′ u rad. </i>


text:
Аконных вушакоў было тры рады; і тры рады вокан, акно насупраць акна. </p><i> Akonnyh vušakoǔ bylo try rady; ì try rady vokan, akno nasuprac′ akna. </i>


text:
І ўсе дзьверы і дзьвярныя вушакі былі чатырохвугольныя, і акно насупраць акна, у тры рады. </p><i> Ì ǔse dz′very ì dz′vârnyâ vušakì bylì čatyrohvugol′nyâ, ì akno nasuprac′ akna, u try rady. </i>


text:
І бабінец са слупоў зрабіў ён даўжынёю пяцьдзясят локцяў, шырынёю трыццаць локцяў, і перад імі ганак, і слупы, і парог перад імі. </p><i> Ì babìnec sa slupoǔ zrabìǔ ën daǔžynëû pâc′dzâsât lokcâǔ, šyrynëû tryccac′ lokcâǔ, ì perad ìmì ganak, ì slupy, ì parog perad ìmì. </i>


text:
Яшчэ бабінец з пасадам, зь якога ён судзіў, бабінец для судзілішча зрабіў ён і пакрыў усе падлогі кедрам. </p><i> Âščè babìnec z pasadam, z′ âkoga ën sudzìǔ, babìnec dlâ sudzìlìšča zrabìǔ ën ì pakryǔ use padlogì kedram. </i>


text:
У доме, дзе ён жыў, другі двор за бабінцам быў такога самага ўсталяваньня. І ў доме дачкі фараонавай, якую ўзяў за сябе Саламон, ён зрабіў такі самы бабінец. </p><i> U dome, dze ën žyǔ, drugì dvor za babìncam byǔ takoga samaga ǔstalâvan′nâ. Ì ǔ dome dačkì faraonavaj, âkuû ǔzâǔ za sâbe Salamon, ën zrabìǔ takì samy babìnec. </i>


text:
Усё гэта было зроблена з дарагіх камянёў, абчасаных паводле памеру, абрэзаных пілою, з унутранага і вонкавага боку, ад асновы да выступаў, і з вонкавага боку да вялікага двара. </p><i> Usë gèta bylo zroblena z daragìh kamânëǔ, abčasanyh pavodle pameru, abrèzanyh pìloû, z unutranaga ì vonkavaga boku, ad asnovy da vystupaǔ, ì z vonkavaga boku da vâlìkaga dvara. </i>


text:
І ў фундамент пакладзены былі камяні дарагія, камяні вялікія, камяні дзесяць локцяў і камяні восем локцяў, </p><i> Ì ǔ fundament pakladzeny bylì kamânì daragìâ, kamânì vâlìkìâ, kamânì dzesâc′ lokcâǔ ì kamânì vosem lokcâǔ, </i>


text:
і зьверху дарагія камяні, абчасаныя паводле памеру, і кедр. </p><i> ì z′verhu daragìâ kamânì, abčasanyâ pavodle pameru, ì kedr. </i>


text:
Вялікі двор абгароджаны быў вакол трыма радамі часаных камянёў і адным радам кедровых бярвеньняў; таксама і ўнутраны двор храма Госпада і бабінец храма. </p><i> Vâlìkì dvor abgarodžany byǔ vakol tryma radamì časanyh kamânëǔ ì adnym radam kedrovyh bârven′nâǔ; taksama ì ǔnutrany dvor hrama Gospada ì babìnec hrama. </i>


text:
сына адной удавы, з калена Нэфталімавага. Бацька яго Тыранін быў меднік; ён меў здольнасьць, майстэрства і ўменьне вырабляць усялякія рэчы зь медзі. І прыйшоў ён да цара Саламона і рабіў у яго ўсялякую працу: </p><i> syna adnoj udavy, z kalena Nèftalìmavaga. Bac′ka âgo Tyranìn byǔ mednìk; ën meǔ zdol′nas′c′, majstèrstva ì ǔmen′ne vyrablâc′ usâlâkìâ rèčy z′ medzì. Ì pryjšoǔ ën da cara Salamona ì rabìǔ u âgo ǔsâlâkuû pracu: </i>


text:
<pb/>і зрабіў ён два медныя слупы, кожны па васемнаццаць локцяў вышынёю, і шнурок дванаццаць локцяў абдымаў той і другі слуп; </p><i> ì zrabìǔ ën dva mednyâ slupy, kožny pa vasemnaccac′ lokcâǔ vyšynëû, ì šnurok dvanaccac′ lokcâǔ abdymaǔ toj ì drugì slup; </i>


text:
і два вянкі, вылітыя зь медзі, ён зрабіў, каб пакласьці на вярху слупоў: пяць локцяў вышыні ў адным вянку і пяць локцяў вышыні ў другім вянку; </p><i> ì dva vânkì, vylìtyâ z′ medzì, ën zrabìǔ, kab paklas′cì na vârhu slupoǔ: pâc′ lokcâǔ vyšynì ǔ adnym vânku ì pâc′ lokcâǔ vyšynì ǔ drugìm vânku; </i>


text:
сеткі плеценага вырабу і шнуркі ў выглядзе ланцужкоў для вянкоў, якія былі на вярху слупоў: сем на адным вянку і сем на другім вянку. </p><i> setkì plecenaga vyrabu ì šnurkì ǔ vyglâdze lancužkoǔ dlâ vânkoǔ, âkìâ bylì na vârhu slupoǔ: sem na adnym vânku ì sem na drugìm vânku. </i>


text:
Так зрабіў ён слупы і два рады гранатавых яблыкаў вакол сеткі, каб пакрыць вянкі, якія наверсе слупоў; тое самае зрабіў і для другога вянка. </p><i> Tak zrabìǔ ën slupy ì dva rady granatavyh âblykaǔ vakol setkì, kab pakryc′ vânkì, âkìâ naverse slupoǔ; toe samae zrabìǔ ì dlâ drugoga vânka. </i>


text:
А ў бабінцы вянкі наверсе слупоў зроблены як лілеі, чатыры локці, </p><i> A ǔ babìncy vânkì naverse slupoǔ zrobleny âk lìleì, čatyry lokcì, </i>


text:
і вянкі на абодвух слупах наверсе, проста над выпуклінай, якая каля сеткі; і на другім вянку, радамі вакол, дзьвесьце гранатавых яблыкаў. </p><i> ì vânkì na abodvuh slupah naverse, prosta nad vypuklìnaj, âkaâ kalâ setkì; ì na drugìm vânku, radamì vakol, dz′ves′ce granatavyh âblykaǔ. </i>


text:
І паставіў слупы да бабінца храма; паставіў слуп па правы бок і даў яму імя Яхін, і паставіў слуп па левы бок і даў яму імя Воаз. </p><i> Ì pastavìǔ slupy da babìnca hrama; pastavìǔ slup pa pravy bok ì daǔ âmu ìmâ Âhìn, ì pastavìǔ slup pa levy bok ì daǔ âmu ìmâ Voaz. </i>


text:
І над слупамі паставіў вянкі, зробленыя як лілеі. Так закончана праца над слупамі. </p><i> Ì nad slupamì pastavìǔ vânkì, zroblenyâ âk lìleì. Tak zakončana praca nad slupamì. </i>


text:
<pb/>І зрабіў літае зь медзі мора, - ад краю яго да краю яго дзесяць локцяў, - зусім круглае, вышынёю пяць локцяў, і шнурок трыццаць локцяў абымаў яго вакол. </p><i> Ì zrabìǔ lìtae z′ medzì mora, - ad kraû âgo da kraû âgo dzesâc′ lokcâǔ, - zusìm kruglae, vyšynëû pâc′ lokcâǔ, ì šnurok tryccac′ lokcâǔ abymaǔ âgo vakol. </i>


text:
Падабенствы гуркоў пад краямі яго акружалі яго па дзесяць на локаць, акружалі мора з усіх бакоў у два рады; падабенствы гуркоў былі вылітыя з адным ліцьцём. </p><i> Padabenstvy gurkoǔ pad kraâmì âgo akružalì âgo pa dzesâc′ na lokac′, akružalì mora z usìh bakoǔ u dva rady; padabenstvy gurkoǔ bylì vylìtyâ z adnym lìc′cëm. </i>


text:
Яно стаяла на дванаццаці валах: тры глядзелі на поўнач, тры глядзелі на захад, тры глядзелі на поўдзень і тры глядзелі на ўсход; мора ляжала на іх, і зады іх былі павернутыя ўсярэдзіну пад яго. </p><i> Âno staâla na dvanaccacì valah: try glâdzelì na poǔnač, try glâdzelì na zahad, try glâdzelì na poǔdzen′ ì try glâdzelì na ǔshod; mora lâžala na ìh, ì zady ìh bylì pavernutyâ ǔsârèdzìnu pad âgo. </i>


text:
Таўшчынёю яно было ў далонь, і краі яго, зробленыя падобна да беражкоў чары, былі падобныя на лілею, якая распусьцілася. Яно ўмяшчала дзьве тысячы батаў. </p><i> Taǔščynëû âno bylo ǔ dalon′, ì kraì âgo, zroblenyâ padobna da beražkoǔ čary, bylì padobnyâ na lìleû, âkaâ raspus′cìlasâ. Âno ǔmâščala dz′ve tysâčy bataǔ. </i>


text:
<pb/>І зрабіў ён дзесяць медных падставак; даўжыня кожнай падстаўкі - чатыры локці, шырыня - чатыры локці і тры локці - вышыня. </p><i> Ì zrabìǔ ën dzesâc′ mednyh padstavak; daǔžynâ kožnaj padstaǔkì - čatyry lokcì, šyrynâ - čatyry lokcì ì try lokcì - vyšynâ. </i>


text:
І вось будова падставак: у іх сьцены, сьцены паміж навугольнымі пласьцінамі; </p><i> Ì vos′ budova padstavak: u ìh s′ceny, s′ceny pamìž navugol′nymì plas′cìnamì; </i>


text:
на сьценах, якія паміж навугольнікамі, ільвы, валы і херувімы; таксама і на навугольніках, а вышэй і ніжэй ільвоў і валоў - раскідзістыя вянкі; </p><i> na s′cenah, âkìâ pamìž navugol′nìkamì, ìl′vy, valy ì heruvìmy; taksama ì na navugol′nìkah, a vyšèj ì nìžèj ìl′voǔ ì valoǔ - raskìdzìstyâ vânkì; </i>


text:
каля кожнай падстаўкі па чатыры медныя колы і восі медныя. На чатырох кутах выступы накшталт плячэй, выступы літыя зьнізу, пад чараю, каля кожнага вянка. </p><i> kalâ kožnaj padstaǔkì pa čatyry mednyâ koly ì vosì mednyâ. Na čatyroh kutah vystupy nakštalt plâčèj, vystupy lìtyâ z′nìzu, pad čaraû, kalâ kožnaga vânka. </i>


text:
Адтуліна ад унутранага вянка адзін локаць; адтуліна яго круглая, як у падножжа слупоў, паўтара локця і каля адтуліны яго выявы; але бакавыя сьцены чатырохкутныя, ня круглыя. </p><i> Adtulìna ad unutranaga vânka adzìn lokac′; adtulìna âgo kruglaâ, âk u padnožža slupoǔ, paǔtara lokcâ ì kalâ adtulìny âgo vyâvy; ale bakavyâ s′ceny čatyrohkutnyâ, nâ kruglyâ. </i>


text:
Пад сьценамі было чатыры колы, і восі колаў у падстаўках; вышыня кожнага кола - паўтара локця. </p><i> Pad s′cenamì bylo čatyry koly, ì vosì kolaǔ u padstaǔkah; vyšynâ kožnaga kola - paǔtara lokcâ. </i>


text:
Будова колаў такая самая, як і будова колаў у калясьніцы; восі іх і абады іх і сьпіцы іх, усё было літое. </p><i> Budova kolaǔ takaâ samaâ, âk ì budova kolaǔ u kalâs′nìcy; vosì ìh ì abady ìh ì s′pìcy ìh, usë bylo lìtoe. </i>


text:
Чатыры выступы на чатырох кутах кожнай падстаўкі; з падстаўкі выходзілі выступы яе. </p><i> Čatyry vystupy na čatyroh kutah kožnaj padstaǔkì; z padstaǔkì vyhodzìlì vystupy âe. </i>


text:
І наверсе падстаўкі круглае ўзвышэньне на паўлокця вышыні; і на версе падстаўкі тронкі яе і сьцены яе з адной зь ёю масы. </p><i> Ì naverse padstaǔkì kruglae ǔzvyšèn′ne na paǔlokcâ vyšynì; ì na verse padstaǔkì tronkì âe ì s′ceny âe z adnoj z′ ëû masy. </i>


text:
І вырабіў ён на дошчачках яе тронкі і на сьценах яе херувімаў, львоў і пальмы, колькі дзе дазваляла месца, і вакол раскідзістыя вянкі. </p><i> Ì vyrabìǔ ën na doščačkah âe tronkì ì na s′cenah âe heruvìmaǔ, l′voǔ ì pal′my, kol′kì dze dazvalâla mesca, ì vakol raskìdzìstyâ vânkì. </i>


text:
Так зрабіў ён дзесяць падставак: ва ўсіх іх адно ліцьцё, адна мера, адзін выгляд. </p><i> Tak zrabìǔ ën dzesâc′ padstavak: va ǔsìh ìh adno lìc′cë, adna mera, adzìn vyglâd. </i>


text:
<pb/>І зрабіў дзесяць медных умывальніц: кожная ўмывальніца мясьціла сорак батаў, кожная ўмывальніца была чатыры локці, кожная ўмывальніца стаяла на адной зь дзесяці падставак. </p><i> Ì zrabìǔ dzesâc′ mednyh umyval′nìc: kožnaâ ǔmyval′nìca mâs′cìla sorak bataǔ, kožnaâ ǔmyval′nìca byla čatyry lokcì, kožnaâ ǔmyval′nìca staâla na adnoj z′ dzesâcì padstavak. </i>


text:
І расставіў падстаўкі - пяць па правым баку храма і пяць па левым баку храма, а мора паставіў па правым баку храма, на паўднёва-ўсходнім баку. </p><i> Ì rasstavìǔ padstaǔkì - pâc′ pa pravym baku hrama ì pâc′ pa levym baku hrama, a mora pastavìǔ pa pravym baku hrama, na paǔdnëva-ǔshodnìm baku. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Хірам умывальніцы і лапаткі і чары. І закончыў Хірам усю працу, якую рабіў у цара Саламона для храма Гасподняга: </p><i> Ì zrabìǔ Hìram umyval′nìcy ì lapatkì ì čary. Ì zakončyǔ Hìram usû pracu, âkuû rabìǔ u cara Salamona dlâ hrama Gaspodnâga: </i>


text:
два слупы і дзьве апаяскі вянкоў, якія наверсе слупоў,і дзьве сеткі для накрываньня двух апаясак вянкоў, якія наверсе слупоў; </p><i> dva slupy ì dz′ve apaâskì vânkoǔ, âkìâ naverse slupoǔ,ì dz′ve setkì dlâ nakryvan′nâ dvuh apaâsak vânkoǔ, âkìâ naverse slupoǔ; </i>


text:
і чатырыста гранатавых яблыкаў на кожную сетку, для накрываньня двух апаясак вянкоў, што на слупах; </p><i> ì čatyrysta granatavyh âblykaǔ na kožnuû setku, dlâ nakryvan′nâ dvuh apaâsak vânkoǔ, što na slupah; </i>


text:
і дзесяць падставак і дзесяць умывальніц на падстаўках; </p><i> ì dzesâc′ padstavak ì dzesâc′ umyval′nìc na padstaǔkah; </i>


text:
і тазы, і лапаткі, і чары. Усе рэчы, якія зрабіў Хірам цару Саламону для храма Госпада, з паліраванай медзі. </p><i> ì tazy, ì lapatkì, ì čary. Use rèčy, âkìâ zrabìǔ Hìram caru Salamonu dlâ hrama Gospada, z palìravanaj medzì. </i>


text:
Цар выліваў іх у гліністай зямлі, у ваколіцах Ярдана, паміж Сакхотам і Цартанам. </p><i> Car vylìvaǔ ìh u glìnìstaj zâmlì, u vakolìcah Ârdana, pamìž Sakhotam ì Cartanam. </i>


text:
І паставіў Саламон усе гэтыя рэчы на месца. З прычыны іх вялікага мноства, вага медзі ня вызначаная. </p><i> Ì pastavìǔ Salamon use gètyâ rèčy na mesca. Z pryčyny ìh vâlìkaga mnostva, vaga medzì nâ vyznačanaâ. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Саламон усе рэчы, якія ў храме Госпада: залаты ахвярнік і залаты стол, на якім хлябы выстаўленыя; </p><i> Ì zrabìǔ Salamon use rèčy, âkìâ ǔ hrame Gospada: zalaty ahvârnìk ì zalaty stol, na âkìm hlâby vystaǔlenyâ; </i>


text:
і сьвяцільні - пяць па правы бок і пяць па левы бок, перад заднім аддзяленьнем храма, з чыстага золата, і кветкі, і лампадкі, і абцужкі з золата; </p><i> ì s′vâcìl′nì - pâc′ pa pravy bok ì pâc′ pa levy bok, perad zadnìm addzâlen′nem hrama, z čystaga zolata, ì kvetkì, ì lampadkì, ì abcužkì z zolata; </i>


text:
і місы, і нажы, і чары, і латкі, і кадзільніцы з чыстага золата, і петлі ў дзьвярах унутранага храма ў Сьвятым Сьвятых і ў дзьвярах у храме таксама з золата. </p><i> ì mìsy, ì nažy, ì čary, ì latkì, ì kadzìl′nìcy z čystaga zolata, ì petlì ǔ dz′vârah unutranaga hrama ǔ S′vâtym S′vâtyh ì ǔ dz′vârah u hrame taksama z zolata. </i>


text:
Так зьвершана ўся праца, якую рабіў цар Саламон для храма Госпада. І прынёс Саламон прысьвечанае Давідам, бацькам ягоным; срэбра і золата і рэчы аддаў у скарбніцы храма Гасподняга. </p><i> Tak z′veršana ǔsâ praca, âkuû rabìǔ car Salamon dlâ hrama Gospada. Ì prynës Salamon prys′večanae Davìdam, bac′kam âgonym; srèbra ì zolata ì rèčy addaǔ u skarbnìcy hrama Gaspodnâga. </i>


text:
<pb/>Тады склікаў Саламон старэйшынаў Ізраільскіх і ўсіх начальнікаў каленаў, галоўных ад пакаленьняў сыноў Ізраілевых да цара Саламона ў Ерусалім, каб перанесьці каўчэг запавета Гасподняга з горада Давідавага, гэта значыць Сіёна. </p><i> Tady sklìkaǔ Salamon starèjšynaǔ Ìzraìl′skìh ì ǔsìh načal′nìkaǔ kalenaǔ, galoǔnyh ad pakalen′nâǔ synoǔ Ìzraìlevyh da cara Salamona ǔ Erusalìm, kab peranes′cì kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga z gorada Davìdavaga, gèta značyc′ Sìëna. </i>


text:
І сабраліся да цара Саламона на сьвята ўсе Ізраільцяне, у месяцы Атаніме, які ёсьць сёмы месяц. </p><i> Ì sabralìsâ da cara Salamona na s′vâta ǔse Ìzraìl′câne, u mesâcy Atanìme, âkì ës′c′ sëmy mesâc. </i>


text:
І рашылі ўсе старэйшыны Ізраілевыя; і паднялі сьвяшчэнны каўчэг, </p><i> Ì rašylì ǔse starèjšyny Ìzraìlevyâ; ì padnâlì s′vâščènny kaǔčèg, </i>


text:
і панесьлі каўчэг Гасподні і скінію сходу і ўсе сьвяшчэнныя рэчы, якія былі ў скініі; і несьлі іх сьвятары і лявіты. </p><i> ì panes′lì kaǔčèg Gaspodnì ì skìnìû shodu ì ǔse s′vâščènnyâ rèčy, âkìâ bylì ǔ skìnìì; ì nes′lì ìh s′vâtary ì lâvìty. </i>


text:
А цар Саламон і зь ім усё супольства Ізраільскае, што сабралася да яго, ішлі перад каўчэгам, прыносячы ахвяры з дробнага і буйнога быдла, якое немагчыма палічыць і вызначыць паводле мноства яго. </p><i> A car Salamon ì z′ ìm usë supol′stva Ìzraìl′skae, što sabralasâ da âgo, ìšlì perad kaǔčègam, prynosâčy ahvâry z drobnaga ì bujnoga bydla, âkoe nemagčyma palìčyc′ ì vyznačyc′ pavodle mnostva âgo. </i>


text:
<pb/>І ўнесьлі сьвятары каўчэг запавета Гасподняга на месца ягонае, у давір храма, у Сьвятое Сьвятых, на крылы херувімаў. </p><i> Ì ǔnes′lì s′vâtary kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga na mesca âgonae, u davìr hrama, u S′vâtoe S′vâtyh, na kryly heruvìmaǔ. </i>


text:
Бо херувімы распасьціралі свае крылы над месцам каўчэга, і пакрывалі херувімы зьверху каўчэг і жэрдкі яго. </p><i> Bo heruvìmy raspas′cìralì svae kryly nad mescam kaǔčèga, ì pakryvalì heruvìmy z′verhu kaǔčèg ì žèrdkì âgo. </i>


text:
І высунуліся жэрдкі так, што галоўкі жэрдак відны былі зь сьвяцілішча перад давірам, але ня выходзілі вонкі; яны там і да сёньня. </p><i> Ì vysunulìsâ žèrdkì tak, što galoǔkì žèrdak vìdny bylì z′ s′vâcìlìšča perad davìram, ale nâ vyhodzìlì vonkì; âny tam ì da sën′nâ. </i>


text:
У каўчэгу нічога ня было, апрача двух каменных скрыжаляў, якія паклаў туды Майсей на Харыве, калі Гасподзь заключыў запавет з сынамі Ізраілевымі, пасьля выхаду іх зь зямлі Егіпецкай. </p><i> U kaǔčègu nìčoga nâ bylo, aprača dvuh kamennyh skryžalâǔ, âkìâ paklaǔ tudy Majsej na Haryve, kalì Gaspodz′ zaklûčyǔ zapavet z synamì Ìzraìlevymì, pas′lâ vyhadu ìh z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
Калі сьвятары выйшлі зь сьвяцілішча, воблака напоўніла дом Гасподні; </p><i> Kalì s′vâtary vyjšlì z′ s′vâcìlìšča, voblaka napoǔnìla dom Gaspodnì; </i>


text:
і не маглі сьвятары стаяць на набажэнстве з прычыны воблака; бо слава Гасподняя напоўніла храм Гасподні. </p><i> ì ne maglì s′vâtary staâc′ na nabažènstve z pryčyny voblaka; bo slava Gaspodnââ napoǔnìla hram Gaspodnì. </i>


text:
<pb/>Тады сказаў Саламон: Гасподзь сказаў, што Ён упадабаў быць у імгле; </p><i> Tady skazaǔ Salamon: Gaspodz′ skazaǔ, što Ën upadabaǔ byc′ u ìmgle; </i>


text:
я пабудаваў храм у жытлішчы Табе, месца, каб быць Табе вечна. </p><i> â pabudavaǔ hram u žytlìščy Tabe, mesca, kab byc′ Tabe večna. </i>


text:
І павярнуўся цар абліччам сваім, і дабраславіў увесь сход Ізраільцянаў; увесь сход Ізраільцянаў стаяў. </p><i> Ì pavârnuǔsâ car ablìččam svaìm, ì dabraslavìǔ uves′ shod Ìzraìl′cânaǔ; uves′ shod Ìzraìl′cânaǔ staâǔ. </i>


text:
І сказаў: дабраславёны Гасподзь, Бог Ізраілеў, Які сказаў вуснамі сваімі Давіду, бацьку майму, і сёньня выканаў рукою сваёю! Ён казаў: </p><i> Ì skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′, Bog Ìzraìleǔ, Âkì skazaǔ vusnamì svaìmì Davìdu, bac′ku majmu, ì sën′nâ vykanaǔ rukoû svaëû! Ën kazaǔ: </i>


text:
з таго дня, як Я вывеў народ Мой Ізраіля зь Егіпта, Я ня выбраў горада ў ніводным з каленаў Ізраілевых, каб пабудаваны быў дом, у якім было б імя Маё; і выбраў Давіда, каб быць яму над народам Маім Ізраілем. </p><i> "z tago dnâ, âk Â vyveǔ narod Moj Ìzraìlâ z′ Egìpta, Â nâ vybraǔ gorada ǔ nìvodnym z kalenaǔ Ìzraìlevyh, kab pabudavany byǔ dom, u âkìm bylo b ìmâ Maë; ì vybraǔ Davìda, kab byc′ âmu nad narodam Maìm Ìzraìlem". </i>


text:
У Давіда, бацькі майго, было на сэрцы пабудаваць храм імя Госпада, Бога Ізраілевага; </p><i> U Davìda, bac′kì majgo, bylo na sèrcy pabudavac′ hram ìmâ Gospada, Boga Ìzraìlevaga; </i>


text:
але Гасподзь сказаў Давіду, бацьку майму: "у цябе ёсьць на сэрцы пабудаваць храм імю Майму; добра, што гэта ў цябе ляжыць на сэрцы; </p><i> ale Gaspodz′ skazaǔ Davìdu, bac′ku majmu: "u câbe ës′c′ na sèrcy pabudavac′ hram ìmû Majmu; dobra, što gèta ǔ câbe lâžyc′ na sèrcy; </i>


text:
аднак ты не пабудуеш храм, а сын твой, які выйшаў са сьцёгнаў тваіх, ён пабудуе храм імю Майму". </p><i> adnak ty ne pabudueš hram, a syn tvoj, âkì vyjšaǔ sa s′cëgnaǔ tvaìh, ën pabudue hram ìmû Majmu". </i>


text:
І спраўдзіў Гасподзь слова Сваё, якое прамовіў. Я ўступіў на месца бацькі майго Давіда, і сеў на троне Ізраілевым, як сказаў Гасподзь, і пабудаваў храм імя Госпада, Бога Ізраілевага; </p><i> Ì spraǔdzìǔ Gaspodz′ slova Svaë, âkoe pramovìǔ. Â ǔstupìǔ na mesca bac′kì majgo Davìda, ì seǔ na trone Ìzraìlevym, âk skazaǔ Gaspodz′, ì pabudavaǔ hram ìmâ Gospada, Boga Ìzraìlevaga; </i>


text:
і падрыхтаваў там месца каўчэгу, у якім запавет Госпада, заключаны Ім з бацькамі нашымі, калі Ён вывеў іх зь зямлі Егіпецкай. </p><i> ì padryhtavaǔ tam mesca kaǔčègu, u âkìm zapavet Gospada, zaklûčany Ìm z bac′kamì našymì, kalì Ën vyveǔ ìh z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І стаў Саламон перад ахвярнікам Гасподнім наперадзе ўсяго сходу Ізраільцянаў, і падняў рукі свае да неба, </p><i> Ì staǔ Salamon perad ahvârnìkam Gaspodnìm naperadze ǔsâgo shodu Ìzraìl′cânaǔ, ì padnâǔ rukì svae da neba, </i>


text:
і сказаў: Госпадзе, Божа Ізраілеў! няма падобнага Табе Бога на нябёсах угары і на зямлі ўнізе; Ты захоўваеш запавет і літасьць да рабоў Тваіх, якія ходзяць прад Табою ўсім сэрцам сваім. </p><i> ì skazaǔ: Gospadze, Boža Ìzraìleǔ! nâma padobnaga Tabe Boga na nâbësah ugary ì na zâmlì ǔnìze; Ty zahoǔvaeš zapavet ì lìtas′c′ da raboǔ Tvaìh, âkìâ hodzâc′ prad Taboû ǔsìm sèrcam svaìm. </i>


text:
Ты выканаў рабу Твайму Давіду, бацьку майму, што казаў яму; што прамовіў Ты вуснамі Тваімі, тое ў гэты дзень учыніў рукою Тваёю. </p><i> Ty vykanaǔ rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu, što kazaǔ âmu; što pramovìǔ Ty vusnamì Tvaìmì, toe ǔ gèty dzen′ učynìǔ rukoû Tvaëû. </i>


text:
І сёньня, Госпадзе, Божа Ізраілеў, выканай рабу Твайму Давіду, бацьку майму, тое, што казаў Ты яму, прамовіўшы: "ня мінецца ў цябе прад абліччам Маім той, хто сядзіць на троне Ізраілевым, калі толькі сыны твае будуць трымацца шляху свайго, ходзячы прад Мною так, як ты хадзіў прад Мною". </p><i> Ì sën′nâ, Gospadze, Boža Ìzraìleǔ, vykanaj rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu, toe, što kazaǔ Ty âmu, pramovìǔšy: "nâ mìnecca ǔ câbe prad ablìččam Maìm toj, hto sâdzìc′ na trone Ìzraìlevym, kalì tol′kì syny tvae buduc′ trymacca šlâhu svajgo, hodzâčy prad Mnoû tak, âk ty hadzìǔ prad Mnoû". </i>


text:
І сёньня, Госпадзе, Божа Ізраілеў, хай будзе слушнае слова Тваё, якое Ты прамовіў рабу Твайму Давіду, бацьку майму! </p><i> Ì sën′nâ, Gospadze, Boža Ìzraìleǔ, haj budze slušnae slova Tvaë, âkoe Ty pramovìǔ rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu! </i>


text:
<pb/>Сапраўды, ці ж Богу жыць на зямлі? Неба і неба нябёсаў не ўмяшчаюць Цябе, тым меней гэты храм, які я пабудаваў; </p><i> Sapraǔdy, cì ž Bogu žyc′ na zâmlì? Neba ì neba nâbësaǔ ne ǔmâščaûc′ Câbe, tym menej gèty hram, âkì â pabudavaǔ; </i>


text:
але ўважы малітве раба Твайго і прашэньню ягонаму, Госпадзе, Божа мой; пачуй позву і малітву, якою раб Твой умольвае Цябе сёньня. </p><i> ale ǔvažy malìtve raba Tvajgo ì prašèn′nû âgonamu, Gospadze, Boža moj; pačuj pozvu ì malìtvu, âkoû rab Tvoj umol′vae Câbe sën′nâ. </i>


text:
Хай будуць вочы Твае адкрытыя на храм гэты ўдзень і ўночы, на гэтае месца, пра якое Ты сказаў: "Маё імя будзе там"; пачуй малітву, якою будзе маліцца раб Твой на месцы гэтым. </p><i> Haj buduc′ vočy Tvae adkrytyâ na hram gèty ǔdzen′ ì ǔnočy, na gètae mesca, pra âkoe Ty skazaǔ: "Maë ìmâ budze tam"; pačuj malìtvu, âkoû budze malìcca rab Tvoj na mescy gètym. </i>


text:
Пачуй маленьне раба Твайго і народу Твайго Ізраіля, калі яны будуць маліцца на месцы гэтым; пачуй на месцы перабываньня Твайго, на нябёсах, пачуй і зьлітуйся. </p><i> Pačuj malen′ne raba Tvajgo ì narodu Tvajgo Ìzraìlâ, kalì âny buduc′ malìcca na mescy gètym; pačuj na mescy perabyvan′nâ Tvajgo, na nâbësah, pačuj ì z′lìtujsâ. </i>


text:
<pb/>Калі хто згрэшыць супроць блізкага свайго, і спатрабуе зь яго прысягі, каб ён запрысягнуўся, і дзеля прысягі прыйдуць да ахвярніка Твайго, у храм гэты; </p><i> Kalì hto zgrèšyc′ suproc′ blìzkaga svajgo, ì spatrabue z′ âgo prysâgì, kab ën zaprysâgnuǔsâ, ì dzelâ prysâgì pryjduc′ da ahvârnìka Tvajgo, u hram gèty; </i>


text:
тады Ты пачуй зь неба, і ўчыні суд над рабамі Тваімі, зьвінаваці вінаватага, паклаўшы ўчынак яго на галаву ягоную, і апраўдай невінаватага, даўшы яму паводле праўды ягонай. </p><i> tady Ty pačuj z′ neba, ì ǔčynì sud nad rabamì Tvaìmì, z′vìnavacì vìnavataga, paklaǔšy ǔčynak âgo na galavu âgonuû, ì apraǔdaj nevìnavataga, daǔšy âmu pavodle praǔdy âgonaj. </i>


text:
<pb/>Калі народ Твой Ізраіль будзе пабіты няпрыяцелем за тое, што зграшыў прад Табою, і калі яны зьвернуцца да Цябе, і вызнаюць імя Тваё, і будуць прасіць і ўмольваць Цябе ў гэтым храме: </p><i> Kalì narod Tvoj Ìzraìl′ budze pabìty nâpryâcelem za toe, što zgrašyǔ prad Taboû, ì kalì âny z′vernucca da Câbe, ì vyznaûc′ ìmâ Tvaë, ì buduc′ prasìc′ ì ǔmol′vac′ Câbe ǔ gètym hrame: </i>


text:
тады Ты пачуй зь неба, і даруй грэх народу Твайго Ізраіля, і вярні іх у зямлю, якую Ты даў бацькам іхнім. </p><i> tady Ty pačuj z′ neba, ì daruj grèh narodu Tvajgo Ìzraìlâ, ì vârnì ìh u zâmlû, âkuû Ty daǔ bac′kam ìhnìm. </i>


text:
<pb/>Калі замкнецца неба і ня будзе дажджу за тое, што яны згрэшаць прад Табою, і калі памоляцца на месцы гэтым і вызнаюць імя Тваё і адвернуцца ад грэху свайго, бо Ты ўпакорыў іх, </p><i> Kalì zamknecca neba ì nâ budze daždžu za toe, što âny zgrèšac′ prad Taboû, ì kalì pamolâcca na mescy gètym ì vyznaûc′ ìmâ Tvaë ì advernucca ad grèhu svajgo, bo Ty ǔpakoryǔ ìh, </i>


text:
тады пачуй зь неба і даруй грэх рабоў Тваіх і народу Твайго Ізраіля, указаўшы ім добры шлях, па якім ісьці, і пашлі дождж на зямлю Тваю, якую Ты даў народу Твайму ў спадчыну. </p><i> tady pačuj z′ neba ì daruj grèh raboǔ Tvaìh ì narodu Tvajgo Ìzraìlâ, ukazaǔšy ìm dobry šlâh, pa âkìm ìs′cì, ì pašlì doždž na zâmlû Tvaû, âkuû Ty daǔ narodu Tvajmu ǔ spadčynu. </i>


text:
<pb/>Ці будзе на зямлі голад, ці будзе пошасьць, ці будзе палючы вецер, іржа, саранча, чэрві, ці няпрыяцель будзе ўціскаць яго на зямлі ягонай, ці будзе якое бедства, якая хвароба; </p><i> Cì budze na zâmlì golad, cì budze pošas′c′, cì budze palûčy vecer, ìrža, saranča, čèrvì, cì nâpryâcel′ budze ǔcìskac′ âgo na zâmlì âgonaj, cì budze âkoe bedstva, âkaâ hvaroba; </i>


text:
пры ўсякай малітве, пры ўсякім маленьні, якое будзе ад якога-небудзь чалавека ва ўсім народзе Тваім Ізраілі, калі яны адчуюць бедства ў сэрцы сваім і працягнуць рукі свае да храма гэтага, </p><i> pry ǔsâkaj malìtve, pry ǔsâkìm malen′nì, âkoe budze ad âkoga-nebudz′ čalaveka va ǔsìm narodze Tvaìm Ìzraìlì, kalì âny adčuûc′ bedstva ǔ sèrcy svaìm ì pracâgnuc′ rukì svae da hrama gètaga, </i>


text:
Ты пачуй зь неба, зь месца, дзе Ты ёсьць, і памілуй; зрабі і дай кожнаму паводле шляхоў ягоных, як Ты ўбачыш сэрца ягонае, бо Ты адзін ведаеш сэрца ўсіх сыноў чалавечых; </p><i> Ty pačuj z′ neba, z′ mesca, dze Ty ës′c′, ì pamìluj; zrabì ì daj kožnamu pavodle šlâhoǔ âgonyh, âk Ty ǔbačyš sèrca âgonae, bo Ty adzìn vedaeš sèrca ǔsìh synoǔ čalavečyh; </i>


text:
каб яны баяліся Цябе праз усе дні, пакуль жывуць на зямлі, якую Ты даў бацькам нашым. </p><i> kab âny baâlìsâ Câbe praz use dnì, pakul′ žyvuc′ na zâmlì, âkuû Ty daǔ bac′kam našym. </i>


text:
<pb/>Калі і іншапляменец, які не ад Твайго народу Ізраіля, прыйдзе зь зямлі далёкай дзеля імя Твайго, </p><i> Kalì ì ìnšaplâmenec, âkì ne ad Tvajgo narodu Ìzraìlâ, pryjdze z′ zâmlì dalëkaj dzelâ ìmâ Tvajgo, </i>


text:
бо яны пачуюць пра Тваё імя вялікае і пра Тваю руку моцную і пра Тваю мышцу прасьцёртую, і прыйдзе ён і памоліцца каля храма гэтага, </p><i> bo âny pačuûc′ pra Tvaë ìmâ vâlìkae ì pra Tvaû ruku mocnuû ì pra Tvaû myšcu pras′cërtuû, ì pryjdze ën ì pamolìcca kalâ hrama gètaga, </i>


text:
пачуй зь неба, зь месца, дзе Ты, і зрабі ўсё, пра што будзе заклікаць да Цябе іншапляменец, каб усе народы зямлі ведалі імя Тваё, каб баяліся Цябе, як народ Твой Ізраіль, каб ведалі, што імем Тваім называецца храм гэты, які я пабудаваў. </p><i> pačuj z′ neba, z′ mesca, dze Ty, ì zrabì ǔsë, pra što budze zaklìkac′ da Câbe ìnšaplâmenec, kab use narody zâmlì vedalì ìmâ Tvaë, kab baâlìsâ Câbe, âk narod Tvoj Ìzraìl′, kab vedalì, što ìmem Tvaìm nazyvaecca hram gèty, âkì â pabudavaǔ. </i>


text:
<pb/>Калі выйдзе народ Твой на вайну супроць ворага свайго шляхам, якім Ты пашлеш яго, і будзе маліцца Госпаду, павярнуўшыся да горада, які Ты абраў, і да храма, які я пабудаваў імю Твайму, </p><i> Kalì vyjdze narod Tvoj na vajnu suproc′ voraga svajgo šlâham, âkìm Ty pašleš âgo, ì budze malìcca Gospadu, pavârnuǔšysâ da gorada, âkì Ty abraǔ, ì da hrama, âkì â pabudavaǔ ìmû Tvajmu, </i>


text:
тады пачуй зь неба малітву іхнюю і прашэньне іхняе і зрабі, што трэба ім. </p><i> tady pačuj z′ neba malìtvu ìhnûû ì prašèn′ne ìhnâe ì zrabì, što trèba ìm. </i>


text:
<pb/>Калі яны згрэшаць прад Табою, - бо няма чалавека, які не грашыў бы, - і Ты ўгневаешся на іх, і аддасі іх ворагам, і тыя, што паланілі іх і павядуць іх у няпрыяцельскую зямлю, далёкую альбо блізкую, </p><i> Kalì âny zgrèšac′ prad Taboû, - bo nâma čalaveka, âkì ne grašyǔ by, - ì Ty ǔgnevaešsâ na ìh, ì addasì ìh voragam, ì tyâ, što palanìlì ìh ì pavâduc′ ìh u nâpryâcel′skuû zâmlû, dalëkuû al′bo blìzkuû, </i>


text:
і калі яны на зямлі, у якой будуць жыць у палоне, увойдуць у сябе і зьвернуцца і будуць маліцца Табе на зямлі тых, што паланілі іх, кажучы: "мы зграшылі, учынілі беззаконьне, мы вінаватыя", </p><i> ì kalì âny na zâmlì, u âkoj buduc′ žyc′ u palone, uvojduc′ u sâbe ì z′vernucca ì buduc′ malìcca Tabe na zâmlì tyh, što palanìlì ìh, kažučy: "my zgrašylì, učynìlì bezzakon′ne, my vìnavatyâ", </i>


text:
і калі павернуцца да Цябе ўсім сэрцам сваім і ўсёю душою сваёю ў зямлі ворагаў, якія паланілі іх, і будуць маліцца Табе, павярнуўшыся да зямлі сваёй, якую Ты даў бацькам іхнім, да горада, які Ты абраў, і да храма, які я пабудаваў імю Твайму, </p><i> ì kalì pavernucca da Câbe ǔsìm sèrcam svaìm ì ǔsëû dušoû svaëû ǔ zâmlì voragaǔ, âkìâ palanìlì ìh, ì buduc′ malìcca Tabe, pavârnuǔšysâ da zâmlì svaëj, âkuû Ty daǔ bac′kam ìhnìm, da gorada, âkì Ty abraǔ, ì da hrama, âkì â pabudavaǔ ìmû Tvajmu, </i>


text:
тады пачуй зь неба, зь месца, дзе Ты, малітву і прашэньне іхняе і зрабі, што трэба ім; </p><i> tady pačuj z′ neba, z′ mesca, dze Ty, malìtvu ì prašèn′ne ìhnâe ì zrabì, što trèba ìm; </i>


text:
і даруй народу Твайму, у чым ён зграшыў прад Табою, і ўсе благія ўчынкі ягоныя, якія ён зрабіў прад Табою, і абудзі спагаду да іх у тых, што паланілі іх, каб яны былі мілажальныя да іх: </p><i> ì daruj narodu Tvajmu, u čym ën zgrašyǔ prad Taboû, ì ǔse blagìâ ǔčynkì âgonyâ, âkìâ ën zrabìǔ prad Taboû, ì abudzì spagadu da ìh u tyh, što palanìlì ìh, kab âny bylì mìlažal′nyâ da ìh: </i>


text:
бо яны - Твой народ і Твой надзел, які Ты вывеў зь Егіпта, з жалезнай печы. </p><i> bo âny - Tvoj narod ì Tvoj nadzel, âkì Ty vyveǔ z′ Egìpta, z žaleznaj pečy. </i>


text:
<pb/>Хай будуць вочы Твае адкрытыя на малітву раба Твайго і на малітву народу Твайго Ізраіля, каб чуць іх заўсёды, калі яны будуць заклікаць Цябе, </p><i> Haj buduc′ vočy Tvae adkrytyâ na malìtvu raba Tvajgo ì na malìtvu narodu Tvajgo Ìzraìlâ, kab čuc′ ìh zaǔsëdy, kalì âny buduc′ zaklìkac′ Câbe, </i>


text:
бо Ты аддзяліў іх сабе ў надзел з тых народаў зямлі, як Ты сказаў праз Майсея, раба Твайго, калі вывеў бацькоў нашых зь Егіпта, Уладыка Госпадзе! </p><i> bo Ty addzâlìǔ ìh sabe ǔ nadzel z tyh narodaǔ zâmlì, âk Ty skazaǔ praz Majseâ, raba Tvajgo, kalì vyveǔ bac′koǔ našyh z′ Egìpta, Uladyka Gospadze! </i>


text:
<pb/>Калі Саламон прамовіў усё гэта маленьне і прашэньне да Госпада, тады ўстаў з каленяў ад ахвярніка Гасподняга, а рукі ягоныя былі паднятыя да неба. </p><i> Kalì Salamon pramovìǔ usë gèta malen′ne ì prašèn′ne da Gospada, tady ǔstaǔ z kalenâǔ ad ahvârnìka Gaspodnâga, a rukì âgonyâ bylì padnâtyâ da neba. </i>


text:
І стоячы дабраславіў увесь сход Ізраільцянаў, гучным голасам кажучы: </p><i> Ì stoâčy dabraslavìǔ uves′ shod Ìzraìl′cânaǔ, gučnym golasam kažučy: </i>


text:
дабраславёны Гасподзь, Які даў спакой народу Свайму Ізраілю, як казаў! не засталося нявыкананага ніводнага слова з усіх добрых слоў Яго, якія Ён прамовіў праз раба Свайго Майсея; </p><i> dabraslavëny Gaspodz′, Âkì daǔ spakoj narodu Svajmu Ìzraìlû, âk kazaǔ! ne zastalosâ nâvykananaga nìvodnaga slova z usìh dobryh sloǔ Âgo, âkìâ Ën pramovìǔ praz raba Svajgo Majseâ; </i>


text:
хай будзе з намі Гасподзь Бог наш, як быў Ён з бацькамі нашымі, хай не пакіне нас, </p><i> haj budze z namì Gaspodz′ Bog naš, âk byǔ Ën z bac′kamì našymì, haj ne pakìne nas, </i>


text:
схіляючы да Сябе сэрца наша, каб мы хадзілі па ўсіх шляхах Ягоных і захоўвалі запаведзі Ягоныя і пастановы Ягоныя і законы Ягоныя, якія Ён наказаў бацькам нашым; </p><i> shìlâûčy da Sâbe sèrca naša, kab my hadzìlì pa ǔsìh šlâhah Âgonyh ì zahoǔvalì zapavedzì Âgonyâ ì pastanovy Âgonyâ ì zakony Âgonyâ, âkìâ Ën nakazaǔ bac′kam našym; </i>


text:
і хай будуць словы гэтыя, якімі я маліўся прад Госпадам, блізкія да Госпада Бога нашага ўдзень і ўначы, каб Ён рабіў, што трэба рабу Свайму, і што трэба народу Свайму Ізраілю, дзень у дзень, </p><i> ì haj buduc′ slovy gètyâ, âkìmì â malìǔsâ prad Gospadam, blìzkìâ da Gospada Boga našaga ǔdzen′ ì ǔnačy, kab Ën rabìǔ, što trèba rabu Svajmu, ì što trèba narodu Svajmu Ìzraìlû, dzen′ u dzen′, </i>


text:
каб усе народы ўведалі, што Гасподзь ёсьць Бог, і няма апрача Яго; </p><i> kab use narody ǔvedalì, što Gaspodz′ ës′c′ Bog, ì nâma aprača Âgo; </i>


text:
хай будзе сэрца ваша цалкам аддадзена Госпаду Богу нашаму, каб хадзіць паводле пастановаў Ягоных і захоўваць запаведзі Ягоныя, як сёньня. </p><i> haj budze sèrca vaša calkam addadzena Gospadu Bogu našamu, kab hadzìc′ pavodle pastanovaǔ Âgonyh ì zahoǔvac′ zapavedzì Âgonyâ, âk sën′nâ. </i>


text:
І цар і ўсе Ізраільцяне зь ім прынесьлі ахвяру Госпаду. </p><i> Ì car ì ǔse Ìzraìl′câne z′ ìm prynes′lì ahvâru Gospadu. </i>


text:
І прынёс Саламон мірную ахвяру, якую прынёс ён Госпаду, дваццаць дзьве тысячы буйнога быдла і сто дваццаць тысяч дробнага быдла. Так асьвяціў храм Госпаду цар і ўсе сыны Ізраілевыя. </p><i> Ì prynës Salamon mìrnuû ahvâru, âkuû prynës ën Gospadu, dvaccac′ dz′ve tysâčy bujnoga bydla ì sto dvaccac′ tysâč drobnaga bydla. Tak as′vâcìǔ hram Gospadu car ì ǔse syny Ìzraìlevyâ. </i>


text:
І ў той самы дзень асьвяціў цар сярэднюю частку двара, які перад храмам Гасподнім, учыніўшы там цэласпаленьне і хлебнае прынашэньне і ўзьнёсшы тлушч мірных ахвяр, бо медны ахвярнік, які прад Госпадам, быў малы пад памяшканьні цэласпаленьня і хлебнага прынашэньня і тлушчу мірных ахвяр. </p><i> Ì ǔ toj samy dzen′ as′vâcìǔ car sârèdnûû častku dvara, âkì perad hramam Gaspodnìm, učynìǔšy tam cèlaspalen′ne ì hlebnae prynašèn′ne ì ǔz′nësšy tlušč mìrnyh ahvâr, bo medny ahvârnìk, âkì prad Gospadam, byǔ maly pad pamâškan′nì cèlaspalen′nâ ì hlebnaga prynašèn′nâ ì tlušču mìrnyh ahvâr. </i>


text:
І зрабіў Саламон у гэты час сьвята, і ўвесь Ізраіль зь ім, - вялікі сход, які сышоўся ад уваходу ў Эмат да ракі Егіпецкай прад Госпадам Богам нашым; - сем дзён і яшчэ сем дзён, чатырнаццаць дзён. </p><i> Ì zrabìǔ Salamon u gèty čas s′vâta, ì ǔves′ Ìzraìl′ z′ ìm, - vâlìkì shod, âkì syšoǔsâ ad uvahodu ǔ Èmat da rakì Egìpeckaj prad Gospadam Bogam našym; - sem dzën ì âščè sem dzën, čatyrnaccac′ dzën. </i>


text:
На восьмы дзень Саламон адпусьціў народ. І дабраславілі цара і пайшлі ў намёты свае, радуючыся і вяселячыся ў сэрцы за ўсё добрае, што зрабіў Гасподзь рабу Свайму Давіду і народу Свайму Ізраілю. </p><i> Na vos′my dzen′ Salamon adpus′cìǔ narod. Ì dabraslavìlì cara ì pajšlì ǔ namëty svae, raduûčysâ ì vâselâčysâ ǔ sèrcy za ǔsë dobrae, što zrabìǔ Gaspodz′ rabu Svajmu Davìdu ì narodu Svajmu Ìzraìlû. </i>


text:
<pb/>Пасьля таго, як Саламон закончыў будаўніцтва храма Гасподняга і дома царскага і ўсё, што Саламон хацеў зрабіць, </p><i> Pas′lâ tago, âk Salamon zakončyǔ budaǔnìctva hrama Gaspodnâga ì doma carskaga ì ǔsë, što Salamon haceǔ zrabìc′, </i>


text:
зьявіўся Саламону Гасподзь другі раз, як зьявіўся яму ў Гаваоне. </p><i> z′âvìǔsâ Salamonu Gaspodz′ drugì raz, âk z′âvìǔsâ âmu ǔ Gavaone. </i>


text:
І сказаў яму Гасподзь: Я пачуў малітву тваю і просьбу тваю, чаго ты прасіў у Мяне. Я асьвяціў гэты храм, які ты збудаваў, каб быць імю Майму там вечна; і будуць вочы Мае і сэрца Маё там ва ўсе дні. </p><i> Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: Â pačuǔ malìtvu tvaû ì pros′bu tvaû, čago ty prasìǔ u Mâne. Â as′vâcìǔ gèty hram, âkì ty zbudavaǔ, kab byc′ ìmû Majmu tam večna; ì buduc′ vočy Mae ì sèrca Maë tam va ǔse dnì. </i>


text:
І калі ты будзеш хадзіць прад абліччам Маім, як хадзіў бацька твой Давід, у чысьціні сэрца і ў праўдзе, выконваючы ўсё, што Я наказаў табе, і калі будзеш захоўваць пастановы Мае і законы Мае, </p><i> Ì kalì ty budzeš hadzìc′ prad ablìččam Maìm, âk hadzìǔ bac′ka tvoj Davìd, u čys′cìnì sèrca ì ǔ praǔdze, vykonvaûčy ǔsë, što Â nakazaǔ tabe, ì kalì budzeš zahoǔvac′ pastanovy Mae ì zakony Mae, </i>


text:
дык Я пастаўлю царскі трон твой над Ізраілем навечна, як Я сказаў бацьку твайму Давіду, кажучы: не перапыніцца ў цябе той, хто сядзіць на троне Ізраілевым. </p><i> dyk Â pastaǔlû carskì tron tvoj nad Ìzraìlem navečna, âk Â skazaǔ bac′ku tvajmu Davìdu, kažučy: ne perapynìcca ǔ câbe toj, hto sâdzìc′ na trone Ìzraìlevym. </i>


text:
<pb/>Калі ж вы і сыны вашыя адступіце ад Мяне і ня будзеце трымацца наказаў Маіх і пастановаў Маіх, якія Я даў вам, і пойдзеце і пачняце служыць іншым багам і пакланяцца ім, </p><i> Kalì ž vy ì syny vašyâ adstupìce ad Mâne ì nâ budzece trymacca nakazaǔ Maìh ì pastanovaǔ Maìh, âkìâ Â daǔ vam, ì pojdzece ì pačnâce služyc′ ìnšym bagam ì paklanâcca ìm, </i>


text:
дык Я зьнішчу Ізраіля з улоньня зямлі, якую Я даў яму, і храм, які я асьвяціў імю Майму, адкіну ад аблічча Майго, і будзе Ізраіль прытчаю і пасьмешышчам ува ўсіх народаў. </p><i> dyk Â z′nìšču Ìzraìlâ z ulon′nâ zâmlì, âkuû Â daǔ âmu, ì hram, âkì â as′vâcìǔ ìmû Majmu, adkìnu ad ablìčča Majgo, ì budze Ìzraìl′ prytčaû ì pas′mešyščam uva ǔsìh narodaǔ. </i>


text:
І пра храм гэты высокі, кожны, хто праходзіцьме міма яго, жахнецца і сьвісьне, і скажа: за што Гасподзь зрабіў так з гэтаю зямлёю і з гэтым храмам? </p><i> Ì pra hram gèty vysokì, kožny, hto prahodzìc′me mìma âgo, žahnecca ì s′vìs′ne, ì skaža: za što Gaspodz′ zrabìǔ tak z gètaû zâmlëû ì z gètym hramam? </i>


text:
І скажуць: за тое, што яны пакінулі Госпада Бога свайго, Які вывеў бацькоў іхніх зь зямлі Егіпецкай, і прынялі іншых багоў, і пакланяліся ім, і служылі ім, - за гэта навёў на іх Гасподзь ўсё гэта бедства. </p><i> Ì skažuc′: za toe, što âny pakìnulì Gospada Boga svajgo, Âkì vyveǔ bac′koǔ ìhnìh z′ zâmlì Egìpeckaj, ì prynâlì ìnšyh bagoǔ, ì paklanâlìsâ ìm, ì služylì ìm, - za gèta navëǔ na ìh Gaspodz′ ǔsë gèta bedstva. </i>


text:
Праз дваццаць гадоў, за якія Саламон пабудаваў два дамы, - дом Гасподні і дом царскі, - </p><i> Praz dvaccac′ gadoǔ, za âkìâ Salamon pabudavaǔ dva damy, - dom Gaspodnì ì dom carskì, - </i>


text:
на што Хірам, цар Тырскі, дастаўляў Саламону дрэвы кедровыя і дрэвы кіпарысавыя і золата, па яго жаданьні, - цар Саламон даў Хіраму дваццаць гарадоў у зямлі Галілейскай. </p><i> na što Hìram, car Tyrskì, dastaǔlâǔ Salamonu drèvy kedrovyâ ì drèvy kìparysavyâ ì zolata, pa âgo žadan′nì, - car Salamon daǔ Hìramu dvaccac′ garadoǔ u zâmlì Galìlejskaj. </i>


text:
І выйшаў Хірам з Тыра паглядзець гарады, якія даў яму Саламон, і яны не спадабаліся яму. </p><i> Ì vyjšaǔ Hìram z Tyra paglâdzec′ garady, âkìâ daǔ âmu Salamon, ì âny ne spadabalìsâ âmu. </i>


text:
І сказаў ён: што гэта за гарады, якія ты, брат мой, даў мне? І назваў іх зямлёю Кавул, як называюцца яны па сёньня. </p><i> Ì skazaǔ ën: što gèta za garady, âkìâ ty, brat moj, daǔ mne? Ì nazvaǔ ìh zâmlëû Kavul, âk nazyvaûcca âny pa sën′nâ. </i>


text:
І паслаў Хірам цару сто дваццаць талантаў золата. </p><i> Ì paslaǔ Hìram caru sto dvaccac′ talantaǔ zolata. </i>


text:
<pb/>І вось распараджэньне пра падатак, які наклаў цар Саламон, каб пабудаваць храм Гасподні і дом свой, і Міло і сьцяну Ерусалімскую, Гацор і Мэгідо і Газэр. </p><i> Ì vos′ rasparadžèn′ne pra padatak, âkì naklaǔ car Salamon, kab pabudavac′ hram Gaspodnì ì dom svoj, ì Mìlo ì s′cânu Erusalìmskuû, Gacor ì Mègìdo ì Gazèr. </i>


text:
Фараон, цар Егіпецкі, прыйшоў і ўзяў Газэр, і спаліў яго агнём, і Хананэяў, якія жылі ў горадзе, пабіў, і аддаў яго ў пасаг дачцэ сваёй, жонцы Саламонавай. </p><i> Faraon, car Egìpeckì, pryjšoǔ ì ǔzâǔ Gazèr, ì spalìǔ âgo agnëm, ì Hananèâǔ, âkìâ žylì ǔ goradze, pabìǔ, ì addaǔ âgo ǔ pasag dačcè svaëj, žoncy Salamonavaj. </i>


text:
і ўсе гарады пад запасы, якія былі ў Саламона, і гарады пад калясьніцы і гарады пад коньніцу, і ўсё тое, што Саламон хацеў пабудаваць у Ерусаліме і на Ліване і ва ўсёй зямлі свайго валоданьня. </p><i> ì ǔse garady pad zapasy, âkìâ bylì ǔ Salamona, ì garady pad kalâs′nìcy ì garady pad kon′nìcu, ì ǔsë toe, što Salamon haceǔ pabudavac′ u Erusalìme ì na Lìvane ì va ǔsëj zâmlì svajgo valodan′nâ. </i>


text:
Увесь народ, які застаўся ад Амарэяў, Хэтэяў, Фэрэзэяў, Эвэяў, Евусэяў, якія былі ня з сыноў Ізраілевых, </p><i> Uves′ narod, âkì zastaǔsâ ad Amarèâǔ, Hètèâǔ, Fèrèzèâǔ, Èvèâǔ, Evusèâǔ, âkìâ bylì nâ z synoǔ Ìzraìlevyh, </i>


text:
дзяцей іхніх, якія засталіся пасьля іх на замлі, якіх сыны Ізраілевыя не маглі вынішчыць, Саламон зрабіў аброчнымі працаўнікамі да сёньня. </p><i> dzâcej ìhnìh, âkìâ zastalìsâ pas′lâ ìh na zamlì, âkìh syny Ìzraìlevyâ ne maglì vynìščyc′, Salamon zrabìǔ abročnymì pracaǔnìkamì da sën′nâ. </i>


text:
А сыноў Ізраілевых Саламон не рабіў работнікамі, але яны былі ягонымі воінамі, ягонымі слугамі, ягонымі вяльможамі, ягонымі ваеначальнікамі і правадырамі ягоных калясьніц і ягоных вершнікаў. </p><i> A synoǔ Ìzraìlevyh Salamon ne rabìǔ rabotnìkamì, ale âny bylì âgonymì voìnamì, âgonymì slugamì, âgonymì vâl′možamì, âgonymì vaenačal′nìkamì ì pravadyramì âgonyh kalâs′nìc ì âgonyh veršnìkaǔ. </i>


text:
Вось галоўныя прыстаўнікі над працамі Саламонавымі: тых, што вялі работы, было пяцьсот пяцьдзясят. </p><i> Vos′ galoǔnyâ prystaǔnìkì nad pracamì Salamonavymì: tyh, što vâlì raboty, bylo pâc′sot pâc′dzâsât. </i>


text:
Дачка фараонавая перайшла з горада Давідавага ў свой дом, які пабудаваў ёй Саламон. Потым пабудаваў ён Міло. </p><i> Dačka faraonavaâ perajšla z gorada Davìdavaga ǔ svoj dom, âkì pabudavaǔ ëj Salamon. Potym pabudavaǔ ën Mìlo. </i>


text:
<pb/>І прыносіў Саламон тры разы на год цэласпаленьні і мірныя ахвяры на ахвярніку, які ён пабудаваў Госпаду, і дымленьне на ім учыняў прад Госпадам. І закончыў ён будаўніцтва дома. </p><i> Ì prynosìǔ Salamon try razy na god cèlaspalen′nì ì mìrnyâ ahvâry na ahvârnìku, âkì ën pabudavaǔ Gospadu, ì dymlen′ne na ìm učynâǔ prad Gospadam. Ì zakončyǔ ën budaǔnìctva doma. </i>


text:
<pb/>Цар Саламон таксама зрабіў карабель у Эцыён-Гавэры, што каля Элата, на беразе Чарэмнага мора, у зямлі Ідумэйскай. </p><i> Car Salamon taksama zrabìǔ karabel′ u Ècyën-Gavèry, što kalâ Èlata, na beraze Čarèmnaga mora, u zâmlì Ìdumèjskaj. </i>


text:
І паслаў Хірам на караблі сваіх падданых карабельнікаў, якія ведалі мора, з падданымі Саламонавымі; </p><i> Ì paslaǔ Hìram na karablì svaìh paddanyh karabel′nìkaǔ, âkìâ vedalì mora, z paddanymì Salamonavymì; </i>


text:
і выправіліся яны ў Афір, і ўзялі адтуль золата чатырыста дваццаць талантаў, і прывезлі цару Саламону. </p><i> ì vypravìlìsâ âny ǔ Afìr, ì ǔzâlì adtul′ zolata čatyrysta dvaccac′ talantaǔ, ì pryvezlì caru Salamonu. </i>


text:
<pb/>Царыца Саўская, дачуўшыся пра славу Саламона ў імя Госпада, прыйшла выпрабаваць яго загадкамі. </p><i> Caryca Saǔskaâ, dačuǔšysâ pra slavu Salamona ǔ ìmâ Gospada, pryjšla vyprabavac′ âgo zagadkamì. </i>


text:
І прыйшла яна ў Ерусалім зь вельмі вялікім багацьцем: вярблюды наўючаны былі пахошчамі і вялікім мноствам золата і каштоўнымі камянямі; і прыйшла да Саламона і гутарыла зь ім пра ўсё, што было ў яе на сэрцы. </p><i> Ì pryjšla âna ǔ Erusalìm z′ vel′mì vâlìkìm bagac′cem: vârblûdy naǔûčany bylì pahoščamì ì vâlìkìm mnostvam zolata ì kaštoǔnymì kamânâmì; ì pryjšla da Salamona ì gutaryla z′ ìm pra ǔsë, što bylo ǔ âe na sèrcy. </i>


text:
І растлумачыў ёй Саламон ўсе словы яе, і ня было нічога не вядомага цару, чаго б ён не растлумачыў ёй. </p><i> Ì rastlumačyǔ ëj Salamon ǔse slovy âe, ì nâ bylo nìčoga ne vâdomaga caru, čago b ën ne rastlumačyǔ ëj. </i>


text:
І ўбачыла царыца Саўская ўсю мудрасьць Саламона і дом, які ён пабудаваў, </p><i> Ì ǔbačyla caryca Saǔskaâ ǔsû mudras′c′ Salamona ì dom, âkì ën pabudavaǔ, </i>


text:
і ежу за сталом у яго, і жытло рабоў ягоных, і статнасьць слуг ягоных, і вопратку іхнюю, і чашнікаў ягоных, і цэласпаленьні ягоныя, якія ён прыносіў у храме Гасподнім. І не магла яна болей стрымацца </p><i> ì ežu za stalom u âgo, ì žytlo raboǔ âgonyh, ì statnas′c′ slug âgonyh, ì vopratku ìhnûû, ì čašnìkaǔ âgonyh, ì cèlaspalen′nì âgonyâ, âkìâ ën prynosìǔ u hrame Gaspodnìm. Ì ne magla âna bolej strymacca </i>


text:
і сказала цару; слушна тое, што я чула ў зямлі сваёй пра дзеі твае і пра мудрасьць тваю; </p><i> ì skazala caru; slušna toe, što â čula ǔ zâmlì svaëj pra dzeì tvae ì pra mudras′c′ tvaû; </i>


text:
але я ня верыла словам, пакуль ня прыйшла, і ня ўбачылі вочы мае: і вось, мне і палавіны ня сказана; мудрасьці і багацьця ў цябе болей, чым як я чула. </p><i> ale â nâ veryla slovam, pakul′ nâ pryjšla, ì nâ ǔbačylì vočy mae: ì vos′, mne ì palavìny nâ skazana; mudras′cì ì bagac′câ ǔ câbe bolej, čym âk â čula. </i>


text:
Шчасныя людзі твае і шчасныя гэтыя слугі твае, якія заўсёды стаяць перад табою і чуюць мудрасьць тваю! </p><i> Ščasnyâ lûdzì tvae ì ščasnyâ gètyâ slugì tvae, âkìâ zaǔsëdy staâc′ perad taboû ì čuûc′ mudras′c′ tvaû! </i>


text:
Хай будзе дабраславёны Гасподзь Бог твой, які дабраволіў пасадзіць цябе на трон Ізраілеў! Гасподзь, у вечнай любові Сваёй да Ізраіля, паставіў цябе царом - чыніць суд і праўду. </p><i> Haj budze dabraslavëny Gaspodz′ Bog tvoj, âkì dabravolìǔ pasadzìc′ câbe na tron Ìzraìleǔ! Gaspodz′, u večnaj lûbovì Svaëj da Ìzraìlâ, pastavìǔ câbe carom - čynìc′ sud ì praǔdu. </i>


text:
І падарыла яна цару сто дваццаць талантаў золата і вялікае мноства пахошчаў і каштоўныя камяні: ніколі яшчэ ня прыходзіла такога мноства пахошчаў, якое падарыла царыца Саўская цару Саламону. </p><i> Ì padaryla âna caru sto dvaccac′ talantaǔ zolata ì vâlìkae mnostva pahoščaǔ ì kaštoǔnyâ kamânì: nìkolì âščè nâ pryhodzìla takoga mnostva pahoščaǔ, âkoe padaryla caryca Saǔskaâ caru Salamonu. </i>


text:
І карабель Хірамаў, які прывозіў золата з Афіра, прывёз з Афіра вялікае мноства чырвонага дрэва і каштоўных камянёў. </p><i> Ì karabel′ Hìramaǔ, âkì pryvozìǔ zolata z Afìra, pryvëz z Afìra vâlìkae mnostva čyrvonaga drèva ì kaštoǔnyh kamânëǔ. </i>


text:
І зрабіў цар з гэтага чырвонага дрэва парэнчы для храма Гасподняга і для дома царскага, і гусьлі і псалтыры сьпевакам. Ніколі ня прыходзіла столькі чырвонага дрэва і ня відаць было да гэтага дня. </p><i> Ì zrabìǔ car z gètaga čyrvonaga drèva parènčy dlâ hrama Gaspodnâga ì dlâ doma carskaga, ì gus′lì ì psaltyry s′pevakam. Nìkolì nâ pryhodzìla stol′kì čyrvonaga drèva ì nâ vìdac′ bylo da gètaga dnâ. </i>


text:
І цар Саламон даў царыцы Саўскай усё, чаго яна жадала і чаго прасіла, звыш таго, што падарыў ёй цар Саламон сваімі рукамі. І выправілася яна назад у сваю зямлю, яна і ўсе слугі яе. </p><i> Ì car Salamon daǔ carycy Saǔskaj usë, čago âna žadala ì čago prasìla, zvyš tago, što padaryǔ ëj car Salamon svaìmì rukamì. Ì vypravìlasâ âna nazad u svaû zâmlû, âna ì ǔse slugì âe. </i>


text:
У золаце, якое прыходзіла Саламону кожны год, вагі было шасьцьсот шэсьцьдзясят шэсьць талантаў залатых, </p><i> U zolace, âkoe pryhodzìla Salamonu kožny god, vagì bylo šas′c′sot šès′c′dzâsât šès′c′ talantaǔ zalatyh, </i>


text:
звыш таго, што атрымлівалі ад разносчыкаў тавару і ад гандляроў купцоў, і ад усіх цароў Аравійскіх і ад абласных начальнікаў. </p><i> zvyš tago, što atrymlìvalì ad raznosčykaǔ tavaru ì ad gandlâroǔ kupcoǔ, ì ad usìh caroǔ Aravìjskìh ì ad ablasnyh načal′nìkaǔ. </i>


text:
І зрабіў цар Саламон дзьвесьце вялікіх шчытоў з каванага золата, па шэсьцьсот сікляў пайшло на кожны шчыт; </p><i> Ì zrabìǔ car Salamon dz′ves′ce vâlìkìh ščytoǔ z kavanaga zolata, pa šès′c′sot sìklâǔ pajšlo na kožny ščyt; </i>


text:
і трыста меншых шчытоў з каванага золата, па тры міны золата пайшло на кожны шчыт; і паставіў іх цар у доме зь ліванскага дрэва. </p><i> ì trysta menšyh ščytoǔ z kavanaga zolata, pa try mìny zolata pajšlo na kožny ščyt; ì pastavìǔ ìh car u dome z′ lìvanskaga drèva. </i>


text:
<pb/>І зрабіў цар вялікі трон са слановай косьці і абклаў яго чыстым золатам; </p><i> Ì zrabìǔ car vâlìkì tron sa slanovaj kos′cì ì abklaǔ âgo čystym zolatam; </i>


text:
да трона было шэсьць прыступак; верх за тронам быў круглы, і былі абапал каля месца сядзеньня поручы, і два львы стаялі каля поручаў; </p><i> da trona bylo šès′c′ prystupak; verh za tronam byǔ krugly, ì bylì abapal kalâ mesca sâdzen′nâ poručy, ì dva l′vy staâlì kalâ poručaǔ; </i>


text:
і яшчэ дванаццаць ільвоў стаялі там на шасьці прыступках абапал. Падобнага на гэта ня бывала ні ў адным царстве. </p><i> ì âščè dvanaccac′ ìl′voǔ staâlì tam na šas′cì prystupkah abapal. Padobnaga na gèta nâ byvala nì ǔ adnym carstve. </i>


text:
<pb/>І ўвесь посуд для піцьця ў цара Саламона быў залаты,і ўвесь посуд у доме зь ліванскага дрэва быў з чыстага золата; з срэбра нічога ня было, бо срэбра ў дні Саламонавыя лічылася ні за што; </p><i> Ì ǔves′ posud dlâ pìc′câ ǔ cara Salamona byǔ zalaty,ì ǔves′ posud u dome z′ lìvanskaga drèva byǔ z čystaga zolata; z srèbra nìčoga nâ bylo, bo srèbra ǔ dnì Salamonavyâ lìčylasâ nì za što; </i>


text:
бо ў цара быў на моры Тарсіскі карабель з караблём Хірамавым; адзін раз у тры гады прыходзіў Тарсіскі карабель, - прывозіў золата і срэбра, і слановую косьць, і малпаў, і паваў. </p><i> bo ǔ cara byǔ na mory Tarsìskì karabel′ z karablëm Hìramavym; adzìn raz u try gady pryhodzìǔ Tarsìskì karabel′, - pryvozìǔ zolata ì srèbra, ì slanovuû kos′c′, ì malpaǔ, ì pavaǔ. </i>


text:
<pb/>Цар Саламон пераўзыходзіў усіх цароў багацьцем і мудрасьцю. </p><i> Car Salamon peraǔzyhodzìǔ usìh caroǔ bagac′cem ì mudras′cû. </i>


text:
І ўсе цары на зямлі намагаліся ўбачыць Саламона, каб паслухаць мудрасьці ягонай, якую ўклаў Бог у сэрца ягонае. </p><i> Ì ǔse cary na zâmlì namagalìsâ ǔbačyc′ Salamona, kab pasluhac′ mudras′cì âgonaj, âkuû ǔklaǔ Bog u sèrca âgonae. </i>


text:
І яны падносілі яму, кожны ад сябе, у дарунак: посуд срэбны і залаты, і вопратку і зброю і пахошчы, коней і мулаў кожны год. </p><i> Ì âny padnosìlì âmu, kožny ad sâbe, u darunak: posud srèbny ì zalaty, ì vopratku ì zbroû ì pahoščy, konej ì mulaǔ kožny god. </i>


text:
<pb/>І набраў Саламон калясьніц і вершнікаў; у яго было тысяча чатырыста калясьніц і дванаццаць тысяч вершнікаў; і разьмясьціў ён іх па калясьнічных гарадах і пры цары ў Ерусаліме. </p><i> Ì nabraǔ Salamon kalâs′nìc ì veršnìkaǔ; u âgo bylo tysâča čatyrysta kalâs′nìc ì dvanaccac′ tysâč veršnìkaǔ; ì raz′mâs′cìǔ ën ìh pa kalâs′nìčnyh garadah ì pry cary ǔ Erusalìme. </i>


text:
І зрабіў цар срэбра ў Ерусаліме роўнавартасным з простымі камянямі, а кедры, паводле іх мноства, зрабіў роўнавартаснымі зь сікаморамі, якія растуць на нізкіх месцах. </p><i> Ì zrabìǔ car srèbra ǔ Erusalìme roǔnavartasnym z prostymì kamânâmì, a kedry, pavodle ìh mnostva, zrabìǔ roǔnavartasnymì z′ sìkamoramì, âkìâ rastuc′ na nìzkìh mescah. </i>


text:
А коней цару Саламону прыводзілі зь Егіпта і з Кувы; царскія купцы куплялі іх з Кувы за грошы. </p><i> A konej caru Salamonu pryvodzìlì z′ Egìpta ì z Kuvy; carskìâ kupcy kuplâlì ìh z Kuvy za grošy. </i>


text:
Калясьніцу зь Егіпта атрымлівалі і дастаўлялі за шэсьцьсот сікляў срэбра, а конь за сто пяцьдзясят. Такім самым чынам яны рукамі сваімі дастаўлялі ўсё гэта царам Хэтэйскім і царам Арамэйскім. </p><i> Kalâs′nìcu z′ Egìpta atrymlìvalì ì dastaǔlâlì za šès′c′sot sìklâǔ srèbra, a kon′ za sto pâc′dzâsât. Takìm samym čynam âny rukamì svaìmì dastaǔlâlì ǔsë gèta caram Hètèjskìm ì caram Aramèjskìm. </i>


text:
<pb/>І пакахаў цар Саламон многіх чужаземных жанчын, апрача дачкі фараонавай, Маавіцянак, Аманіцянак, Ідумэянак, Сіданянак, Хэтэянак, </p><i> Ì pakahaǔ car Salamon mnogìh čužazemnyh žančyn, aprača dačkì faraonavaj, Maavìcânak, Amanìcânak, Ìdumèânak, Sìdanânak, Hètèânak, </i>


text:
з тых народаў, пра якіх Гасподзь сказаў сынам Ізраілевым: не ўваходзьце да іх, і яны хай не ўваходзяць да вас, каб яны ня схілілі сэрца вашага да сваіх багоў. Да іх прыляпіўся Саламон каханьнем. </p><i> z tyh narodaǔ, pra âkìh Gaspodz′ skazaǔ synam Ìzraìlevym: ne ǔvahodz′ce da ìh, ì âny haj ne ǔvahodzâc′ da vas, kab âny nâ shìlìlì sèrca vašaga da svaìh bagoǔ. Da ìh prylâpìǔsâ Salamon kahan′nem. </i>


text:
І было ў яго сямсот жонак і трыста наложніц; і разбэсьцілі жонкі сэрца ягонае. </p><i> Ì bylo ǔ âgo sâmsot žonak ì trysta naložnìc; ì razbès′cìlì žonkì sèrca âgonae. </i>


text:
У час старасьці Саламона жонкі яго схілілі сэрца ягонае да іншых багоў, і сэрца ягонае ня было цалкам адданае Госпаду Богу свайму, як сэрца Давіда, бацькі ягонага. </p><i> U čas staras′cì Salamona žonkì âgo shìlìlì sèrca âgonae da ìnšyh bagoǔ, ì sèrca âgonae nâ bylo calkam addanae Gospadu Bogu svajmu, âk sèrca Davìda, bac′kì âgonaga. </i>


text:
І пачаў Саламон служыць Астарце, божышчу Сідонскаму, і Мілхому, мярзоце Аманіцкай. </p><i> Ì pačaǔ Salamon služyc′ Astarce, božyšču Sìdonskamu, ì Mìlhomu, mârzoce Amanìckaj. </i>


text:
І рабіў Саламон неспадобнае прад вачыма Госпада і не належна ішоў за Госпадам, як Давід, бацька ягоны. </p><i> Ì rabìǔ Salamon nespadobnae prad vačyma Gospada ì ne naležna ìšoǔ za Gospadam, âk Davìd, bac′ka âgony. </i>


text:
Тады пабудаваў Саламон капішча Хамосу, мярзоце Маавіцкай, на гары, якая перад Ерусалімам, і Малоху, мярзоце Аманіцкай. </p><i> Tady pabudavaǔ Salamon kapìšča Hamosu, mârzoce Maavìckaj, na gary, âkaâ perad Erusalìmam, ì Malohu, mârzoce Amanìckaj. </i>


text:
Так зрабіў ён усім сваім чужаземным жонкам, якія кадзілі і прыносілі ахвяры сваім багам. </p><i> Tak zrabìǔ ën usìm svaìm čužazemnym žonkam, âkìâ kadzìlì ì prynosìlì ahvâry svaìm bagam. </i>


text:
<pb/>І разгневаўся Гасподзь на Саламона за тое, што ён ухіліў сэрца сваё ад Госпада Бога Ізраілевага, Які два разы зьяўляўся яму </p><i> Ì razgnevaǔsâ Gaspodz′ na Salamona za toe, što ën uhìlìǔ sèrca svaë ad Gospada Boga Ìzraìlevaga, Âkì dva razy z′âǔlâǔsâ âmu </i>


text:
і наказаў яму, каб ён ня ішоў за іншымі багамі; але ён ня выканаў таго, што наказаў яму Гасподзь. </p><i> ì nakazaǔ âmu, kab ën nâ ìšoǔ za ìnšymì bagamì; ale ën nâ vykanaǔ tago, što nakazaǔ âmu Gaspodz′. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Саламону: за тое, што так у цябе робіцца, і ты не захаваў запавету Майго і пастановаў Маіх, якія Я наказаў табе, Я адбяру ад цябе царства і аддам яго рабу твайму; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Salamonu: za toe, što tak u câbe robìcca, ì ty ne zahavaǔ zapavetu Majgo ì pastanovaǔ Maìh, âkìâ Â nakazaǔ tabe, Â adbâru ad câbe carstva ì addam âgo rabu tvajmu; </i>


text:
але ў дні твае Я не зраблю гэтага дзеля Давіда, бацькі твайго: з рукі сына твайго адбяру яго; </p><i> ale ǔ dnì tvae Â ne zrablû gètaga dzelâ Davìda, bac′kì tvajgo: z rukì syna tvajgo adbâru âgo; </i>


text:
і ня ўсё царства адбяру: адно калена дам сыну твайму дзеля Давіда, раба Майго, і дзеля Ерусаліма, які Я выбраў. </p><i> ì nâ ǔsë carstva adbâru: adno kalena dam synu tvajmu dzelâ Davìda, raba Majgo, ì dzelâ Erusalìma, âkì Â vybraǔ. </i>


text:
<pb/>І падняў Гасподзь праціўніка на Саламона, Адэра Ідумэяніна, з царства Ідумэйскага роду. </p><i> Ì padnâǔ Gaspodz′ pracìǔnìka na Salamona, Adèra Ìdumèânìna, z carstva Ìdumèjskaga rodu. </i>


text:
Калі Давід быў у Ідумэі, і ваеначальнік Ёаў прыйшоў дзеля пахаваньня забітых і пабіў увесь мужчынскі пол ў Ідумэі, - </p><i> Kalì Davìd byǔ u Ìdumèì, ì vaenačal′nìk Ëaǔ pryjšoǔ dzelâ pahavan′nâ zabìtyh ì pabìǔ uves′ mužčynskì pol ǔ Ìdumèì, - </i>


text:
бо шэсьць месяцаў пражыў там Ёаў і ўсе Ізраільцяне, пакуль ня вынішчылі ўсяго мужчынскага полу ў Ідумэі, </p><i> bo šès′c′ mesâcaǔ pražyǔ tam Ëaǔ ì ǔse Ìzraìl′câne, pakul′ nâ vynìščylì ǔsâgo mužčynskaga polu ǔ Ìdumèì, </i>


text:
тады гэты Адэр уцёк у Егіпет і зь ім некалькі Ідумэянаў, якія служылі пры бацьку ягоным; Адэр быў тады малым дзіцём. </p><i> tady gèty Adèr ucëk u Egìpet ì z′ ìm nekal′kì Ìdumèânaǔ, âkìâ služylì pry bac′ku âgonym; Adèr byǔ tady malym dzìcëm. </i>


text:
Выправіўшыся з Мадыяма, яны прыйшлі ў Фаран і ўзялі з сабою людзей з Фарана і прыйшлі ў Егіпет да фараона - цара Егіпецкага. Адэр ўвайшоў да фараона, і ён даў яму дом, і назначыў яму ўтрыманьне, і даў яму зямлю. </p><i> Vypravìǔšysâ z Madyâma, âny pryjšlì ǔ Faran ì ǔzâlì z saboû lûdzej z Farana ì pryjšlì ǔ Egìpet da faraona - cara Egìpeckaga. Adèr ǔvajšoǔ da faraona, ì ën daǔ âmu dom, ì naznačyǔ âmu ǔtryman′ne, ì daǔ âmu zâmlû. </i>


text:
Адэр здабыў у фараона вялікую міласьць, так што ён даў яму за жонку сястру сваёй жонкі, сястру царыцы Тахпэнэсы. </p><i> Adèr zdabyǔ u faraona vâlìkuû mìlas′c′, tak što ën daǔ âmu za žonku sâstru svaëj žonkì, sâstru carycy Tahpènèsy. </i>


text:
І нарадзіла яму сястра Тахпенэсы сына Генувата. Тахпэнэса выхоўвала яго ў доме фараонавым; і жыў Генуват у доме фараонавым разам з сынамі фараонавымі. </p><i> Ì naradzìla âmu sâstra Tahpenèsy syna Genuvata. Tahpènèsa vyhoǔvala âgo ǔ dome faraonavym; ì žyǔ Genuvat u dome faraonavym razam z synamì faraonavymì. </i>


text:
Калі Адэр дачуўся, што Давід спачыў з бацькамі сваімі і што ваеначальнік Ёаў памёр, дык сказаў фараону: адпусьці мяне, я пайду ў сваю зямлю. </p><i> Kalì Adèr dačuǔsâ, što Davìd spačyǔ z bac′kamì svaìmì ì što vaenačal′nìk Ëaǔ pamër, dyk skazaǔ faraonu: adpus′cì mâne, â pajdu ǔ svaû zâmlû. </i>


text:
І сказаў яму фараон: хіба ты маеш патрэбу ў чым-небудзь у мяне, што хочаш ісьці ў сваю зямлю? Ён адказваў: не, але адпусьці мяне. </p><i> Ì skazaǔ âmu faraon: hìba ty maeš patrèbu ǔ čym-nebudz′ u mâne, što hočaš ìs′cì ǔ svaû zâmlû? Ën adkazvaǔ: ne, ale adpus′cì mâne. </i>


text:
<pb/>І падняў Бог супроць Саламона яшчэ праціўніка - Разона, сына Эліяды, які ўцёк ад гаспадара свайго Адраазара, цара Суўскага, </p><i> Ì padnâǔ Bog suproc′ Salamona âščè pracìǔnìka - Razona, syna Èlìâdy, âkì ǔcëk ad gaspadara svajgo Adraazara, cara Suǔskaga, </i>


text:
і, сабраўшы вакол сябе людзей, зрабіўся начальнікам шайкі, пасьля таго, як Давід разьбіў Адраазара; і пайшлі яны ў Дамаск, і ўсяліліся там, і валадарылі ў Дамаску. </p><i> ì, sabraǔšy vakol sâbe lûdzej, zrabìǔsâ načal′nìkam šajkì, pas′lâ tago, âk Davìd raz′bìǔ Adraazara; ì pajšlì âny ǔ Damask, ì ǔsâlìlìsâ tam, ì valadarylì ǔ Damasku. </i>


text:
І быў ён праціўнікам Ізраіля ва ўсе дні Саламона. Акрамя ліха, учыненага Адэрам, ён заўсёды шкодзіў Ізраілю і зрабіўся царом Сірыі. </p><i> Ì byǔ ën pracìǔnìkam Ìzraìlâ va ǔse dnì Salamona. Akramâ lìha, učynenaga Adèram, ën zaǔsëdy škodzìǔ Ìzraìlû ì zrabìǔsâ carom Sìryì. </i>


text:
<pb/>І Ераваам, сын Наватаў, Яфрэмлянін з Царэды, - імя маці ягонай удавы - Цэруа, - раб Саламонаў, падняў руку на цара. </p><i> Ì Eravaam, syn Navataǔ, Âfrèmlânìn z Carèdy, - ìmâ macì âgonaj udavy - Cèrua, - rab Salamonaǔ, padnâǔ ruku na cara. </i>


text:
І вось прычына, чаму ён падняў руку на цара: Саламон будаваў Міло, рамантаваў пашкоджаньні ў горадзе Давіда, бацькі свайго. </p><i> Ì vos′ pryčyna, čamu ën padnâǔ ruku na cara: Salamon budavaǔ Mìlo, ramantavaǔ paškodžan′nì ǔ goradze Davìda, bac′kì svajgo. </i>


text:
Ераваам быў чалавек мужны. Саламон, заўважыўшы, што гэты малады чалавек умее рабіць справу, паставіў яго наглядчыкам над аброчнымі з дома Язэпавага. </p><i> Eravaam byǔ čalavek mužny. Salamon, zaǔvažyǔšy, što gèty malady čalavek umee rabìc′ spravu, pastavìǔ âgo naglâdčykam nad abročnymì z doma Âzèpavaga. </i>


text:
У той час здарылася Еравааму выйсьці зь Ерусаліма; і сустрэў яго на дарозе прарок Ахія Сіламлянін, і на ім была новая вопратка. У полі іх было толькі двое. </p><i> U toj čas zdarylasâ Eravaamu vyjs′cì z′ Erusalìma; ì sustrèǔ âgo na daroze prarok Ahìâ Sìlamlânìn, ì na ìm byla novaâ vopratka. U polì ìh bylo tol′kì dvoe. </i>


text:
І ўзяў Ахія новую вопратку, якая была на ім, разадраў яе на дванаццаць частак, </p><i> Ì ǔzâǔ Ahìâ novuû vopratku, âkaâ byla na ìm, razadraǔ âe na dvanaccac′ častak, </i>


text:
і сказаў Еравааму: вазьмі сабе дзесяць частак, бо так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: вось, Я адбіраю царства з рукі Саламонавай і даю табе дзесяць каленаў, </p><i> ì skazaǔ Eravaamu: vaz′mì sabe dzesâc′ častak, bo tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: vos′, Â adbìraû carstva z rukì Salamonavaj ì daû tabe dzesâc′ kalenaǔ, </i>


text:
а адно калена застанецца за ім дзеля раба Майго Давіда і дзеля горада Ерусаліма, які Я выбраў з усіх каленаў Ізраілевых. </p><i> a adno kalena zastanecca za ìm dzelâ raba Majgo Davìda ì dzelâ gorada Erusalìma, âkì Â vybraǔ z usìh kalenaǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
Гэта за тое, што яны пакінулі Мяне і пачалі пакланяцца Астарце, божышчу Сідонскаму, і Хамосу, богу Маавіцкаму, і Мілхому, богу Аманіцкаму, і не пайшлі шляхамі Маімі, каб рабіць добрае прад вачамі Маімі і захоўваць пастановы Мае, падобна Давіду, бацьку ягонаму. </p><i> Gèta za toe, što âny pakìnulì Mâne ì pačalì paklanâcca Astarce, božyšču Sìdonskamu, ì Hamosu, bogu Maavìckamu, ì Mìlhomu, bogu Amanìckamu, ì ne pajšlì šlâhamì Maìmì, kab rabìc′ dobrae prad vačamì Maìmì ì zahoǔvac′ pastanovy Mae, padobna Davìdu, bac′ku âgonamu. </i>


text:
Я не бяру ўсяго царства з рукі яго, але я пакідаю яго ўладаром на ўсе дні жыцьця ягонага дзеля Давіда, раба Майго, якога Я выбраў, які трымаўся наказаў Маіх і пастановаў Маіх; </p><i> Â ne bâru ǔsâgo carstva z rukì âgo, ale â pakìdaû âgo ǔladarom na ǔse dnì žyc′câ âgonaga dzelâ Davìda, raba Majgo, âkoga Â vybraǔ, âkì trymaǔsâ nakazaǔ Maìh ì pastanovaǔ Maìh; </i>


text:
а вазьму царства з рукі сына ягонага і дам табе зь яго дзесяць каленаў; </p><i> a vaz′mu carstva z rukì syna âgonaga ì dam tabe z′ âgo dzesâc′ kalenaǔ; </i>


text:
а сыну ягонаму дам адно калена, каб заставалася сьвяцільня Давіда, раба Майго, ва ўсе дні прад абліччам Маім, у горадзе Ерусаліме, які Я выбраў Сабе дзеля імя Майго. </p><i> a synu âgonamu dam adno kalena, kab zastavalasâ s′vâcìl′nâ Davìda, raba Majgo, va ǔse dnì prad ablìččam Maìm, u goradze Erusalìme, âkì Â vybraǔ Sabe dzelâ ìmâ Majgo. </i>


text:
Цябе Я выбіраю, і ты будзеш валадарыць над усім, чаго запрагне душа твая, і будзеш царом над Ізраілем; </p><i> Câbe Â vybìraû, ì ty budzeš valadaryc′ nad usìm, čago zapragne duša tvaâ, ì budzeš carom nad Ìzraìlem; </i>


text:
і калі будзеш захоўваць усё, што Я наказваю табе, і будзеш хадзіць шляхамі Маімі і рабіць спадобнае перад вачыма Маімі, захоўваючы пастановы Мае і запаведзі Мае, як рабіў раб Мой Давід, дык Я буду з табою і зладжу табе дом моцны, як Я зладзіў Давіду, і аддам табе Ізраіля; </p><i> ì kalì budzeš zahoǔvac′ usë, što Â nakazvaû tabe, ì budzeš hadzìc′ šlâhamì Maìmì ì rabìc′ spadobnae perad vačyma Maìmì, zahoǔvaûčy pastanovy Mae ì zapavedzì Mae, âk rabìǔ rab Moj Davìd, dyk Â budu z taboû ì zladžu tabe dom mocny, âk Â zladzìǔ Davìdu, ì addam tabe Ìzraìlâ; </i>


text:
і ўпакору Я род Давідаў за гэта, але не на ўсе дні. </p><i> ì ǔpakoru Â rod Davìdaǔ za gèta, ale ne na ǔse dnì. </i>


text:
А Саламон хацеў сьмерці Ераваама; але Ераваам устаў і ўцёк у Егіпет да Сусакіма, цара Егіпецкага, і жыў у Егіпце да сьмерці Саламонавай. </p><i> A Salamon haceǔ s′mercì Eravaama; ale Eravaam ustaǔ ì ǔcëk u Egìpet da Susakìma, cara Egìpeckaga, ì žyǔ u Egìpce da s′mercì Salamonavaj. </i>


text:
Астатнія падзеі Саламонавыя і ўсё, што ён рабіў, і мудрасьць ягоная апісаны ў кнізе дзеяў Саламонавых. </p><i> Astatnìâ padzeì Salamonavyâ ì ǔsë, što ën rabìǔ, ì mudras′c′ âgonaâ apìsany ǔ knìze dzeâǔ Salamonavyh. </i>


text:
Часу цараваньня Саламонавага ў Ерусаліме над усім Ізраілем было сорак гадоў. </p><i> Času caravan′nâ Salamonavaga ǔ Erusalìme nad usìm Ìzraìlem bylo sorak gadoǔ. </i>


text:
І спачыў Саламон з бацькамі сваімі і пахаваны быў у горадзе Давіда, бацькі свайго, і зацараваў замест яго сын ягоны Раваам. </p><i> Ì spačyǔ Salamon z bac′kamì svaìmì ì pahavany byǔ u goradze Davìda, bac′kì svajgo, ì zacaravaǔ zamest âgo syn âgony Ravaam. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Раваам у Сіхем, бо ў Сіхем прыйшлі ўсе Ізраільцяне, каб узьвесьці яго ў цара. </p><i> Ì pajšoǔ Ravaam u Sìhem, bo ǔ Sìhem pryjšlì ǔse Ìzraìl′câne, kab uz′ves′cì âgo ǔ cara. </i>


text:
І дачуўся пра тое Ераваам, сын Наватаў, калі быў яшчэ ў Егіпце, куды ўцёк ад цара Саламона, і вярнуўся Ераваам зь Егіпта; </p><i> Ì dačuǔsâ pra toe Eravaam, syn Navataǔ, kalì byǔ âščè ǔ Egìpce, kudy ǔcëk ad cara Salamona, ì vârnuǔsâ Eravaam z′ Egìpta; </i>


text:
і паслалі па яго і паклікалі яго. Тады Ераваам і ўвесь збор Ізраільцянаў прыйшлі і казалі Равааму і сказалі: </p><i> ì paslalì pa âgo ì paklìkalì âgo. Tady Eravaam ì ǔves′ zbor Ìzraìl′cânaǔ pryjšlì ì kazalì Ravaamu ì skazalì: </i>


text:
бацька твой наклаў на нас цяжкае ярмо, а ты паслабі нам жорсткую працу бацькі твайго і цяжкае ярмо, якое ён наклаў на нас, і тады мы будзем служыць табе. </p><i> bac′ka tvoj naklaǔ na nas câžkae ârmo, a ty paslabì nam žorstkuû pracu bac′kì tvajgo ì câžkae ârmo, âkoe ën naklaǔ na nas, ì tady my budzem služyc′ tabe. </i>


text:
І сказаў ён ім: ідзеце і праз тры дні зноў прыйдзеце да мяне. І пайшоў народ. </p><i> Ì skazaǔ ën ìm: ìdzece ì praz try dnì znoǔ pryjdzece da mâne. Ì pajšoǔ narod. </i>


text:
<pb/>Цар Раваам раіўся са старцамі, якія стаялі перад Саламонам, бацькам ягоным, пры жыцьці яго, і казаў: як параіце вы мне адказваць гэтаму народу? </p><i> Car Ravaam raìǔsâ sa starcamì, âkìâ staâlì perad Salamonam, bac′kam âgonym, pry žyc′cì âgo, ì kazaǔ: âk paraìce vy mne adkazvac′ gètamu narodu? </i>


text:
Яны казалі яму і сказалі: калі ты на гэты дзень будзеш слугою народу гэтаму і саслужыш яму, і дагодзіш ім, і будзеш гаварыць зь ім ласкава, дык яны будуць тваімі рабамі на ўсе дні. </p><i> Âny kazalì âmu ì skazalì: kalì ty na gèty dzen′ budzeš slugoû narodu gètamu ì saslužyš âmu, ì dagodzìš ìm, ì budzeš gavaryc′ z′ ìm laskava, dyk âny buduc′ tvaìmì rabamì na ǔse dnì. </i>


text:
Але ён пагардзіў парадай старцаў, што яны раілі яму, і раіўся з маладымі людзьмі, якія вырасьлі разам зь ім і якія стаялі перад ім, </p><i> Ale ën pagardzìǔ paradaj starcaǔ, što âny raìlì âmu, ì raìǔsâ z maladymì lûdz′mì, âkìâ vyras′lì razam z′ ìm ì âkìâ staâlì perad ìm, </i>


text:
і сказаў ім: што вы параіце мне адказваць народу гэтаму, які гаварыў мне і сказаў: паслабі ярмо, якое наклаў на нас бацька твой? </p><i> ì skazaǔ ìm: što vy paraìce mne adkazvac′ narodu gètamu, âkì gavaryǔ mne ì skazaǔ: paslabì ârmo, âkoe naklaǔ na nas bac′ka tvoj? </i>


text:
І казалі яму маладыя людзі, якія вырасьлі разам зь ім, і сказалі: так скажы народу гэтаму, які гаварыў табе і сказаў: "бацька твой наклаў на нас цяжкае ярмо, а ты паслабі нас"; так скажы ім: мой мезенец таўсьцейшы за сьцёгны бацькі майго; </p><i> Ì kazalì âmu maladyâ lûdzì, âkìâ vyras′lì razam z′ ìm, ì skazalì: tak skažy narodu gètamu, âkì gavaryǔ tabe ì skazaǔ: "bac′ka tvoj naklaǔ na nas câžkae ârmo, a ty paslabì nas"; tak skažy ìm: moj mezenec taǔs′cejšy za s′cëgny bac′kì majgo; </i>


text:
дык вось, калі бацька мой абцяжарваў вас цяжкім ярмом, дык я павялічу ярмо ваша; бацька мой караў вас бічамі, а я буду караць вас скарпіёнамі. </p><i> dyk vos′, kalì bac′ka moj abcâžarvaǔ vas câžkìm ârmom, dyk â pavâlìču ârmo vaša; bac′ka moj karaǔ vas bìčamì, a â budu karac′ vas skarpìënamì. </i>


text:
<pb/>Ераваам і ўвесь народ прыйшлі да Раваама на трэці дзень, як загадаў цар, сказаўшы: прыйдзеце да мяне на трэці дзень. </p><i> Eravaam ì ǔves′ narod pryjšlì da Ravaama na trècì dzen′, âk zagadaǔ car, skazaǔšy: pryjdzece da mâne na trècì dzen′. </i>


text:
І адказаў цар народу сурова і пагардзіў парадай старцаў, што яны раілі яму; </p><i> Ì adkazaǔ car narodu surova ì pagardzìǔ paradaj starcaǔ, što âny raìlì âmu; </i>


text:
і гаварыў ён паводле парады маладых людзей і сказаў: бацька мой наклаў на вас цяжкае ярмо, а я павялічу ярмо ваша; бацька мой караў вас бічамі, а я буду караць вас скарпіёнамі. </p><i> ì gavaryǔ ën pavodle parady maladyh lûdzej ì skazaǔ: bac′ka moj naklaǔ na vas câžkae ârmo, a â pavâlìču ârmo vaša; bac′ka moj karaǔ vas bìčamì, a â budu karac′ vas skarpìënamì. </i>


text:
І не паслухаўся цар народу, бо так наканавана было Госпадам, каб спраўдзілася слова Ягонае, якое прамовіў Гасподзь праз Ахію Сіламяніна Еравааму, сыну Наватаваму. </p><i> Ì ne pasluhaǔsâ car narodu, bo tak nakanavana bylo Gospadam, kab spraǔdzìlasâ slova Âgonae, âkoe pramovìǔ Gaspodz′ praz Ahìû Sìlamânìna Eravaamu, synu Navatavamu. </i>


text:
<pb/>І ўбачылі Ізраільцяне, што цар не паслухаўся іх. І адказаў народ цару і сказаў: якая нам доля ў Давідзе? няма нам долі ў сыне Есэевым; па намётах сваіх, Ізраіле! цяпер ведай свой дом, Давідзе! І разышоўся Ізраіль па намётах сваіх. </p><i> Ì ǔbačylì Ìzraìl′câne, što car ne pasluhaǔsâ ìh. Ì adkazaǔ narod caru ì skazaǔ: âkaâ nam dolâ ǔ Davìdze? nâma nam dolì ǔ syne Esèevym; pa namëtah svaìh, Ìzraìle! câper vedaj svoj dom, Davìdze! Ì razyšoǔsâ Ìzraìl′ pa namëtah svaìh. </i>


text:
Толькі над сынамі Ізраілевымі, якія жылі ў гарадах Юдавых, валадарыў Раваам. </p><i> Tol′kì nad synamì Ìzraìlevymì, âkìâ žylì ǔ garadah Ûdavyh, valadaryǔ Ravaam. </i>


text:
І паслаў цар Раваам Аданірама, начальніка над падаткамі; але ўсе Ізраільцяне закідалі яго камянямі, і ён памёр; а цар Раваам пасьпешна ўзышоў на калясьніцу, каб зьбегчы ў Ерусалім. </p><i> Ì paslaǔ car Ravaam Adanìrama, načal′nìka nad padatkamì; ale ǔse Ìzraìl′câne zakìdalì âgo kamânâmì, ì ën pamër; a car Ravaam pas′pešna ǔzyšoǔ na kalâs′nìcu, kab z′begčy ǔ Erusalìm. </i>


text:
І адкалоўся Ізраіль ад дома Давідавага да гэтага дня. </p><i> Ì adkaloǔsâ Ìzraìl′ ad doma Davìdavaga da gètaga dnâ. </i>


text:
Калі пачулі ўсе Ізраільцяне, што Ераваам вярнуўся, дык паслалі і паклікалі яго на збор і паставілі царом яго над усімі Ізраільцянамі. За домам Давідавым не засталося нікога, апрача калена Юдавага і Веньямінавага. </p><i> Kalì pačulì ǔse Ìzraìl′câne, što Eravaam vârnuǔsâ, dyk paslalì ì paklìkalì âgo na zbor ì pastavìlì carom âgo nad usìmì Ìzraìl′cânamì. Za domam Davìdavym ne zastalosâ nìkoga, aprača kalena Ûdavaga ì Ven′âmìnavaga. </i>


text:
<pb/>Раваам, прыбыўшы ў Ерусалім, сабраў з усяго дома Юдавага і з калена Веньямінавага сто восемдзесят тысяч адборных воінаў, каб ваяваць з домам Ізраілевым дзеля таго, каб вярнуць царства Равааму, сыну Саламонаваму. </p><i> Ravaam, prybyǔšy ǔ Erusalìm, sabraǔ z usâgo doma Ûdavaga ì z kalena Ven′âmìnavaga sto vosemdzesât tysâč adbornyh voìnaǔ, kab vaâvac′ z domam Ìzraìlevym dzelâ tago, kab vârnuc′ carstva Ravaamu, synu Salamonavamu. </i>


text:
І было слова Божае Самэю, чалавеку Божаму, і сказана: </p><i> Ì bylo slova Božae Samèû, čalaveku Božamu, ì skazana: </i>


text:
скажы Равааму, сыну Саламонаваму, цару Юдэйскаму, і ўсяму дому Юдаваму і Веньямінаваму і астатняму народу: </p><i> skažy Ravaamu, synu Salamonavamu, caru Ûdèjskamu, ì ǔsâmu domu Ûdavamu ì Ven′âmìnavamu ì astatnâmu narodu: </i>


text:
так кажа Гасподзь: не хадзеце і не пачынайце вайны з братамі вашымі, сынамі Ізраілевымі; вярнецеся кожны ў дом свой, бо ад Мяне гэта было. І паслухаліся яны слова Гасподняга і пайшлі назад па слове Гасподнім. </p><i> tak kaža Gaspodz′: ne hadzece ì ne pačynajce vajny z bratamì vašymì, synamì Ìzraìlevymì; vârnecesâ kožny ǔ dom svoj, bo ad Mâne gèta bylo. Ì pasluhalìsâ âny slova Gaspodnâga ì pajšlì nazad pa slove Gaspodnìm. </i>


text:
І забудаваў Ераваам Сіхем на гары Яфрэмавай і пасяліўся ў ім; адтуль пайшоў і пабудаваў Пенуіл. </p><i> Ì zabudavaǔ Eravaam Sìhem na gary Âfrèmavaj ì pasâlìǔsâ ǔ ìm; adtul′ pajšoǔ ì pabudavaǔ Penuìl. </i>


text:
І казаў Ераваам у сэрцы сваім: царства можа зноў перайсьці да дома Давідавага; </p><i> Ì kazaǔ Eravaam u sèrcy svaìm: carstva moža znoǔ perajs′cì da doma Davìdavaga; </i>


text:
калі народ гэты будзе хадзіць у Ерусалім дзеля ахвяраваньня ў доме Гасподнім, дык сэрца народу гэтага павернецца да гаспадара свайго, да Раваама, цара Юдэйскага, і заб'юць яны мяне і вернуцца да Раваама, цара Юдэйскага. </p><i> kalì narod gèty budze hadzìc′ u Erusalìm dzelâ ahvâravan′nâ ǔ dome Gaspodnìm, dyk sèrca narodu gètaga pavernecca da gaspadara svajgo, da Ravaama, cara Ûdèjskaga, ì zab'ûc′ âny mâne ì vernucca da Ravaama, cara Ûdèjskaga. </i>


text:
І параіўшыся цар зрабіў двух залатых цялят і сказаў: ня трэба вам хадзіць у Ерусалім; вось багі твае, Ізраіль, якія вывелі цябе зь зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì paraìǔšysâ car zrabìǔ dvuh zalatyh câlât ì skazaǔ: nâ trèba vam hadzìc′ u Erusalìm; vos′ bagì tvae, Ìzraìl′, âkìâ vyvelì câbe z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І паставіў аднаго ў Вэтылі, а другога ў Дане. </p><i> Ì pastavìǔ adnago ǔ Vètylì, a drugoga ǔ Dane. </i>


text:
І павяло гэта да грэху, бо народ пачаў хадзіць да аднаго зь іх, нават у Дан. </p><i> Ì pavâlo gèta da grèhu, bo narod pačaǔ hadzìc′ da adnago z′ ìh, navat u Dan. </i>


text:
<pb/>І пабудаваў ён капішча на вышыні і паставіў з народу сьвятароў, якія ня былі з сыноў Лявііных. </p><i> Ì pabudavaǔ ën kapìšča na vyšynì ì pastavìǔ z narodu s′vâtaroǔ, âkìâ nâ bylì z synoǔ Lâvììnyh. </i>


text:
І ўстанавіў Ераваам сьвята ў восьмы месяц, у пятнаццаты дзень месяца, падобнае на тое сьвята, якое было ў Юдэі, і прыносіў ахвяры на ахвярніку; тое самае ён зрабіў у Вэтылі, каб прыносіць ахвяру цялятам, якіх зрабіў. І паставіў у Вэтылі сьвятароў вышыняў, якія зладзіў, </p><i> Ì ǔstanavìǔ Eravaam s′vâta ǔ vos′my mesâc, u pâtnaccaty dzen′ mesâca, padobnae na toe s′vâta, âkoe bylo ǔ Ûdèì, ì prynosìǔ ahvâry na ahvârnìku; toe samae ën zrabìǔ u Vètylì, kab prynosìc′ ahvâru câlâtam, âkìh zrabìǔ. Ì pastavìǔ u Vètylì s′vâtaroǔ vyšynâǔ, âkìâ zladzìǔ, </i>


text:
і прынёс ахвяры на ахвярніку, які ён зрабіў у Вэтылі, у пятнаццаты дзень восьмага месяца, месяца, які ён адвольна назначыў; і ўстанавіў сьвята сынам Ізраілевым, і падышоў да ахвярніка, каб учыніць дымленьне. </p><i> ì prynës ahvâry na ahvârnìku, âkì ën zrabìǔ u Vètylì, u pâtnaccaty dzen′ vos′maga mesâca, mesâca, âkì ën advol′na naznačyǔ; ì ǔstanavìǔ s′vâta synam Ìzraìlevym, ì padyšoǔ da ahvârnìka, kab učynìc′ dymlen′ne. </i>


text:
І вось, чалавек Божы прыйшоў з Юдэі па слове Гасподнім у Вэтыль, у той час, як Ераваам стаяў каля ахвярніка, каб учыніць дымленьне. </p><i> Ì vos′, čalavek Božy pryjšoǔ z Ûdèì pa slove Gaspodnìm u Vètyl′, u toj čas, âk Eravaam staâǔ kalâ ahvârnìka, kab učynìc′ dymlen′ne. </i>


text:
І прамовіў да ахвярніка слова Гасподняе і сказаў: ахвярнік, ахвярнік! так кажа Гасподзь: вось, народзіцца сын дому Давідаваму, імя яму Ёсія, і прынясе на табе ў ахвяру сьвятароў вышыняў, якія ўчыняюць на табе дымленьне, і чалавечыя косьці спаліць на табе. </p><i> Ì pramovìǔ da ahvârnìka slova Gaspodnâe ì skazaǔ: ahvârnìk, ahvârnìk! tak kaža Gaspodz′: vos′, narodzìcca syn domu Davìdavamu, ìmâ âmu Ësìâ, ì prynâse na tabe ǔ ahvâru s′vâtaroǔ vyšynâǔ, âkìâ ǔčynâûc′ na tabe dymlen′ne, ì čalavečyâ kos′cì spalìc′ na tabe. </i>


text:
І даў у той дзень азнаку, сказаўшы: вось азнака таго, што гэта прамовіў Гасподзь: вось, гэты ахвярнік разваліцца, і попел, які на ім, рассыпецца. </p><i> Ì daǔ u toj dzen′ aznaku, skazaǔšy: vos′ aznaka tago, što gèta pramovìǔ Gaspodz′: vos′, gèty ahvârnìk razvalìcca, ì popel, âkì na ìm, rassypecca. </i>


text:
Калі цар пачуў слова чалавека Божага, прамоўленае да ахвярніка ў Вэтылі, дык працягнуў Ераваам руку сваю ад ахвярніка, кажучы: вазьмеце яго. І зьдзеравянела рука ягоная, якую ён працягнуў на яго, і ня мог ён вярнуць яе да сябе. </p><i> Kalì car pačuǔ slova čalaveka Božaga, pramoǔlenae da ahvârnìka ǔ Vètylì, dyk pracâgnuǔ Eravaam ruku svaû ad ahvârnìka, kažučy: vaz′mece âgo. Ì z′dzeravânela ruka âgonaâ, âkuû ën pracâgnuǔ na âgo, ì nâ mog ën vârnuc′ âe da sâbe. </i>


text:
І ахвярнік разваліўся, і попел з ахвярніка рассыпаўся, па азнацы, якую даў чалавек Божы словам Гасподнім. </p><i> Ì ahvârnìk razvalìǔsâ, ì popel z ahvârnìka rassypaǔsâ, pa aznacy, âkuû daǔ čalavek Božy slovam Gaspodnìm. </i>


text:
І сказаў цар Ераваам чалавеку Божаму: умілажаль аблічча Госпада Бога твайго і памаліся за мяне, каб рука мая магла вярнуцца да мяне. І ўмілажаліў чалавек Божы аблічча Госпада, царовая рука вярнулася да яго і зрабілася як раней. </p><i> Ì skazaǔ car Eravaam čalaveku Božamu: umìlažal′ ablìčča Gospada Boga tvajgo ì pamalìsâ za mâne, kab ruka maâ magla vârnucca da mâne. Ì ǔmìlažalìǔ čalavek Božy ablìčča Gospada, carovaâ ruka vârnulasâ da âgo ì zrabìlasâ âk ranej. </i>


text:
І сказаў цар чалавеку Божаму: зайдзі са мною ў дом і падмацуй сябе ежаю, і я дам табе дарунак. </p><i> Ì skazaǔ car čalaveku Božamu: zajdzì sa mnoû ǔ dom ì padmacuj sâbe ežaû, ì â dam tabe darunak. </i>


text:
Але чалавек Божы сказаў цару: хоць бы ты даваў мне паўдома твайго, я не пайду з табою і ня буду есьці хлеба і ня буду піць вады ў гэтым месцы, </p><i> Ale čalavek Božy skazaǔ caru: hoc′ by ty davaǔ mne paǔdoma tvajgo, â ne pajdu z taboû ì nâ budu es′cì hleba ì nâ budu pìc′ vady ǔ gètym mescy, </i>


text:
бо так наказана мне словам Гасподнім: ня еж там хлеба і ня пі вады і не вяртайся тою дарогаю, якою ты ішоў. </p><i> bo tak nakazana mne slovam Gaspodnìm: nâ ež tam hleba ì nâ pì vady ì ne vârtajsâ toû darogaû, âkoû ty ìšoǔ. </i>


text:
І пайшоў ён другою дарогаю і не пайшоў назад тою дарогаю, якою прыйшоў у Вэтыль. </p><i> Ì pajšoǔ ën drugoû darogaû ì ne pajšoǔ nazad toû darogaû, âkoû pryjšoǔ u Vètyl′. </i>


text:
<pb/>У Вэтылі жыў адзін прарок-старац. Сын яго прыйшоў і расказаў яму ўсё, што зрабіў сёньня чалавек Божы ў Вэтылі; і словы, якія ён казаў цару, пераказалі сыны бацьку свайму. </p><i> U Vètylì žyǔ adzìn prarok-starac. Syn âgo pryjšoǔ ì raskazaǔ âmu ǔsë, što zrabìǔ sën′nâ čalavek Božy ǔ Vètylì; ì slovy, âkìâ ën kazaǔ caru, perakazalì syny bac′ku svajmu. </i>


text:
І спытаўся ў іх бацька іхні: якою дарогаю ён пайшоў? І паказалі сыны ягоныя, якою дарогаю пайшоў чалавек Божы, што прыходзіў зь Юдэі. </p><i> Ì spytaǔsâ ǔ ìh bac′ka ìhnì: âkoû darogaû ën pajšoǔ? Ì pakazalì syny âgonyâ, âkoû darogaû pajšoǔ čalavek Božy, što pryhodzìǔ z′ Ûdèì. </i>


text:
І сказаў ён сынам сваім: асядлайце мне асла. І асядлалі яму асла, і ён сеў на яго. </p><i> Ì skazaǔ ën synam svaìm: asâdlajce mne asla. Ì asâdlalì âmu asla, ì ën seǔ na âgo. </i>


text:
І паехаў за чалавекам Божым, і знайшоў яго, як той сядзеў пад дубам, і сказаў яму: ці ты чалавек Божы, які прыйшоў зь Юдэі. І сказаў той: я. </p><i> Ì paehaǔ za čalavekam Božym, ì znajšoǔ âgo, âk toj sâdzeǔ pad dubam, ì skazaǔ âmu: cì ty čalavek Božy, âkì pryjšoǔ z′ Ûdèì. Ì skazaǔ toj: â. </i>


text:
І сказаў яму: зайдзі да мяне ў дом і паеж хлеба. </p><i> Ì skazaǔ âmu: zajdzì da mâne ǔ dom ì paež hleba. </i>


text:
Той сказаў: я не магу вярнуцца з табою і пайсьці да цябе; ня буду есьці хлеба і ня буду піць у цябе вады ў гэтым месцы, </p><i> Toj skazaǔ: â ne magu vârnucca z taboû ì pajs′cì da câbe; nâ budu es′cì hleba ì nâ budu pìc′ u câbe vady ǔ gètym mescy, </i>


text:
бо словам Гасподнім сказана мне: ня еж хлеба і ня пі там вады і не вяртайся тою дарогаю, якою ты ішоў. </p><i> bo slovam Gaspodnìm skazana mne: nâ ež hleba ì nâ pì tam vady ì ne vârtajsâ toû darogaû, âkoû ty ìšoǔ. </i>


text:
І сказаў ён яму: і я прарок такі самы, як ты, і анёл казаў мне словам Гасподнім і сказаў: вярні яго да сябе ў дом; хай паесьць ён хлеба і нап'ецца вады. - Ён зманіў яму. </p><i> Ì skazaǔ ën âmu: ì â prarok takì samy, âk ty, ì anël kazaǔ mne slovam Gaspodnìm ì skazaǔ: vârnì âgo da sâbe ǔ dom; haj paes′c′ ën hleba ì nap'ecca vady. - Ën zmanìǔ âmu. </i>


text:
І той вярнуўся зь ім, і паеў хлеба ў ягоным доме, і напіўся вады. </p><i> Ì toj vârnuǔsâ z′ ìm, ì paeǔ hleba ǔ âgonym dome, ì napìǔsâ vady. </i>


text:
<pb/>Калі яны яшчэ сядзелі за сталом, слова Гасподняе было прароку, які вярнуў яго. </p><i> Kalì âny âščè sâdzelì za stalom, slova Gaspodnâe bylo praroku, âkì vârnuǔ âgo. </i>


text:
І прамовіў ён чалавеку Божаму, які прыйшоў зь Юдэі, і сказаў: так кажа Гасподзь: за тое, што ты не падпарадкаваўся вуснам Госпада і ня выканаў загаду, які наказаў табе Гасподзь Бог твой, </p><i> Ì pramovìǔ ën čalaveku Božamu, âkì pryjšoǔ z′ Ûdèì, ì skazaǔ: tak kaža Gaspodz′: za toe, što ty ne padparadkavaǔsâ vusnam Gospada ì nâ vykanaǔ zagadu, âkì nakazaǔ tabe Gaspodz′ Bog tvoj, </i>


text:
але вярнуўся, еў хлеб і піў ваду ў тым месцы, пра якое Ён сказаў табе: "ня еж хлеба і ня пі вады", цела тваё ня ўвойдзе ў магільніцу бацькоў тваіх. </p><i> ale vârnuǔsâ, eǔ hleb ì pìǔ vadu ǔ tym mescy, pra âkoe Ën skazaǔ tabe: "nâ ež hleba ì nâ pì vady", cela tvaë nâ ǔvojdze ǔ magìl′nìcu bac′koǔ tvaìh. </i>


text:
<pb/>Пасьля таго, як той паеў хлеба і напіўся, ён асядлаў асла прароку, якога ён вярнуў. </p><i> Pas′lâ tago, âk toj paeǔ hleba ì napìǔsâ, ën asâdlaǔ asla praroku, âkoga ën vârnuǔ. </i>


text:
І выправіўся той. І сустрэў яго на дарозе леў і забіў яго. І ляжала цела ягонае, пакінутае на дарозе; а асёл стаяў каля яго, і леў стаяў каля цела. </p><i> Ì vypravìǔsâ toj. Ì sustrèǔ âgo na daroze leǔ ì zabìǔ âgo. Ì lâžala cela âgonae, pakìnutae na daroze; a asël staâǔ kalâ âgo, ì leǔ staâǔ kalâ cela. </i>


text:
І вось, людзі, якія праходзілі міма, убачылі цела, пакінутае на дарозе, і льва, які стаяў каля цела, і пайшлі і расказалі ў горадзе, у якім жыў прарок-старац. </p><i> Ì vos′, lûdzì, âkìâ prahodzìlì mìma, ubačylì cela, pakìnutae na daroze, ì l′va, âkì staâǔ kalâ cela, ì pajšlì ì raskazalì ǔ goradze, u âkìm žyǔ prarok-starac. </i>


text:
Прарок, які вярнуў яго з дарогі, пачуўшы гэта, сказаў: гэта той чалавек Божы, які не падпарадкаваўся пастановам Госпада; Гасподзь аддаў яго льву, які паламаў яго і забіў яго, па слове Госпада, якое Ён мовіў яму. </p><i> Prarok, âkì vârnuǔ âgo z darogì, pačuǔšy gèta, skazaǔ: gèta toj čalavek Božy, âkì ne padparadkavaǔsâ pastanovam Gospada; Gaspodz′ addaǔ âgo l′vu, âkì palamaǔ âgo ì zabìǔ âgo, pa slove Gospada, âkoe Ën movìǔ âmu. </i>


text:
І сказаў сынам сваім: асядлайце мне асла. І асядлалі яны. </p><i> Ì skazaǔ synam svaìm: asâdlajce mne asla. Ì asâdlalì âny. </i>


text:
Ён выправіўся і знайшоў цела ягонае, пакінутае на дарозе; а асёл і леў стаялі каля цела; леў ня зьеў цела і не паламаў асла. </p><i> Ën vypravìǔsâ ì znajšoǔ cela âgonae, pakìnutae na daroze; a asël ì leǔ staâlì kalâ cela; leǔ nâ z′eǔ cela ì ne palamaǔ asla. </i>


text:
І падняў прарок цела чалавека Божага, і паклаў яго на асла, і павёз яго назад. І пайшоў прарок-старац у горад свой, каб аплакаць і пахаваць яго. </p><i> Ì padnâǔ prarok cela čalaveka Božaga, ì paklaǔ âgo na asla, ì pavëz âgo nazad. Ì pajšoǔ prarok-starac u gorad svoj, kab aplakac′ ì pahavac′ âgo. </i>


text:
І паклаў цела ягонае ў сваёй магільніцы і плакаў па ім: жаль мне, браце мой! </p><i> Ì paklaǔ cela âgonae ǔ svaëj magìl′nìcy ì plakaǔ pa ìm: žal′ mne, brace moj! </i>


text:
Пасьля пахаваньня яго ён сказаў сынам сваім: калі я памру, пахавайце мяне ў магільніцы, у якой пахаваны чалавек Божы; каля касьцей ягоных пакладзеце косьці мае; </p><i> Pas′lâ pahavan′nâ âgo ën skazaǔ synam svaìm: kalì â pamru, pahavajce mâne ǔ magìl′nìcy, u âkoj pahavany čalavek Božy; kalâ kas′cej âgonyh pakladzece kos′cì mae; </i>


text:
бо спраўдзіцца слова, якое ён па загадзе Гасподнім сказаў пра ахвярнік у Вэтылі і пра ўсе капішчы на вышынях, у гарадах Самарыйскіх. </p><i> bo spraǔdzìcca slova, âkoe ën pa zagadze Gaspodnìm skazaǔ pra ahvârnìk u Vètylì ì pra ǔse kapìščy na vyšynâh, u garadah Samaryjskìh. </i>


text:
І пасьля гэтай падзеі Ераваам ня сышоў са сваёй благой дарогі, а і далей ставіў з народу сьвятароў вышыняў: хто хацеў, таго ён прысьвячаў, і той рабіўся сьвятаром вышыняў. </p><i> Ì pas′lâ gètaj padzeì Eravaam nâ syšoǔ sa svaëj blagoj darogì, a ì dalej stavìǔ z narodu s′vâtaroǔ vyšynâǔ: hto haceǔ, tago ën prys′vâčaǔ, ì toj rabìǔsâ s′vâtarom vyšynâǔ. </i>


text:
Гэта вяло дом Ераваамаў да грэху і да пагібелі і да вынішчэньня яго з улоньня зямлі. </p><i> Gèta vâlo dom Eravaamaǔ da grèhu ì da pagìbelì ì da vynìščèn′nâ âgo z ulon′nâ zâmlì. </i>


text:
І сказаў Ераваам жонцы сваёй: устань і пераапраніся, каб не пазналі, што ты жонка Ераваамава, і пайдзі ў Сілом. Там ёсьць прарок Ахія; ён прадказаў мне, што я буду царом гэтага народу, </p><i> Ì skazaǔ Eravaam žoncy svaëj: ustan′ ì peraapranìsâ, kab ne paznalì, što ty žonka Eravaamava, ì pajdzì ǔ Sìlom. Tam ës′c′ prarok Ahìâ; ën pradkazaǔ mne, što â budu carom gètaga narodu, </i>


text:
і вазьмі з сабою дзесяць хлябоў і праснакоў і збанок мёду і йдзі да яго; ён скажа табе, што будзе з хлопчыкам. </p><i> ì vaz′mì z saboû dzesâc′ hlâboǔ ì prasnakoǔ ì zbanok mëdu ì jdzì da âgo; ën skaža tabe, što budze z hlopčykam. </i>


text:
<pb/>Ераваамава жонка так і зрабіла: устала, пайшла ў Сілом і прыйшла ў дом Ахіі. Ахія ўжо ня мог бачыць, бо вочы яго зрабіліся нерухомыя ад старасьці. </p><i> Eravaamava žonka tak ì zrabìla: ustala, pajšla ǔ Sìlom ì pryjšla ǔ dom Ahìì. Ahìâ ǔžo nâ mog bačyc′, bo vočy âgo zrabìlìsâ neruhomyâ ad staras′cì. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Ахію: вось, ідзе жонка Ераваамава папытацца ў цябе пра сына свайго, бо ён хворы; так і так кажы ёй; яна прыйдзе пераапранутая. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Ahìû: vos′, ìdze žonka Eravaamava papytacca ǔ câbe pra syna svajgo, bo ën hvory; tak ì tak kažy ëj; âna pryjdze peraapranutaâ. </i>


text:
Ахія, пачуўшы шолах ад ног яе, калі яна ўвайшла ў дзьверы, сказаў: ўвайдзі, жонка Ераваамава; навошта табе было пераапранацца? Я грозны пасланец да цябе. </p><i> Ahìâ, pačuǔšy šolah ad nog âe, kalì âna ǔvajšla ǔ dz′very, skazaǔ: ǔvajdzì, žonka Eravaamava; navošta tabe bylo peraapranacca? Â grozny paslanec da câbe. </i>


text:
Ідзі, скажы Еравааму; так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: Я ўзвысіў цябе з асяродзьдзя простага люду і паставіў правадыром народу Майго Ізраіля, </p><i> Ìdzì, skažy Eravaamu; tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: Â ǔzvysìǔ câbe z asârodz′dzâ prostaga lûdu ì pastavìǔ pravadyrom narodu Majgo Ìzraìlâ, </i>


text:
і адабраў царства ў дома Давідавага і даў яго табе; а ты не такі, як раб Мой Давід, які захоўваў наказы Мае і які пайшоў сьледам за Мною ўсім сэрцам сваім, робячы толькі заўгоднае перад вачыма Маімі; </p><i> ì adabraǔ carstva ǔ doma Davìdavaga ì daǔ âgo tabe; a ty ne takì, âk rab Moj Davìd, âkì zahoǔvaǔ nakazy Mae ì âkì pajšoǔ s′ledam za Mnoû ǔsìm sèrcam svaìm, robâčy tol′kì zaǔgodnae perad vačyma Maìmì; </i>


text:
ты рабіў горш за ўсіх, якія былі да цябе, і пайшоў і зрабіў сабе іншых багоў і балваноў, каб раздражніць Мяне, а Мяне адкінуў; </p><i> ty rabìǔ gorš za ǔsìh, âkìâ bylì da câbe, ì pajšoǔ ì zrabìǔ sabe ìnšyh bagoǔ ì balvanoǔ, kab razdražnìc′ Mâne, a Mâne adkìnuǔ; </i>


text:
за гэта Я навяду бедства на дом Ераваамаў і вынішчу ў Ераваама да таго, хто мочыцца да сьцяны, замкнутага і таго, хто застаўся ў Ізраілі, і вымяту дом Ераваамаў, як вымятаюць сьмецьце, дачыста; </p><i> za gèta Â navâdu bedstva na dom Eravaamaǔ ì vynìšču ǔ Eravaama da tago, hto močycca da s′câny, zamknutaga ì tago, hto zastaǔsâ ǔ Ìzraìlì, ì vymâtu dom Eravaamaǔ, âk vymâtaûc′ s′mec′ce, dačysta; </i>


text:
хто памрэ ў Ераваама ў горадзе, таго зьядуць сабакі, а хто памрэ на полі, таго зьдзяўбуць птушкі нябесныя: так Гасподзь сказаў. </p><i> hto pamrè ǔ Eravaama ǔ goradze, tago z′âduc′ sabakì, a hto pamrè na polì, tago z′dzâǔbuc′ ptuškì nâbesnyâ: tak Gaspodz′ skazaǔ. </i>


text:
<pb/>Устань і йдзі ў дом твой; і як толькі нага твая ступіць за горад, памрэ дзіця; </p><i> Ustan′ ì jdzì ǔ dom tvoj; ì âk tol′kì naga tvaâ stupìc′ za gorad, pamrè dzìcâ; </i>


text:
і аплачуць яго ўсе Ізраільцяне і пахаваюць яго, бо яно адно ў Ераваама ўвойдзе ў магільніцу, бо ў ім, з дома Ераваамавага, знайшлося нешта добрае прад Госпадам Богам Ізраілевым. </p><i> ì aplačuc′ âgo ǔse Ìzraìl′câne ì pahavaûc′ âgo, bo âno adno ǔ Eravaama ǔvojdze ǔ magìl′nìcu, bo ǔ ìm, z doma Eravaamavaga, znajšlosâ nešta dobrae prad Gospadam Bogam Ìzraìlevym. </i>


text:
І паставіць Сабе Гасподзь над Ізраілем цара, які зьнішчыць дом Ераваамаў у той дзень; і што? нават цяпер. </p><i> Ì pastavìc′ Sabe Gaspodz′ nad Ìzraìlem cara, âkì z′nìščyc′ dom Eravaamaǔ u toj dzen′; ì što? navat câper. </i>


text:
І паб'е Гасподзь Ізраіля, і будзе ён, як трысьнёг, хістаны ў вадзе, і выкіне Ізраільцянаў з гэтай добрай зямлі, якую даў бацькам іхнім, і расьсее іх за раку за тое, што яны зрабілі ў сябе балваноў, раздражняючы Госпада; </p><i> Ì pab'e Gaspodz′ Ìzraìlâ, ì budze ën, âk trys′nëg, hìstany ǔ vadze, ì vykìne Ìzraìl′cânaǔ z gètaj dobraj zâmlì, âkuû daǔ bac′kam ìhnìm, ì ras′see ìh za raku za toe, što âny zrabìlì ǔ sâbe balvanoǔ, razdražnâûčy Gospada; </i>


text:
і аддасьць Гасподзь Ізраіля за грахі Ераваамавыя, якія ён сам зрабіў і якімі ўвёў у грэх Ізраіля. </p><i> ì addas′c′ Gaspodz′ Ìzraìlâ za grahì Eravaamavyâ, âkìâ ën sam zrabìǔ ì âkìmì ǔvëǔ u grèh Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>І ўстала жонка Ераваамава і пайшла і прыйшла ў Тырцу; і як толькі пераступіла парог дома, дзіця памерла. </p><i> Ì ǔstala žonka Eravaamava ì pajšla ì pryjšla ǔ Tyrcu; ì âk tol′kì perastupìla parog doma, dzìcâ pamerla. </i>


text:
І пахавалі яго, і аплакалі яго ўсе Ізраільцяне па слове Госпада, якое Ён прамовіў праз раба Свайго Ахію прарока. </p><i> Ì pahavalì âgo, ì aplakalì âgo ǔse Ìzraìl′câne pa slove Gospada, âkoe Ën pramovìǔ praz raba Svajgo Ahìû praroka. </i>


text:
Астатнія дзеі Ераваамавыя, як ён ваяваў і як валадарыў, апісаны ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Eravaamavyâ, âk ën vaâvaǔ ì âk valadaryǔ, apìsany ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
Часу валадараньня Ераваама было дваццаць два гады; і спачыў ён з бацькамі сваімі, і зацараваў Нават, сын ягоны, замест яго. </p><i> Času valadaran′nâ Eravaama bylo dvaccac′ dva gady; ì spačyǔ ën z bac′kamì svaìmì, ì zacaravaǔ Navat, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Раваам, сын Саламонаў, валадарыў у Юдэі. Сорак адзін год было Равааму, калі ён зацараваў, і сямнаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме, у горадзе, які выбраў Гасподзь з усіх каленаў Ізраілевых, каб было там імя Ягонае. Імя маці ягонай Наама Аманіцянка. </p><i> Ravaam, syn Salamonaǔ, valadaryǔ u Ûdèì. Sorak adzìn god bylo Ravaamu, kalì ën zacaravaǔ, ì sâmnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme, u goradze, âkì vybraǔ Gaspodz′ z usìh kalenaǔ Ìzraìlevyh, kab bylo tam ìmâ Âgonae. Ìmâ macì âgonaj Naama Amanìcânka. </i>


text:
<pb/>І рабіў Юда неспадобнае прад вачыма Госпада, і раздражняла Яго найбольш тое, што зрабілі бацькі іхнія сваімі грахамі, якімі яны грашылі. </p><i> Ì rabìǔ Ûda nespadobnae prad vačyma Gospada, ì razdražnâla Âgo najbol′š toe, što zrabìlì bac′kì ìhnìâ svaìmì grahamì, âkìmì âny grašylì. </i>


text:
І зладзілі яны ў сябе вышыні і статуі і капішчы на кожным высокім пагорку і пад кожным цяністым дрэвам. </p><i> Ì zladzìlì âny ǔ sâbe vyšynì ì statuì ì kapìščy na kožnym vysokìm pagorku ì pad kožnym cânìstym drèvam. </i>


text:
І блудадзеі былі таксама ў гэтай зямлі і рабілі ўсе мярзоты тых народаў, якіх Гасподзь прагнаў ад аблічча сыноў Ізраілевых. </p><i> Ì bludadzeì bylì taksama ǔ gètaj zâmlì ì rabìlì ǔse mârzoty tyh narodaǔ, âkìh Gaspodz′ pragnaǔ ad ablìčča synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
<pb/>На пятым годзе валадараньня Раваамавага, Сусакім, цар Егіпецкі, выйшаў супроць Ерусаліма </p><i> Na pâtym godze valadaran′nâ Ravaamavaga, Susakìm, car Egìpeckì, vyjšaǔ suproc′ Erusalìma </i>


text:
і ўзяў скарбы дома Гасподняга і скарбы дома царскага, - усё ўзяў; узяў і ўсе залатыя шчыты, якія зрабіў Саламон. </p><i> ì ǔzâǔ skarby doma Gaspodnâga ì skarby doma carskaga, - usë ǔzâǔ; uzâǔ ì ǔse zalatyâ ščyty, âkìâ zrabìǔ Salamon. </i>


text:
І зрабіў цар Раваам замест іх медныя шчыты і аддаў іх у рукі начальнікам целаахоўцаў, якія ахоўвалі ўваход у дом цара. </p><i> Ì zrabìǔ car Ravaam zamest ìh mednyâ ščyty ì addaǔ ìh u rukì načal′nìkam celaahoǔcaǔ, âkìâ ahoǔvalì ǔvahod u dom cara. </i>


text:
Калі цар выходзіў у дом Гасподні, целаахоўцы несьлі іх, і потым зноў зносілі іх у палату целаахоўцаў. </p><i> Kalì car vyhodzìǔ u dom Gaspodnì, celaahoǔcy nes′lì ìh, ì potym znoǔ znosìlì ìh u palatu celaahoǔcaǔ. </i>


text:
<pb/>Астатняе пра Раваама і пра ўсё, што ён рабіў, апісана ў летапісе цароў Юдэйскіх. </p><i> Astatnâe pra Ravaama ì pra ǔsë, što ën rabìǔ, apìsana ǔ letapìse caroǔ Ûdèjskìh. </i>


text:
Паміж Раваамам і Ераваамам была вайна ва ўсе дні жыцьця іхняга. </p><i> Pamìž Ravaamam ì Eravaamam byla vajna va ǔse dnì žyc′câ ìhnâga. </i>


text:
І спачыў Раваам з бацькамі сваімі і пахаваны з бацькамі сваімі ў горадзе Давідавым. Імя маці ягонай Наама Аманіцянка. І зацараваў Авія, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Ravaam z bac′kamì svaìmì ì pahavany z bac′kamì svaìmì ǔ goradze Davìdavym. Ìmâ macì âgonaj Naama Amanìcânka. Ì zacaravaǔ Avìâ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>У васямнаццаты год цараваньня Ераваама, сына Наватавага, Авія зацараваў над Юдэямі. </p><i> U vasâmnaccaty god caravan′nâ Eravaama, syna Navatavaga, Avìâ zacaravaǔ nad Ûdèâmì. </i>


text:
Тры гады ён валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Мааха, дачка Авэсаломава. </p><i> Try gady ën valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Maaha, dačka Avèsalomava. </i>


text:
Ён хадзіў ва ўсіх грахах бацькі свайго, якія той рабіў да яго, і сэрца Ягонае ня было аддадзена Госпаду Богу ягонаму, як сэрца Давіда, бацькі ягонага. </p><i> Ën hadzìǔ va ǔsìh grahah bac′kì svajgo, âkìâ toj rabìǔ da âgo, ì sèrca Âgonae nâ bylo addadzena Gospadu Bogu âgonamu, âk sèrca Davìda, bac′kì âgonaga. </i>


text:
Але дзеля Давіда Гасподзь Бог ягоны даў яму сьвяцільню ў Ерусаліме, паставіўшы пасьля яго сына ягонага і ўмацаваўшы Ерусалім, </p><i> Ale dzelâ Davìda Gaspodz′ Bog âgony daǔ âmu s′vâcìl′nû ǔ Erusalìme, pastavìǔšy pas′lâ âgo syna âgonaga ì ǔmacavaǔšy Erusalìm, </i>


text:
бо Давід рабіў спадобнае перад вачыма Госпада і не адступаўся ад усяго таго, што Ён наказаў яму, ва ўсе дні жыцьця свайго, акрамя ўчынка з Урыем Хэтэянінам. </p><i> bo Davìd rabìǔ spadobnae perad vačyma Gospada ì ne adstupaǔsâ ad usâgo tago, što Ën nakazaǔ âmu, va ǔse dnì žyc′câ svajgo, akramâ ǔčynka z Uryem Hètèânìnam. </i>


text:
І вайна была паміж Раваамам і Ераваамам ва ўсе дні жыцьця іхняга. </p><i> Ì vajna byla pamìž Ravaamam ì Eravaamam va ǔse dnì žyc′câ ìhnâga. </i>


text:
Астатнія дзеі Авіі, усё, што ён зрабіў, апісана ў летапісе цароў Юдэйскіх. І была вайна паміж Авіем і Ераваамам. </p><i> Astatnìâ dzeì Avìì, usë, što ën zrabìǔ, apìsana ǔ letapìse caroǔ Ûdèjskìh. Ì byla vajna pamìž Avìem ì Eravaamam. </i>


text:
І спачыў Авія з бацькамі сваімі, і пахавалі яго ў горадзе Давідавым. І зацараваў Аса, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Avìâ z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìdavym. Ì zacaravaǔ Asa, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
У дванаццаты год валадараньня Ераваама, цара Ізраільскага, зацараваў Аса над Юдэямі </p><i> U dvanaccaty god valadaran′nâ Eravaama, cara Ìzraìl′skaga, zacaravaǔ Asa nad Ûdèâmì </i>


text:
і сорак адзін год валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Ана, дачка Авэсалома. </p><i> ì sorak adzìn god valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Ana, dačka Avèsaloma. </i>


text:
А сам рабіў заўгоднае перад вачыма Госпада, як Давід, бацька ягоны. </p><i> A sam rabìǔ zaǔgodnae perad vačyma Gospada, âk Davìd, bac′ka âgony. </i>


text:
Ён прагнаў блудадзеяў зь зямлі і адкінуў усе ідалы, якіх зрабілі бацькі ягоныя, </p><i> Ën pragnaǔ bludadzeâǔ z′ zâmlì ì adkìnuǔ use ìdaly, âkìh zrabìlì bac′kì âgonyâ, </i>


text:
і нават маці сваю Ану пазбавіў званьня царыцы за тое, што яна зрабіла балвана Астарты; і парубаў Аса балвана яе і спаліў каля патока Кедрона. </p><i> ì navat macì svaû Anu pazbavìǔ zvan′nâ carycy za toe, što âna zrabìla balvana Astarty; ì parubaǔ Asa balvana âe ì spalìǔ kalâ patoka Kedrona. </i>


text:
А вышыні ня былі зьнішчаны. Але сэрца Асы было адданае Госпаду ва ўсе дні ягоныя. </p><i> A vyšynì nâ bylì z′nìščany. Ale sèrca Asy bylo addanae Gospadu va ǔse dnì âgonyâ. </i>


text:
І ўнёс ён у дом Гасподні рэчы, прысьвечаныя бацькам ягоным, і рэчы, прысьвечаныя ім; срэбра, і золата, і посуд. </p><i> Ì ǔnës ën u dom Gaspodnì rèčy, prys′večanyâ bac′kam âgonym, ì rèčy, prys′večanyâ ìm; srèbra, ì zolata, ì posud. </i>


text:
<pb/>І вайна была паміж Асам і Ваасам, царом Ізраільскім, ва ўсе дні жыцьця іхняга. </p><i> Ì vajna byla pamìž Asam ì Vaasam, carom Ìzraìl′skìm, va ǔse dnì žyc′câ ìhnâga. </i>


text:
І выйшаў Вааса, цар Ізраільскі, супроць Юдэі і пачаў будаваць Раму, каб ніхто ня выходзіў і ня сыходзіў да Асы, цара Юдэйскага. </p><i> Ì vyjšaǔ Vaasa, car Ìzraìl′skì, suproc′ Ûdèì ì pačaǔ budavac′ Ramu, kab nìhto nâ vyhodzìǔ ì nâ syhodzìǔ da Asy, cara Ûdèjskaga. </i>


text:
І ўзяў Аса ўсё срэбра, золата, што засталася ў скарбніцах дома Гасподняга і ў скарбніцах дома царскага, і даў яго ў рукі слугам сваім, і паслаў іх цар Аса да Вэнадада, сына Таўрымона, сына Хэзіёнавага, цара Сірыйскага, які жыў у Дамаску, і сказаў: </p><i> Ì ǔzâǔ Asa ǔsë srèbra, zolata, što zastalasâ ǔ skarbnìcah doma Gaspodnâga ì ǔ skarbnìcah doma carskaga, ì daǔ âgo ǔ rukì slugam svaìm, ì paslaǔ ìh car Asa da Vènadada, syna Taǔrymona, syna Hèzìënavaga, cara Sìryjskaga, âkì žyǔ u Damasku, ì skazaǔ: </i>


text:
спрымірэньне хай будзе паміж мною і табою, як было паміж бацькам маім і бацькам тваім; вось, я пасылаю табе ў дарунак срэбра і золата; парві спрымірэнства тваё з Ваасам, царом Ізраільскім, каб ён адышоў ад мяне. </p><i> sprymìrèn′ne haj budze pamìž mnoû ì taboû, âk bylo pamìž bac′kam maìm ì bac′kam tvaìm; vos′, â pasylaû tabe ǔ darunak srèbra ì zolata; parvì sprymìrènstva tvaë z Vaasam, carom Ìzraìl′skìm, kab ën adyšoǔ ad mâne. </i>


text:
І паслухаўся Вэнадад цара Асы, і паслаў ваеначальнікаў сваіх супроць гарадоў Ізраільскіх, і пабіў Аін і Дан і Авэль-Бэт-Мааху і ўвесь Кінэрот, па ўсёй зямлі Нэфталімавай. </p><i> Ì pasluhaǔsâ Vènadad cara Asy, ì paslaǔ vaenačal′nìkaǔ svaìh suproc′ garadoǔ Ìzraìl′skìh, ì pabìǔ Aìn ì Dan ì Avèl′-Bèt-Maahu ì ǔves′ Kìnèrot, pa ǔsëj zâmlì Nèftalìmavaj. </i>


text:
Дачуўшыся пра гэта, Вааса перастаў будаваць Раму і вярнуўся ў Тырцу. </p><i> Dačuǔšysâ pra gèta, Vaasa perastaǔ budavac′ Ramu ì vârnuǔsâ ǔ Tyrcu. </i>


text:
А цар Аса склікаў усіх Юдэяў, нікога ня выключаючы, і вынесьлі яны з Рамы камяні і драўніну, якія Васа ўжываў на будаўніцтва. І пабудаваў зь іх цар Аса Гіву Веньямінавую і Міцпу. </p><i> A car Asa sklìkaǔ usìh Ûdèâǔ, nìkoga nâ vyklûčaûčy, ì vynes′lì âny z Ramy kamânì ì draǔnìnu, âkìâ Vasa ǔžyvaǔ na budaǔnìctva. Ì pabudavaǔ z′ ìh car Asa Gìvu Ven′âmìnavuû ì Mìcpu. </i>


text:
<pb/>Усе астатнія дзеі Асы і ўсе подзьвігі ягоныя, і ўсё, што ён зрабіў, і гарады, якія ён пабудаваў, апісаны ў летапісе цароў Юдэйскіх, апрача таго, што ў старасьці сваёй ён быў хворы на ногі. </p><i> Use astatnìâ dzeì Asy ì ǔse podz′vìgì âgonyâ, ì ǔsë, što ën zrabìǔ, ì garady, âkìâ ën pabudavaǔ, apìsany ǔ letapìse caroǔ Ûdèjskìh, aprača tago, što ǔ staras′cì svaëj ën byǔ hvory na nogì. </i>


text:
І спачыў Аса з бацькамі сваімі пахаваны з бацькамі сваімі ў горадзе Давіда, бацькі свайго. І зацараваў Ёсафат, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Asa z bac′kamì svaìmì pahavany z bac′kamì svaìmì ǔ goradze Davìda, bac′kì svajgo. Ì zacaravaǔ Ësafat, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
А Нават, сын Ераваамаў, зацараваў над Ізраілем у другі год Асы, цара Юдэйскага, і валадарыў над Ізраілем два гады. </p><i> A Navat, syn Eravaamaǔ, zacaravaǔ nad Ìzraìlem u drugì god Asy, cara Ûdèjskaga, ì valadaryǔ nad Ìzraìlem dva gady. </i>


text:
І рабіў ён неспадобнае перад вачыма Госпада, хадзіў шляхам бацькі свайго і ў грахах ягоных, якімі той увёў Ізраіль у грэх. </p><i> Ì rabìǔ ën nespadobnae perad vačyma Gospada, hadzìǔ šlâham bac′kì svajgo ì ǔ grahah âgonyh, âkìmì toj uvëǔ Ìzraìl′ u grèh. </i>


text:
<pb/>І зрабіў супроць яго змову Вааса, сын Ахіі, з дома Ісахаравага, і забіў яго Вааса пры Гаватоне Філістымскім, калі Нават і ўсе Ізраільцяне аблажылі Гаватон; </p><i> Ì zrabìǔ suproc′ âgo zmovu Vaasa, syn Ahìì, z doma Ìsaharavaga, ì zabìǔ âgo Vaasa pry Gavatone Fìlìstymskìm, kalì Navat ì ǔse Ìzraìl′câne ablažylì Gavaton; </i>


text:
і аддаў сьмерці яго Вааса ў трэці год Асы, цара Юдэйскага, і зацараваў замест яго. </p><i> ì addaǔ s′mercì âgo Vaasa ǔ trècì god Asy, cara Ûdèjskaga, ì zacaravaǔ zamest âgo. </i>


text:
Калі ён зацараваў, дык пабіў увесь дом Краваамаў, не пакінуўшы ні душы ў Ераваама, пакуль ня вынішчыў яго, па слове Госпада, якое Ён прамовіў праз раба Свайго Ахію Сіламляніна, </p><i> Kalì ën zacaravaǔ, dyk pabìǔ uves′ dom Kravaamaǔ, ne pakìnuǔšy nì dušy ǔ Eravaama, pakul′ nâ vynìščyǔ âgo, pa slove Gospada, âkoe Ën pramovìǔ praz raba Svajgo Ahìû Sìlamlânìna, </i>


text:
за грахі Ераваама, якія ён сам рабіў і якімі ўвёў у грэх Ізраіля, за зьнявагі, якімі ён угневаў Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> za grahì Eravaama, âkìâ ën sam rabìǔ ì âkìmì ǔvëǔ u grèh Ìzraìlâ, za z′nâvagì, âkìmì ën ugnevaǔ Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Навата, усё, што ён зрабіў, апісана ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Navata, usë, što ën zrabìǔ, apìsana ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І вайна была паміж Асам і Ваасам, царом Ізраільскім, ва ўсе дні іхнія. </p><i> Ì vajna byla pamìž Asam ì Vaasam, carom Ìzraìl′skìm, va ǔse dnì ìhnìâ. </i>


text:
У трэці год Асы, цара Юдэйскага, зацараваў Вааса, сын Ахіі, над усімі Ізраільцянамі ў Тырцы і валадарыў дваццаць чатыры гады. </p><i> U trècì god Asy, cara Ûdèjskaga, zacaravaǔ Vaasa, syn Ahìì, nad usìmì Ìzraìl′cânamì ǔ Tyrcy ì valadaryǔ dvaccac′ čatyry gady. </i>


text:
І рабіў благое перад вачыма Гасподнімі і хадзіў шляхам Ераваама і ў грахах Ягоных, якімі той увёў у грэх Ізраіля. </p><i> Ì rabìǔ blagoe perad vačyma Gaspodnìmì ì hadzìǔ šlâham Eravaama ì ǔ grahah Âgonyh, âkìmì toj uvëǔ u grèh Ìzraìlâ. </i>


text:
І было слова Гасподняе Іую, сыну Ананьеваму, пра Вааса: </p><i> Ì bylo slova Gaspodnâe Ìuû, synu Anan′evamu, pra Vaasa: </i>


text:
за тое, што Я падняў цябе з пылу і зрабіў цябе правадыром народу Майго Ізраіля, а ты пайшоў шляхам Ераваама і ўвёў у грэх народ Мой Ізраільцянаў, каб ён гневаў Мяне грахамі сваімі, </p><i> za toe, što Â padnâǔ câbe z pylu ì zrabìǔ câbe pravadyrom narodu Majgo Ìzraìlâ, a ty pajšoǔ šlâham Eravaama ì ǔvëǔ u grèh narod Moj Ìzraìl′cânaǔ, kab ën gnevaǔ Mâne grahamì svaìmì, </i>


text:
вось, Я адкіну дом Ваасы і дом нашчадкаў ягоных і зраблю з домам тваім тое самае, што з домам Ераваама, сына Наватавага; </p><i> vos′, Â adkìnu dom Vaasy ì dom naščadkaǔ âgonyh ì zrablû z domam tvaìm toe samae, što z domam Eravaama, syna Navatavaga; </i>


text:
хто памрэ ў Ваасы ў горадзе, таго зьядуць сабакі; а хто памрэ ў яго на полі, таго зьдзяўбуць птушкі нябесныя. </p><i> hto pamrè ǔ Vaasy ǔ goradze, tago z′âduc′ sabakì; a hto pamrè ǔ âgo na polì, tago z′dzâǔbuc′ ptuškì nâbesnyâ. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Ваасы, усё, што ён зрабіў, і подзьвігі яго апісаны ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Vaasy, usë, što ën zrabìǔ, ì podz′vìgì âgo apìsany ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І спачыў Вааса з бацькамі сваімі і пахаваны ў Тырцы. І зацараваў Іла, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Vaasa z bac′kamì svaìmì ì pahavany ǔ Tyrcy. Ì zacaravaǔ Ìla, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Але празь Іуя, сына Ананьевага, ужо было слова Гасподняе пра Ваасу і пра дом ягоны і пра ўсё ліха, якое ён чыніў перад вачыма Госпада, раздражняючы Яго дзеямі рук сваіх, пераймаючы дом Ераваамаў, за што ён вынішчаны быў. </p><i> Ale praz′ Ìuâ, syna Anan′evaga, užo bylo slova Gaspodnâe pra Vaasu ì pra dom âgony ì pra ǔsë lìha, âkoe ën čynìǔ perad vačyma Gospada, razdražnâûčy Âgo dzeâmì ruk svaìh, perajmaûčy dom Eravaamaǔ, za što ën vynìščany byǔ. </i>


text:
У дваццаць шосты год Асы, цара Юдэйскага, зацараваў Іла, сын Ваасаў, над Ізраілем у Тырцы і валадарыў два гады. </p><i> U dvaccac′ šosty god Asy, cara Ûdèjskaga, zacaravaǔ Ìla, syn Vaasaǔ, nad Ìzraìlem u Tyrcy ì valadaryǔ dva gady. </i>


text:
І склаў змову супроць яго раб ягоны Замврый, які начальнічаў над палавінай калясьніц. Калі ён у Тырцы напіўся дап'яна ў доме Арсы, які начальнічаў над палацам у Тырцы, </p><i> Ì sklaǔ zmovu suproc′ âgo rab âgony Zamvryj, âkì načal′nìčaǔ nad palavìnaj kalâs′nìc. Kalì ën u Tyrcy napìǔsâ dap'âna ǔ dome Arsy, âkì načal′nìčaǔ nad palacam u Tyrcy, </i>


text:
тады ўвайшоў Замврый, пабіў яго і забіў, у дваццаць сёмы год Асы, цара Юдэйскага, і зацараваў замест яго. </p><i> tady ǔvajšoǔ Zamvryj, pabìǔ âgo ì zabìǔ, u dvaccac′ sëmy god Asy, cara Ûdèjskaga, ì zacaravaǔ zamest âgo. </i>


text:
Калі ён зацараваў і сеў на троне ягоным, дык вынішчыў увесь дом Ваасы, не пакінуўшы яму ні таго, хто мочыцца да сьцяны, ні сваякоў ягоных, ні сяброў ягоных. </p><i> Kalì ën zacaravaǔ ì seǔ na trone âgonym, dyk vynìščyǔ uves′ dom Vaasy, ne pakìnuǔšy âmu nì tago, hto močycca da s′câny, nì svaâkoǔ âgonyh, nì sâbroǔ âgonyh. </i>


text:
І зьнішчыў Замврый увесь дом Ваасаў, па слове Госпада, якое Ён мовіў пра Вааса празь Іуя прарока, </p><i> Ì z′nìščyǔ Zamvryj uves′ dom Vaasaǔ, pa slove Gospada, âkoe Ën movìǔ pra Vaasa praz′ Ìuâ praroka, </i>


text:
за ўсе грахі Ваасы і за грахі Ілы, сына ягонага, якія яны самі рабілі і якімі ўводзілі Ізраіля ў грэх, раздражняючы Госпада Бога Ізраілевага сваімі ідаламі. </p><i> za ǔse grahì Vaasy ì za grahì Ìly, syna âgonaga, âkìâ âny samì rabìlì ì âkìmì ǔvodzìlì Ìzraìlâ ǔ grèh, razdražnâûčy Gospada Boga Ìzraìlevaga svaìmì ìdalamì. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Ілы, усё, што ён зрабіў, апісана ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Ìly, usë, što ën zrabìǔ, apìsana ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
У дваццаць сёмы год Асы, цара Юдэйскага, зацараваў Замврый і валадарыў сем дзён у Тырцы, Калі народ аблажыў Гаватон Філістымскі. </p><i> U dvaccac′ sëmy god Asy, cara Ûdèjskaga, zacaravaǔ Zamvryj ì valadaryǔ sem dzën u Tyrcy, Kalì narod ablažyǔ Gavaton Fìlìstymskì. </i>


text:
Калі народ-абложнік дачуўся, што Замврый склаў змову і забіў цара, дык усе Ізраільцяне паставілі царом Амврыя, ваеначальніка над Ізраілем, у той самы дзень у табары. </p><i> Kalì narod-abložnìk dačuǔsâ, što Zamvryj sklaǔ zmovu ì zabìǔ cara, dyk use Ìzraìl′câne pastavìlì carom Amvryâ, vaenačal′nìka nad Ìzraìlem, u toj samy dzen′ u tabary. </i>


text:
І адступілі Амврый і ўсе Ізраільцяне зь ім ад Гаватона і аблажылі Тырцу. </p><i> Ì adstupìlì Amvryj ì ǔse Ìzraìl′câne z′ ìm ad Gavatona ì ablažylì Tyrcu. </i>


text:
Калі ўбачыў Замврый, што горад узяты, увайшоў ва ўнутраны пакой царскага дома і запаліў за сабою царскі дом агнём і загінуў </p><i> Kalì ǔbačyǔ Zamvryj, što gorad uzâty, uvajšoǔ va ǔnutrany pakoj carskaga doma ì zapalìǔ za saboû carskì dom agnëm ì zagìnuǔ </i>


text:
за свае грахі, у чым ён зграшыў, робячы благое перад вачыма Гасподнімі, ходзячы шляхам Ераваама і ў грахах ягоных, якія той учыніў, каб увесьці Ізраіля ў грэх. </p><i> za svae grahì, u čym ën zgrašyǔ, robâčy blagoe perad vačyma Gaspodnìmì, hodzâčy šlâham Eravaama ì ǔ grahah âgonyh, âkìâ toj učynìǔ, kab uves′cì Ìzraìlâ ǔ grèh. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Замврыя і змова ягоная, якую - ён склаў, апісаны ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Zamvryâ ì zmova âgonaâ, âkuû - ën sklaǔ, apìsany ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
Тады падзяліўся народ Ізраільскі напалам: палавіна народу стаяла за Тамнія, сына Ганатавага, каб паставіць яго царом, а палавіна за Амврыя. </p><i> Tady padzâlìǔsâ narod Ìzraìl′skì napalam: palavìna narodu staâla za Tamnìâ, syna Ganatavaga, kab pastavìc′ âgo carom, a palavìna za Amvryâ. </i>


text:
І ўзяў верх народ, які за Амврыя, над народам, які за Тамнія, сына Ганатавага, і памёр Тамній, і зацараваў Амврый. </p><i> Ì ǔzâǔ verh narod, âkì za Amvryâ, nad narodam, âkì za Tamnìâ, syna Ganatavaga, ì pamër Tamnìj, ì zacaravaǔ Amvryj. </i>


text:
<pb/>У трыццаць першы год Асы, цара Юдэйскага, зацараваў Амврый над Ізраілем і валадарыў дванаццаць гадоў. У Тырцы ён валадарыў шэсьць гадоў. </p><i> U tryccac′ peršy god Asy, cara Ûdèjskaga, zacaravaǔ Amvryj nad Ìzraìlem ì valadaryǔ dvanaccac′ gadoǔ. U Tyrcy ën valadaryǔ šès′c′ gadoǔ. </i>


text:
І купіў Амврый гару Семярон у Сяміра за два таланты срэбра, і забудаваў гару, і назваў пабудаваны ім горад Самарыяй, па імю Сяміра, уладальніка гары. </p><i> Ì kupìǔ Amvryj garu Semâron u Sâmìra za dva talanty srèbra, ì zabudavaǔ garu, ì nazvaǔ pabudavany ìm gorad Samaryâj, pa ìmû Sâmìra, uladal′nìka gary. </i>


text:
І рабіў Амврый благое перад вачыма Госпада і ўчыняў горш за ўсіх, што былі да яго. </p><i> Ì rabìǔ Amvryj blagoe perad vačyma Gospada ì ǔčynâǔ gorš za ǔsìh, što bylì da âgo. </i>


text:
Ён ва ўсім хадзіў шляхам Ераваама, сына Наватавага, і ў грахах ягоных, якімі той увёў у грэх Ізраільцянаў, каб гнявіць Госпада Бога Ізраілевага ідаламі сваімі. </p><i> Ën va ǔsìm hadzìǔ šlâham Eravaama, syna Navatavaga, ì ǔ grahah âgonyh, âkìmì toj uvëǔ u grèh Ìzraìl′cânaǔ, kab gnâvìc′ Gospada Boga Ìzraìlevaga ìdalamì svaìmì. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Амврыя, якія ён учыніў, і мужнасьць, якую ён паказаў, апісаны ў летапісе цароў Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Amvryâ, âkìâ ën učynìǔ, ì mužnas′c′, âkuû ën pakazaǔ, apìsany ǔ letapìse caroǔ Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І спачыў Амврый з бацькамі сваімі і пахаваны ў Самарыі. І зацараваў Ахаў, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Amvryj z bac′kamì svaìmì ì pahavany ǔ Samaryì. Ì zacaravaǔ Ahaǔ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Ахаў, сын Амврыеў, зацараваў над Ізраілем у трыццаць восьмы год Асы, цара Юдэйскага, і валадарыў Ахаў, сын Амврыя, над Ізраілем у Самарыі дваццаць два гады. </p><i> Ahaǔ, syn Amvryeǔ, zacaravaǔ nad Ìzraìlem u tryccac′ vos′my god Asy, cara Ûdèjskaga, ì valadaryǔ Ahaǔ, syn Amvryâ, nad Ìzraìlem u Samaryì dvaccac′ dva gady. </i>


text:
І рабіў Ахаў, сын Амврыеў, незаўгоднае перад вачыма Госпада больш за ўсіх, што былі да яго. </p><i> Ì rabìǔ Ahaǔ, syn Amvryeǔ, nezaǔgodnae perad vačyma Gospada bol′š za ǔsìh, što bylì da âgo. </i>


text:
Мала было яму ўпадаць у грахі Ераваама, сына Наватавага; ён узяў сабе за жонку Езавэль, дачку Этваала, цара Сідонскага, і пачаў служыць Ваалу і пакланяцца яму; </p><i> Mala bylo âmu ǔpadac′ u grahì Eravaama, syna Navatavaga; ën uzâǔ sabe za žonku Ezavèl′, dačku Ètvaala, cara Sìdonskaga, ì pačaǔ služyc′ Vaalu ì paklanâcca âmu; </i>


text:
і паставіў ён Ваалу ахвярнік у капішчы Ваала, які пабудаваў у Самарыі. </p><i> ì pastavìǔ ën Vaalu ahvârnìk u kapìščy Vaala, âkì pabudavaǔ u Samaryì. </i>


text:
І зрабіў Ахаў дуброву, і больш за ўсіх цароў Ізраільскіх, якія былі да яго, Ахаў рабіў тое, што раздражняе Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> Ì zrabìǔ Ahaǔ dubrovu, ì bol′š za ǔsìh caroǔ Ìzraìl′skìh, âkìâ bylì da âgo, Ahaǔ rabìǔ toe, što razdražnâe Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
<pb/>У яго дні Ахііл Вэфілянін пабудаваў Ерыхон: на першынцы сваім Авіраме ён паклаў аснову яго і на малодшым сваім сыне Сэгубе паставіў браму яго, па слове Госпада, якое Ён сказаў празь Ісуса, сына Нава. </p><i> U âgo dnì Ahììl Vèfìlânìn pabudavaǔ Eryhon: na peršyncy svaìm Avìrame ën paklaǔ asnovu âgo ì na malodšym svaìm syne Sègube pastavìǔ bramu âgo, pa slove Gospada, âkoe Ën skazaǔ praz′ Ìsusa, syna Nava. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ільля Фэсьвіцянін, з жыхароў Галаадскіх, Ахаву: жывы Гасподзь Бог Ізраілеў, прад Якім я стаю! у гэтыя гады ня будзе ні расы, ні дажджу, хіба толькі па маім слове. </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ Fès′vìcânìn, z žyharoǔ Galaadskìh, Ahavu: žyvy Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, prad Âkìm â staû! u gètyâ gady nâ budze nì rasy, nì daždžu, hìba tol′kì pa maìm slove. </i>


text:
ідзі адгэтуль і абярніся на ўсход і схавайся каля патока Харата, што насупраць Ярдана; </p><i> ìdzì adgètul′ ì abârnìsâ na ǔshod ì shavajsâ kalâ patoka Harata, što nasuprac′ Ârdana; </i>


text:
з гэтага патока ты будзеш піць, а крумкачам Я загадаў карміць цябе там. </p><i> z gètaga patoka ty budzeš pìc′, a krumkačam Â zagadaǔ karmìc′ câbe tam. </i>


text:
І пайшоў ён і зрабіў паводле слова Гасподняга; пайшоў і застаўся каля патока Харата, што насупраць Ярдана. </p><i> Ì pajšoǔ ën ì zrabìǔ pavodle slova Gaspodnâga; pajšoǔ ì zastaǔsâ kalâ patoka Harata, što nasuprac′ Ârdana. </i>


text:
І крумкачы прыносілі яму хлеб і ваду раніцай і хлеб і мяса ўвечары, а з патока ён піў. </p><i> Ì krumkačy prynosìlì âmu hleb ì vadu ranìcaj ì hleb ì mâsa ǔvečary, a z patoka ën pìǔ. </i>


text:
<pb/>Як прайшоў нейкі час, гэты паток высах, бо ня было дажджу на зямлю. </p><i> Âk prajšoǔ nejkì čas, gèty patok vysah, bo nâ bylo daždžu na zâmlû. </i>


text:
устань і йдзі ў Сарапэту Сідонскую і заставайся там; Я загадаў там жанчыне ўдаве карміць цябе. </p><i> ustan′ ì jdzì ǔ Sarapètu Sìdonskuû ì zastavajsâ tam; Â zagadaǔ tam žančyne ǔdave karmìc′ câbe. </i>


text:
І ўстаў ён і пайшоў у Сарапэту. І калі прыйшоў да брамы горада, вось, там жанчына ўдава зьбірае дровы. І паклікаў ён яе і сказаў: дай мне крыху вады ў посудзе напіцца. </p><i> Ì ǔstaǔ ën ì pajšoǔ u Sarapètu. Ì kalì pryjšoǔ da bramy gorada, vos′, tam žančyna ǔdava z′bìrae drovy. Ì paklìkaǔ ën âe ì skazaǔ: daj mne kryhu vady ǔ posudze napìcca. </i>


text:
І пайшла яна, каб узяць; а ён закрычаў усьлед ёй і сказаў: вазьмі дзеля мяне і кавалак хлеба ў рукі свае. </p><i> Ì pajšla âna, kab uzâc′; a ën zakryčaǔ us′led ëj ì skazaǔ: vaz′mì dzelâ mâne ì kavalak hleba ǔ rukì svae. </i>


text:
Яна сказала: жывы Гасподзь Бог твой, у мяне нічога няма печанага, а толькі ёсьць прыгаршчы мукі ў кадушцы і крыху алею ў збанку; і вось, я зьбяру палена-другое дроў, і пайду, і прыгатую гэта сабе і сыну майму; зьямо гэта і памром. </p><i> Âna skazala: žyvy Gaspodz′ Bog tvoj, u mâne nìčoga nâma pečanaga, a tol′kì ës′c′ prygarščy mukì ǔ kadušcy ì kryhu aleû ǔ zbanku; ì vos′, â z′bâru palena-drugoe droǔ, ì pajdu, ì prygatuû gèta sabe ì synu majmu; z′âmo gèta ì pamrom. </i>


text:
І сказаў ёй Ільля: ня бойся, ідзі, зрабі, што сказала; але раней з гэтага зрабі невялікі праснак мне і прынясі мне; а сабе і сыну свайму зробіш пасьля; </p><i> Ì skazaǔ ëj Ìl′lâ: nâ bojsâ, ìdzì, zrabì, što skazala; ale ranej z gètaga zrabì nevâlìkì prasnak mne ì prynâsì mne; a sabe ì synu svajmu zrobìš pas′lâ; </i>


text:
бо так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: мука ў кадушцы ня кончыцца, і алей у збанку ня ўбудзе да таго дня, калі Гасподзь дасьць дождж на зямлю. </p><i> bo tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: muka ǔ kadušcy nâ končycca, ì alej u zbanku nâ ǔbudze da tago dnâ, kalì Gaspodz′ das′c′ doždž na zâmlû. </i>


text:
І пайшла яна і зрабіла так, як сказаў Ільля; і кармілася яна, і ён, і дом яе некаторы час. </p><i> Ì pajšla âna ì zrabìla tak, âk skazaǔ Ìl′lâ; ì karmìlasâ âna, ì ën, ì dom âe nekatory čas. </i>


text:
Мука ў кадушцы ня кончылася, і алею ў збанку ня ўбывала, паводле слова Госпада, якое Ён сказаў празь Ільлю. </p><i> Muka ǔ kadušcy nâ končylasâ, ì aleû ǔ zbanku nâ ǔbyvala, pavodle slova Gospada, âkoe Ën skazaǔ praz′ Ìl′lû. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага захварэў сын гэтай жанчыны, гаспадыні дома, і хвароба яго была такая моцная, што не засталося ў ім дыханьня. </p><i> Pas′lâ gètaga zahvarèǔ syn gètaj žančyny, gaspadynì doma, ì hvaroba âgo byla takaâ mocnaâ, što ne zastalosâ ǔ ìm dyhan′nâ. </i>


text:
І сказала яна Ільлю: што мне і табе, чалавеча Божы? ты прыйшоў да мяне нагадаць грахі мае і ўсьмерціць сына майго. </p><i> Ì skazala âna Ìl′lû: što mne ì tabe, čalaveča Božy? ty pryjšoǔ da mâne nagadac′ grahì mae ì ǔs′mercìc′ syna majgo. </i>


text:
І сказаў ён ёй: дай мне сына твайго. І ўзяў яго з рук яе, і панёс яго ў сьвяцёлку, дзе ён жыў, і паклаў яго на сваю пасьцель; </p><i> Ì skazaǔ ën ëj: daj mne syna tvajgo. Ì ǔzâǔ âgo z ruk âe, ì panës âgo ǔ s′vâcëlku, dze ën žyǔ, ì paklaǔ âgo na svaû pas′cel′; </i>


text:
і зьвярнуўся да Госпада і сказаў: Госпадзе Божа мой! няўжо Ты і ўдаве, у якой я жыву, зробіш благое, усьмерціўшы сына яе? </p><i> ì z′vârnuǔsâ da Gospada ì skazaǔ: Gospadze Boža moj! nâǔžo Ty ì ǔdave, u âkoj â žyvu, zrobìš blagoe, us′mercìǔšy syna âe? </i>


text:
І схіліўшыся над хлопчыкам тры разы, ён зьвярнуўся да Госпада і сказаў: Госпадзе Божа мой! хай вернецца душа хлопчыка гэтага ў яго! </p><i> Ì shìlìǔšysâ nad hlopčykam try razy, ën z′vârnuǔsâ da Gospada ì skazaǔ: Gospadze Boža moj! haj vernecca duša hlopčyka gètaga ǔ âgo! </i>


text:
І пачуў Гасподзь голас Ільлі, і вярнулася душа хлопчыка гэтага ў яго, і ён ажыў. </p><i> Ì pačuǔ Gaspodz′ golas Ìl′lì, ì vârnulasâ duša hlopčyka gètaga ǔ âgo, ì ën ažyǔ. </i>


text:
І ўзяў Ільля хлопчыка, і адвёў яго з сьвяцёлкі ў дом, і аддаў яго маці ягонай, і сказаў Ільля: глядзі, сын твой жывы. </p><i> Ì ǔzâǔ Ìl′lâ hlopčyka, ì advëǔ âgo z s′vâcëlkì ǔ dom, ì addaǔ âgo macì âgonaj, ì skazaǔ Ìl′lâ: glâdzì, syn tvoj žyvy. </i>


text:
І сказала тая жанчына Ільлю: вось цяпер я ўведала, што ты чалавек Божы і што слова Гасподняе ў вуснах тваіх праўдзівае. </p><i> Ì skazala taâ žančyna Ìl′lû: vos′ câper â ǔvedala, što ty čalavek Božy ì što slova Gaspodnâe ǔ vusnah tvaìh praǔdzìvae. </i>


text:
<pb/>Як прайшло шмат дзён было слова Гасподняе Ільлю ў трэці год: ідзі і пакажыся Ахаву, і Я дам дождж на зямлю. </p><i> Âk prajšlo šmat dzën bylo slova Gaspodnâe Ìl′lû ǔ trècì god: ìdzì ì pakažysâ Ahavu, ì Â dam doždž na zâmlû. </i>


text:
І пайшоў Ільля паказацца Ахаву. А голад вялікі быў у Самарыі. </p><i> Ì pajšoǔ Ìl′lâ pakazacca Ahavu. A golad vâlìkì byǔ u Samaryì. </i>


text:
І паклікаў Ахаў Аўдзія, які начальнічаў над палацам. А Аўдзій быў чалавек вельмі богабаязны, </p><i> Ì paklìkaǔ Ahaǔ Aǔdzìâ, âkì načal′nìčaǔ nad palacam. A Aǔdzìj byǔ čalavek vel′mì bogabaâzny, </i>


text:
і калі Езавэль зьнішчала прарокаў Гасподніх, Аўдзій узяў сто прарокаў і хаваў іх, па пяцьдзясят чалавек, у пячорах і карміў іх хлебам і вадою. </p><i> ì kalì Ezavèl′ z′nìščala prarokaǔ Gaspodnìh, Aǔdzìj uzâǔ sto prarokaǔ ì havaǔ ìh, pa pâc′dzâsât čalavek, u pâčorah ì karmìǔ ìh hlebam ì vadoû. </i>


text:
І сказаў Ахаў Аўдзію: ідзі па зямлі да ўсіх крыніц водных і да ўсіх патокаў на зямлі, ці ня знойдзем дзе-небудзь травы, каб нам пракарміць коней і ня страціць быдла. </p><i> Ì skazaǔ Ahaǔ Aǔdzìû: ìdzì pa zâmlì da ǔsìh krynìc vodnyh ì da ǔsìh patokaǔ na zâmlì, cì nâ znojdzem dze-nebudz′ travy, kab nam prakarmìc′ konej ì nâ stracìc′ bydla. </i>


text:
І падзялілі яны паміж сабою зямлю, каб абысьці яе: Ахаў асобна пайшоў адною дарогай, і Аўдзій асобна пайшоў другою дарогай. </p><i> Ì padzâlìlì âny pamìž saboû zâmlû, kab abys′cì âe: Ahaǔ asobna pajšoǔ adnoû darogaj, ì Aǔdzìj asobna pajšoǔ drugoû darogaj. </i>


text:
<pb/>Калі Аўдзій ішоў дарогаю, вось, насустрач яму ідзе Ільля. Ён пазнаў яго і ўпаў на аблічча сваё і сказаў: ці ты гэта, спадару мой Ільля? </p><i> Kalì Aǔdzìj ìšoǔ darogaû, vos′, nasustrač âmu ìdze Ìl′lâ. Ën paznaǔ âgo ì ǔpaǔ na ablìčča svaë ì skazaǔ: cì ty gèta, spadaru moj Ìl′lâ? </i>


text:
Той сказаў яму: я, ідзі, скажы гаспадару свайму: Ільля тут. </p><i> Toj skazaǔ âmu: â, ìdzì, skažy gaspadaru svajmu: Ìl′lâ tut. </i>


text:
Ён сказаў: чым я правініўся, што ты перадаеш раба твайго ў рукі Ахаву, каб забіць мяне? </p><i> Ën skazaǔ: čym â pravìnìǔsâ, što ty peradaeš raba tvajgo ǔ rukì Ahavu, kab zabìc′ mâne? </i>


text:
Жывы Гасподзь Бог твой! няма ніводнага народу і царства, куды б ня пасылаў гаспадар мой шукаць цябе; і калі яму казалі, што цябе няма, ён браў клятву з таго, царства і народу, што не маглі знайсьці цябе; </p><i> Žyvy Gaspodz′ Bog tvoj! nâma nìvodnaga narodu ì carstva, kudy b nâ pasylaǔ gaspadar moj šukac′ câbe; ì kalì âmu kazalì, što câbe nâma, ën braǔ klâtvu z tago, carstva ì narodu, što ne maglì znajs′cì câbe; </i>


text:
а ты цяпер кажаш: ідзі, скажы гаспадару свайму: Ільля тут. </p><i> a ty câper kažaš: ìdzì, skažy gaspadaru svajmu: Ìl′lâ tut. </i>


text:
Калі я пайду ад цябе, тады Дух Гасподні аднясе цябе, ня ведаю, куды; і калі я пайду паведаміць Ахаву, і ён ня знойдзе цябе, дык ён заб'е мяне; а раб твой богабаязны з маладосьці сваёй. </p><i> Kalì â pajdu ad câbe, tady Duh Gaspodnì adnâse câbe, nâ vedaû, kudy; ì kalì â pajdu pavedamìc′ Ahavu, ì ën nâ znojdze câbe, dyk ën zab'e mâne; a rab tvoj bogabaâzny z malados′cì svaëj. </i>


text:
Хіба ня сказана гаспадару майму, што я зрабіў, калі Езавэль забівала прарокаў Гасподніх, як я хаваў сто чалавек прарокаў Гасподніх, па пяцьдзясят чалавек, у пячорах і карміў іх хлебам і вадою? </p><i> Hìba nâ skazana gaspadaru majmu, što â zrabìǔ, kalì Ezavèl′ zabìvala prarokaǔ Gaspodnìh, âk â havaǔ sto čalavek prarokaǔ Gaspodnìh, pa pâc′dzâsât čalavek, u pâčorah ì karmìǔ ìh hlebam ì vadoû? </i>


text:
А ты цяпер кажаш: ідзі, скажы гаспадару свайму: Ільля тут; ён заб'е мяне. </p><i> A ty câper kažaš: ìdzì, skažy gaspadaru svajmu: Ìl′lâ tut; ën zab'e mâne. </i>


text:
І сказаў Ільля: жывы Гасподзь Саваоф, прад Якім я стаю! сёньня я пакажуся яму. </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ: žyvy Gaspodz′ Savaof, prad Âkìm â staû! sën′nâ â pakažusâ âmu. </i>


text:
І пайшоў Аўдзій насустрач Ахаву і данёс яму. І пайшоў Ахаў насустрач Ільлю. </p><i> Ì pajšoǔ Aǔdzìj nasustrač Ahavu ì danës âmu. Ì pajšoǔ Ahaǔ nasustrač Ìl′lû. </i>


text:
Калі Ахаў убачыў Ільлю, дык сказаў Ахаў яму: ці ты гэта, хто бянтэжыць Ізраіля? </p><i> Kalì Ahaǔ ubačyǔ Ìl′lû, dyk skazaǔ Ahaǔ âmu: cì ty gèta, hto bântèžyc′ Ìzraìlâ? </i>


text:
І сказаў Ільля: ня я бянтэжу Ізраіля, а ты і дом бацькі твайго, тым, што вы пагардзілі загадамі Гасподнімі і ідзяце сьледам за Вааламі; </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ: nâ â bântèžu Ìzraìlâ, a ty ì dom bac′kì tvajgo, tym, što vy pagardzìlì zagadamì Gaspodnìmì ì ìdzâce s′ledam za Vaalamì; </i>


text:
цяпер пашлі і зьбяры да мяне ўсяго Ізраіля на гару Карміл, і чатырыста пяцьдзясят прарокаў Ваалавых, і чатырыста - прарокаў дуброўных, якія кормяцца ад стала Езавэлі. </p><i> câper pašlì ì z′bâry da mâne ǔsâgo Ìzraìlâ na garu Karmìl, ì čatyrysta pâc′dzâsât prarokaǔ Vaalavyh, ì čatyrysta - prarokaǔ dubroǔnyh, âkìâ kormâcca ad stala Ezavèlì. </i>


text:
<pb/>І паслаў Ахаў да ўсіх сыноў Ізраілевых і сабраў усіх на гару Карміл. </p><i> Ì paslaǔ Ahaǔ da ǔsìh synoǔ Ìzraìlevyh ì sabraǔ usìh na garu Karmìl. </i>


text:
І падышоў Ільля да ўсяго народу і сказаў: ці доўга вам кульгаць на абодва калены? Калі Гасподзь ёсьць Бог, дык ідзеце сьледам за Ім; калі Ваал, дык ідзеце сьледам за ім. І не адказваў народ яму ні слова. </p><i> Ì padyšoǔ Ìl′lâ da ǔsâgo narodu ì skazaǔ: cì doǔga vam kul′gac′ na abodva kaleny? Kalì Gaspodz′ ës′c′ Bog, dyk ìdzece s′ledam za Ìm; kalì Vaal, dyk ìdzece s′ledam za ìm. Ì ne adkazvaǔ narod âmu nì slova. </i>


text:
І сказаў Ільля народу: я адзін застаўся прарок Гасподні, а прарокаў Ваалавых чатырыста пяцьдзясят чалавек; </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ narodu: â adzìn zastaǔsâ prarok Gaspodnì, a prarokaǔ Vaalavyh čatyrysta pâc′dzâsât čalavek; </i>


text:
хай дадуць нам двух цялят, і хай яны выберуць сабе адно цяля, і расьсякуць яго, і пакладуць на дровы, але агню хай не падкладваюць; а я падрыхтую другое цяля і пакладу на дровы, а агню не падкладу; </p><i> haj daduc′ nam dvuh câlât, ì haj âny vyberuc′ sabe adno câlâ, ì ras′sâkuc′ âgo, ì pakladuc′ na drovy, ale agnû haj ne padkladvaûc′; a â padryhtuû drugoe câlâ ì pakladu na drovy, a agnû ne padkladu; </i>


text:
і паклічце вы імя бога вашага, а я паклічу імя Госпада Бога майго. Той Бог, Які дасьць адказ праз агонь, ёсьць Бог. І адказваў увесь народ і сказаў: добра. </p><i> ì paklìčce vy ìmâ boga vašaga, a â paklìču ìmâ Gospada Boga majgo. Toj Bog, Âkì das′c′ adkaz praz agon′, ës′c′ Bog. Ì adkazvaǔ uves′ narod ì skazaǔ: dobra. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ільля прарокам Ваалавым: выберце сабе адно цяля і падрыхтуйце вы раней, бо вас многа; і паклічце імя бога вашага, але агню не падкладвайце. </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ prarokam Vaalavym: vyberce sabe adno câlâ ì padryhtujce vy ranej, bo vas mnoga; ì paklìčce ìmâ boga vašaga, ale agnû ne padkladvajce. </i>


text:
І ўзялі яны цяля, якое было дадзена ім, і прыгатавалі, і клікалі імя Ваала з раніцы да полудня, кажучы: Ваале, пачуй нас! Але ня было ні голасу, ні адказу. І скакалі яны каля ахвярніка, які зрабілі. </p><i> Ì ǔzâlì âny câlâ, âkoe bylo dadzena ìm, ì prygatavalì, ì klìkalì ìmâ Vaala z ranìcy da poludnâ, kažučy: Vaale, pačuj nas! Ale nâ bylo nì golasu, nì adkazu. Ì skakalì âny kalâ ahvârnìka, âkì zrabìlì. </i>


text:
Аполудні Ільля пачаў сьмяяцца зь іх і казаў: крычэце гучным голасам, бо ён бог; магчыма, ён задумаўся, альбо заняты чым-небудзь, альбо ў дарозе, а можа, і сьпіць, дык ён прачнецца! </p><i> Apoludnì Ìl′lâ pačaǔ s′mââcca z′ ìh ì kazaǔ: kryčèce gučnym golasam, bo ën bog; magčyma, ën zadumaǔsâ, al′bo zanâty čym-nebudz′, al′bo ǔ daroze, a moža, ì s′pìc′, dyk ën pračnecca! </i>


text:
І пачалі яны крычаць гучным голасам і калолі сябе як звычайна нажамі і дзідамі, так што кроў лілася па іх. </p><i> Ì pačalì âny kryčac′ gučnym golasam ì kalolì sâbe âk zvyčajna nažamì ì dzìdamì, tak što kroǔ lìlasâ pa ìh. </i>


text:
Прайшоў полудзень, а яны ўсё яшчэ шалелі да самага часу вечаровага ахвярапрынашэньня; але ня было ні голасу, ні адказу, ні почуту. </p><i> Prajšoǔ poludzen′, a âny ǔsë âščè šalelì da samaga času večarovaga ahvâraprynašèn′nâ; ale nâ bylo nì golasu, nì adkazu, nì počutu. </i>


text:
<pb/>Тады Ільля сказаў усяму народу: хадземце да мяне. І падышоў увесь народ да яго. Ён аднавіў разбураны ахвярнік Гасподні. </p><i> Tady Ìl′lâ skazaǔ usâmu narodu: hadzemce da mâne. Ì padyšoǔ uves′ narod da âgo. Ën adnavìǔ razburany ahvârnìk Gaspodnì. </i>


text:
І ўзяў Ільля дванаццаць камянёў, па колькасьці каленаў сыноў Якава, якому Гасподзь сказаў так: Ізраіль будзе імя тваё. </p><i> Ì ǔzâǔ Ìl′lâ dvanaccac′ kamânëǔ, pa kol′kas′cì kalenaǔ synoǔ Âkava, âkomu Gaspodz′ skazaǔ tak: Ìzraìl′ budze ìmâ tvaë. </i>


text:
І пабудаваў з гэтых камянёў ахвярнік у імя Госпада, і зрабіў вакол ахвярніка роў, ёмістасьцю ў дзьве саты зерня, </p><i> Ì pabudavaǔ z gètyh kamânëǔ ahvârnìk u ìmâ Gospada, ì zrabìǔ vakol ahvârnìka roǔ, ëmìstas′cû ǔ dz′ve saty zernâ, </i>


text:
і паклаў дровы, і расьсек цяля, і паклаў яго на дровы, </p><i> ì paklaǔ drovy, ì ras′sek câlâ, ì paklaǔ âgo na drovy, </i>


text:
і сказаў: напоўніце чатыры вядры вады і вылівайце на ўсепальную ахвяру і на дровы. Потым сказаў: паўтарэце. І яны паўтарылі. І сказаў: зрабеце тое самае трэці раз. І зрабілі трэці раз, </p><i> ì skazaǔ: napoǔnìce čatyry vâdry vady ì vylìvajce na ǔsepal′nuû ahvâru ì na drovy. Potym skazaǔ: paǔtarèce. Ì âny paǔtarylì. Ì skazaǔ: zrabece toe samae trècì raz. Ì zrabìlì trècì raz, </i>


text:
і вада палілася вакол ахвярніка, і роў напоўніўся вадою. </p><i> ì vada palìlasâ vakol ahvârnìka, ì roǔ napoǔnìǔsâ vadoû. </i>


text:
У час ахвярапрынашэньня вечаровай ахвяры падышоў Ільля прарок - і сказаў: Госпадзе Божа Абрагамаў, Ісакаў і Ізраілеў! Хай спазнаюць у гэты дзень, што Ты адзін Бог у Ізраілі, і што я раб Твой і зрабіў усё паводле слова Твайго. </p><i> U čas ahvâraprynašèn′nâ večarovaj ahvâry padyšoǔ Ìl′lâ prarok - ì skazaǔ: Gospadze Boža Abragamaǔ, Ìsakaǔ ì Ìzraìleǔ! Haj spaznaûc′ u gèty dzen′, što Ty adzìn Bog u Ìzraìlì, ì što â rab Tvoj ì zrabìǔ usë pavodle slova Tvajgo. </i>


text:
Пачуй мяне, Госпадзе, пачуй мяне! Хай спазнае народ гэты, што Ты, Госпадзе, Бог, і Ты павернеш сэрца іхняе да Цябе. </p><i> Pačuj mâne, Gospadze, pačuj mâne! Haj spaznae narod gèty, što Ty, Gospadze, Bog, ì Ty paverneš sèrca ìhnâe da Câbe. </i>


text:
І апаў агонь Гасподні і зжэр цэласпаленьне і дровы, і камяні і пыл, і паглынуў ваду, якая ў рове. </p><i> Ì apaǔ agon′ Gaspodnì ì zžèr cèlaspalen′ne ì drovy, ì kamânì ì pyl, ì paglynuǔ vadu, âkaâ ǔ rove. </i>


text:
Убачыўшы гэта, увесь народ упаў на аблічча сваё і сказаў: Гасподзь ёсьць Бог, Гасподзь ёсьць Бог! </p><i> Ubačyǔšy gèta, uves′ narod upaǔ na ablìčča svaë ì skazaǔ: Gaspodz′ ës′c′ Bog, Gaspodz′ ës′c′ Bog! </i>


text:
І сказаў ім Ільля: схапеце прарокаў Ваалавых, каб ніводзін зь іх не схаваўся. І схапілі іх, і завёў іх Ільля да патока Кісона і закалоў іх там. </p><i> Ì skazaǔ ìm Ìl′lâ: shapece prarokaǔ Vaalavyh, kab nìvodzìn z′ ìh ne shavaǔsâ. Ì shapìlì ìh, ì zavëǔ ìh Ìl′lâ da patoka Kìsona ì zakaloǔ ìh tam. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ільля Ахаву: ідзі, еж і пі, бо чуцен шум дажджу. </p><i> Ì skazaǔ Ìl′lâ Ahavu: ìdzì, ež ì pì, bo čucen šum daždžu. </i>


text:
І пайшоў Ахаў есьці і піць, а Ільля ўзышоў на верх Карміла і нахіліўся да зямлі, і паклаў аблічча сваё паміж каленяў сваіх, </p><i> Ì pajšoǔ Ahaǔ es′cì ì pìc′, a Ìl′lâ ǔzyšoǔ na verh Karmìla ì nahìlìǔsâ da zâmlì, ì paklaǔ ablìčča svaë pamìž kalenâǔ svaìh, </i>


text:
і сказаў хлопчыку свайму: ідзі, паглядзі да мора. Той пайшоў і паглядзеў, і сказаў: рабі гэта далей да сямі разоў. </p><i> ì skazaǔ hlopčyku svajmu: ìdzì, paglâdzì da mora. Toj pajšoǔ ì paglâdzeǔ, ì skazaǔ: rabì gèta dalej da sâmì razoǔ. </i>


text:
На сёмы раз той сказаў: вось, невялікае воблака падымаецца ад мора, велічынёю ў далоню чалавечую. Ён сказаў: ідзі, скажы Ахаву: запрагай і едзь, каб не застаў цябе дождж. </p><i> Na sëmy raz toj skazaǔ: vos′, nevâlìkae voblaka padymaecca ad mora, velìčynëû ǔ dalonû čalavečuû. Ën skazaǔ: ìdzì, skažy Ahavu: zapragaj ì edz′, kab ne zastaǔ câbe doždž. </i>


text:
Між тым неба спахмурнела ад хмар і ад ветру, і пайшоў вялікі дождж. А Ахаў сеў у калясьніцу, і паехаў у Ізрэель. </p><i> Mìž tym neba spahmurnela ad hmar ì ad vetru, ì pajšoǔ vâlìkì doždž. A Ahaǔ seǔ u kalâs′nìcu, ì paehaǔ u Ìzrèel′. </i>


text:
І была на Ільлі рука Гасподняя. Ён аперазаў сьцёгны свае і бег перад Ахавам да самага Ізрэеля. </p><i> Ì byla na Ìl′lì ruka Gaspodnââ. Ën aperazaǔ s′cëgny svae ì beg perad Ahavam da samaga Ìzrèelâ. </i>


text:
<pb/>І пераказаў Ахаў Езавэлі ўсё, што зрабіў Ільля, і тое, што ён забіў усіх прарокаў мечам. </p><i> Ì perakazaǔ Ahaǔ Ezavèlì ǔsë, što zrabìǔ Ìl′lâ, ì toe, što ën zabìǔ usìh prarokaǔ mečam. </i>


text:
І паслала Езавэль пасланца да Ільлі сказаць: няхай тое і тое зробяць мне багі і яшчэ больш зробяць, калі я заўтра да гэтага часу не зраблю з тваёю душою таго, што зроблена з душою кожнага зь іх. </p><i> Ì paslala Ezavèl′ paslanca da Ìl′lì skazac′: nâhaj toe ì toe zrobâc′ mne bagì ì âščè bol′š zrobâc′, kalì â zaǔtra da gètaga času ne zrablû z tvaëû dušoû tago, što zroblena z dušoû kožnaga z′ ìh. </i>


text:
<pb/>Убачыўшы гэта, ён устаў і пайшоў, каб выратаваць жыцьцё сваё, і прыйшоў у Вірсавію, якая ў Юдэі, і пакінуў хлопчыка свайго там; </p><i> Ubačyǔšy gèta, ën ustaǔ ì pajšoǔ, kab vyratavac′ žyc′cë svaë, ì pryjšoǔ u Vìrsavìû, âkaâ ǔ Ûdèì, ì pakìnuǔ hlopčyka svajgo tam; </i>


text:
а сам адышоў у пустыню на дзень дарогі і прыйшоўшы сеў пад карчом ядлоўцу, і прасіў сьмерці сабе і сказаў: даволі ўжо, Госпадзе; вазьмі душу маю, бо я ня лепшы за бацькоў маіх. </p><i> a sam adyšoǔ u pustynû na dzen′ darogì ì pryjšoǔšy seǔ pad karčom âdloǔcu, ì prasìǔ s′mercì sabe ì skazaǔ: davolì ǔžo, Gospadze; vaz′mì dušu maû, bo â nâ lepšy za bac′koǔ maìh. </i>


text:
І лёг і заснуў пад карчом ядлоўцу. І вось, анёл дакрануўся да яго і сказаў яму: устань, еж і пі. </p><i> Ì lëg ì zasnuǔ pad karčom âdloǔcu. Ì vos′, anël dakranuǔsâ da âgo ì skazaǔ âmu: ustan′, ež ì pì. </i>


text:
І зірнуў Ільля, і вось, каля ўзгалоўя ягонага печаны праснак і збанок вады. Ён паеў і напіўся і зноў заснуў. </p><i> Ì zìrnuǔ Ìl′lâ, ì vos′, kalâ ǔzgaloǔâ âgonaga pečany prasnak ì zbanok vady. Ën paeǔ ì napìǔsâ ì znoǔ zasnuǔ. </i>


text:
І вярнуўся анёл Гасподні другі раз, дакрануўся да яго і сказаў: устань, еж і пі, бо далёкая дарога перад табою. </p><i> Ì vârnuǔsâ anël Gaspodnì drugì raz, dakranuǔsâ da âgo ì skazaǔ: ustan′, ež ì pì, bo dalëkaâ daroga perad taboû. </i>


text:
І ўстаў ён, паеў і напіўся, і, падсілкаваўшыся тою ежаю, ішоў сорак дзён і сорак начэй да гары Божай Харыва. </p><i> Ì ǔstaǔ ën, paeǔ ì napìǔsâ, ì, padsìlkavaǔšysâ toû ežaû, ìšoǔ sorak dzën ì sorak načèj da gary Božaj Haryva. </i>


text:
<pb/>І ўвайшоў ён там у пячору і начаваў у ёй. І вось, было да яго слова Гасподняе, і сказаў яму Гасподзь: што ты тут, Ільля? </p><i> Ì ǔvajšoǔ ën tam u pâčoru ì načavaǔ u ëj. Ì vos′, bylo da âgo slova Gaspodnâe, ì skazaǔ âmu Gaspodz′: što ty tut, Ìl′lâ? </i>


text:
Ён сказаў: зарупіўся я пра Госпада Бога Саваофа, бо сыны Ізраілевыя пакінулі запавет Твой, разбурылі Твае ахвярнікі і прарокаў Тваіх забілі мечам; застаўся я адзін, але і маёй душы шукаюць, каб адабраць яе. </p><i> Ën skazaǔ: zarupìǔsâ â pra Gospada Boga Savaofa, bo syny Ìzraìlevyâ pakìnulì zapavet Tvoj, razburylì Tvae ahvârnìkì ì prarokaǔ Tvaìh zabìlì mečam; zastaǔsâ â adzìn, ale ì maëj dušy šukaûc′, kab adabrac′ âe. </i>


text:
І сказаў: выйдзі і стань на гары перад абліччам Гасподнім; і вось, Гасподзь пройдзе, і вялікі і моцны вецер, які разьдзірае горы і крышыць скалы прад Госпадам, але ня ў ветры Гасподзь; пасьля ветру землятрус, але ня ў землятрусе Гасподзь; </p><i> Ì skazaǔ: vyjdzì ì stan′ na gary perad ablìččam Gaspodnìm; ì vos′, Gaspodz′ projdze, ì vâlìkì ì mocny vecer, âkì raz′dzìrae gory ì kryšyc′ skaly prad Gospadam, ale nâ ǔ vetry Gaspodz′; pas′lâ vetru zemlâtrus, ale nâ ǔ zemlâtruse Gaspodz′; </i>


text:
пасьля землятрусу агонь, але не ў агні Гасподзь; пасьля агню веяньне ціхага ветру, і там Гасподзь. </p><i> pas′lâ zemlâtrusu agon′, ale ne ǔ agnì Gaspodz′; pas′lâ agnû veân′ne cìhaga vetru, ì tam Gaspodz′. </i>


text:
Пачуўшы гэта, Ільля засланіў твар свой аўчынай сваёю і выйшаў і стаў каля ўваходу ў пячору. І быў яму голас і сказаў яму: што ты тут, Ільля? </p><i> Pačuǔšy gèta, Ìl′lâ zaslanìǔ tvar svoj aǔčynaj svaëû ì vyjšaǔ ì staǔ kalâ ǔvahodu ǔ pâčoru. Ì byǔ âmu golas ì skazaǔ âmu: što ty tut, Ìl′lâ? </i>


text:
Ён сказаў: зарупіўся я пра Госпада Бога Саваофа, бо сыны Ізраілевыя пакінулі запавет Твой, разбурылі ахвярнікі Твае і прарокаў Тваіх забілі мечам; застаўся я адзін, але і маёй душы шукаюць, каб адабраць яе. </p><i> Ën skazaǔ: zarupìǔsâ â pra Gospada Boga Savaofa, bo syny Ìzraìlevyâ pakìnulì zapavet Tvoj, razburylì ahvârnìkì Tvae ì prarokaǔ Tvaìh zabìlì mečam; zastaǔsâ â adzìn, ale ì maëj dušy šukaûc′, kab adabrac′ âe. </i>


text:
І сказаў яму Гасподзь: ідзі назад сваёю дарогаю праз пустыню ў Дамаск, і калі прыйдзеш, дык памаж Азаіла ў цара над Сірыяй, </p><i> Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: ìdzì nazad svaëû darogaû praz pustynû ǔ Damask, ì kalì pryjdzeš, dyk pamaž Azaìla ǔ cara nad Sìryâj, </i>


text:
а Іуя, сына Намэсіінага, памаж за цара над Ізраілем; а Елісея, сына Сафатавага, з Авэль-Мэхолы, памаж за прарока замест сябе; </p><i> a Ìuâ, syna Namèsììnaga, pamaž za cara nad Ìzraìlem; a Elìseâ, syna Safatavaga, z Avèl′-Mèholy, pamaž za praroka zamest sâbe; </i>


text:
хто ўцячэ ад меча Азаілавага, таго заб'е Іуй, а хто ўратуецца ад меча Іуевага, таго заб'е Елісей; </p><i> hto ǔcâčè ad meča Azaìlavaga, tago zab'e Ìuj, a hto ǔratuecca ad meča Ìuevaga, tago zab'e Elìsej; </i>


text:
зрэшты Я пакінуў паміж Ізраільцянамі сем тысяч; калені іх усіх ня схіляліся перад Ваалам і вусны ўсіх гэтых не цалавалі яго. </p><i> zrèšty Â pakìnuǔ pamìž Ìzraìl′cânamì sem tysâč; kalenì ìh usìh nâ shìlâlìsâ perad Vaalam ì vusny ǔsìh gètyh ne calavalì âgo. </i>


text:
<pb/>І пайшоў ён адтуль і знайшоў Елісея, сына Сафатавага, калі ён крычаў; дванаццаць пар валоў было ў яго, і сам ён быў каля дванаццатай. Ільля, праходзячы міма яго, кінуў на яго аўчыну сваю. </p><i> Ì pajšoǔ ën adtul′ ì znajšoǔ Elìseâ, syna Safatavaga, kalì ën kryčaǔ; dvanaccac′ par valoǔ bylo ǔ âgo, ì sam ën byǔ kalâ dvanaccataj. Ìl′lâ, prahodzâčy mìma âgo, kìnuǔ na âgo aǔčynu svaû. </i>


text:
І пакінуў Елісей валоў, і пабег за Ільлём, і сказаў: дазволь мне пацалаваць бацьку майго і маці маю, і я пайду за табою. Ён сказаў яму: ідзі і прыйдзі назад, бо што зрабіў я табе? </p><i> Ì pakìnuǔ Elìsej valoǔ, ì pabeg za Ìl′lëm, ì skazaǔ: dazvol′ mne pacalavac′ bac′ku majgo ì macì maû, ì â pajdu za taboû. Ën skazaǔ âmu: ìdzì ì pryjdzì nazad, bo što zrabìǔ â tabe? </i>


text:
Ён, адышоўшы ад яго, узяў пару валоў і закалоў іх, і запаліўшы плуг валоў, засмажыў мяса і раздаў людзям, і яны елі. А сам устаў і пайшоў за Ільлём і пачаў служыць яму. </p><i> Ën, adyšoǔšy ad âgo, uzâǔ paru valoǔ ì zakaloǔ ìh, ì zapalìǔšy plug valoǔ, zasmažyǔ mâsa ì razdaǔ lûdzâm, ì âny elì. A sam ustaǔ ì pajšoǔ za Ìl′lëm ì pačaǔ služyc′ âmu. </i>


text:
<pb/>Вэнадад, цар Сірыйскі, сабраў усё сваё войска, і зь ім былі трыццаць два цары, і коні і калясьніцы, і пайшоў, аблажыў Самарыю і ваяваў супроць яе. </p><i> Vènadad, car Sìryjskì, sabraǔ usë svaë vojska, ì z′ ìm bylì tryccac′ dva cary, ì konì ì kalâs′nìcy, ì pajšoǔ, ablažyǔ Samaryû ì vaâvaǔ suproc′ âe. </i>


text:
І паслаў паслоў да Ахава, цара Ізраільскага, у горад </p><i> Ì paslaǔ pasloǔ da Ahava, cara Ìzraìl′skaga, u gorad </i>


text:
і сказаў яму: так кажа Вэнадад: срэбра тваё і золата тваё - мае, і жонкі твае і лепшыя сыны твае - мае. </p><i> ì skazaǔ âmu: tak kaža Vènadad: srèbra tvaë ì zolata tvaë - mae, ì žonkì tvae ì lepšyâ syny tvae - mae. </i>


text:
І адказваў цар Ізраільскі і сказаў: хай будзе паводле слова твайго, гаспадару мой цар: я і ўсё маё - тваё. </p><i> Ì adkazvaǔ car Ìzraìl′skì ì skazaǔ: haj budze pavodle slova tvajgo, gaspadaru moj car: â ì ǔsë maë - tvaë. </i>


text:
<pb/>І зноў прыйшлі паслы і сказалі: так кажа Вэнадад: я паслаў да цябе сказаць: срэбра тваё і золата тваё, і жонак тваіх і сыноў тваіх аддай мне; </p><i> Ì znoǔ pryjšlì pasly ì skazalì: tak kaža Vènadad: â paslaǔ da câbe skazac′: srèbra tvaë ì zolata tvaë, ì žonak tvaìh ì synoǔ tvaìh addaj mne; </i>


text:
таму я заўтра, да гэтага часу, прышлю да цябе рабоў маіх, каб яны агледзелі твой дом і дамы тых, што служаць пры табе, і ўсё дарагое вачам тваім ўзялі ў свае рукі і панесьлі. </p><i> tamu â zaǔtra, da gètaga času, pryšlû da câbe raboǔ maìh, kab âny agledzelì tvoj dom ì damy tyh, što služac′ pry tabe, ì ǔsë daragoe vačam tvaìm ǔzâlì ǔ svae rukì ì panes′lì. </i>


text:
І склікаў цар Ізраільскі ўсіх старэйшынаў зямлі і сказаў: прыкмячайце і глядзеце, ён намышляе ліхое; калі ён прысылаў да мяне па жонак маіх, і сыноў маіх, і срэбра маё і золата маё, я яму не адмовіў. </p><i> Ì sklìkaǔ car Ìzraìl′skì ǔsìh starèjšynaǔ zâmlì ì skazaǔ: prykmâčajce ì glâdzece, ën namyšlâe lìhoe; kalì ën prysylaǔ da mâne pa žonak maìh, ì synoǔ maìh, ì srèbra maë ì zolata maë, â âmu ne admovìǔ. </i>


text:
І сказалі яму ўсе старэйшыны і ўвесь народ: ня слухай і не згаджайся. </p><i> Ì skazalì âmu ǔse starèjšyny ì ǔves′ narod: nâ sluhaj ì ne zgadžajsâ. </i>


text:
І сказаў ён паслам Вэнадада: скажэце гаспадару майму цару ўсё, па што ты прысылаў першы раз да раба твайго, я гатовы зрабіць, а гэтага не магу зрабіць. І пайшлі паслы і занесьлі яму адказ. </p><i> Ì skazaǔ ën paslam Vènadada: skažèce gaspadaru majmu caru ǔsë, pa što ty prysylaǔ peršy raz da raba tvajgo, â gatovy zrabìc′, a gètaga ne magu zrabìc′. Ì pajšlì pasly ì zanes′lì âmu adkaz. </i>


text:
<pb/>І прыслаў да яго Вэнадад сказаць: хай тое і тое зробяць мне багі і яшчэ больш зробяць, калі пылу Самарыйскага хопіць па прыгаршчах усім людзям, якія ідуць за мною. </p><i> Ì pryslaǔ da âgo Vènadad skazac′: haj toe ì toe zrobâc′ mne bagì ì âščè bol′š zrobâc′, kalì pylu Samaryjskaga hopìc′ pa prygarščah usìm lûdzâm, âkìâ ìduc′ za mnoû. </i>


text:
І адказваў цар Ізраільскі і сказаў: скажэце: хай ня хваліцца той, хто апяразваецца, як той, хто расьпяразваецца. </p><i> Ì adkazvaǔ car Ìzraìl′skì ì skazaǔ: skažèce: haj nâ hvalìcca toj, hto apârazvaecca, âk toj, hto ras′pârazvaecca. </i>


text:
Пачуўшы гэта слова, Вэнадад, які піў разам з царамі ў намётах, сказаў рабам сваім: аблажэце горад. І яны аблажылі горад. </p><i> Pačuǔšy gèta slova, Vènadad, âkì pìǔ razam z caramì ǔ namëtah, skazaǔ rabam svaìm: ablažèce gorad. Ì âny ablažylì gorad. </i>


text:
І вось, адзін прарок падышоў да Ахава, цара Ізраільскага, і сказаў: так кажа Гасподзь: ці бачыш усё гэта вялікае полчышча? вось, Я сёньня перадам яго ў руку тваю, каб ты ведаў, што Я Гасподзь. </p><i> Ì vos′, adzìn prarok padyšoǔ da Ahava, cara Ìzraìl′skaga, ì skazaǔ: tak kaža Gaspodz′: cì bačyš usë gèta vâlìkae polčyšča? vos′, Â sën′nâ peradam âgo ǔ ruku tvaû, kab ty vedaǔ, što Â Gaspodz′. </i>


text:
І сказаў Ахаў: праз каго? Ён сказаў: так кажа Гасподзь: праз слуг абласных начальнікаў. І сказаў Ахаў: хто пачне бітву? Ён сказаў: ты. </p><i> Ì skazaǔ Ahaǔ: praz kago? Ën skazaǔ: tak kaža Gaspodz′: praz slug ablasnyh načal′nìkaǔ. Ì skazaǔ Ahaǔ: hto pačne bìtvu? Ën skazaǔ: ty. </i>


text:
<pb/>Ахаў палічыў слуг абласных начальнікаў, і знайшлося іх дзьвесьце трыццаць два; пасьля іх палічыў увесь народ, усіх сыноў Ізраілевых, сем тысяч. </p><i> Ahaǔ palìčyǔ slug ablasnyh načal′nìkaǔ, ì znajšlosâ ìh dz′ves′ce tryccac′ dva; pas′lâ ìh palìčyǔ uves′ narod, usìh synoǔ Ìzraìlevyh, sem tysâč. </i>


text:
І яны выступілі аполудні. А Вэнадад напіўся дап'яна ў намётах разам з царамі, з трыццацьцю двума царамі, якія дапамагалі яму. </p><i> Ì âny vystupìlì apoludnì. A Vènadad napìǔsâ dap'âna ǔ namëtah razam z caramì, z tryccac′cû dvuma caramì, âkìâ dapamagalì âmu. </i>


text:
І выступілі сьпярша слугі абласных начальнікаў. І паслаў Вэнадад, і данесьлі яму, што людзі выйшлі з Самарыі. </p><i> Ì vystupìlì s′pârša slugì ablasnyh načal′nìkaǔ. Ì paslaǔ Vènadad, ì danes′lì âmu, što lûdzì vyjšlì z Samaryì. </i>


text:
Ён сказаў: калі па мір пайшлі яны, дык схапеце іх жывых, і калі на вайну выйшлі, таксама схапеце іх жывых. </p><i> Ën skazaǔ: kalì pa mìr pajšlì âny, dyk shapece ìh žyvyh, ì kalì na vajnu vyjšlì, taksama shapece ìh žyvyh. </i>


text:
Выйшлі з горада слугі абласных начальнікаў і войска за імі. </p><i> Vyjšlì z gorada slugì ablasnyh načal′nìkaǔ ì vojska za ìmì. </i>


text:
І біў кожны праціўніка свайго; і пабеглі Сірыйцы, а Ізраільцяне пагналіся за імі. А Вэнадад, цар Сірыйскі, выратаваўся на кані зь вершнікамі. </p><i> Ì bìǔ kožny pracìǔnìka svajgo; ì pabeglì Sìryjcy, a Ìzraìl′câne pagnalìsâ za ìmì. A Vènadad, car Sìryjskì, vyratavaǔsâ na kanì z′ veršnìkamì. </i>


text:
І выйшаў цар Ізраільскі, і ўзяў коней і калясьніцы, і ўчыніў вялікі разгром Сірыйцаў. </p><i> Ì vyjšaǔ car Ìzraìl′skì, ì ǔzâǔ konej ì kalâs′nìcy, ì ǔčynìǔ vâlìkì razgrom Sìryjcaǔ. </i>


text:
І падышоў прарок да цара Ізраільскага і сказаў яму: ідзі, умацуйся, і ведай і глядзі, што табе рабіць, бо праз два гады цар Сірыйскі зноў пойдзе супроць цябе. </p><i> Ì padyšoǔ prarok da cara Ìzraìl′skaga ì skazaǔ âmu: ìdzì, umacujsâ, ì vedaj ì glâdzì, što tabe rabìc′, bo praz dva gady car Sìryjskì znoǔ pojdze suproc′ câbe. </i>


text:
Слугі цара Сірыйскага сказалі яму: Бог іхні ёсьць Бог гор, таму яны адолелі нас; калі ж мы будзем біцца на раўніне, дык напэўна адолеем іх; </p><i> Slugì cara Sìryjskaga skazalì âmu: Bog ìhnì ës′c′ Bog gor, tamu âny adolelì nas; kalì ž my budzem bìcca na raǔnìne, dyk napèǔna adoleem ìh; </i>


text:
дык вось што зрабі: выдалі цароў, кожнага зь месца ягонага, і замест іх пастаў начальнікаў вобласьцяў; </p><i> dyk vos′ što zrabì: vydalì caroǔ, kožnaga z′ mesca âgonaga, ì zamest ìh pastaǔ načal′nìkaǔ voblas′câǔ; </i>


text:
і набяры сабе войска столькі, колькі загінула ў цябе, і коней, колькі было коней, і калясьніц, колькі было калясьніц; і будзем біцца зь імі на раўніне, і тады напэўна адолеем іх. І паслухаўся ён голасу іхняга і зрабіў так. </p><i> ì nabâry sabe vojska stol′kì, kol′kì zagìnula ǔ câbe, ì konej, kol′kì bylo konej, ì kalâs′nìc, kol′kì bylo kalâs′nìc; ì budzem bìcca z′ ìmì na raǔnìne, ì tady napèǔna adoleem ìh. Ì pasluhaǔsâ ën golasu ìhnâga ì zrabìǔ tak. </i>


text:
<pb/>Праз год Вэнадад сабраў Сірыйцаў і выступіў да Афэка, каб біцца зь Ізраілем. </p><i> Praz god Vènadad sabraǔ Sìryjcaǔ ì vystupìǔ da Afèka, kab bìcca z′ Ìzraìlem. </i>


text:
Сабраныя былі і сыны Ізраілевыя і, узяўшы страўнасьць, пайшлі насустрач ім. І разьмясьціліся сыны Ізраіля табарам перад імі, як бы два невялікія статкі коз, а Сірыйцы напоўнілі зямлю. </p><i> Sabranyâ bylì ì syny Ìzraìlevyâ ì, uzâǔšy straǔnas′c′, pajšlì nasustrač ìm. Ì raz′mâs′cìlìsâ syny Ìzraìlâ tabaram perad ìmì, âk by dva nevâlìkìâ statkì koz, a Sìryjcy napoǔnìlì zâmlû. </i>


text:
І падышоў чалавек Божы і сказаў цару Ізраільскаму: так кажа Гасподзь: за тое, што Сірыйцы кажуць: Гасподзь ёсьць Бог гор, а ня Бог далін, Я ўсё гэта вялікае полчышча перадам у руку тваю, каб вы ведалі, што Я - Гасподзь. </p><i> Ì padyšoǔ čalavek Božy ì skazaǔ caru Ìzraìl′skamu: tak kaža Gaspodz′: za toe, što Sìryjcy kažuc′: Gaspodz′ ës′c′ Bog gor, a nâ Bog dalìn, Â ǔsë gèta vâlìkae polčyšča peradam u ruku tvaû, kab vy vedalì, što Â - Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>І стаялі табарам адзін супроць аднаго сем дзён. На сёмы дзень пачалася бітва, і сыны Ізраіля пабілі сто тысяч пешых Сірыйцаў за адзін дзень. </p><i> Ì staâlì tabaram adzìn suproc′ adnago sem dzën. Na sëmy dzen′ pačalasâ bìtva, ì syny Ìzraìlâ pabìlì sto tysâč pešyh Sìryjcaǔ za adzìn dzen′. </i>


text:
Астатнія ўцяклі ў горад Афэк; там упала сьцяна на астатніх дваццаць сем тысяч чалавек. А Вэнадад уцёк у горад і бегаў з аднаго ўнутранага пакоя ў другі. </p><i> Astatnìâ ǔcâklì ǔ gorad Afèk; tam upala s′câna na astatnìh dvaccac′ sem tysâč čalavek. A Vènadad ucëk u gorad ì begaǔ z adnago ǔnutranaga pakoâ ǔ drugì. </i>


text:
І сказалі яму слугі ягоныя: мы чулі, што цары дома Ізраілевага - цары мілажальныя; дазволь нам надзець вярэты на сьцёгны свае і вяроўкі на галовы свае і пайсьці да цара Ізраільскага; магчыма, ён пашкадуе жыцьцё тваё. </p><i> Ì skazalì âmu slugì âgonyâ: my čulì, što cary doma Ìzraìlevaga - cary mìlažal′nyâ; dazvol′ nam nadzec′ vârèty na s′cëgny svae ì vâroǔkì na galovy svae ì pajs′cì da cara Ìzraìl′skaga; magčyma, ën paškadue žyc′cë tvaë. </i>


text:
І аперазалі яны вярэтамі сьцёгны свае і ўсклалі вяроўкі на галовы свае, і прыйшлі да цара Ізраільскага і сказалі: пашкадуй жыцьцё маё. Той сказаў: хіба ён жывы? ён брат мой. </p><i> Ì aperazalì âny vârètamì s′cëgny svae ì ǔsklalì vâroǔkì na galovy svae, ì pryjšlì da cara Ìzraìl′skaga ì skazalì: paškaduj žyc′cë maë. Toj skazaǔ: hìba ën žyvy? ën brat moj. </i>


text:
Людзі гэтыя прынялі гэта за добры знак і пасьпешна падхапілі слова з вуснаў ягоных і сказалі: брат твой Вэнадад. І сказаў ён: ідзеце, прывядзеце яго. І выйшаў да яго Вэнадад, і ён пасадзіў яго з сабою на калясьніцу. </p><i> Lûdzì gètyâ prynâlì gèta za dobry znak ì pas′pešna padhapìlì slova z vusnaǔ âgonyh ì skazalì: brat tvoj Vènadad. Ì skazaǔ ën: ìdzece, pryvâdzece âgo. Ì vyjšaǔ da âgo Vènadad, ì ën pasadzìǔ âgo z saboû na kalâs′nìcu. </i>


text:
І сказаў яму Вэнадад: гарады, якія ўзяў мой бацька ў твайго бацькі, я вярну, і плошчы ты можаш мець сабе ў Дамаску, як бацька мой меў у Самарыі. Ахаў сказаў: пасьля дагавору я адпушчу цябе. І, заключыўшы зь ім дагавор, адпусьціў яго. </p><i> Ì skazaǔ âmu Vènadad: garady, âkìâ ǔzâǔ moj bac′ka ǔ tvajgo bac′kì, â vârnu, ì ploščy ty možaš mec′ sabe ǔ Damasku, âk bac′ka moj meǔ u Samaryì. Ahaǔ skazaǔ: pas′lâ dagavoru â adpušču câbe. Ì, zaklûčyǔšy z′ ìm dagavor, adpus′cìǔ âgo. </i>


text:
Тады адзін чалавек з сыноў прарочых сказаў другому, па слове Госпада: бі мяне. Але гэты чалавек не згадзіўся біць яго. </p><i> Tady adzìn čalavek z synoǔ praročyh skazaǔ drugomu, pa slove Gospada: bì mâne. Ale gèty čalavek ne zgadzìǔsâ bìc′ âgo. </i>


text:
І сказаў яму: за тое, што ты ня слухаеш голасу Гасподняга, заб'е цябе леў, калі пойдзеш ад мяне. Ён пайшоў ад яго, і леў, сустрэўшы яго, забіў яго. </p><i> Ì skazaǔ âmu: za toe, što ty nâ sluhaeš golasu Gaspodnâga, zab'e câbe leǔ, kalì pojdzeš ad mâne. Ën pajšoǔ ad âgo, ì leǔ, sustrèǔšy âgo, zabìǔ âgo. </i>


text:
І знайшоў ён другога чалавека і сказаў: бі мяне. Гэты чалавек біў яго да таго, што параніў пабоямі. </p><i> Ì znajšoǔ ën drugoga čalaveka ì skazaǔ: bì mâne. Gèty čalavek bìǔ âgo da tago, što paranìǔ paboâmì. </i>


