# introductions

introduction:
<h2>Бiблiя беларуская - пераклад Василя Сёмухи</h2>Отныне у белорусов есть своя Библия – полный перевод Святого писания на современный белорусский язык осуществлен известным переводчиком Василем Сёмухой и издан при финансовой поддержке как простых граждан Беларуси, так и белорусов, живущих в США и Канаде.<p/>

Работу над этим переводом Василь Сёмуха начал еще в 1988 году, когда по инициативе владыки Филарета была создана библейная комиссия, к работе которой был привлечён и Сёмуха. Однако впоследствии он, выйдя из состава комиссии, продолжал работать уже самостоятельно.<p/>

Перевод был осуществлен с церковнославянского, хотя, как говорит сам Сёмуха, он постоянно «консультировался» с другими переводами и комментариями, с критической литературой и с работами богословов. Переводов же было множество: синодальный перевод на русский язык, переводы на украинский, польский, немецкий, болгарский и чешский.<p/>

Единственный нецерковный перевод, которым пользовался Василь Сергеевич, - это перевод Франциска Скорины. «Скорина же был светским человеком и сделал перевод, к моему глубочайшему сожалению и к стыду всех церквей, не признанный этими церквями до сих пор! – рассказывает Сёмуха. – Но больше всего меня интересовало, как то или иное место трактуют православие и католицизм. Были у меня под рукой и протестантские переводы. И очень мне помог перевод Мартина Лютера – сделанный в ХVI веке, он показался мне более убедительным и понятным, нежели русский синодальный».<p/>

Библия на белорусском языке издана под редакцией Юрки Рапецкого (Канада). Причём, её издание могло появиться гораздо раньше, поскольку полностью профинансировать его готова была библейная комиссия Русской Православной церкви в Америке. Однако дочь Василя Сергеевича Алеся, обладатель де-юре авторских прав на данный перевод, отвергла подобные предложения только ради того, чтобы первый белорусский перевод вышел сначала именно в Беларуси.<p/>

Сам Сёмуха остался в восторге от этого решения дочери. Далее же поиском денег на издание Библии были заняты уже его дети – Алеся и Сергей. «Я лишь с сожалением могу отметить, что ни государство, ни общественные организации – гражданские или церковные – в этом деле не помогли, - констатирует Василь Сергеевич. – Помогали белорусы, живущие в Америке и Канаде, а также некоторые белорусские предприниматели».<p/>

Издана же Библия с благословения американского митрополита Белорусской Автокефальной Православной церкви США и Канады отца Николая.


# verses

text:
<pb/>А зямля была нябачная і пустая і цемра над безданьню, і Дух Божы лунаў над вадою. </p><i> A zâmlâ byla nâbačnaâ ì pustaâ ì cemra nad bezdan′nû, ì Duh Božy lunaǔ nad vadoû. </i>


text:
І сказаў Бог: хай будзе сьвятло. І сталася сьвятло. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj budze s′vâtlo. Ì stalasâ s′vâtlo. </i>


text:
І ўбачыў Бог сьвятло, што яно добра, і аддзяліў Бог сьвятло ад цемры. </p><i> Ì ǔbačyǔ Bog s′vâtlo, što âno dobra, ì addzâlìǔ Bog s′vâtlo ad cemry. </i>


text:
І назваў Бог сьвятло днём, а цемру ноччу. І быў вечар, і была раніца: дзень адзін. </p><i> Ì nazvaǔ Bog s′vâtlo dnëm, a cemru nočču. Ì byǔ večar, ì byla ranìca: dzen′ adzìn. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай будзе цьвердзь пасярод вады, і хай аддзяляе яна ваду ад вады. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj budze c′verdz′ pasârod vady, ì haj addzâlâe âna vadu ad vady. </i>


text:
І стварыў Бог цьвердзь, і аддзяліў ваду, якая пад цьвердзю, ад вады, якая над цьвердзю. І сталася так. </p><i> Ì stvaryǔ Bog c′verdz′, ì addzâlìǔ vadu, âkaâ pad c′verdzû, ad vady, âkaâ nad c′verdzû. Ì stalasâ tak. </i>


text:
І назваў Бог цьвердзь небам. І быў вечар, і была раніца: дзень другі. </p><i> Ì nazvaǔ Bog c′verdz′ nebam. Ì byǔ večar, ì byla ranìca: dzen′ drugì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай зьбярэцца вада, якая пад небам, у адно месца, і хай явіцца суша. І сталася так. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj z′bârècca vada, âkaâ pad nebam, u adno mesca, ì haj âvìcca suša. Ì stalasâ tak. </i>


text:
І назваў Бог сушу зямлёю, а збор вады назваў морамі. І ўбачыў Бог, што гэта добра. </p><i> Ì nazvaǔ Bog sušu zâmlëû, a zbor vady nazvaǔ moramì. Ì ǔbačyǔ Bog, što gèta dobra. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай уродзіць зямля зеляніну, траву, каб сеяла насеньне, дрэва плоднае, каб радзіла паводле роду свайго плод, у якім насеньне яго на зямлі. І сталася так. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj urodzìc′ zâmlâ zelânìnu, travu, kab seâla nasen′ne, drèva plodnae, kab radzìla pavodle rodu svajgo plod, u âkìm nasen′ne âgo na zâmlì. Ì stalasâ tak. </i>


text:
І ўтварыла зямля зеляніну, траву, што сеяла насеньне паводле роду яе, і дрэва, што радзіла плод, у якім насеньне паводле роду ягонага. І ўбачыў Бог, што гэта добра. </p><i> Ì ǔtvaryla zâmlâ zelânìnu, travu, što seâla nasen′ne pavodle rodu âe, ì drèva, što radzìla plod, u âkìm nasen′ne pavodle rodu âgonaga. Ì ǔbačyǔ Bog, što gèta dobra. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай будуць сьвяцілы на цьвердзі нябеснай дзеля аддзяленьня дня ад ночы, і на азнакі і поры, і дні і гады; </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj buduc′ s′vâcìly na c′verdzì nâbesnaj dzelâ addzâlen′nâ dnâ ad nočy, ì na aznakì ì pory, ì dnì ì gady; </i>


text:
і хай будуць яны сьвяцільнямі на цьвердзі нябеснай, каб сьвяціць на зямлю. І сталася так. </p><i> ì haj buduc′ âny s′vâcìl′nâmì na c′verdzì nâbesnaj, kab s′vâcìc′ na zâmlû. Ì stalasâ tak. </i>


text:
І стварыў Бог два сьвяцілы вялікія: сьвяціла большае, каб кіраваць днём, і сьвяціла меншае, каб кіраваць ноччу, і зоркі; </p><i> Ì stvaryǔ Bog dva s′vâcìly vâlìkìâ: s′vâcìla bol′šae, kab kìravac′ dnëm, ì s′vâcìla menšae, kab kìravac′ nočču, ì zorkì; </i>


text:
і паставіў іх Бог на цьвердзі нябеснай, каб сьвяціць на зямлю, </p><i> ì pastavìǔ ìh Bog na c′verdzì nâbesnaj, kab s′vâcìc′ na zâmlû, </i>


text:
і кіраваць днём і ноччу, і аддзяляць сьвятло ад цемры. І ўбачыў Бог, што гэта добра. </p><i> ì kìravac′ dnëm ì nočču, ì addzâlâc′ s′vâtlo ad cemry. Ì ǔbačyǔ Bog, što gèta dobra. </i>


text:
І быў вечар, і была раніца: дзень чацьвёрты. </p><i> Ì byǔ večar, ì byla ranìca: dzen′ čac′vërty. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай утворыць вада паўзуноў, душу жывую; і птушкі хай паляцяць над зямлёю, па цьвердзі нябеснай. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj utvoryc′ vada paǔzunoǔ, dušu žyvuû; ì ptuškì haj palâcâc′ nad zâmlëû, pa c′verdzì nâbesnaj. </i>


text:
І стварыў Бог рыб вялікіх і ўсякую душу жывёл паўзуноў, якіх утварыла вада, паводле роду іх, і ўсякую птушку крылатую паводле роду яе. І ўбачыў Бог, што гэта добра. </p><i> Ì stvaryǔ Bog ryb vâlìkìh ì ǔsâkuû dušu žyvël paǔzunoǔ, âkìh utvaryla vada, pavodle rodu ìh, ì ǔsâkuû ptušku krylatuû pavodle rodu âe. Ì ǔbačyǔ Bog, što gèta dobra. </i>


text:
І дабраславіў іх Бог, кажучы: пладзецеся і множцеся, і напаўняйце воды ў морах, і птушкі хай множацца на зямлі. </p><i> Ì dabraslavìǔ ìh Bog, kažučy: pladzecesâ ì množcesâ, ì napaǔnâjce vody ǔ morah, ì ptuškì haj množacca na zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: хай утворыць зямля душу жывую паводле роду яе, быдла, і гадаў, і зьвяроў зямных паводле роду іх. І сталася так. </p><i> Ì skazaǔ Bog: haj utvoryc′ zâmlâ dušu žyvuû pavodle rodu âe, bydla, ì gadaǔ, ì z′vâroǔ zâmnyh pavodle rodu ìh. Ì stalasâ tak. </i>


text:
І стварыў Бог жывёлу зямных паводле роду іх, і быдла паводле роду яго, і ўсіх гадаў зямных паводле роду іх. І ўбачыў Бог, што гэта добра. </p><i> Ì stvaryǔ Bog žyvëlu zâmnyh pavodle rodu ìh, ì bydla pavodle rodu âgo, ì ǔsìh gadaǔ zâmnyh pavodle rodu ìh. Ì ǔbačyǔ Bog, što gèta dobra. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: створым чалавека паводле вобразу Нашага, паводле падабенства Нашага; і хай валадараць яны над рыбамі марскімі, і над птушкамі нябеснымі, і над быдлам, і над усёю зямлёю, і над усімі гадамі, што поўзаюць па зямлі. </p><i> Ì skazaǔ Bog: stvorym čalaveka pavodle vobrazu Našaga, pavodle padabenstva Našaga; ì haj valadarac′ âny nad rybamì marskìmì, ì nad ptuškamì nâbesnymì, ì nad bydlam, ì nad usëû zâmlëû, ì nad usìmì gadamì, što poǔzaûc′ pa zâmlì. </i>


text:
<t>І стварыў Бог чалавека паводле вобразу Свайго, паводле вобразу Божага стварыў яго; мужчыну і жанчыну стварыў іх.</t> </p><i> <t>Ì stvaryǔ Bog čalaveka pavodle vobrazu Svajgo, pavodle vobrazu Božaga stvaryǔ âgo; mužčynu ì žančynu stvaryǔ ìh.</t> </i>


text:
І дабраславіў іх Бог, і сказаў ім Бог: пладзецеся і множцеся, і напаўняйце зямлю і валодайце ёю, і валадарце над рыбамі марскімі, і над птушкамі нябеснымі, і над усякай жывёлаю, што поўзае па зямлі. </p><i> Ì dabraslavìǔ ìh Bog, ì skazaǔ ìm Bog: pladzecesâ ì množcesâ, ì napaǔnâjce zâmlû ì valodajce ëû, ì valadarce nad rybamì marskìmì, ì nad ptuškamì nâbesnymì, ì nad usâkaj žyvëlaû, što poǔzae pa zâmlì. </i>


text:
І сказаў Бог: вось, Я даў вам усякую траву, што сее насеньне, якая ёсьць на ўсёй зямлі, і ўсякае дрэва, у якога плод дрэўны, што сее насеньне, - вам гэта будзе ежаю: </p><i> Ì skazaǔ Bog: vos′, Â daǔ vam usâkuû travu, što see nasen′ne, âkaâ ës′c′ na ǔsëj zâmlì, ì ǔsâkae drèva, u âkoga plod drèǔny, što see nasen′ne, - vam gèta budze ežaû: </i>


text:
а ўсім зьвярам зямным, і ўсім птушкам нябесным, і ўсякаму, што поўзае па зямлі, у якім душа жывая, даў Я ўсю зеляніну травяную на ежу. І сталася так. </p><i> a ǔsìm z′vâram zâmnym, ì ǔsìm ptuškam nâbesnym, ì ǔsâkamu, što poǔzae pa zâmlì, u âkìm duša žyvaâ, daǔ Â ǔsû zelânìnu travânuû na ežu. Ì stalasâ tak. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Бог усё, што Ён стварыў, і вось, добра вельмі. І быў вечар, і была раніца: дзень шосты. </p><i> Ì ǔbačyǔ Bog usë, što Ën stvaryǔ, ì vos′, dobra vel′mì. Ì byǔ večar, ì byla ranìca: dzen′ šosty. </i>


text:
І закончыў Бог да сёмага дня ўсе дзеі Свае, якія Ён учыняў, </p><i> Ì zakončyǔ Bog da sëmaga dnâ ǔse dzeì Svae, âkìâ Ën učynâǔ, </i>


text:
і дабраславіў Бог сёмы дзень і асьвяціў яго; бо ў той дзень спачыў ад усіх дзеяў Сваіх, якія Бог тварыў і ствараў. </p><i> ì dabraslavìǔ Bog sëmy dzen′ ì as′vâcìǔ âgo; bo ǔ toj dzen′ spačyǔ ad usìh dzeâǔ Svaìh, âkìâ Bog tvaryǔ ì stvaraǔ. </i>


text:
Вось паходжаньне неба і зямлі, пры стварэньні іх, у той час, калі Гасподзь Бог стварыў зямлю і неба, </p><i> Vos′ pahodžan′ne neba ì zâmlì, pry stvarèn′nì ìh, u toj čas, kalì Gaspodz′ Bog stvaryǔ zâmlû ì neba, </i>


text:
<pb/>і ўсякі польны хмызьняк, якога яшчэ ня было на зямлі, і ўсякую польную траву, якая яшчэ не расла; бо Гасподзь Бог не пасылаў дажджу на зямлю, і ня было чалавека, каб урабляць зямлю; </p><i> ì ǔsâkì pol′ny hmyz′nâk, âkoga âščè nâ bylo na zâmlì, ì ǔsâkuû pol′nuû travu, âkaâ âščè ne rasla; bo Gaspodz′ Bog ne pasylaǔ daždžu na zâmlû, ì nâ bylo čalaveka, kab urablâc′ zâmlû; </i>


text:
але пара падымалася зь зямлі і расіла ўсё ўлоньне зямлі. </p><i> ale para padymalasâ z′ zâmlì ì rasìla ǔsë ǔlon′ne zâmlì. </i>


text:
І стварыў Гасподзь Бог чалавека з пылу зямнога і ўдыхнуў у твар ягоны дыханьне жыцьця, і зрабіўся чалавек душою жывою. </p><i> Ì stvaryǔ Gaspodz′ Bog čalaveka z pylu zâmnoga ì ǔdyhnuǔ u tvar âgony dyhan′ne žyc′câ, ì zrabìǔsâ čalavek dušoû žyvoû. </i>


text:
<pb/>І пасадзіў Гасподзь Бог рай у Эдэме на ўсходзе, і зьмясьціў там чалавека, якога стварыў. </p><i> Ì pasadzìǔ Gaspodz′ Bog raj u Èdème na ǔshodze, ì z′mâs′cìǔ tam čalaveka, âkoga stvaryǔ. </i>


text:
І выгадаваў Гасподзь Бог зь зямлі кожнае дрэва прыемнае з выгляду і добрае ў ежу, і дрэва жыцьця пасярод раю, і дрэва спазнаньня дабра і зла. </p><i> Ì vygadavaǔ Gaspodz′ Bog z′ zâmlì kožnae drèva pryemnae z vyglâdu ì dobrae ǔ ežu, ì drèva žyc′câ pasârod raû, ì drèva spaznan′nâ dabra ì zla. </i>


text:
<pb/>З Эдэма выплывала рака на арашэньне раю; і потым разьдзялялася на чатыры ракі. </p><i> Z Èdèma vyplyvala raka na arašèn′ne raû; ì potym raz′dzâlâlasâ na čatyry rakì. </i>


text:
Імя адной Фісон: яна абцякае ўсю зямлю Хавіла, тую, дзе золата; </p><i> Ìmâ adnoj Fìson: âna abcâkae ǔsû zâmlû Havìla, tuû, dze zolata; </i>


text:
і золата той зямлі добрае; там бдолах і камень анікс. </p><i> ì zolata toj zâmlì dobrae; tam bdolah ì kamen′ anìks. </i>


text:
Імя другой ракі Гіхон (Геон): яна абцякае ўсю зямлю Куш. </p><i> Ìmâ drugoj rakì Gìhon (Geon): âna abcâkae ǔsû zâmlû Kuš. </i>


text:
Імя трэцяй ракі Хідэкель (Тыгр): яна працякае перад Асірыяй. Чацьвёртая рака Еўфрат. </p><i> Ìmâ trècâj rakì Hìdèkel′ (Tygr): âna pracâkae perad Asìryâj. Čac′vërtaâ raka Eǔfrat. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Гасподзь Бог чалавека, якога стварыў, і пасяліў яго ў садзе Эдэмскім, каб урабляць яго і захоўваць яго. </p><i> Ì ǔzâǔ Gaspodz′ Bog čalaveka, âkoga stvaryǔ, ì pasâlìǔ âgo ǔ sadze Èdèmskìm, kab urablâc′ âgo ì zahoǔvac′ âgo. </i>


text:
І наказаў Гасподзь Бог чалавеку, кажучы: з кожнага дрэва ў садзе ты будзеш есьці; </p><i> Ì nakazaǔ Gaspodz′ Bog čalaveku, kažučy: z kožnaga drèva ǔ sadze ty budzeš es′cì; </i>


text:
а з дрэва спазнаньня дабра і зла, ня еж зь яго; бо ў дзень, калі ты пакаштуеш зь яго, сьмерцю памрэш. </p><i> a z drèva spaznan′nâ dabra ì zla, nâ ež z′ âgo; bo ǔ dzen′, kalì ty pakaštueš z′ âgo, s′mercû pamrèš. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Бог: нядобра быць чалавеку аднаму; створым яму памочніка, адпаведнага яму. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog: nâdobra byc′ čalaveku adnamu; stvorym âmu pamočnìka, adpavednaga âmu. </i>


text:
Гасподзь Бог утварыў зь зямлі ўсіх жывёл польных і ўсіх птушак нябесных, і прывёў іх да чалавека, каб бачыць, як ён іх назаве, і каб, як назаве чалавек кожную душу жывую, так і было імя ёй. </p><i> Gaspodz′ Bog utvaryǔ z′ zâmlì ǔsìh žyvël pol′nyh ì ǔsìh ptušak nâbesnyh, ì pryvëǔ ìh da čalaveka, kab bačyc′, âk ën ìh nazave, ì kab, âk nazave čalavek kožnuû dušu žyvuû, tak ì bylo ìmâ ëj. </i>


text:
І назваў чалавек імёны ўсяму быдлу і птушкам нябесным і ўсім зьвярам польным; але чалавеку не знайшлося памочніка, падобнага да яго. </p><i> Ì nazvaǔ čalavek ìmëny ǔsâmu bydlu ì ptuškam nâbesnym ì ǔsìm z′vâram pol′nym; ale čalaveku ne znajšlosâ pamočnìka, padobnaga da âgo. </i>


text:
І навёў Гасподзь Бог на чалавека моцны сон; і, калі ён заснуў, узяў адну рабрыну ягоную, і закрыў тое месца плоцьцю. </p><i> Ì navëǔ Gaspodz′ Bog na čalaveka mocny son; ì, kalì ën zasnuǔ, uzâǔ adnu rabrynu âgonuû, ì zakryǔ toe mesca ploc′cû. </i>


text:
І стварыў Гасподзь Бог з рабрыны, узятай у чалавека, жанчыну, і прывёў яе да чалавека. </p><i> Ì stvaryǔ Gaspodz′ Bog z rabryny, uzâtaj u čalaveka, žančynu, ì pryvëǔ âe da čalaveka. </i>


text:
І сказаў чалавек: <t>вось, гэта костка ад касьцей маіх і плоць ад плоці маёй; яна будзе называцца жонкаю, бо ўзятая ад мужа свайго. </p><i> Ì skazaǔ čalavek: <t>vos′, gèta kostka ad kas′cej maìh ì ploc′ ad plocì maëj; âna budze nazyvacca žonkaû, bo ǔzâtaâ ad muža svajgo. </i>


text:
Таму пакіне чалавек бацьку свайго і маці сваю і прылепіцца да жонкі сваёй; і будуць адна плоць. </p><i> Tamu pakìne čalavek bac′ku svajgo ì macì svaû ì prylepìcca da žonkì svaëj; ì buduc′ adna ploc′. </i>


text:
І былі абое голыя, Адам і жонка ягоная, і не саромеліся. </p><i> Ì bylì aboe golyâ, Adam ì žonka âgonaâ, ì ne saromelìsâ. </i>


text:
<pb/>Зьмей быў хітрэйшы за ўсіх зьвяроў польных, якіх стварыў Гасподзь Бог. І сказаў зьмей жанчыне: ці сапраўды сказаў Бог: ня ежце ні зь якога дрэва ў раі? </p><i> Z′mej byǔ hìtrèjšy za ǔsìh z′vâroǔ pol′nyh, âkìh stvaryǔ Gaspodz′ Bog. Ì skazaǔ z′mej žančyne: cì sapraǔdy skazaǔ Bog: nâ ežce nì z′ âkoga drèva ǔ raì? </i>


text:
І сказала жанчына зьмею: плады з дрэваў мы можам есьці, </p><i> Ì skazala žančyna z′meû: plady z drèvaǔ my možam es′cì, </i>


text:
толькі пладоў з дрэва, якое пасярод раю, сказаў Бог, ня ежце і не чапайце іх, каб вам не памерці. </p><i> tol′kì pladoǔ z drèva, âkoe pasârod raû, skazaǔ Bog, nâ ežce ì ne čapajce ìh, kab vam ne pamercì. </i>


text:
але ведае Бог, што ў дзень, калі вы скаштуеце іх, адамкнуцца вочы вашыя, і вы будзеце, як багі, якія ведаюць дабро і зло. </p><i> ale vedae Bog, što ǔ dzen′, kalì vy skaštuece ìh, adamknucca vočy vašyâ, ì vy budzece, âk bagì, âkìâ vedaûc′ dabro ì zlo. </i>


text:
<pb/>І ўбачыла жанчына, што дрэва добрае для ежы, і што яно прыемнае вачам і панаднае, бо дае веду; і ўзяла пладоў зь яго і ела; і дала таксама мужу свайму, і ён еў. </p><i> Ì ǔbačyla žančyna, što drèva dobrae dlâ ežy, ì što âno pryemnae vačam ì panadnae, bo dae vedu; ì ǔzâla pladoǔ z′ âgo ì ela; ì dala taksama mužu svajmu, ì ën eǔ. </i>


text:
І адамкнуліся вочы ў іх абаіх, і ўведалі яны, што голыя, і сшылі смакоўныя лісьціны, і зрабілі сабе апаяскі. </p><i> Ì adamknulìsâ vočy ǔ ìh abaìh, ì ǔvedalì âny, što golyâ, ì sšylì smakoǔnyâ lìs′cìny, ì zrabìlì sabe apaâskì. </i>


text:
І пачулі голас Госпада Бога, Які хадзіў па раі ў час дзённай прахалоды; і схаваўся Адам і жонка ягоная ад аблічча Госпада Бога паміж дрэвамі раю. </p><i> Ì pačulì golas Gospada Boga, Âkì hadzìǔ pa raì ǔ čas dzënnaj prahalody; ì shavaǔsâ Adam ì žonka âgonaâ ad ablìčča Gospada Boga pamìž drèvamì raû. </i>


text:
І паклікаў Гасподзь Бог Адама і сказаў яму: дзе ты? </p><i> Ì paklìkaǔ Gaspodz′ Bog Adama ì skazaǔ âmu: dze ty? </i>


text:
Ён сказаў: голас твой я пачуў у раі, і спалохаўся, бо я голы, і схаваўся. </p><i> Ën skazaǔ: golas tvoj â pačuǔ u raì, ì spalohaǔsâ, bo â goly, ì shavaǔsâ. </i>


text:
І сказаў Бог: хто сказаў табе, што ты голы? ці ня еў ты з дрэва, зь якога Я забараніў табе есьці? </p><i> Ì skazaǔ Bog: hto skazaǔ tabe, što ty goly? cì nâ eǔ ty z drèva, z′ âkoga Â zabaranìǔ tabe es′cì? </i>


text:
Адам сказаў: жонка, якую Ты даў мне, яна дала мне з дрэва, і я еў. </p><i> Adam skazaǔ: žonka, âkuû Ty daǔ mne, âna dala mne z drèva, ì â eǔ. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Бог жонцы: што гэта ты зрабіла? Жонка сказала: зьмей змусьціў мяне, і я ела. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog žoncy: što gèta ty zrabìla? Žonka skazala: z′mej zmus′cìǔ mâne, ì â ela. </i>


text:
<pb/><t>І сказаў Гасподзь Бог зьмею: за тое, што ты зрабіў гэта, пракляты ты перад усім быдлам і перад усімі жывёламі польнымі; ты будзеш хадзіць на чэраве тваім, і будзеш есьці пыл ва ўсе дні жыцьця твайго;</t> </p><i> <t>Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog z′meû: za toe, što ty zrabìǔ gèta, praklâty ty perad usìm bydlam ì perad usìmì žyvëlamì pol′nymì; ty budzeš hadzìc′ na čèrave tvaìm, ì budzeš es′cì pyl va ǔse dnì žyc′câ tvajgo;</t> </i>


text:
<t>і варожасьць пакладу паміж табою і паміж жанчынаю, і паміж семем тваім і паміж семем яе; яно будзе біць цябе ў галаву, а ты будзеш джаліць яго ў пяту.</t> </p><i> <t>ì varožas′c′ pakladu pamìž taboû ì pamìž žančynaû, ì pamìž semem tvaìm ì pamìž semem âe; âno budze bìc′ câbe ǔ galavu, a ty budzeš džalìc′ âgo ǔ pâtu.</t> </i>


text:
<t>Жонцы сказаў: множачы памножу скруху тваю ў цяжарнасьці тваёй; у хворасьці будзеш нараджаць дзяцей; і да мужа твайго цяга твая, і ён будзе валадарыць над табою.</t> </p><i> <t>Žoncy skazaǔ: množačy pamnožu skruhu tvaû ǔ câžarnas′cì tvaëj; u hvoras′cì budzeš naradžac′ dzâcej; ì da muža tvajgo câga tvaâ, ì ën budze valadaryc′ nad taboû.</t> </i>


text:
<t>А Адаму сказаў: за тое, што ты паслухаўся голасу жонкі тваёй і еў з дрэва, пра якое Я наказаў табе, сказаўшы: "ня еж зь яго", праклятая зямля за цябе; са скрухаю будзеш карміцца зь яе ва ўсе дні жыцьця твайго;</t> </p><i> <t>A Adamu skazaǔ: za toe, što ty pasluhaǔsâ golasu žonkì tvaëj ì eǔ z drèva, pra âkoe Â nakazaǔ tabe, skazaǔšy: "nâ ež z′ âgo", praklâtaâ zâmlâ za câbe; sa skruhaû budzeš karmìcca z′ âe va ǔse dnì žyc′câ tvajgo;</t> </i>


text:
<t>церне і ваўчкі ўзгадуе яна табе; і будзеш карміцца польнаю травою;</t> </p><i> <t>cerne ì vaǔčkì ǔzgadue âna tabe; ì budzeš karmìcca pol′naû travoû;</t> </i>


text:
<t>У поце твару твайго будзеш есьці хлеб, пакуль ня вернешся ў зямлю, зь якое ты ўзяты; бо пыл ты і ў пыл вернешся.</t> </p><i> <t>U poce tvaru tvajgo budzeš es′cì hleb, pakul′ nâ vernešsâ ǔ zâmlû, z′ âkoe ty ǔzâty; bo pyl ty ì ǔ pyl vernešsâ.</t> </i>


text:
<pb/>І назваў Адам імя жонцы сваёй: Ева, бо яна стала маці ўсіх, хто жыве. </p><i> Ì nazvaǔ Adam ìmâ žoncy svaëj: Eva, bo âna stala macì ǔsìh, hto žyve. </i>


text:
І зрабіў Гасподзь Бог Адаму і жонцы яго вопратку скураную і апрануў іх. </p><i> Ì zrabìǔ Gaspodz′ Bog Adamu ì žoncy âgo vopratku skuranuû ì apranuǔ ìh. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Бог: вось, Адам, зрабіўся як адзін з Нас, ведаючы дабро і зло; і цяпер як бы ні працягнуў руку сваю, і ня ўзяў таксама ад дрэва жыцьця, і не пакаштаваў, і не пачаў жыць вечна. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog: vos′, Adam, zrabìǔsâ âk adzìn z Nas, vedaûčy dabro ì zlo; ì câper âk by nì pracâgnuǔ ruku svaû, ì nâ ǔzâǔ taksama ad drèva žyc′câ, ì ne pakaštavaǔ, ì ne pačaǔ žyc′ večna. </i>


text:
І выслаў яго Гасподзь Бог з саду Эдэмскага, каб урабляў зямлю, зь якое ён узяты. </p><i> Ì vyslaǔ âgo Gaspodz′ Bog z sadu Èdèmskaga, kab urablâǔ zâmlû, z′ âkoe ën uzâty. </i>


text:
І выгнаў Адама, і паставіў на ўсходзе каля саду Эдэмскага херувіма і палымяны меч, які сам паварочваўся, каб ахоўваць дарогу да дрэва жыцьця. </p><i> Ì vygnaǔ Adama, ì pastavìǔ na ǔshodze kalâ sadu Èdèmskaga heruvìma ì palymâny meč, âkì sam pavaročvaǔsâ, kab ahoǔvac′ darogu da drèva žyc′câ. </i>


text:
<pb/>Адам спазнаў Еву, жонку сваю; і яна зачала, і нарадзіла Каіна, і сказала: здабыла я чалавека ад Госпада. </p><i> Adam spaznaǔ Evu, žonku svaû; ì âna začala, ì naradzìla Kaìna, ì skazala: zdabyla â čalaveka ad Gospada. </i>


text:
І яшчэ нарадзіла брата ягонага, Авеля. І быў Авель пастух авечак, а Каін быў земляроб. </p><i> Ì âščè naradzìla brata âgonaga, Avelâ. Ì byǔ Avel′ pastuh avečak, a Kaìn byǔ zemlârob. </i>


text:
<pb/>Празь некаторы час Каін прынёс ад пладоў зямлі дар Госпаду; </p><i> Praz′ nekatory čas Kaìn prynës ad pladoǔ zâmlì dar Gospadu; </i>


text:
і Авель таксама прынёс ад першародных статку свайго і ад тлушчу іхняга. І прыхінуўся Гасподзь да Авеля і да дару ягонага; </p><i> ì Avel′ taksama prynës ad peršarodnyh statku svajgo ì ad tlušču ìhnâga. Ì pryhìnuǔsâ Gaspodz′ da Avelâ ì da daru âgonaga; </i>


text:
а да Каіна і да дару ягонага не прыхінуўся. Каін моцна засмуціўся, і панік твар ягоны. </p><i> a da Kaìna ì da daru âgonaga ne pryhìnuǔsâ. Kaìn mocna zasmucìǔsâ, ì panìk tvar âgony. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Каіну: чаго ты засмуціўся? і чаго панік твар твой? </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Kaìnu: čago ty zasmucìǔsâ? ì čago panìk tvar tvoj? </i>


text:
калі робіш добрае, дык ці не падымаеш твару? а калі ня робіш добрага, дык пад дзьвярыма грэх ляжыць; ён вабіць цябе да сябе, але ты пануй над ім. </p><i> kalì robìš dobrae, dyk cì ne padymaeš tvaru? a kalì nâ robìš dobraga, dyk pad dz′vâryma grèh lâžyc′; ën vabìc′ câbe da sâbe, ale ty panuj nad ìm. </i>


text:
<pb/>І сказаў Каін Авелю, брату свайму: хадзем у поле. І калі яны былі ў полі, паўстаў Каін на Авеля, брата свайго, і забіў яго. </p><i> Ì skazaǔ Kaìn Avelû, bratu svajmu: hadzem u pole. Ì kalì âny bylì ǔ polì, paǔstaǔ Kaìn na Avelâ, brata svajgo, ì zabìǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Каіну: дзе Авель, брат твой? Ён сказаў: ня ведаю; хіба я вартаўнік брату майму? </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Kaìnu: dze Avel′, brat tvoj? Ën skazaǔ: nâ vedaû; hìba â vartaǔnìk bratu majmu? </i>


text:
І сказаў Гасподзь: што ты зрабіў? голас крыві брата твайго крычыць Мне зь зямлі; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: što ty zrabìǔ? golas kryvì brata tvajgo kryčyc′ Mne z′ zâmlì; </i>


text:
і сёньня пракляты ты ад зямлі, якая разьзявіла вусны свае прыняць кроў брата твайго ад рукі тваёй; </p><i> ì sën′nâ praklâty ty ad zâmlì, âkaâ raz′zâvìla vusny svae prynâc′ kroǔ brata tvajgo ad rukì tvaëj; </i>


text:
калі ты будзеш урабляць зямлю, яна ня будзе болей даваць сілы сваёй табе; ты будзеш выгнанец і бадзяга на зямлі. </p><i> kalì ty budzeš urablâc′ zâmlû, âna nâ budze bolej davac′ sìly svaëj tabe; ty budzeš vygnanec ì badzâga na zâmlì. </i>


text:
І сказаў Каін Госпаду: кара мая большая, чым зьнесьці можна: </p><i> Ì skazaǔ Kaìn Gospadu: kara maâ bol′šaâ, čym z′nes′cì možna: </i>


text:
вось, Ты цяпер зганяеш мяне з улоньня зямлі, і ад аблічча Твайго я зьнікну, і буду выгнанцам і бадзягам на зямлі; і кожны, хто спаткаецца са мною, заб'е мяне. </p><i> vos′, Ty câper zganâeš mâne z ulon′nâ zâmlì, ì ad ablìčča Tvajgo â z′nìknu, ì budu vygnancam ì badzâgam na zâmlì; ì kožny, hto spatkaecca sa mnoû, zab'e mâne. </i>


text:
І сказаў яму Гасподзь: за тое кожнаму, хто заб'е Каіна, адпомсьціцца сямікроць. І зрабіў Гасподзь Каіну азнаку, каб ніхто, спаткаўшыся зь ім, не забіў яго. </p><i> Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: za toe kožnamu, hto zab'e Kaìna, adpoms′cìcca sâmìkroc′. Ì zrabìǔ Gaspodz′ Kaìnu aznaku, kab nìhto, spatkaǔšysâ z′ ìm, ne zabìǔ âgo. </i>


text:
І пайшоў Каін ад аблічча Гасподняга і пасяліўся ў зямлі Нод, на ўсход ад Эдэма. </p><i> Ì pajšoǔ Kaìn ad ablìčča Gaspodnâga ì pasâlìǔsâ ǔ zâmlì Nod, na ǔshod ad Èdèma. </i>


text:
І спазнаў Каін жонку сваю; і яна зачала і нарадзіла Эноха. І пабудаваў ён горад; і назваў горад імем сына свайго: Энох. </p><i> Ì spaznaǔ Kaìn žonku svaû; ì âna začala ì naradzìla Ènoha. Ì pabudavaǔ ën gorad; ì nazvaǔ gorad ìmem syna svajgo: Ènoh. </i>


text:
У Эноха нарадзіўся Ірад; Ірад спарадзіў Мэхіяэля; Мэхіяэль спарадзіў Мафусала; Мафусал спарадзіў Ламэха. </p><i> U Ènoha naradzìǔsâ Ìrad; Ìrad sparadzìǔ Mèhìâèlâ; Mèhìâèl′ sparadzìǔ Mafusala; Mafusal sparadzìǔ Lamèha. </i>


text:
<pb/>І ўзяў сабе Ламэх дзьве жонкі: імя адной: Ада, і імя другой: Цыла. </p><i> Ì ǔzâǔ sabe Lamèh dz′ve žonkì: ìmâ adnoj: Ada, ì ìmâ drugoj: Cyla. </i>


text:
Ада нарадзіла Явала: ён быў бацька тых, што жылі ў намётах са статкамі. </p><i> Ada naradzìla Âvala: ën byǔ bac′ka tyh, što žylì ǔ namëtah sa statkamì. </i>


text:
Імя брата ягонага Ювал: ён быў бацька ўсіх тых, што ігралі на гусьлях і жалейцы. </p><i> Ìmâ brata âgonaga Ûval: ën byǔ bac′ka ǔsìh tyh, što ìgralì na gus′lâh ì žalejcy. </i>


text:
Цыла таксама нарадзіла Тувалкаіна, які быў кавалём усіх спарудаў зь медзі і жалеза. І сястра Тувалкаіна Наэма. </p><i> Cyla taksama naradzìla Tuvalkaìna, âkì byǔ kavalëm usìh sparudaǔ z′ medzì ì žaleza. Ì sâstra Tuvalkaìna Naèma. </i>


text:
<pb/><t>І сказаў Ламэх жонкам сваім: Ада і Цыла, паслухайце голасу майго; жонкі Ламэхавыя, уважайце словам маім: я забіў чалавека на пошасьць мне і хлопчыка на рану мне;</t> </p><i> <t>Ì skazaǔ Lamèh žonkam svaìm: Ada ì Cyla, pasluhajce golasu majgo; žonkì Lamèhavyâ, uvažajce slovam maìm: â zabìǔ čalaveka na pošas′c′ mne ì hlopčyka na ranu mne;</t> </i>


text:
<pb/><t>калі за Каіна адпомсьціцца ўсямікроць, дык за Ламэха ў семдзесят разоў сямікроць.</t> </p><i> <t>kalì za Kaìna adpoms′cìcca ǔsâmìkroc′, dyk za Lamèha ǔ semdzesât razoǔ sâmìkroc′.</t> </i>


text:
І спазнаў Адам яшчэ Еву, жонку сваю, і яна нарадзіла сына, і дала яму імя: Сіф; бо, казала яна, Бог паклаў мне іншае насеньне, замест Авеля, якога забіў Каін. </p><i> Ì spaznaǔ Adam âščè Evu, žonku svaû, ì âna naradzìla syna, ì dala âmu ìmâ: Sìf; bo, kazala âna, Bog paklaǔ mne ìnšae nasen′ne, zamest Avelâ, âkoga zabìǔ Kaìn. </i>


text:
У Сіфа таксама нарадзіўся сын, і ён даў яму імя: Энос; тады пачалі заклікаць імя Госпада. </p><i> U Sìfa taksama naradzìǔsâ syn, ì ën daǔ âmu ìmâ: Ènos; tady pačalì zaklìkac′ ìmâ Gospada. </i>


text:
<pb/>І вось радавод Адама: калі Бог стварыў чалавека, паводле падабенства Божага стварыў яго, </p><i> Ì vos′ radavod Adama: kalì Bog stvaryǔ čalaveka, pavodle padabenstva Božaga stvaryǔ âgo, </i>


text:
мужчыну і жанчыну стварыў іх, і дабраславіў іх, і даў ім імя: чалавек, у дзень стварэньня іх. </p><i> mužčynu ì žančynu stvaryǔ ìh, ì dabraslavìǔ ìh, ì daǔ ìm ìmâ: čalavek, u dzen′ stvarèn′nâ ìh. </i>


text:
<pb/>Адам жыў сто трыццаць гадоў, і спарадзіў сына паводле падабенства свайго і паводле вобразу свайго, і даў яму імя: Сіф. </p><i> Adam žyǔ sto tryccac′ gadoǔ, ì sparadzìǔ syna pavodle padabenstva svajgo ì pavodle vobrazu svajgo, ì daǔ âmu ìmâ: Sìf. </i>


text:
Дзён Адама пасьля нараджэньня ім Сіфа было васямсот гадоў, і спарадзіў ён сыноў і дачок. </p><i> Dzën Adama pas′lâ naradžèn′nâ ìm Sìfa bylo vasâmsot gadoǔ, ì sparadzìǔ ën synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён жыцьця Адамавага было дзевяцьсот трыццаць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën žyc′câ Adamavaga bylo dzevâc′sot tryccac′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Сіф жыў сто пяць гадоў і спарадзіў Эноса. </p><i> Sìf žyǔ sto pâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ Ènosa. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Эноса Сіф жыў васямсот сем гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Ènosa Sìf žyǔ vasâmsot sem gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Сіфавых было дзевяцьсот дванаццаць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Sìfavyh bylo dzevâc′sot dvanaccac′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Энос жыў дзевяноста гадоў і спарадзіў Каінана. </p><i> Ènos žyǔ dzevânosta gadoǔ ì sparadzìǔ Kaìnana. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Каінана Энос жыў васямсот пятнаццаць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Kaìnana Ènos žyǔ vasâmsot pâtnaccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Эносавых было дзевяцьсот пяць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Ènosavyh bylo dzevâc′sot pâc′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Каінан жыў семдзесят гадоў і спарадзіў Малелэіла. </p><i> Kaìnan žyǔ semdzesât gadoǔ ì sparadzìǔ Malelèìla. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Малелэіла Каінан жыў васямсот сорак гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Malelèìla Kaìnan žyǔ vasâmsot sorak gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Каінанавых было дзевяцьсот дзесяць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Kaìnanavyh bylo dzevâc′sot dzesâc′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Малелэіл жыў шэсьцьдзясят пяць гадоў і спарадзіў Ярэда. </p><i> Malelèìl žyǔ šès′c′dzâsât pâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ Ârèda. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Ярэда Малелэіл жыў васямсот трыццаць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Ârèda Malelèìl žyǔ vasâmsot tryccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Малелэілавых было васямсот дзевяноста пяць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Malelèìlavyh bylo vasâmsot dzevânosta pâc′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Ярэд жыў сто шэсьцьдзясят два гады і спарадзіў Эноха. </p><i> Ârèd žyǔ sto šès′c′dzâsât dva gady ì sparadzìǔ Ènoha. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Эноха Ярэд жыў сто восемдзесят гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Ènoha Ârèd žyǔ sto vosemdzesât gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Ярэдавых было дзевяцьсот шэсьцьдзясят два гады; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Ârèdavyh bylo dzevâc′sot šès′c′dzâsât dva gady; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Энох жыў шэсьцьдзясят пяць гадоў і спарадзіў Мафусала. </p><i> Ènoh žyǔ šès′c′dzâsât pâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ Mafusala. </i>


text:
І хадзіў Энох прад Богам, пасьля нараджэньня Мафусала, трыста гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Ì hadzìǔ Ènoh prad Bogam, pas′lâ naradžèn′nâ Mafusala, trysta gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Эноха было трыста шэсьцьдзясят пяць гадоў. </p><i> A ǔsìh dzën Ènoha bylo trysta šès′c′dzâsât pâc′ gadoǔ. </i>


text:
І хадзіў Энох прад Богам; і ня стала яго, бо Бог узяў яго. </p><i> Ì hadzìǔ Ènoh prad Bogam; ì nâ stala âgo, bo Bog uzâǔ âgo. </i>


text:
<pb/>Мафусал жыў сто восемдзесят сем гадоў і спарадзіў Ламэха. </p><i> Mafusal žyǔ sto vosemdzesât sem gadoǔ ì sparadzìǔ Lamèha. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Ламэха Мафусал жыў сямсот восемдзесят два гады і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Lamèha Mafusal žyǔ sâmsot vosemdzesât dva gady ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Мафусалавых было дзевяцьсот шэсьцьдзясят дзевяць гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Mafusalavyh bylo dzevâc′sot šès′c′dzâsât dzevâc′ gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Ламэх жыў сто восемдзесят два гады і спарадзіў сына, </p><i> Lamèh žyǔ sto vosemdzesât dva gady ì sparadzìǔ syna, </i>


text:
і даў яму імя: Ной, сказаўшы: ён суцешыць нас у працы нашай і ў працы рук нашых, калі ўрабляцьме зямлю, якую пракляў Гасподзь Бог. </p><i> ì daǔ âmu ìmâ: Noj, skazaǔšy: ën sucešyc′ nas u pracy našaj ì ǔ pracy ruk našyh, kalì ǔrablâc′me zâmlû, âkuû praklâǔ Gaspodz′ Bog. </i>


text:
І жыў Ламэх пасьля нараджэньня Ноя пяцьсот дзевяноста пяць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Ì žyǔ Lamèh pas′lâ naradžèn′nâ Noâ pâc′sot dzevânosta pâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
А ўсіх дзён Ламэхавых было сямсот семдзесят сем гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsìh dzën Lamèhavyh bylo sâmsot semdzesât sem gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Ною было пяцьсот гадоў; і спарадзіў Ной трох сыноў: Сіма, Хама і Яфэта. </p><i> Noû bylo pâc′sot gadoǔ; ì sparadzìǔ Noj troh synoǔ: Sìma, Hama ì Âfèta. </i>


text:
<pb/>Калі людзі пачалі множыцца на зямлі і радзіліся ў іх дочкі, </p><i> Kalì lûdzì pačalì množycca na zâmlì ì radzìlìsâ ǔ ìh dočkì, </i>


text:
тады сыны Божыя ўбачылі дачок чалавечых, што яны прыгожыя, і бралі іх сабе за жонак, хто якую выбраў. </p><i> tady syny Božyâ ǔbačylì dačok čalavečyh, što âny prygožyâ, ì bralì ìh sabe za žonak, hto âkuû vybraǔ. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Бог: ня вечна Духу Майму быць пагарджаным людзьмі, бо яны плоць; хай будуць дні іхнія сто дваццаць гадоў. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog: nâ večna Duhu Majmu byc′ pagardžanym lûdz′mì, bo âny ploc′; haj buduc′ dnì ìhnìâ sto dvaccac′ gadoǔ. </i>


text:
<pb/>У той час былі на зямлі волаты, асабліва з таго часу, як сыны Божыя пачалі ўваходзіць да дачок людзкіх, яны пачалі нараджаць ім: гэта дужыя, спакон славутыя людзі. </p><i> U toj čas bylì na zâmlì volaty, asablìva z tago času, âk syny Božyâ pačalì ǔvahodzìc′ da dačok lûdzkìh, âny pačalì naradžac′ ìm: gèta dužyâ, spakon slavutyâ lûdzì. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Гасподзь Бог, што вялікая разбэшчанасьць людзей на зямлі, і што ўсе думкі і помыслы сэрца іхняга былі ва ўсе часы ліхія; </p><i> Ì ǔbačyǔ Gaspodz′ Bog, što vâlìkaâ razbèščanas′c′ lûdzej na zâmlì, ì što ǔse dumkì ì pomysly sèrca ìhnâga bylì va ǔse časy lìhìâ; </i>


text:
і пашкадаваў Гасподзь, што стварыў чалавека на зямлі, і засмуціўся ў сэрцы Сваім. </p><i> ì paškadavaǔ Gaspodz′, što stvaryǔ čalaveka na zâmlì, ì zasmucìǔsâ ǔ sèrcy Svaìm. </i>


text:
І сказаў Гасподзь: вынішчу з улоньня зямлі людзей, якіх Я стварыў, ад чалавека да быдла, і гадаў і птушак нябесных вынішчу; бо Я пашкадаваў, што стварыў іх. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: vynìšču z ulon′nâ zâmlì lûdzej, âkìh Â stvaryǔ, ad čalaveka da bydla, ì gadaǔ ì ptušak nâbesnyh vynìšču; bo Â paškadavaǔ, što stvaryǔ ìh. </i>


text:
<pb/>А Ной здабыў мілату прад вачыма Госпада Бога. </p><i> A Noj zdabyǔ mìlatu prad vačyma Gospada Boga. </i>


text:
Вось жыцьцё Ноевае: Ной быў чалавек праведны і беззаганны ў родзе сваім; Ной хадзіў прад Богам. </p><i> Vos′ žyc′cë Noevae: Noj byǔ čalavek pravedny ì bezzaganny ǔ rodze svaìm; Noj hadzìǔ prad Bogam. </i>


text:
Ной спарадзіў трох сыноў: Сіма, Хама і Яфэта. </p><i> Noj sparadzìǔ troh synoǔ: Sìma, Hama ì Âfèta. </i>


text:
<pb/>Але зямля разбэсьцілася прад абліччам Божым і напоўнілася зямля злачынствамі. </p><i> Ale zâmlâ razbès′cìlasâ prad ablìččam Božym ì napoǔnìlasâ zâmlâ zlačynstvamì. </i>


text:
І паглядзеў Гасподзь Бог на зямлю, і вось, яна разбэшчаная: бо ўсякая плоць скрывіла дарогу сваю на зямлі. </p><i> Ì paglâdzeǔ Gaspodz′ Bog na zâmlû, ì vos′, âna razbèščanaâ: bo ǔsâkaâ ploc′ skryvìla darogu svaû na zâmlì. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Бог Ною: канец усякай плоці прыйшоў прад аблічча Маё, бо зямля напоўнілася ад іх зладзействамі; і вось, я вынішчу іх зь зямлі. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog Noû: kanec usâkaj plocì pryjšoǔ prad ablìčča Maë, bo zâmlâ napoǔnìlasâ ad ìh zladzejstvamì; ì vos′, â vynìšču ìh z′ zâmlì. </i>


text:
Зрабі сабе каўчэг з дрэва гофэр; адсекі зрабі ў каўчэзе і прасмалі яго смалою ўсярэдзіне і звонку. </p><i> Zrabì sabe kaǔčèg z drèva gofèr; adsekì zrabì ǔ kaǔčèze ì prasmalì âgo smaloû ǔsârèdzìne ì zvonku. </i>


text:
І зрабі яго так: даўжыня каўчэга трыста локцяў; шырыня яго пяцьдзясят локцяў, а вышыня яго трыццаць локцяў. </p><i> Ì zrabì âgo tak: daǔžynâ kaǔčèga trysta lokcâǔ; šyrynâ âgo pâc′dzâsât lokcâǔ, a vyšynâ âgo tryccac′ lokcâǔ. </i>


text:
І зрабі адтуліну ў каўчэзе, і ў локаць зьвядзі яе ўгары, і дзьверы ў каўчэг зрабі збоку яго; зладзь у ім ніжняе, другое і трэцяе жытло. </p><i> Ì zrabì adtulìnu ǔ kaǔčèze, ì ǔ lokac′ z′vâdzì âe ǔgary, ì dz′very ǔ kaǔčèg zrabì zboku âgo; zladz′ u ìm nìžnâe, drugoe ì trècâe žytlo. </i>


text:
І вось, Я навяду на зямлю патоп водны, каб вынішчыць усякую плоць, у якой ёсьць дух жыцьця, пад нябёсамі: усё, што ёсьць на зямлі, пазбудзецца жыцьця. </p><i> Ì vos′, Â navâdu na zâmlû patop vodny, kab vynìščyc′ usâkuû ploc′, u âkoj ës′c′ duh žyc′câ, pad nâbësamì: usë, što ës′c′ na zâmlì, pazbudzecca žyc′câ. </i>


text:
Але з табою Я "станаўлю запавет Мой, і ўвойдзеш у каўчэг ты і сыны твае, і жонка твая і жонкі сыноў тваіх з табою. </p><i> Ale z taboû Â "stanaǔlû zapavet Moj, ì ǔvojdzeš u kaǔčèg ty ì syny tvae, ì žonka tvaâ ì žonkì synoǔ tvaìh z taboû. </i>


text:
Увядзі таксама ў каўчэг з усіх жывёл, і ад кожнае плоці па пары, каб яны засталіся з табою жывыя; мужчынскага полу і жаночага хай яны будуць. </p><i> Uvâdzì taksama ǔ kaǔčèg z usìh žyvël, ì ad kožnae plocì pa pary, kab âny zastalìsâ z taboû žyvyâ; mužčynskaga polu ì žanočaga haj âny buduc′. </i>


text:
З птушак паводле роду іхняга, і з быдла паводле роду іхняга, і з усіх паўзуноў зямных паводле роду іхняга, з усіх па пары ўвойдуць да цябе, каб засталіся жывыя. </p><i> Z ptušak pavodle rodu ìhnâga, ì z bydla pavodle rodu ìhnâga, ì z usìh paǔzunoǔ zâmnyh pavodle rodu ìhnâga, z usìh pa pary ǔvojduc′ da câbe, kab zastalìsâ žyvyâ. </i>


text:
А ты вазьмі сабе ўсякай ежы, якою кормяцца, і зьбяры да сябе; і будзе яна табе і ім ежаю. </p><i> A ty vaz′mì sabe ǔsâkaj ežy, âkoû kormâcca, ì z′bâry da sâbe; ì budze âna tabe ì ìm ežaû. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Ной усё: як наказаў яму Гасподзь Бог, так ён і зрабіў. </p><i> Ì zrabìǔ Noj usë: âk nakazaǔ âmu Gaspodz′ Bog, tak ën ì zrabìǔ. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Бог Ною: увайдзі ты і ўся сям'я твая ў каўчэг, бо цябе Я ўбачыў праведным прад Мною ў родзе гэтым; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Bog Noû: uvajdzì ty ì ǔsâ sâm'â tvaâ ǔ kaǔčèg, bo câbe Â ǔbačyǔ pravednym prad Mnoû ǔ rodze gètym; </i>


text:
і ўсякага быдла чыстага вазьмі па сем, мужчынскага полу і жаночага, а з быдла нячыстага па два, мужчынскага полу і жаночага; </p><i> ì ǔsâkaga bydla čystaga vaz′mì pa sem, mužčynskaga polu ì žanočaga, a z bydla nâčystaga pa dva, mužčynskaga polu ì žanočaga; </i>


text:
таксама і з птушак нябесных чыстых па сем, мужчынскага полу і жаночага, каб захаваць племя на ўсю зямлю: </p><i> taksama ì z ptušak nâbesnyh čystyh pa sem, mužčynskaga polu ì žanočaga, kab zahavac′ plemâ na ǔsû zâmlû: </i>


text:
бо празь сем дзён Я буду выліваць дождж на зямлю сорак дзён і сорак ночаў; і вынішчу ўсё існае, што Я стварыў, з улоньня зямлі. </p><i> bo praz′ sem dzën Â budu vylìvac′ doždž na zâmlû sorak dzën ì sorak nočaǔ; ì vynìšču ǔsë ìsnae, što Â stvaryǔ, z ulon′nâ zâmlì. </i>


text:
<pb/>Ной зрабіў усё, што Гасподзь Бог наказаў яму. </p><i> Noj zrabìǔ usë, što Gaspodz′ Bog nakazaǔ âmu. </i>


text:
<pb/>А Ною было шэсьцьсот гадоў, як патоп водны прыйшоў на зямлю. </p><i> A Noû bylo šès′c′sot gadoǔ, âk patop vodny pryjšoǔ na zâmlû. </i>


text:
І ўвайшоў Ной і сыны ягоныя, і жонка яго і жонкі сыноў ягоных зь ім у каўчэг ад водаў патопу. </p><i> Ì ǔvajšoǔ Noj ì syny âgonyâ, ì žonka âgo ì žonkì synoǔ âgonyh z′ ìm u kaǔčèg ad vodaǔ patopu. </i>


text:
па пары, мужчынскага полу і жаночага, увайшлі да Ноя ў каўчэг, як Гасподзь Бог наказаў Ною. </p><i> pa pary, mužčynskaga polu ì žanočaga, uvajšlì da Noâ ǔ kaǔčèg, âk Gaspodz′ Bog nakazaǔ Noû. </i>


text:
Празь сем дзён воды патопу прыйшлі на зямлю. </p><i> Praz′ sem dzën vody patopu pryjšlì na zâmlû. </i>


text:
<pb/>На шасьцісотым годзе жыцьця Ноевага, на другім месяцы, на сямнаццаты дзень месяца, у гэты дзень адчыніліся ўсе крыніцы вялікай бездані, і вокны нябесныя адчыніліся; </p><i> Na šas′cìsotym godze žyc′câ Noevaga, na drugìm mesâcy, na sâmnaccaty dzen′ mesâca, u gèty dzen′ adčynìlìsâ ǔse krynìcy vâlìkaj bezdanì, ì vokny nâbesnyâ adčynìlìsâ; </i>


text:
і ліў на зямлю дождж сорак дзён і сорак ночаў. </p><i> ì lìǔ na zâmlû doždž sorak dzën ì sorak nočaǔ. </i>


text:
<pb/>У гэты самы дзень увайшоў у каўчэг Ной, і Сім, Хам і Яфэт, сыны Ноевыя, і жонка Ноева, і тры жонкі сыноў ягоных зь імі. </p><i> U gèty samy dzen′ uvajšoǔ u kaǔčèg Noj, ì Sìm, Ham ì Âfèt, syny Noevyâ, ì žonka Noeva, ì try žonkì synoǔ âgonyh z′ ìmì. </i>


text:
Яны, і ўся жывёла паводле роду іхняга, і ўсякае быдла паводле роду яго, і ўсе гады, паўзуны па зямлі, паводле роду іхняга, і ўсё лётнае паводле роду ягонага, усе птушкі, усе крылатыя. </p><i> Âny, ì ǔsâ žyvëla pavodle rodu ìhnâga, ì ǔsâkae bydla pavodle rodu âgo, ì ǔse gady, paǔzuny pa zâmlì, pavodle rodu ìhnâga, ì ǔsë lëtnae pavodle rodu âgonaga, use ptuškì, use krylatyâ. </i>


text:
І ўвайшлі да Ноя ў каўчэг па пары ад усякай плоці, у якой ёсьць дух жыцьця; </p><i> Ì ǔvajšlì da Noâ ǔ kaǔčèg pa pary ad usâkaj plocì, u âkoj ës′c′ duh žyc′câ; </i>


text:
і тыя, што ўвайшлі, мужчынскі і жаночы пол усякай плоці ўвайшлі, як наказаў яму Гасподзь Бог. І зачыніў Гасподзь за ім. </p><i> ì tyâ, što ǔvajšlì, mužčynskì ì žanočy pol usâkaj plocì ǔvajšlì, âk nakazaǔ âmu Gaspodz′ Bog. Ì začynìǔ Gaspodz′ za ìm. </i>


text:
<pb/>І доўжылася на зямлі паводка сорак дзён, і памножылася вада і падняўся каўчэг, і ён узвысіўся над зямлёю; </p><i> Ì doǔžylasâ na zâmlì pavodka sorak dzën, ì pamnožylasâ vada ì padnâǔsâ kaǔčèg, ì ën uzvysìǔsâ nad zâmlëû; </i>


text:
а вада мацнела і вельмі множылася на зямлі, і каўчэг плаваў па паверхні водаў. </p><i> a vada macnela ì vel′mì množylasâ na zâmlì, ì kaǔčèg plavaǔ pa paverhnì vodaǔ. </i>


text:
І ўзмацнела вада на зямлі незвычайна, так што пакрыліся ўсе высокія горы, якія ёсьць пад усім небам: </p><i> Ì ǔzmacnela vada na zâmlì nezvyčajna, tak što pakrylìsâ ǔse vysokìâ gory, âkìâ ës′c′ pad usìm nebam: </i>


text:
на пятнаццаць локцяў паднялася над імі вада, і пакрыліся горы. </p><i> na pâtnaccac′ lokcâǔ padnâlasâ nad ìmì vada, ì pakrylìsâ gory. </i>


text:
І зьнежыцьцёвела ўсякая плоць, якая рухаецца па зямлі, і птушкі і быдла, і зьвяры і ўсе гады, якія поўзаюць па зямлі, і ўсе людзі; </p><i> Ì z′nežyc′cëvela ǔsâkaâ ploc′, âkaâ ruhaecca pa zâmlì, ì ptuškì ì bydla, ì z′vâry ì ǔse gady, âkìâ poǔzaûc′ pa zâmlì, ì ǔse lûdzì; </i>


text:
усё, што мела дыханьне духу жыцьця ў ноздрах сваіх на сушы, памерла. </p><i> usë, što mela dyhan′ne duhu žyc′câ ǔ nozdrah svaìh na sušy, pamerla. </i>


text:
Зьнішчылася кожная істота, якая была на паверхні; ад чалавека да быдла, і гадаў і птушак нябесных, усё зьнішчылася зь зямлі: застаўся толькі Ной, і што было зь ім у каўчэзе. </p><i> Z′nìščylasâ kožnaâ ìstota, âkaâ byla na paverhnì; ad čalaveka da bydla, ì gadaǔ ì ptušak nâbesnyh, usë z′nìščylasâ z′ zâmlì: zastaǔsâ tol′kì Noj, ì što bylo z′ ìm u kaǔčèze. </i>


text:
А вада мацнела на зямлі сто пяцьдзясят дзён. </p><i> A vada macnela na zâmlì sto pâc′dzâsât dzën. </i>


text:
І ўспомніў Бог пра Ноя, і пра ўсю жывёлу, і пра ўсё быдла, якія былі зь ім у каўчэзе; і навёў Бог вецер на зямлю, і воды спыніліся. </p><i> Ì ǔspomnìǔ Bog pra Noâ, ì pra ǔsû žyvëlu, ì pra ǔsë bydla, âkìâ bylì z′ ìm u kaǔčèze; ì navëǔ Bog vecer na zâmlû, ì vody spynìlìsâ. </i>


text:
І зачыніліся крыніцы бездані і вокны нябесныя, і перастаў дождж зь неба. </p><i> Ì začynìlìsâ krynìcy bezdanì ì vokny nâbesnyâ, ì perastaǔ doždž z′ neba. </i>


text:
А вада спакваля вярталася зь зямлі, і пачала ўбываць вада праз сто пяцьдзясят дзён. </p><i> A vada spakvalâ vârtalasâ z′ zâmlì, ì pačala ǔbyvac′ vada praz sto pâc′dzâsât dzën. </i>


text:
І спыніўся каўчэг на сёмым месяцы, на сямнаццаты дзень месяца, на гарах Арарацкіх. </p><i> Ì spynìǔsâ kaǔčèg na sëmym mesâcy, na sâmnaccaty dzen′ mesâca, na garah Ararackìh. </i>


text:
Вада спакваля ўбывала да дзясятага месяца; у першы дзень дзясятага месяца паказаліся вярхі гор. </p><i> Vada spakvalâ ǔbyvala da dzâsâtaga mesâca; u peršy dzen′ dzâsâtaga mesâca pakazalìsâ vârhì gor. </i>


text:
<pb/>Праз сорак дзён Ной адчыніў зробленае ім акно ў каўчэзе </p><i> Praz sorak dzën Noj adčynìǔ zroblenae ìm akno ǔ kaǔčèze </i>


text:
і выпусьціў крумкача, які, вылецеўшы, адлятаў і прылятаў, пакуль не абсохла зямля ад вады. </p><i> ì vypus′cìǔ krumkača, âkì, vyleceǔšy, adlâtaǔ ì prylâtaǔ, pakul′ ne absohla zâmlâ ad vady. </i>


text:
<pb/>Потым выпусьціў ад сябе голуба, каб бачыць, ці сышла вада з улоньня зямлі; </p><i> Potym vypus′cìǔ ad sâbe goluba, kab bačyc′, cì syšla vada z ulon′nâ zâmlì; </i>


text:
але голуб не знайшоў месца спакою нагам сваім і вярнуўся да яго ў каўчэг; бо вада была яшчэ на паверхні ўсёй зямлі; і ён працягнуў руку сваю, і ўзяў яго, і прыняў да сябе ў каўчэг. </p><i> ale golub ne znajšoǔ mesca spakoû nagam svaìm ì vârnuǔsâ da âgo ǔ kaǔčèg; bo vada byla âščè na paverhnì ǔsëj zâmlì; ì ën pracâgnuǔ ruku svaû, ì ǔzâǔ âgo, ì prynâǔ da sâbe ǔ kaǔčèg. </i>


text:
І патрываў яшчэ сем дзён і зноў выпусьціў голуба з каўчэга. </p><i> Ì patryvaǔ âščè sem dzën ì znoǔ vypus′cìǔ goluba z kaǔčèga. </i>


text:
Голуб вярнуўся да яго вечаровай парою, і вось, сьвежы аліўкавы ліст у дзюбе ў яго: і Ной даведаўся, што вада сышла зь зямлі. </p><i> Golub vârnuǔsâ da âgo večarovaj paroû, ì vos′, s′vežy alìǔkavy lìst u dzûbe ǔ âgo: ì Noj davedaǔsâ, što vada syšla z′ zâmlì. </i>


text:
Ён патрываў яшчэ сем дзён далей і выпусьціў голуба; і ён ужо не вярнуўся да яго. </p><i> Ën patryvaǔ âščè sem dzën dalej ì vypus′cìǔ goluba; ì ën užo ne vârnuǔsâ da âgo. </i>


text:
<pb/>На шэсьцьсот першым годзе пад першы дзень першага месяца счэзла вада на зямлі; і адкрыў Ной дах каўчэга і паглядзеў, і вось, абсохла паверхня зямлі. </p><i> Na šès′c′sot peršym godze pad peršy dzen′ peršaga mesâca sčèzla vada na zâmlì; ì adkryǔ Noj dah kaǔčèga ì paglâdzeǔ, ì vos′, absohla paverhnâ zâmlì. </i>


text:
І на другім месяцы, да дваццаць сёмага дня месяца, зямля высахла. </p><i> Ì na drugìm mesâcy, da dvaccac′ sëmaga dnâ mesâca, zâmlâ vysahla. </i>


text:
выйдзі з каўчэга ты і жонка твая, і сыны твае і жонкі сыноў тваіх з табою; </p><i> vyjdzì z kaǔčèga ty ì žonka tvaâ, ì syny tvae ì žonkì synoǔ tvaìh z taboû; </i>


text:
выведзі з сабою ўсе жывёлы, якія з табою, ад усякае плоці, з птушак, і быдла, і ўсіх гадаў, якія поўзаюць па зямлі: хай разыдуцца яны па зямлі, і хай плодзяцца і множацца на зямлі. </p><i> vyvedzì z saboû ǔse žyvëly, âkìâ z taboû, ad usâkae plocì, z ptušak, ì bydla, ì ǔsìh gadaǔ, âkìâ poǔzaûc′ pa zâmlì: haj razyducca âny pa zâmlì, ì haj plodzâcca ì množacca na zâmlì. </i>


text:
<pb/>І выйшаў Ной і сыны яго, і жонка яго і жонкі сыноў ягоных зь ім; </p><i> Ì vyjšaǔ Noj ì syny âgo, ì žonka âgo ì žonkì synoǔ âgonyh z′ ìm; </i>


text:
усе жывёлы, і ўсе гады, і ўсе птушкі, усё, што рухаецца па зямлі, паводле родаў сваіх, выйшлі з каўчэга. </p><i> use žyvëly, ì ǔse gady, ì ǔse ptuškì, usë, što ruhaecca pa zâmlì, pavodle rodaǔ svaìh, vyjšlì z kaǔčèga. </i>


text:
<pb/>І зладзіў Ной ахвярнік Госпаду; і ўзяў з усякага быдла чыстага і з усіх птушак чыстых і прынёс на цэласпаленьне на ахвярнік. </p><i> Ì zladzìǔ Noj ahvârnìk Gospadu; ì ǔzâǔ z usâkaga bydla čystaga ì z usìh ptušak čystyh ì prynës na cèlaspalen′ne na ahvârnìk. </i>


text:
І нюхаў Гасподзь прыемныя пахошчы, і сказаў Гасподзь у сэрцы Сваім: ня буду больш праклінаць зямлю за чалавека, бо намысел сэрца чалавечага - зло ад маладосьці ягонай; і ня буду болей пабіваць усё жывое, як Я зрабіў: </p><i> Ì nûhaǔ Gaspodz′ pryemnyâ pahoščy, ì skazaǔ Gaspodz′ u sèrcy Svaìm: nâ budu bol′š praklìnac′ zâmlû za čalaveka, bo namysel sèrca čalavečaga - zlo ad malados′cì âgonaj; ì nâ budu bolej pabìvac′ usë žyvoe, âk Â zrabìǔ: </i>


text:
<t>наперад ва ўсе дні зямлі сяўба і жніво, холад і сьпёка, лета і зіма, дзень і ноч ня спыняцца.</t> </p><i> <t>naperad va ǔse dnì zâmlì sâǔba ì žnìvo, holad ì s′pëka, leta ì zìma, dzen′ ì noč nâ spynâcca.</t> </i>


text:
<pb/>І дабраславіў Гасподзь Ноя і сыноў ягоных і сказаў ім: пладзецеся і множцеся, і напаўняйце зямлю; </p><i> Ì dabraslavìǔ Gaspodz′ Noâ ì synoǔ âgonyh ì skazaǔ ìm: pladzecesâ ì množcesâ, ì napaǔnâjce zâmlû; </i>


text:
хай баяцца і хай трымцяць перад вамі ўся жывёла зямная і ўсе птушкі нябесныя, усё, што рухаецца на зямлі, і ўсе рыбы марскія: у вашыя рукі аддадзены яны; </p><i> haj baâcca ì haj trymcâc′ perad vamì ǔsâ žyvëla zâmnaâ ì ǔse ptuškì nâbesnyâ, usë, što ruhaecca na zâmlì, ì ǔse ryby marskìâ: u vašyâ rukì addadzeny âny; </i>


text:
усё, што рухаецца, што жыве, будзе вам на ежу; як зеляніну траўную даю вам усё; </p><i> usë, što ruhaecca, što žyve, budze vam na ežu; âk zelânìnu traǔnuû daû vam usë; </i>


text:
<pb/>толькі плоці з душою яе, з крывёю яе, ня ежце: </p><i> tol′kì plocì z dušoû âe, z kryvëû âe, nâ ežce: </i>


text:
Я спаганю і вашу кроў, у якой жыцьцё ваша, спаганю яе з усякай жывёлы, спаганю таксама душу чалавека з рукі чалавека, з рукі брата ягонага; </p><i> Â spaganû ì vašu kroǔ, u âkoj žyc′cë vaša, spaganû âe z usâkaj žyvëly, spaganû taksama dušu čalaveka z rukì čalaveka, z rukì brata âgonaga; </i>


text:
<t>хто пралье кроў чалавечую, таго кроў пральецца рукою чалавека: бо чалавек створаны паводле вобраза Божага;</t> </p><i> <t>hto pral′e kroǔ čalavečuû, tago kroǔ pral′ecca rukoû čalaveka: bo čalavek stvorany pavodle vobraza Božaga;</t> </i>


text:
а вы пладзецеся і множцеся, і расьсяляйцеся паўсюль па зямлі і множцеся на ёй. </p><i> a vy pladzecesâ ì množcesâ, ì ras′sâlâjcesâ paǔsûl′ pa zâmlì ì množcesâ na ëj. </i>


text:
вось, Я станаўлю запавет Мой з вамі і з нашчадкамі вашымі пасьля вас, </p><i> vos′, Â stanaǔlû zapavet Moj z vamì ì z naščadkamì vašymì pas′lâ vas, </i>


text:
і з усякаю душою жывою, якая з вамі, з птушкамі і з быдлам, і з усімі жывёламі зямнымі, якія ў вас, з усімі, што выйшлі з каўчэга, з усімі жывёламі зямнымі; </p><i> ì z usâkaû dušoû žyvoû, âkaâ z vamì, z ptuškamì ì z bydlam, ì z usìmì žyvëlamì zâmnymì, âkìâ ǔ vas, z usìmì, što vyjšlì z kaǔčèga, z usìmì žyvëlamì zâmnymì; </i>


text:
станаўлю запавет Мой з вамі, што ня будзе болей зьнішчана ніякая плоць водамі патопу, і ня будзе ўжо патопу на спусташэньне зямлі. </p><i> stanaǔlû zapavet Moj z vamì, što nâ budze bolej z′nìščana nìâkaâ ploc′ vodamì patopu, ì nâ budze ǔžo patopu na spustašèn′ne zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог: вось азнака запавету, які Я станаўлю паміж мною і паміж вамі і паміж усякаю душою жывою, якая з вамі, у роды назаўсёды: </p><i> Ì skazaǔ Bog: vos′ aznaka zapavetu, âkì Â stanaǔlû pamìž mnoû ì pamìž vamì ì pamìž usâkaû dušoû žyvoû, âkaâ z vamì, u rody nazaǔsëdy: </i>


text:
Я кладу вясёлку Маю ў воблаку, каб яна была азнакаю запавету паміж Мною і паміж зямлёю. </p><i> Â kladu vâsëlku Maû ǔ voblaku, kab âna byla aznakaû zapavetu pamìž Mnoû ì pamìž zâmlëû. </i>


text:
І будзе, калі Я навяду воблака на зямлю, дык явіцца вясёлка ў воблаку; </p><i> Ì budze, kalì Â navâdu voblaka na zâmlû, dyk âvìcca vâsëlka ǔ voblaku; </i>


text:
і Я ўспомню запавет Мой, які паміж Мною і паміж вамі і паміж усякаю душою жывою ў кожнай плоці; і ня будзе болей вада патопам на вынішчэньне ўсякай плоці. </p><i> ì Â ǔspomnû zapavet Moj, âkì pamìž Mnoû ì pamìž vamì ì pamìž usâkaû dušoû žyvoû ǔ kožnaj plocì; ì nâ budze bolej vada patopam na vynìščèn′ne ǔsâkaj plocì. </i>


text:
І будзе вясёлка ў воблаку, і Я ўбачу яе, і ўспомню запавет вечны паміж Богам і паміж усякаю душою жывою ў кожнай плоці, якая на зямлі. </p><i> Ì budze vâsëlka ǔ voblaku, ì Â ǔbaču âe, ì ǔspomnû zapavet večny pamìž Bogam ì pamìž usâkaû dušoû žyvoû ǔ kožnaj plocì, âkaâ na zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог Ною: вось азнака запавету, які Я паставіў паміж Мною і паміж усякаю плоцьцю, якая на зямлі. </p><i> Ì skazaǔ Bog Noû: vos′ aznaka zapavetu, âkì Â pastavìǔ pamìž Mnoû ì pamìž usâkaû ploc′cû, âkaâ na zâmlì. </i>


text:
Сыны Ноя, якія выйшлі з каўчэга, былі: Сім, Хам і Яфэт. А Хам быў бацька Ханаана. </p><i> Syny Noâ, âkìâ vyjšlì z kaǔčèga, bylì: Sìm, Ham ì Âfèt. A Ham byǔ bac′ka Hanaana. </i>


text:
Гэтыя трое былі сыны Ноевыя, і ад іх насялілася ўся зямля. </p><i> Gètyâ troe bylì syny Noevyâ, ì ad ìh nasâlìlasâ ǔsâ zâmlâ. </i>


text:
<pb/>Ной пачаў урабляць зямлю і пасадзіў вінаграднік; </p><i> Noj pačaǔ urablâc′ zâmlû ì pasadzìǔ vìnagradnìk; </i>


text:
і выпіў ён віна, і ап'янеў, і ляжаў голы ў намёце сваім. </p><i> ì vypìǔ ën vìna, ì ap'âneǔ, ì lâžaǔ goly ǔ namëce svaìm. </i>


text:
І бачыў Хам, бацька Ханаанаў, сарамату бацькі свайго і, выйшаўшы, расказаў двум братам сваім. </p><i> Ì bačyǔ Ham, bac′ka Hanaanaǔ, saramatu bac′kì svajgo ì, vyjšaǔšy, raskazaǔ dvum bratam svaìm. </i>


text:
А Сім і Яфэт узялі вопратку, і паклаўшы яе на плечы свае, пайшлі адвярнуўшыся і накрылі галізну бацькі свайго; твары іх былі абернуты назад, і яны ня бачылі сараматы бацькі свайго. </p><i> A Sìm ì Âfèt uzâlì vopratku, ì paklaǔšy âe na plečy svae, pajšlì advârnuǔšysâ ì nakrylì galìznu bac′kì svajgo; tvary ìh bylì abernuty nazad, ì âny nâ bačylì saramaty bac′kì svajgo. </i>


text:
<pb/>Ной праспаўся ад віна свайго, і даведаўся, што зрабіў зь ім малодшы сын ягоны, </p><i> Noj praspaǔsâ ad vìna svajgo, ì davedaǔsâ, što zrabìǔ z′ ìm malodšy syn âgony, </i>


text:
і сказаў: <t>пракляты Ханаан; раб рабоў будзе ён у братоў сваіх.</t> </p><i> ì skazaǔ: <t>praklâty Hanaan; rab raboǔ budze ën u bratoǔ svaìh.</t> </i>


text:
<t>Потым сказаў: дабраславёны Гасподзь Бог Сімаў; а Ханаан будзе рабом яму;</t> </p><i> <t>Potym skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′ Bog Sìmaǔ; a Hanaan budze rabom âmu;</t> </i>


text:
<pb/><t>хай пашырыць Бог Яфэта, і хай уселіцца ён у намёты Сімавыя; а Ханаан будзе рабом яму.</t> </p><i> <t>haj pašyryc′ Bog Âfèta, ì haj uselìcca ën u namëty Sìmavyâ; a Hanaan budze rabom âmu.</t> </i>


text:
І жыў Ной пасьля патопу трыста пяцьдзясят гадоў. </p><i> Ì žyǔ Noj pas′lâ patopu trysta pâc′dzâsât gadoǔ. </i>


text:
А ўсяго дзён Ноевых было дзевяцьсот пяцьдзясят гадоў; і ён памёр. </p><i> A ǔsâgo dzën Noevyh bylo dzevâc′sot pâc′dzâsât gadoǔ; ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>Вось радавод сыноў Ноевых: Сіма, Хама і Яфэта. Пасьля патопу нарадзіліся ў іх дзеці. </p><i> Vos′ radavod synoǔ Noevyh: Sìma, Hama ì Âfèta. Pas′lâ patopu naradzìlìsâ ǔ ìh dzecì. </i>


text:
<pb/>Сыны Яфэта: Гамэр, Магог, Мадай, Яван, Тувал, Мэшэх і Тырас. </p><i> Syny Âfèta: Gamèr, Magog, Madaj, Âvan, Tuval, Mèšèh ì Tyras. </i>


text:
Сыны Яванавыя: Эліса, Тарсіс, Кітым і Даданім. </p><i> Syny Âvanavyâ: Èlìsa, Tarsìs, Kìtym ì Dadanìm. </i>


text:
Ад гэтых насяліліся астравы народаў у землях іхніх, кожны паводле мовы сваёй, паводле плямёнаў сваіх, у народах сваіх. </p><i> Ad gètyh nasâlìlìsâ astravy narodaǔ u zemlâh ìhnìh, kožny pavodle movy svaëj, pavodle plâmënaǔ svaìh, u narodah svaìh. </i>


text:
<pb/>Сыны Хамавыя: Хуш, Міцраім, Фут і Ханаан. </p><i> Syny Hamavyâ: Huš, Mìcraìm, Fut ì Hanaan. </i>


text:
Сыны Хушавыя: Сэва, Хавіла, Саўта, Раама і Саўтэха. Сыны Раамавыя: Шэва і Дэдан. </p><i> Syny Hušavyâ: Sèva, Havìla, Saǔta, Raama ì Saǔtèha. Syny Raamavyâ: Šèva ì Dèdan. </i>


text:
<pb/>Хуш спарадзіў таксама Німрода: гэты пачаў быць дужым на зямлі; </p><i> Huš sparadzìǔ taksama Nìmroda: gèty pačaǔ byc′ dužym na zâmlì; </i>


text:
ён быў дужы зьвералоў прад Госпадам; таму і кажуць: дужы зьвералоў, як Німрод, прад Госпадам. </p><i> ën byǔ dužy z′veraloǔ prad Gospadam; tamu ì kažuc′: dužy z′veraloǔ, âk Nìmrod, prad Gospadam. </i>


text:
Царства ягонае спачатку складалі: Вавілон, Эрэх, Акад і Халнэ, у зямлі Сэнаар. </p><i> Carstva âgonae spačatku skladalì: Vavìlon, Èrèh, Akad ì Halnè, u zâmlì Sènaar. </i>


text:
З гэтай зямлі выйшаў Асур і пабудаваў Нінэвію, Рэхавот-ір, Калах </p><i> Z gètaj zâmlì vyjšaǔ Asur ì pabudavaǔ Nìnèvìû, Rèhavot-ìr, Kalah </i>


text:
і Рэсэн паміж Нінэвіяю і Калахам; гэта горад вялікі. </p><i> ì Rèsèn pamìž Nìnèvìâû ì Kalaham; gèta gorad vâlìkì. </i>


text:
<pb/>Ад Міцраіма пайшлі Лудым, Анамім, Легавім, Нафтухім, </p><i> Ad Mìcraìma pajšlì Ludym, Anamìm, Legavìm, Naftuhìm, </i>


text:
Патрусім, Каслухім, адкуль выйшлі Філістымляне, і Кафтарым. </p><i> Patrusìm, Kasluhìm, adkul′ vyjšlì Fìlìstymlâne, ì Kaftarym. </i>


text:
<pb/>Ад Ханаана нарадзіліся: Сідон, першынец ягоны, Хэт, </p><i> Ad Hanaana naradzìlìsâ: Sìdon, peršynec âgony, Hèt, </i>


text:
Арвадэй, Цэмарэй і Хіматэй. Пазьней плямёны Ханаанскія расьсеяліся, </p><i> Arvadèj, Cèmarèj ì Hìmatèj. Paz′nej plâmëny Hanaanskìâ ras′seâlìsâ, </i>


text:
і былі межы Хананэяў ад Сідона на Герару да Газы, адсюль на Садому, Гамору, Адму і Цэваім да Лашы. </p><i> ì bylì mežy Hananèâǔ ad Sìdona na Geraru da Gazy, adsûl′ na Sadomu, Gamoru, Admu ì Cèvaìm da Lašy. </i>


text:
Гэта сыны Хамавыя, паводле плямёнаў іхніх, у землях іхніх, у народах іхніх. </p><i> Gèta syny Hamavyâ, pavodle plâmënaǔ ìhnìh, u zemlâh ìhnìh, u narodah ìhnìh. </i>


text:
<pb/>Былі дзеці і ў Сіма, бацькі ўсіх сыноў Эвеаравых, старэйшага брата Яфэтавага. </p><i> Bylì dzecì ì ǔ Sìma, bac′kì ǔsìh synoǔ Èvearavyh, starèjšaga brata Âfètavaga. </i>


text:
<pb/>Сыны Сімавыя: Элам, Асур, Арфаксад, Луд, Арам. </p><i> Syny Sìmavyâ: Èlam, Asur, Arfaksad, Lud, Aram. </i>


text:
Арфаксад спарадзіў (Каінана, Каінан спарадзіў Салу, Сала спарадзіў Эвэра. </p><i> Arfaksad sparadzìǔ (Kaìnana, Kaìnan sparadzìǔ Salu, Sala sparadzìǔ Èvèra. </i>


text:
У Эвэра нарадзіліся два сыны; імя аднаго: Фалек, бо ў дні ягоныя зямля разьдзелена; імя брата ягонага: Ёктан. </p><i> U Èvèra naradzìlìsâ dva syny; ìmâ adnago: Falek, bo ǔ dnì âgonyâ zâmlâ raz′dzelena; ìmâ brata âgonaga: Ëktan. </i>


text:
Ёктан спарадзіў Алмадада, Шалэфа, Хацармавэта, Ераха, </p><i> Ëktan sparadzìǔ Almadada, Šalèfa, Hacarmavèta, Eraha, </i>


text:
Афіра, Хавілу і Ёвава. Усе гэтыя сыны Ёктанавыя. </p><i> Afìra, Havìlu ì Ëvava. Use gètyâ syny Ëktanavyâ. </i>


text:
Селішчы іхнія былі ад Мешы да Сэфара, гары ўсходняй. </p><i> Selìščy ìhnìâ bylì ad Mešy da Sèfara, gary ǔshodnâj. </i>


text:
Гэта сыны Сімавыя паводле плямёнаў іхніх, паводле моваў іхніх, у землях іхніх, паводле народаў іхніх. </p><i> Gèta syny Sìmavyâ pavodle plâmënaǔ ìhnìh, pavodle movaǔ ìhnìh, u zemlâh ìhnìh, pavodle narodaǔ ìhnìh. </i>


text:
<pb/>Вось плямёны сыноў Ноевых, паводле радаводу іхняга, у народах іхніх. Ад іх расьсяліліся народы па зямлі пасьля патопу. </p><i> Vos′ plâmëny synoǔ Noevyh, pavodle radavodu ìhnâga, u narodah ìhnìh. Ad ìh ras′sâlìlìsâ narody pa zâmlì pas′lâ patopu. </i>


text:
<pb/>На ўсёй зямлі была адна мова і адна гаворка. </p><i> Na ǔsëj zâmlì byla adna mova ì adna gavorka. </i>


text:
Рушыўшы з усходу, яны знайшлі ў зямлі Сэнаар раўніну і пасяліліся там. </p><i> Rušyǔšy z ushodu, âny znajšlì ǔ zâmlì Sènaar raǔnìnu ì pasâlìlìsâ tam. </i>


text:
І сказалі адно аднаму: наробім цэглы і абпалім агнём. І стала ў іх цэгла замест камянёў, а земляная смала замест вапны. </p><i> Ì skazalì adno adnamu: narobìm cègly ì abpalìm agnëm. Ì stala ǔ ìh cègla zamest kamânëǔ, a zemlânaâ smala zamest vapny. </i>


text:
І сказалі яны: збудуем сабе горад і вежу, вышынёю да нябёсаў, і зробім сабе імя, перш чым расьсеемся па ўлоньні ўсёй зямлі. </p><i> Ì skazalì âny: zbuduem sabe gorad ì vežu, vyšynëû da nâbësaǔ, ì zrobìm sabe ìmâ, perš čym ras′seemsâ pa ǔlon′nì ǔsëj zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сышоў Гасподзь паглядзець горад і вежу, што будавалі сыны людзкія. </p><i> Ì syšoǔ Gaspodz′ paglâdzec′ gorad ì vežu, što budavalì syny lûdzkìâ. </i>


text:
І сказаў Гасподзь: вось, адзін народ, і адна ў іх мова; і вось, што пачалі яны рабіць, і не адстануць ад таго, што задумалі рабіць; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: vos′, adzìn narod, ì adna ǔ ìh mova; ì vos′, što pačalì âny rabìc′, ì ne adstanuc′ ad tago, što zadumalì rabìc′; </i>


text:
сыдзем жа і зьмяшаем там мову іхнюю, так каб адзін не разумеў гаворкі другога. </p><i> sydzem ža ì z′mâšaem tam movu ìhnûû, tak kab adzìn ne razumeǔ gavorkì drugoga. </i>


text:
<pb/>І расьсеяў іх Гасподзь адтуль па паверхні ўсёй зямлі; і яны перасталі будаваць горад. </p><i> Ì ras′seâǔ ìh Gaspodz′ adtul′ pa paverhnì ǔsëj zâmlì; ì âny perastalì budavac′ gorad. </i>


text:
Таму дадзена яму імя: Вавілон, бо так зьмяшаў Гасподзь мову ўсёй зямлі, і адтуль расьсеяў іх Гасподзь па ўсёй зямлі. </p><i> Tamu dadzena âmu ìmâ: Vavìlon, bo tak z′mâšaǔ Gaspodz′ movu ǔsëj zâmlì, ì adtul′ ras′seâǔ ìh Gaspodz′ pa ǔsëj zâmlì. </i>


text:
Вось радавод Сіма: Сіму было сто гадоў і спарадзіў Арфаксада, праз два гады пасьля патопу; </p><i> Vos′ radavod Sìma: Sìmu bylo sto gadoǔ ì sparadzìǔ Arfaksada, praz dva gady pas′lâ patopu; </i>


text:
пасьля нараджэньня Арфаксада Сім жыў пяцьсот гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> pas′lâ naradžèn′nâ Arfaksada Sìm žyǔ pâc′sot gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Арфаксад жыў трыццаць пяць гадоў і спарадзіў Салу. </p><i> Arfaksad žyǔ tryccac′ pâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ Salu. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Салы Арфаксад жыў чатырыста тры гады і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Saly Arfaksad žyǔ čatyrysta try gady ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Сала жыў трыццаць гадоў і спарадзіў Эвэра. </p><i> Sala žyǔ tryccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ Èvèra. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Эвэра Сала жыў чатырыста тры гады і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Èvèra Sala žyǔ čatyrysta try gady ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Эвэр жыў трыццаць чатыры гады і спарадзіў Фалека. </p><i> Èvèr žyǔ tryccac′ čatyry gady ì sparadzìǔ Faleka. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Фалека Эвэр жыў чатырыста трыццаць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Faleka Èvèr žyǔ čatyrysta tryccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Фалек жыў трыццаць гадоў і спарадзіў Рагава. </p><i> Falek žyǔ tryccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ Ragava. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Рагава Фалек жыў дзьвесьце дзевяць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Ragava Falek žyǔ dz′ves′ce dzevâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Рагаў жыў трыццаць два гады і спарадзіў Саруха. </p><i> Ragaǔ žyǔ tryccac′ dva gady ì sparadzìǔ Saruha. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Саруха Рагаў жыў дзьвесьце сем гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Saruha Ragaǔ žyǔ dz′ves′ce sem gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Сарух жыў трыццаць гадоў і спарадзіў Нахора. </p><i> Saruh žyǔ tryccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ Nahora. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Нахора Сарух жыў дзьвесьце гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Nahora Saruh žyǔ dz′ves′ce gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Нахор жыў дваццаць дзевяць гадоў і спарадзіў Тару. </p><i> Nahor žyǔ dvaccac′ dzevâc′ gadoǔ ì sparadzìǔ Taru. </i>


text:
Пасьля нараджэньня Тары Нахор жыў сто дзевятнаццаць гадоў і спарадзіў сыноў і дачок. </p><i> Pas′lâ naradžèn′nâ Tary Nahor žyǔ sto dzevâtnaccac′ gadoǔ ì sparadzìǔ synoǔ ì dačok. </i>


text:
<pb/>Тара жыў семдзесят гадоў і спарадзіў Абрама; Нахора і Арана. </p><i> Tara žyǔ semdzesât gadoǔ ì sparadzìǔ Abrama; Nahora ì Arana. </i>


text:
Вось радавод Тары: Тара спарадзіў Абрама, Нахора і Арана. Аран спарадзіў Лота. </p><i> Vos′ radavod Tary: Tara sparadzìǔ Abrama, Nahora ì Arana. Aran sparadzìǔ Lota. </i>


text:
І памёр Аран пры Тары, бацьку сваім, у зямлі нараджэньня свайго, у Уры Халдэйскім. </p><i> Ì pamër Aran pry Tary, bac′ku svaìm, u zâmlì naradžèn′nâ svajgo, u Ury Haldèjskìm. </i>


text:
Абрам і Нахор узялі сабе жонак; імя жонкі Абрамавай: Сара; імя жонкі Нахоравай: Мілка, дачка Арана, бацькі Мілкі і бацькі Іскі. </p><i> Abram ì Nahor uzâlì sabe žonak; ìmâ žonkì Abramavaj: Sara; ìmâ žonkì Nahoravaj: Mìlka, dačka Arana, bac′kì Mìlkì ì bac′kì Ìskì. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Тара Абрама, сына свайго, і Лота, сына Аранавага, унука свайго, і Сару, нявестку сваю, жонку Абрама, сына свайго, і выйшаў зь імі з Ура Халдэйскага, каб ісьці ў зямлю Ханаанскую; але дайшоўшы да Харана, яны спыніліся там. </p><i> Ì ǔzâǔ Tara Abrama, syna svajgo, ì Lota, syna Aranavaga, unuka svajgo, ì Saru, nâvestku svaû, žonku Abrama, syna svajgo, ì vyjšaǔ z′ ìmì z Ura Haldèjskaga, kab ìs′cì ǔ zâmlû Hanaanskuû; ale dajšoǔšy da Harana, âny spynìlìsâ tam. </i>


text:
І было дзён жыцьця Тары дзьвесьце пяць гадоў, і памёр Тара ў Харане. </p><i> Ì bylo dzën žyc′câ Tary dz′ves′ce pâc′ gadoǔ, ì pamër Tara ǔ Harane. </i>


text:
<pb/><t>І сказаў Гасподзь Абраму: ідзі зь зямлі тваёй, ад радзіны тваёй і з дома бацькі твайго ў зямлю, якую Я пакажу табе;</t> </p><i> <t>Ì skazaǔ Gaspodz′ Abramu: ìdzì z′ zâmlì tvaëj, ad radzìny tvaëj ì z doma bac′kì tvajgo ǔ zâmlû, âkuû Â pakažu tabe;</t> </i>


text:
<pb/><t>і Я выведу ад цябе вялікі народ, і дабраслаўлю цябе, і праслаўлю імя тваё, і будзеш ты ў дабраславенстве.</t> </p><i> <t>ì Â vyvedu ad câbe vâlìkì narod, ì dabraslaǔlû câbe, ì praslaǔlû ìmâ tvaë, ì budzeš ty ǔ dabraslavenstve.</t> </i>


text:
<pb/><t>Я дабраслаўлю тых, што дабраслаўляюць цябе, і тых, што ліхасловяць цябе, пракляну; і дабраславяцца ў табе ўсе плямёны зямныя.</t> </p><i> <t>Â dabraslaǔlû tyh, što dabraslaǔlâûc′ câbe, ì tyh, što lìhaslovâc′ câbe, praklânu; ì dabraslavâcca ǔ tabe ǔse plâmëny zâmnyâ.</t> </i>


text:
І пайшоў Абрам, як сказаў яму Гасподзь; і зь ім пайшоў Лот. Абраму было семдзесят пяць гадоў, калі выйшаў з Харана. </p><i> Ì pajšoǔ Abram, âk skazaǔ âmu Gaspodz′; ì z′ ìm pajšoǔ Lot. Abramu bylo semdzesât pâc′ gadoǔ, kalì vyjšaǔ z Harana. </i>


text:
І ўзяў з сабою Сару, жонку сваю, Лота, сына брата свайго, і ўсю маёмасьць, якую яны набылі, і ўсіх людзей, якіх яны мелі ў Харане; і выйшлі, каб ісьці ў зямлю Ханаанскую; і прыйшлі ў зямлю Ханаанскую. </p><i> Ì ǔzâǔ z saboû Saru, žonku svaû, Lota, syna brata svajgo, ì ǔsû maëmas′c′, âkuû âny nabylì, ì ǔsìh lûdzej, âkìh âny melì ǔ Harane; ì vyjšlì, kab ìs′cì ǔ zâmlû Hanaanskuû; ì pryjšlì ǔ zâmlû Hanaanskuû. </i>


text:
<pb/>І прайшоў Абрам па зямлі гэтай да мясьціны Сіхем, да дубровы Марэ: у гэтай зямлі тады жылі Хананэі. </p><i> Ì prajšoǔ Abram pa zâmlì gètaj da mâs′cìny Sìhem, da dubrovy Marè: u gètaj zâmlì tady žylì Hananèì. </i>


text:
І явіўся Гасподзь Абраму і сказаў: нашчадкам тваім аддам Я зямлю гэтую. І паставіў там ахвярнік Госпаду, Які явіўся яму. </p><i> Ì âvìǔsâ Gaspodz′ Abramu ì skazaǔ: naščadkam tvaìm addam Â zâmlû gètuû. Ì pastavìǔ tam ahvârnìk Gospadu, Âkì âvìǔsâ âmu. </i>


text:
<pb/>Адтуль рушыў ён да гары, на ўсход ад Вэтыля; і паставіў намёт свой так, што ад яго Вэтыль быў на захад, а Гай на ўсход; і паставіў ахвярнік Госпаду і заклікаў імя Госпада. </p><i> Adtul′ rušyǔ ën da gary, na ǔshod ad Vètylâ; ì pastavìǔ namët svoj tak, što ad âgo Vètyl′ byǔ na zahad, a Gaj na ǔshod; ì pastavìǔ ahvârnìk Gospadu ì zaklìkaǔ ìmâ Gospada. </i>


text:
І падаўся Абрам далей і пайшоў на поўдзень. </p><i> Ì padaǔsâ Abram dalej ì pajšoǔ na poǔdzen′. </i>


text:
І быў голад у той зямлі. І сышоў Абрам у Егіпет, пажыць там, бо памацнеў голад у зямлі той. </p><i> Ì byǔ golad u toj zâmlì. Ì syšoǔ Abram u Egìpet, pažyc′ tam, bo pamacneǔ golad u zâmlì toj. </i>


text:
Калі ж ён набліжаўся да Егіпта, дык сказаў Сары, жонцы сваёй: вось, я ведаю, што ты жанчына прыгожая з выгляду; </p><i> Kalì ž ën nablìžaǔsâ da Egìpta, dyk skazaǔ Sary, žoncy svaëj: vos′, â vedaû, što ty žančyna prygožaâ z vyglâdu; </i>


text:
і калі Егіпцяне ўбачаць цябе, дык скажуць: гэта жонка яго; і зяб'юць мяне, а цябе пакінуць жывою; </p><i> ì kalì Egìpcâne ǔbačac′ câbe, dyk skažuc′: gèta žonka âgo; ì zâb'ûc′ mâne, a câbe pakìnuc′ žyvoû; </i>


text:
скажы ж, што ты мне сястра, каб мне добра было дзеля цябе, і каб жывая была душа мая празь цябе. </p><i> skažy ž, što ty mne sâstra, kab mne dobra bylo dzelâ câbe, ì kab žyvaâ byla duša maâ praz′ câbe. </i>


text:
<pb/>І было, калі Абрам прыйшоў у Егіпет, Егіпцяне ўбачылі, што яна жанчына даволі прыгожая; </p><i> Ì bylo, kalì Abram pryjšoǔ u Egìpet, Egìpcâne ǔbačylì, što âna žančyna davolì prygožaâ; </i>


text:
убачылі яе і вяльможы фараонавыя і пахвалілі яе фараону; і была яна ўзятая ў дом фараонаў. </p><i> ubačylì âe ì vâl′možy faraonavyâ ì pahvalìlì âe faraonu; ì byla âna ǔzâtaâ ǔ dom faraonaǔ. </i>


text:
І Абраму добра было празь яе; і было ў яго дробнае і буйное быдла і аслы, і рабы і рабыні, і коні і вярблюды. </p><i> Ì Abramu dobra bylo praz′ âe; ì bylo ǔ âgo drobnae ì bujnoe bydla ì asly, ì raby ì rabynì, ì konì ì vârblûdy. </i>


text:
<pb/>Але Гасподзь уразіў цяжкімі ранамі фараона і дом ягоны за Сару, жонку Абрамавую. </p><i> Ale Gaspodz′ urazìǔ câžkìmì ranamì faraona ì dom âgony za Saru, žonku Abramavuû. </i>


text:
І паклікаў фараон Абрама і сказаў: што гэта ты зрабіў са мною? чаму не сказаў мне, што яна жонка твая? </p><i> Ì paklìkaǔ faraon Abrama ì skazaǔ: što gèta ty zrabìǔ sa mnoû? čamu ne skazaǔ mne, što âna žonka tvaâ? </i>


text:
навошта ты сказаў: яна сястра мая? І я ўзяў быў яе сабе за жонку. І цяпер вось жонка твая; вазьмі ды йдзі. </p><i> navošta ty skazaǔ: âna sâstra maâ? Ì â ǔzâǔ byǔ âe sabe za žonku. Ì câper vos′ žonka tvaâ; vaz′mì dy jdzì. </i>


text:
І даў пра яго фараон загад людзям, і правялі яго, і жонку ягоную, і ўсё, што ў яго было. </p><i> Ì daǔ pra âgo faraon zagad lûdzâm, ì pravâlì âgo, ì žonku âgonuû, ì ǔsë, što ǔ âgo bylo. </i>


text:
<pb/>І падаўся Абрам зь Егіпта, сам і жонка ягоная, і ўсё, што ў яго было, і Лот зь ім, на поўдзень. </p><i> Ì padaǔsâ Abram z′ Egìpta, sam ì žonka âgonaâ, ì ǔsë, što ǔ âgo bylo, ì Lot z′ ìm, na poǔdzen′. </i>


text:
І быў Абрам вельмі багаты быдлам і срэбрам і золатам. </p><i> Ì byǔ Abram vel′mì bagaty bydlam ì srèbram ì zolatam. </i>


text:
<pb/>І прадоўжыў ён пераходы свае з поўдня да Вэтыля, да мясьціны, дзе раней быў намёт ягоны паміж Вэтылем і Гаем, </p><i> Ì pradoǔžyǔ ën perahody svae z poǔdnâ da Vètylâ, da mâs′cìny, dze ranej byǔ namët âgony pamìž Vètylem ì Gaem, </i>


text:
да месца ахвярніка, які ён зрабіў там напачатку; і там заклікаў Абрам імя Госпада. </p><i> da mesca ahvârnìka, âkì ën zrabìǔ tam napačatku; ì tam zaklìkaǔ Abram ìmâ Gospada. </i>


text:
<pb/>І ў Лота, які хадзіў з Абрамам, таксама было дробнае і буйное быдла і намёты. </p><i> Ì ǔ Lota, âkì hadzìǔ z Abramam, taksama bylo drobnae ì bujnoe bydla ì namëty. </i>


text:
І не ўмяшчала іх зямля, каб жыць ім разам, бо маёмасьць іхняя была такая вялікая, што яны не маглі жыць разам. </p><i> Ì ne ǔmâščala ìh zâmlâ, kab žyc′ ìm razam, bo maëmas′c′ ìhnââ byla takaâ vâlìkaâ, što âny ne maglì žyc′ razam. </i>


text:
І была спрэчка паміж пастухамі быдла Абрамавага і пастухамі быдла Лотавага; і Хананэі і Фэрэзэі жылі тады ў той зямлі. </p><i> Ì byla sprèčka pamìž pastuhamì bydla Abramavaga ì pastuhamì bydla Lotavaga; ì Hananèì ì Fèrèzèì žylì tady ǔ toj zâmlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Абрам Лоту: хай ня будзе разладу паміж мною і табою, і паміж пастухамі маімі і пастухамі тваімі, бо мы родзічы; </p><i> Ì skazaǔ Abram Lotu: haj nâ budze razladu pamìž mnoû ì taboû, ì pamìž pastuhamì maìmì ì pastuhamì tvaìmì, bo my rodzìčy; </i>


text:
ці ня ўся зямля перад табою? аддзяліся ж ад мяне: калі ты налева, дык я направа; а калі ты направа, дык я налева. </p><i> cì nâ ǔsâ zâmlâ perad taboû? addzâlìsâ ž ad mâne: kalì ty naleva, dyk â naprava; a kalì ty naprava, dyk â naleva. </i>


text:
<pb/>Лот узьвёў вочы свае і ўбачыў усё навакольле Ярданскае, што яно, перш чым зьнішчыў Гасподзь Садому і Гамору, усё да Сігора расілася вадою, як сад Гасподні, як зямля Егіпецкая; </p><i> Lot uz′vëǔ vočy svae ì ǔbačyǔ usë navakol′le Ârdanskae, što âno, perš čym z′nìščyǔ Gaspodz′ Sadomu ì Gamoru, usë da Sìgora rasìlasâ vadoû, âk sad Gaspodnì, âk zâmlâ Egìpeckaâ; </i>


text:
і выбраў сабе Лот усё навакольле Ярданскае; і рушыў Лот на ўсход. І аддзяліліся яны адзін ад аднаго. </p><i> ì vybraǔ sabe Lot usë navakol′le Ârdanskae; ì rušyǔ Lot na ǔshod. Ì addzâlìlìsâ âny adzìn ad adnago. </i>


text:
Абрам пачаў жыць на зямлі Ханаанскай; а Лот пачаў жыць у гарадах навакольля і раскінуў намёты да Садомы. </p><i> Abram pačaǔ žyc′ na zâmlì Hanaanskaj; a Lot pačaǔ žyc′ u garadah navakol′lâ ì raskìnuǔ namëty da Sadomy. </i>


text:
А жыхары Садомскія былі ліхія і вельмі грэшныя прад Госпадам. </p><i> A žyhary Sadomskìâ bylì lìhìâ ì vel′mì grèšnyâ prad Gospadam. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Абраму, пасьля таго як Лот аддзяліўся ад яго: узьвядзі вочы твае і зь месца, на якім ты цяпер, паглядзі на поўнач і на поўдзень, і на ўсход і на захад; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Abramu, pas′lâ tago âk Lot addzâlìǔsâ ad âgo: uz′vâdzì vočy tvae ì z′ mesca, na âkìm ty câper, paglâdzì na poǔnač ì na poǔdzen′, ì na ǔshod ì na zahad; </i>


text:
бо ўсю зямлю, якую ты бачыш, табе дам Я і нашчадкам тваім навечна, </p><i> bo ǔsû zâmlû, âkuû ty bačyš, tabe dam Â ì naščadkam tvaìm navečna, </i>


text:
і зраблю нашчадкаў тваіх, як пясок зямны; калі хто можа палічыць пясок зямны, дык і нашчадкі твае палічаны будуць; </p><i> ì zrablû naščadkaǔ tvaìh, âk pâsok zâmny; kalì hto moža palìčyc′ pâsok zâmny, dyk ì naščadkì tvae palìčany buduc′; </i>


text:
устань, прайдзі па зямлі гэтай удаўжыню і ўшырыню яе: бо Я табе дам яе. </p><i> ustan′, prajdzì pa zâmlì gètaj udaǔžynû ì ǔšyrynû âe: bo Â tabe dam âe. </i>


text:
<pb/>І рушыў Абрам з намётамі, і пайшоў, і пасяліўся каля дубровы Мамрэ, што ў Хэўроне; і паставіў там ахвярнік Госпаду. </p><i> Ì rušyǔ Abram z namëtamì, ì pajšoǔ, ì pasâlìǔsâ kalâ dubrovy Mamrè, što ǔ Hèǔrone; ì pastavìǔ tam ahvârnìk Gospadu. </i>


text:
<pb/>І было ў дні Армафэла, цара Сэнаарскага, Арыёха, цара Эласарскага, Кедарлаамэра, цара Эламскага, і Тыдала, цара Гаімскага, </p><i> Ì bylo ǔ dnì Armafèla, cara Sènaarskaga, Aryëha, cara Èlasarskaga, Kedarlaamèra, cara Èlamskaga, ì Tydala, cara Gaìmskaga, </i>


text:
і пайшлі яны вайною супроць Бэры, цара Садомскага, супроць Біршы, цара Гаморскага, Шынава, цара Адмы, Шэмэвэра, цара Сэваімскага, і супраць цара Бэлы, якая ёсьць Сігор. </p><i> ì pajšlì âny vajnoû suproc′ Bèry, cara Sadomskaga, suproc′ Bìršy, cara Gamorskaga, Šynava, cara Admy, Šèmèvèra, cara Sèvaìmskaga, ì suprac′ cara Bèly, âkaâ ës′c′ Sìgor. </i>


text:
Усе гэтыя злучаліся ў даліне Сідым, дзе сёньня мора Салёнае. </p><i> Use gètyâ zlučalìsâ ǔ dalìne Sìdym, dze sën′nâ mora Salënae. </i>


text:
Дванаццаць гадоў былі яны паняволеныя ў Кедарлаамэра, а на трынаццатым годзе ўзбурыліся. </p><i> Dvanaccac′ gadoǔ bylì âny panâvolenyâ ǔ Kedarlaamèra, a na trynaccatym godze ǔzburylìsâ. </i>


text:
На чатырнаццатым годзе прыйшоў Кедарлаамэр і цары, якія зь ім, і пабілі Рэфаімаў у Аштэрот-Карнаіме, Зузімаў у Гаме, Эмімаў у Шаве-Кірыятаіме, </p><i> Na čatyrnaccatym godze pryjšoǔ Kedarlaamèr ì cary, âkìâ z′ ìm, ì pabìlì Rèfaìmaǔ u Aštèrot-Karnaìme, Zuzìmaǔ u Game, Èmìmaǔ u Šave-Kìryâtaìme, </i>


text:
і Харэяў у гары іхняй Сэіры, да Эл-Фарана, што каля пустыні. </p><i> ì Harèâǔ u gary ìhnâj Sèìry, da Èl-Farana, što kalâ pustynì. </i>


text:
І вярнуўшыся адтуль, яны прыйшлі да крыніцы Мішпат, якая ёсьць Кадэс, і пабілі ўсю краіну Амалікіцянаў, а таксама Амарэяў, якія жылі ў Хацацон-Тамары. </p><i> Ì vârnuǔšysâ adtul′, âny pryjšlì da krynìcy Mìšpat, âkaâ ës′c′ Kadès, ì pabìlì ǔsû kraìnu Amalìkìcânaǔ, a taksama Amarèâǔ, âkìâ žylì ǔ Hacacon-Tamary. </i>


text:
<pb/>І выйшлі цар Садомскі, цар Гаморскі, цар Адмы, цар Сэваімскі і цар Бэлы, якая ёсьць Сігор; і ўступілі ў бітву зь імі ў даліне Сідым, </p><i> Ì vyjšlì car Sadomskì, car Gamorskì, car Admy, car Sèvaìmskì ì car Bèly, âkaâ ës′c′ Sìgor; ì ǔstupìlì ǔ bìtvu z′ ìmì ǔ dalìne Sìdym, </i>


text:
з Кедарлаамэрам, царом Эламскім, Тыдалам, царом Гаімскім, Амрафэлам, царом Сэнаарскім, Арыёхам, царом Эласарскім: чатыры цары супроць пяці. </p><i> z Kedarlaamèram, carom Èlamskìm, Tydalam, carom Gaìmskìm, Amrafèlam, carom Sènaarskìm, Aryëham, carom Èlasarskìm: čatyry cary suproc′ pâcì. </i>


text:
А ў даліне Сідым было многа смаляных ямаў. І цары Садомскі і Гаморскі, якія кінуліся ўцякаць, упалі ў іх; а астатнія ўцяклі ў горы. </p><i> A ǔ dalìne Sìdym bylo mnoga smalânyh âmaǔ. Ì cary Sadomskì ì Gamorskì, âkìâ kìnulìsâ ǔcâkac′, upalì ǔ ìh; a astatnìâ ǔcâklì ǔ gory. </i>


text:
Пераможцы пабралі ўсю маёмасьць Садомы і Гаморы і ўвесь запас іхні і пайшлі. </p><i> Peramožcy pabralì ǔsû maëmas′c′ Sadomy ì Gamory ì ǔves′ zapas ìhnì ì pajšlì. </i>


text:
І ўзялі Лота, пляменьніка Абрамавага, які жыў у Садоме, і маёмасьць ягоную, і пайшлі. </p><i> Ì ǔzâlì Lota, plâmen′nìka Abramavaga, âkì žyǔ u Sadome, ì maëmas′c′ âgonuû, ì pajšlì. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў адзін з ацалелых і паведаміў Абраму Габрэю, які жыў тады каля дубровы Мамрэ, Амарэяніну, брату Эшколу і брату Анэру, якія былі спрымірэнцы Абрамавыя. </p><i> Ì pryjšoǔ adzìn z acalelyh ì pavedamìǔ Abramu Gabrèû, âkì žyǔ tady kalâ dubrovy Mamrè, Amarèânìnu, bratu Èškolu ì bratu Anèru, âkìâ bylì sprymìrèncy Abramavyâ. </i>


text:
Абрам, пачуўшы, што родзіч ягоны ўзяты ў палон, узброіў рабоў сваіх, народжаных у доме ягоным, трыста васямнаццаць, і гнаў супастатаў да Дана; </p><i> Abram, pačuǔšy, što rodzìč âgony ǔzâty ǔ palon, uzbroìǔ raboǔ svaìh, narodžanyh u dome âgonym, trysta vasâmnaccac′, ì gnaǔ supastataǔ da Dana; </i>


text:
і падзяліўшыся, напаў на іх уначы, сам і рабы ягоныя і пабіў іх, і гнаў іх да Ховы, што па левы бок ад Дамаска; </p><i> ì padzâlìǔšysâ, napaǔ na ìh unačy, sam ì raby âgonyâ ì pabìǔ ìh, ì gnaǔ ìh da Hovy, što pa levy bok ad Damaska; </i>


text:
і вярнуў усю маёмасьць і Лота, родзіча свайго, і маёмасьць ягоную вярнуў, а таксама і жанчын і народ. </p><i> ì vârnuǔ usû maëmas′c′ ì Lota, rodzìča svajgo, ì maëmas′c′ âgonuû vârnuǔ, a taksama ì žančyn ì narod. </i>


text:
<pb/>Калі ён вяртаўся пасьля паразы Кедарлаамэра і цароў, якія былі зь ім, цар Садомскі выйшаў яму насустрач у даліну Шавэ, што сёньня даліна царская; </p><i> Kalì ën vârtaǔsâ pas′lâ parazy Kedarlaamèra ì caroǔ, âkìâ bylì z′ ìm, car Sadomskì vyjšaǔ âmu nasustrač u dalìnu Šavè, što sën′nâ dalìna carskaâ; </i>


text:
і Мэлхісэдэк, цар Салімскі, вынес хлеб і віно, - ён быў сьвятар Бога Ўсявышняга, - </p><i> ì Mèlhìsèdèk, car Salìmskì, vynes hleb ì vìno, - ën byǔ s′vâtar Boga Ǔsâvyšnâga, - </i>


text:
і дабраславіў яго і сказаў: <t>дабраславёны Абрам ад Бога Ўсявышняга, Уладара неба і зямлі;</t> </p><i> ì dabraslavìǔ âgo ì skazaǔ: <t>dabraslavëny Abram ad Boga Ǔsâvyšnâga, Uladara neba ì zâmlì;</t> </i>


text:
<pb/><t>і дабраславёны Бог Усявышні, Які аддаў ворагаў тваіх у рукі твае. Абрам даў яму дзясятую частку з усяго.</t> </p><i> <t>ì dabraslavëny Bog Usâvyšnì, Âkì addaǔ voragaǔ tvaìh u rukì tvae. Abram daǔ âmu dzâsâtuû častku z usâgo.</t> </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Садомскі Абраму: аддай мне людзей, а маёмасьць вазьмі сабе. </p><i> Ì skazaǔ car Sadomskì Abramu: addaj mne lûdzej, a maëmas′c′ vaz′mì sabe. </i>


text:
Але Абрам сказаў цару Садомскаму: падымаю руку маю да Госпада Бога Ўсявышняга, Уладара неба і зямлі, </p><i> Ale Abram skazaǔ caru Sadomskamu: padymaû ruku maû da Gospada Boga Ǔsâvyšnâga, Uladara neba ì zâmlì, </i>


text:
што нават ніткі і рэменя ад абутку не вазьму з усяго твайго, каб ты не сказаў: я ўзбагаціў Абрама; </p><i> što navat nìtkì ì rèmenâ ad abutku ne vaz′mu z usâgo tvajgo, kab ty ne skazaǔ: â ǔzbagacìǔ Abrama; </i>


text:
апрача таго, што зьелі падлеткі, і апрача долі, якая належыць людзям, што хадзілі са мною; Анэр, Эшкол і Мамрый хай возьмуць сваю долю. </p><i> aprača tago, što z′elì padletkì, ì aprača dolì, âkaâ naležyc′ lûdzâm, što hadzìlì sa mnoû; Anèr, Èškol ì Mamryj haj voz′muc′ svaû dolû. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтых падзей было слова Госпада Абраму ў відзежы, і сказана: ня бойся, Абраме; Я твой шчыт; узнагарода твая даволі вялікая. </p><i> Pas′lâ gètyh padzej bylo slova Gospada Abramu ǔ vìdzežy, ì skazana: nâ bojsâ, Abrame; Â tvoj ščyt; uznagaroda tvaâ davolì vâlìkaâ. </i>


text:
<pb/>Абрам сказаў: Валадару Госпадзе! што Ты дасі мне? я застаюся бязьдзетны: распарадчык у доме гэтым Эліязэр з Дамаска. </p><i> Abram skazaǔ: Valadaru Gospadze! što Ty dasì mne? â zastaûsâ bâz′dzetny: rasparadčyk u dome gètym Èlìâzèr z Damaska. </i>


text:
І сказаў Абрам: вось, Ты ня даў мне нашчадкаў, і вось гадунец мой спадчыньнік мой. </p><i> Ì skazaǔ Abram: vos′, Ty nâ daǔ mne naščadkaǔ, ì vos′ gadunec moj spadčyn′nìk moj. </i>


text:
<pb/>І было слова Госпада яму, і сказана: ня будзе ён тваім спадчыньнікам; а той, хто пойдзе са сьцёгнаў тваіх, будзе тваім спадчыньнікам. </p><i> Ì bylo slova Gospada âmu, ì skazana: nâ budze ën tvaìm spadčyn′nìkam; a toj, hto pojdze sa s′cëgnaǔ tvaìh, budze tvaìm spadčyn′nìkam. </i>


text:
І вывеў яго вонкі і сказаў: паглядзі на неба і палічы зоркі, калі ты можаш палічыць іх. І сказаў яму: столькі будзе ў цябе наступнікаў. </p><i> Ì vyveǔ âgo vonkì ì skazaǔ: paglâdzì na neba ì palìčy zorkì, kalì ty možaš palìčyc′ ìh. Ì skazaǔ âmu: stol′kì budze ǔ câbe nastupnìkaǔ. </i>


text:
<pb/>Абрам паверыў Госпаду, і Ён залічыў яму гэта ў праведнасьць. </p><i> Abram paveryǔ Gospadu, ì Ën zalìčyǔ âmu gèta ǔ pravednas′c′. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму: Я Гасподзь, Які вывеў цябе з Ура Халдэйскага, каб даць табе зямлю гэтую на валоданьне. </p><i> Ì skazaǔ âmu: Â Gaspodz′, Âkì vyveǔ câbe z Ura Haldèjskaga, kab dac′ tabe zâmlû gètuû na valodan′ne. </i>


text:
Ён сказаў: Валадару Госпадзе! па чым пазнаць мне, што я буду валодаць ёю? </p><i> Ën skazaǔ: Valadaru Gospadze! pa čym paznac′ mne, što â budu valodac′ ëû? </i>


text:
<pb/>Гасподзь сказаў яму: вазьмі Мне трохгадовую цялушку, трохгадовую казу, трохгадовага барана, галубку і маладога голуба. </p><i> Gaspodz′ skazaǔ âmu: vaz′mì Mne trohgadovuû câlušku, trohgadovuû kazu, trohgadovaga barana, galubku ì maladoga goluba. </i>


text:
Ён узяў іх, расьсек іх напалам і паклаў адну частку насупраць другое; толькі птушак не расьсек. </p><i> Ën uzâǔ ìh, ras′sek ìh napalam ì paklaǔ adnu častku nasuprac′ drugoe; tol′kì ptušak ne ras′sek. </i>


text:
І наляцелі на трупы драпежныя птушкі; але Абрам адганяў іх. </p><i> Ì nalâcelì na trupy drapežnyâ ptuškì; ale Abram adganâǔ ìh. </i>


text:
<pb/>Як заходзіла сонца, моцны сон апанаваў Абрама; і вось, апанаваў яго жах і змрок вялікі. </p><i> Âk zahodzìla sonca, mocny son apanavaǔ Abrama; ì vos′, apanavaǔ âgo žah ì zmrok vâlìkì. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Абраму: ведай, што нашчадкі твае будуць прыхаднямі ў не сваёй зямлі, і паняволяць іх і будуць прыгнятаць іх чатырыста гадоў; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Abramu: vedaj, što naščadkì tvae buduc′ pryhadnâmì ǔ ne svaëj zâmlì, ì panâvolâc′ ìh ì buduc′ prygnâtac′ ìh čatyrysta gadoǔ; </i>


text:
але Я ўчыню суд над народам, у якога яны будуць у няволі: пасьля гэтага яны выйдуць зь вялікай маёмасьцю; </p><i> ale Â ǔčynû sud nad narodam, u âkoga âny buduc′ u nâvolì: pas′lâ gètaga âny vyjduc′ z′ vâlìkaj maëmas′cû; </i>


text:
а ты адыдзеш да бацькоў тваіх у міры і будзеш пахаваны ў старасьці добрай; </p><i> a ty adydzeš da bac′koǔ tvaìh u mìry ì budzeš pahavany ǔ staras′cì dobraj; </i>


text:
у чацьвёртым родзе вернуцца яны сюды: бо мера беззаконьняў Амарэяў дагэтуль яшчэ не напоўнілася. </p><i> u čac′vërtym rodze vernucca âny sûdy: bo mera bezzakon′nâǔ Amarèâǔ dagètul′ âščè ne napoǔnìlasâ. </i>


text:
<pb/>Калі зайшло сонца і настала цемра, вось, дым як бы зь печы, і полымя агню прайшлі паміж расьсечанымі жывёламі. </p><i> Kalì zajšlo sonca ì nastala cemra, vos′, dym âk by z′ pečy, ì polymâ agnû prajšlì pamìž ras′sečanymì žyvëlamì. </i>


text:
У гэты дзень заключыў Гасподзь запавет з Абрамам, сказаўшы: нашчадкам тваім даю Я зямлю гэтую, ад ракі Егіпецкай да вялікай ракі, ракі Еўфрат: </p><i> U gèty dzen′ zaklûčyǔ Gaspodz′ zapavet z Abramam, skazaǔšy: naščadkam tvaìm daû Â zâmlû gètuû, ad rakì Egìpeckaj da vâlìkaj rakì, rakì Eǔfrat: </i>


text:
<pb/>Але Сара, Абрамава жонка, не нараджала яму. У яе была служанка Егіпцянка, на імя Агур. </p><i> Ale Sara, Abramava žonka, ne naradžala âmu. U âe byla služanka Egìpcânka, na ìmâ Agur. </i>


text:
І сказала Сара Абраму: вось, Гасподзь замкнуў чэрава маё, каб мне не раджаць; увайдзі ж да служанкі маёй: можа, я буду мець дзяцей ад яе. Абрам паслухаўся Сарыных слоў. </p><i> Ì skazala Sara Abramu: vos′, Gaspodz′ zamknuǔ čèrava maë, kab mne ne radžac′; uvajdzì ž da služankì maëj: moža, â budu mec′ dzâcej ad âe. Abram pasluhaǔsâ Sarynyh sloǔ. </i>


text:
<pb/>І ўзяла Сара, жонка Абрамава, Егіпцянку Агар, пасьля таго як прайшло дзесяць гадоў Абрамавых у зямлі Ханаанскай, і дала яе Абраму, мужу свайму, за жонку. </p><i> Ì ǔzâla Sara, žonka Abramava, Egìpcânku Agar, pas′lâ tago âk prajšlo dzesâc′ gadoǔ Abramavyh u zâmlì Hanaanskaj, ì dala âe Abramu, mužu svajmu, za žonku. </i>


text:
Ён увайшоў да Агары, і яна зачала. А ўбачыўшы, што зачала, яна пачала пагарджаць гаспадыняй сваёй. </p><i> Ën uvajšoǔ da Agary, ì âna začala. A ǔbačyǔšy, što začala, âna pačala pagardžac′ gaspadynâj svaëj. </i>


text:
І сказала Сара Абраму: у крыўдзе маёй ты вінаваты; я аддала служанку маю ва ўтробу тваю; а яна, угледзеўшы, што зачала, пачала пагарджаць мною; Гасподзь хай будзе судзьдзя паміж мною і табою. </p><i> Ì skazala Sara Abramu: u kryǔdze maëj ty vìnavaty; â addala služanku maû va ǔtrobu tvaû; a âna, ugledzeǔšy, što začala, pačala pagardžac′ mnoû; Gaspodz′ haj budze sudz′dzâ pamìž mnoû ì taboû. </i>


text:
<pb/>Абрам сказаў Сары: вось, служанка твая ў тваіх руках; рабі зь ёю, што табе заўгодна. І Сара пачала ўціскаць яе, і тая ўцякла ад яе. </p><i> Abram skazaǔ Sary: vos′, služanka tvaâ ǔ tvaìh rukah; rabì z′ ëû, što tabe zaǔgodna. Ì Sara pačala ǔcìskac′ âe, ì taâ ǔcâkla ad âe. </i>


text:
<pb/>І знайшоў яе анёл Гасподні каля крыніцы вады ў пустыні, каля крыніцы на дарозе да Сура. </p><i> Ì znajšoǔ âe anël Gaspodnì kalâ krynìcy vady ǔ pustynì, kalâ krynìcy na daroze da Sura. </i>


text:
І сказаў: Агар, служанка Сарына, адкуль ты прыйшла і куды ідзеш? Яна сказала: я бягу ад аблічча Сары, гаспадыні маёй. </p><i> Ì skazaǔ: Agar, služanka Saryna, adkul′ ty pryjšla ì kudy ìdzeš? Âna skazala: â bâgu ad ablìčča Sary, gaspadynì maëj. </i>


text:
<pb/>І сказаў ёй анёл Гасподні: множачы памножу нашчадкаў тваіх, так што нельга будзе і палічыць іх ад мноства. </p><i> Ì skazaǔ ëj anël Gaspodnì: množačy pamnožu naščadkaǔ tvaìh, tak što nel′ga budze ì palìčyc′ ìh ad mnostva. </i>


text:
І яшчэ сказаў ёй анёл Гасподні: вось, ты цяжарная, і народзіш сына, і дасі яму імя: Ізмаіл; бо пачуў Гасподзь пакуту тваю; </p><i> Ì âščè skazaǔ ëj anël Gaspodnì: vos′, ty câžarnaâ, ì narodzìš syna, ì dasì âmu ìmâ: Ìzmaìl; bo pačuǔ Gaspodz′ pakutu tvaû; </i>


text:
ён будзе сярод людзей дзікі асёл: <t>рукі яго на ўсіх, і рукі ўсіх на ім; жыцьме ён перад абліччам усіх братоў сваіх.</t> </p><i> ën budze sârod lûdzej dzìkì asël: <t>rukì âgo na ǔsìh, ì rukì ǔsìh na ìm; žyc′me ën perad ablìččam usìh bratoǔ svaìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>І назвала Госпада, Які гаварыў зь ёю, гэтым імем: Ты Бог, Які бачыць мяне. Бо сказала яна: праўда, я бачыла тут Таго, Які сьледам бачыць мяне.</t> </p><i> <t>Ì nazvala Gospada, Âkì gavaryǔ z′ ëû, gètym ìmem: Ty Bog, Âkì bačyc′ mâne. Bo skazala âna: praǔda, â bačyla tut Tago, Âkì s′ledam bačyc′ mâne.</t> </i>


text:
Таму крыніца тая называецца: Бэер-Лахай-Роі. Яна паміж Кадэсам і Барэдам. </p><i> Tamu krynìca taâ nazyvaecca: Bèer-Lahaj-Roì. Âna pamìž Kadèsam ì Barèdam. </i>


text:
Агар нарадзіла Абраму сына; і назваў імя сыну свайму, народжанаму ад Агары: Ізмаіл. </p><i> Agar naradzìla Abramu syna; ì nazvaǔ ìmâ synu svajmu, narodžanamu ad Agary: Ìzmaìl. </i>


text:
<pb/>Абраму было восемдзесят шэсьць гадоў, калі Агар нарадзіла Абраму Ізмаіла. </p><i> Abramu bylo vosemdzesât šès′c′ gadoǔ, kalì Agar naradzìla Abramu Ìzmaìla. </i>


text:
Абраму было дзевяноста дзевяць гадоў, і Гасподзь зьявіўся Абраму і сказаў яму: Я Бог Усемагутны; хадзі прад абліччам Маім і будзь беспахібны; </p><i> Abramu bylo dzevânosta dzevâc′ gadoǔ, ì Gaspodz′ z′âvìǔsâ Abramu ì skazaǔ âmu: Â Bog Usemagutny; hadzì prad ablìččam Maìm ì budz′ bespahìbny; </i>


text:
<pb/>і пастанаўлю запавет Мой паміж Мною і табою, і вельмі, вельмі памножу цябе. </p><i> ì pastanaǔlû zapavet Moj pamìž Mnoû ì taboû, ì vel′mì, vel′mì pamnožu câbe. </i>


text:
І ўпаў Абрам на аблічча сваё. Бог гаварыў зь ім далей і сказаў: </p><i> Ì ǔpaǔ Abram na ablìčča svaë. Bog gavaryǔ z′ ìm dalej ì skazaǔ: </i>


text:
<pb/>Я - вось запавет Мой з табою: ты будзеш бацька мноства народаў, </p><i> Â - vos′ zapavet Moj z taboû: ty budzeš bac′ka mnostva narodaǔ, </i>


text:
і ня будзеш ты болей звацца Абрамам, а будзе табе імя Абрагам, бо Я зраблю цябе бацькам мноства народаў; </p><i> ì nâ budzeš ty bolej zvacca Abramam, a budze tabe ìmâ Abragam, bo Â zrablû câbe bac′kam mnostva narodaǔ; </i>


text:
і вельмі, вельмі распладжу цябе, і выведу ад цябе народы, і цары пойдуць ад цябе; </p><i> ì vel′mì, vel′mì raspladžu câbe, ì vyvedu ad câbe narody, ì cary pojduc′ ad câbe; </i>


text:
і пастанаўлю запавет Мой паміж Мною і наступнікамі тваімі пасьля цябе ў роды іхнія, запавет вечны ў тым, што Я буду Богам тваім і нашчадкаў тваіх пасьля цябе; </p><i> ì pastanaǔlû zapavet Moj pamìž Mnoû ì nastupnìkamì tvaìmì pas′lâ câbe ǔ rody ìhnìâ, zapavet večny ǔ tym, što Â budu Bogam tvaìm ì naščadkaǔ tvaìh pas′lâ câbe; </i>


text:
і дам табе і нашчадкам тваім пасьля цябе зямлю, па якой ты вандруеш, усю зямлю Ханаанскую, у валоданьне вечнае; і буду ім Богам. </p><i> ì dam tabe ì naščadkam tvaìm pas′lâ câbe zâmlû, pa âkoj ty vandrueš, usû zâmlû Hanaanskuû, u valodan′ne večnae; ì budu ìm Bogam. </i>


text:
І сказаў Бог Абрагаму: ты ж датрымлівай запавет Мой, ты і наступнікі твае пасьля цябе ў роды іхнія. </p><i> Ì skazaǔ Bog Abragamu: ty ž datrymlìvaj zapavet Moj, ty ì nastupnìkì tvae pas′lâ câbe ǔ rody ìhnìâ. </i>


text:
<pb/>Гэта ёсьць запавет Мой, які вы павінны датрымліваць паміж Мною і вамі і паміж нашчадкамі тваімі пасьля цябе: хай будзе ў вас абрэзаны ўвесь мужчынскі пол; </p><i> Gèta ës′c′ zapavet Moj, âkì vy pavìnny datrymlìvac′ pamìž Mnoû ì vamì ì pamìž naščadkamì tvaìmì pas′lâ câbe: haj budze ǔ vas abrèzany ǔves′ mužčynskì pol; </i>


text:
абразайце крайнюю плоць вашу: і гэта будзе азнакаю запавету паміж Мною і вамі. </p><i> abrazajce krajnûû ploc′ vašu: ì gèta budze aznakaû zapavetu pamìž Mnoû ì vamì. </i>


text:
На восьмы дзень ад нараджэньня хай будзе абрэзана ў вас у роды вашыя кожнае дзіця мужчынскага полу, народжанае ў доме і купленае за срэбра ў якога-небудзь іншапляменца, якое не ад твайго семя. </p><i> Na vos′my dzen′ ad naradžèn′nâ haj budze abrèzana ǔ vas u rody vašyâ kožnae dzìcâ mužčynskaga polu, narodžanae ǔ dome ì kuplenae za srèbra ǔ âkoga-nebudz′ ìnšaplâmenca, âkoe ne ad tvajgo semâ. </i>


text:
Абавязкова хай будзе абрэзаны народжаны ў доме тваім і куплены за срэбра тваё, і будзе запавет Мой на целе вашым запаветам вечным. </p><i> Abavâzkova haj budze abrèzany narodžany ǔ dome tvaìm ì kupleny za srèbra tvaë, ì budze zapavet Moj na cele vašym zapavetam večnym. </i>


text:
А неабрэзаны мужчынскага полу, які не абрэжа крайняй плоці сваёй, вынішчыцца душа тая з народу свайго; ён парушыў запавет Мой. </p><i> A neabrèzany mužčynskaga polu, âkì ne abrèža krajnâj plocì svaëj, vynìščycca duša taâ z narodu svajgo; ën parušyǔ zapavet Moj. </i>


text:
І сказаў Бог Абрагаму: Сару, жонку тваю, не называй Сараю, а хай будзе імя ёй: Сарра; </p><i> Ì skazaǔ Bog Abragamu: Saru, žonku tvaû, ne nazyvaj Saraû, a haj budze ìmâ ëj: Sarra; </i>


text:
<pb/>Я дабраслаўляю яе і дам табе ад яе сына; дабраслаўляю яе, і пойдуць ад яе народы, і цары народаў пойдуць ад яе. </p><i> Â dabraslaǔlâû âe ì dam tabe ad âe syna; dabraslaǔlâû âe, ì pojduc′ ad âe narody, ì cary narodaǔ pojduc′ ad âe. </i>


text:
І ўпаў Абрагам на аблічча сваё, і сказаў сам сабе: няўжо ад стогадовага будзе сын? і Сарра, дзевяностагадовая, няўжо народзіць? </p><i> Ì ǔpaǔ Abragam na ablìčča svaë, ì skazaǔ sam sabe: nâǔžo ad stogadovaga budze syn? ì Sarra, dzevânostagadovaâ, nâǔžo narodzìc′? </i>


text:
<pb/>І сказаў Абрагам Богу: о, хоць бы Ізмаіл быў жывы прад абліччам Тваім! </p><i> Ì skazaǔ Abragam Bogu: o, hoc′ by Ìzmaìl byǔ žyvy prad ablìččam Tvaìm! </i>


text:
А Бог сказаў: менавіта Сарра, жонка твая, народзіць табе сына, і ты дасі яму імя: Ісаак; і пастанаўлю запавет Мой зь ім запаветам вечным, нашчадкам ягоным пасьля яго. </p><i> A Bog skazaǔ: menavìta Sarra, žonka tvaâ, narodzìc′ tabe syna, ì ty dasì âmu ìmâ: Ìsaak; ì pastanaǔlû zapavet Moj z′ ìm zapavetam večnym, naščadkam âgonym pas′lâ âgo. </i>


text:
<pb/>І пра Ізмаіла Я пачуў цябе: вось, Я дабраслаўляю яго, і выгадую яго, і вельмі, вельмі памножу; дванаццаць князёў народзяцца ад яго; і Я выведу ад яго вялікі народ. </p><i> Ì pra Ìzmaìla Â pačuǔ câbe: vos′, Â dabraslaǔlâû âgo, ì vygaduû âgo, ì vel′mì, vel′mì pamnožu; dvanaccac′ knâzëǔ narodzâcca ad âgo; ì Â vyvedu ad âgo vâlìkì narod. </i>


text:
Але запавет Мой пастанаўлю зь Ісаакам, якога народзіць табе Сарра ў гэты самы час на другі год. </p><i> Ale zapavet Moj pastanaǔlû z′ Ìsaakam, âkoga narodzìc′ tabe Sarra ǔ gèty samy čas na drugì god. </i>


text:
І Бог перастаў гаварыць з Абрагамам і ўзышоў ад яго. </p><i> Ì Bog perastaǔ gavaryc′ z Abragamam ì ǔzyšoǔ ad âgo. </i>


text:
І ўзяў Абрагам Ізмаіла, сына свайго, і ўсіх народжаных у доме сваім і ўсіх купленых за срэбра сваё, увесь мужчынскі пол людзей дома Абрагамавага, і абрэзаў крайнюю плоць у іх таго самага дня, як сказаў Яму Бог. </p><i> Ì ǔzâǔ Abragam Ìzmaìla, syna svajgo, ì ǔsìh narodžanyh u dome svaìm ì ǔsìh kuplenyh za srèbra svaë, uves′ mužčynskì pol lûdzej doma Abragamavaga, ì abrèzaǔ krajnûû ploc′ u ìh tago samaga dnâ, âk skazaǔ Âmu Bog. </i>


text:
<pb/>Абрагаму было дзевяноста дзевяць гадоў, калі была абрэзана крайняя плоць у яго. </p><i> Abragamu bylo dzevânosta dzevâc′ gadoǔ, kalì byla abrèzana krajnââ ploc′ u âgo. </i>


text:
А Ізмаілу, сыну ягонаму, было трынаццаць гадоў, калі была абрэзана крайняя плоць у яго. </p><i> A Ìzmaìlu, synu âgonamu, bylo trynaccac′ gadoǔ, kalì byla abrèzana krajnââ ploc′ u âgo. </i>


text:
Таго самага дня былі абрэзаны Абрагам і Ізмаіл, сын Ягоны, </p><i> Tago samaga dnâ bylì abrèzany Abragam ì Ìzmaìl, syn Âgony, </i>


text:
і зь ім абрэзаны быў увесь мужчынскі пол дома ягонага, народжаныя ў доме і купленыя за срэбра ў іншапляменцаў. </p><i> ì z′ ìm abrèzany byǔ uves′ mužčynskì pol doma âgonaga, narodžanyâ ǔ dome ì kuplenyâ za srèbra ǔ ìnšaplâmencaǔ. </i>


text:
І зьявіўся яму Гасподзь каля дубровы Мамрэ, калі ён сядзеў каля ўваходу ў намёт свой, у час дзённае сьпёкі. </p><i> Ì z′âvìǔsâ âmu Gaspodz′ kalâ dubrovy Mamrè, kalì ën sâdzeǔ kalâ ǔvahodu ǔ namët svoj, u čas dzënnae s′pëkì. </i>


text:
<pb/>Ён узьвёў вочы свае і зірнуў, і вось, тры мужы стаяць насупраць яго. Угледзеўшы, ён пабег насустрач ім ад уваходу ў намёт і пакланіўся да зямлі, </p><i> Ën uz′vëǔ vočy svae ì zìrnuǔ, ì vos′, try mužy staâc′ nasuprac′ âgo. Ugledzeǔšy, ën pabeg nasustrač ìm ad uvahodu ǔ namët ì paklanìǔsâ da zâmlì, </i>


text:
і сказаў: Валадару, калі я здабыў добрае ўпадабаньне прад вачамі Тваімі, не прайдзі міма раба Твайго; </p><i> ì skazaǔ: Valadaru, kalì â zdabyǔ dobrae ǔpadaban′ne prad vačamì Tvaìmì, ne prajdzì mìma raba Tvajgo; </i>


text:
<pb/>і прынясуць крыху вады, і абмыюць ногі вашыя; і адпачнеце пад гэтым дрэвам, </p><i> ì prynâsuc′ kryhu vady, ì abmyûc′ nogì vašyâ; ì adpačnece pad gètym drèvam, </i>


text:
а я прынясу хлеба, і вы падмацуеце сэрцы вашыя; пасьля ідзеце; як бо вы ідзяце міма раба вашага. Яны сказалі: зрабі так, як кажаш. </p><i> a â prynâsu hleba, ì vy padmacuece sèrcy vašyâ; pas′lâ ìdzece; âk bo vy ìdzâce mìma raba vašaga. Âny skazalì: zrabì tak, âk kažaš. </i>


text:
І пасьпяшаўся Абрагам у намёт да Сарры і сказаў: хутчэй замясі тры саты найлепшай мукі і зрабі праснакі. </p><i> Ì pas′pâšaǔsâ Abragam u namët da Sarry ì skazaǔ: hutčèj zamâsì try saty najlepšaj mukì ì zrabì prasnakì. </i>


text:
<pb/>І пабег Абрагам да статку, і ўзяў цялятка ласкавае і добрае, і даў хлопчыку, і той пасьпяшаўся прыгатаваць яго. </p><i> Ì pabeg Abragam da statku, ì ǔzâǔ câlâtka laskavae ì dobrae, ì daǔ hlopčyku, ì toj pas′pâšaǔsâ prygatavac′ âgo. </i>


text:
І ўзяў масла і малака і цялятка прыгатаванае і паставіў перад імі; а сам стаяў каля іх пад дрэвам. І яны елі. </p><i> Ì ǔzâǔ masla ì malaka ì câlâtka prygatavanae ì pastavìǔ perad ìmì; a sam staâǔ kalâ ìh pad drèvam. Ì âny elì. </i>


text:
І сказалі яму: дзе Сарра, жонка твая? Ён адказаў: тут, у намёце. </p><i> Ì skazalì âmu: dze Sarra, žonka tvaâ? Ën adkazaǔ: tut, u namëce. </i>


text:
<pb/>І сказаў адзін зь іх: я зноў буду ў цябе ў гэты самы час, і будзе сын у Сарры, жонкі тваёй. А Сарра слухала каля ўваходу ў намёт, за ім. </p><i> Ì skazaǔ adzìn z′ ìh: â znoǔ budu ǔ câbe ǔ gèty samy čas, ì budze syn u Sarry, žonkì tvaëj. A Sarra sluhala kalâ ǔvahodu ǔ namët, za ìm. </i>


text:
А Абрагам і Сарра былі старыя і ў веку сталым, і звычайнае ў жанчын у Сарры спынілася. </p><i> A Abragam ì Sarra bylì staryâ ì ǔ veku stalym, ì zvyčajnae ǔ žančyn u Sarry spynìlasâ. </i>


text:
Сарра ўнутрана засьмяялася, сказаўшы: ці мне, калі я пастарэла, мець гэтую ўцеху? і гаспадар мой стары. </p><i> Sarra ǔnutrana zas′mââlasâ, skazaǔšy: cì mne, kalì â pastarèla, mec′ gètuû ǔcehu? ì gaspadar moj stary. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Абрагаму: чаго гэта засьмяялася Сарра, сказаўшы: няўжо я сапраўды магу нарадзіць, калі я пастарэла? </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Abragamu: čago gèta zas′mââlasâ Sarra, skazaǔšy: nâǔžo â sapraǔdy magu naradzìc′, kalì â pastarèla? </i>


text:
<pb/>Ці ёсьць што цяжкае Госпаду? У назначаны час буду Я ў цябе на другі год, і будзе ў Сарры сын. </p><i> Cì ës′c′ što câžkae Gospadu? U naznačany čas budu Â ǔ câbe na drugì god, ì budze ǔ Sarry syn. </i>


text:
А Сарра ня прызналася, а сказала: я не сьмяялася. Бо яна спалохалася. Але Ён сказаў: не, ты сьмяялася. </p><i> A Sarra nâ pryznalasâ, a skazala: â ne s′mââlasâ. Bo âna spalohalasâ. Ale Ën skazaǔ: ne, ty s′mââlasâ. </i>


text:
І ўсталі тыя мужы і адтуль выправіліся да Садомы; а Абрагам пайшоў зь імі правесьці іх. </p><i> Ì ǔstalì tyâ mužy ì adtul′ vypravìlìsâ da Sadomy; a Abragam pajšoǔ z′ ìmì praves′cì ìh. </i>


text:
І сказаў Гасподзь: ці ўтою Я ад Абрагама, што хачу рабіць? </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: cì ǔtoû Â ad Abragama, što haču rabìc′? </i>


text:
Ад Абрагама, праўда, пойдзе народ вялікі і моцны, і дабраславяцца ў ім усе народы зямлі, </p><i> Ad Abragama, praǔda, pojdze narod vâlìkì ì mocny, ì dabraslavâcca ǔ ìm use narody zâmlì, </i>


text:
бо Я выбраў яго на тое, каб ён наказаў сынам сваім і дому свайму пасьля сябе, хадзіць шляхам Гасподнім, чынячы праўду і суд; і спраўдзіць Гасподзь над Абрагамам, што сказаў пра яго. </p><i> bo Â vybraǔ âgo na toe, kab ën nakazaǔ synam svaìm ì domu svajmu pas′lâ sâbe, hadzìc′ šlâham Gaspodnìm, čynâčy praǔdu ì sud; ì spraǔdzìc′ Gaspodz′ nad Abragamam, što skazaǔ pra âgo. </i>


text:
І сказаў Гасподзь: лямант Садомскі і Гаморскі, вялікі ён, і грэх іхні, цяжкі ён вельмі; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: lâmant Sadomskì ì Gamorskì, vâlìkì ën, ì grèh ìhnì, câžkì ën vel′mì; </i>


text:
<pb/>сыду і пагляджу, ці праўда яны паводзяцца так, які лямант на іх, што ўзыходзіць да Мяне, ці не; даведаюся. </p><i> sydu ì paglâdžu, cì praǔda âny pavodzâcca tak, âkì lâmant na ìh, što ǔzyhodzìc′ da Mâne, cì ne; davedaûsâ. </i>


text:
І павярнуліся мужы адтуль і пайшлі ў Садому; а Абрагам яшчэ стаяў прад абліччам Госпада. </p><i> Ì pavârnulìsâ mužy adtul′ ì pajšlì ǔ Sadomu; a Abragam âščè staâǔ prad ablìččam Gospada. </i>


text:
<pb/>І падышоў Абрагам і сказаў: няўжо ты загубіш праведнага зь бязбожным? </p><i> Ì padyšoǔ Abragam ì skazaǔ: nâǔžo ty zagubìš pravednaga z′ bâzbožnym? </i>


text:
магчыма, ёсьць у гэтым горадзе пяцьдзясят праведнікаў? няўжо Ты загубіш і не пашкадуеш месца гэтага дзеля пяцідзесяці праведнікаў? </p><i> magčyma, ës′c′ u gètym goradze pâc′dzâsât pravednìkaǔ? nâǔžo Ty zagubìš ì ne paškadueš mesca gètaga dzelâ pâcìdzesâcì pravednìkaǔ? </i>


text:
ня можа быць, каб Ты зрабіў так, каб Ты загубіў праведнага зь бязбожным, каб тое самае было з праведнікам, што і зь бязбожнікам, ня можа быць ад Цябе! Ці ж Судзьдзя ўсёй зямлі ўчыніць неправасудна? </p><i> nâ moža byc′, kab Ty zrabìǔ tak, kab Ty zagubìǔ pravednaga z′ bâzbožnym, kab toe samae bylo z pravednìkam, što ì z′ bâzbožnìkam, nâ moža byc′ ad Câbe! Cì ž Sudz′dzâ ǔsëj zâmlì ǔčynìc′ nepravasudna? </i>


text:
Гасподзь сказаў: калі Я знайду ў горадзе Садоме пяцьдзясят праведнікаў, дык я дзеля іх пашкадую ўсё месца гэта. </p><i> Gaspodz′ skazaǔ: kalì Â znajdu ǔ goradze Sadome pâc′dzâsât pravednìkaǔ, dyk â dzelâ ìh paškaduû ǔsë mesca gèta. </i>


text:
<pb/>Абрагам сказаў у адказ: вось, я адважыўся казаць Валадару, я, пыл і попел: </p><i> Abragam skazaǔ u adkaz: vos′, â advažyǔsâ kazac′ Valadaru, â, pyl ì popel: </i>


text:
<pb/>можа быць, да пяцідзесяці праведнікаў ня хопіць пяці, няўжо за недахоп пяці Ты вынішчыш увесь горад? Ён сказаў: ня вынішчу, калі знайду там сорак пяць. </p><i> moža byc′, da pâcìdzesâcì pravednìkaǔ nâ hopìc′ pâcì, nâǔžo za nedahop pâcì Ty vynìščyš uves′ gorad? Ën skazaǔ: nâ vynìšču, kalì znajdu tam sorak pâc′. </i>


text:
Абрагам гаварыў далей зь Ім і сказаў: можа быць, знойдзецца там сорак. Ён сказаў: не зраблю таго і дзеля сарака. </p><i> Abragam gavaryǔ dalej z′ Ìm ì skazaǔ: moža byc′, znojdzecca tam sorak. Ën skazaǔ: ne zrablû tago ì dzelâ saraka. </i>


text:
<pb/>І сказаў Абрагам: хай ня ўгневаецца Валадар, што я буду гаварыць: можа быць, знойдзецца там трыццаць? Ён сказаў: не зраблю, калі знойдзецца там трыццаць. </p><i> Ì skazaǔ Abragam: haj nâ ǔgnevaecca Valadar, što â budu gavaryc′: moža byc′, znojdzecca tam tryccac′? Ën skazaǔ: ne zrablû, kalì znojdzecca tam tryccac′. </i>


text:
<pb/>Абрагам сказаў: вось, я адважыўся казаць Валадару: можа быць, знойдзецца там дваццаць? Ён сказаў: ня вынішчу дзеля дваццаці. </p><i> Abragam skazaǔ: vos′, â advažyǔsâ kazac′ Valadaru: moža byc′, znojdzecca tam dvaccac′? Ën skazaǔ: nâ vynìšču dzelâ dvaccacì. </i>


text:
<pb/>Абрагам сказаў: хай ня ўгневаецца Валадар, што я скажу яшчэ адзін раз: можа быць, знойдзецца там дзесяць? Ён сказаў: ня вынішчу дзеля дзесяці. </p><i> Abragam skazaǔ: haj nâ ǔgnevaecca Valadar, što â skažu âščè adzìn raz: moža byc′, znojdzecca tam dzesâc′? Ën skazaǔ: nâ vynìšču dzelâ dzesâcì. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Гасподзь, перастаўшы гаварыць з Абрагамам: а Абрагам вярнуўся ў месца сваё. </p><i> Ì pajšoǔ Gaspodz′, perastaǔšy gavaryc′ z Abragamam: a Abragam vârnuǔsâ ǔ mesca svaë. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі тыя два анёлы ў Садому ўвечары, калі Лот сядзеў каля брамы Садомы. Лот убачыў і ўстаў, каб сустрэць іх, і пакланіўся тварам да зямлі </p><i> Ì pryjšlì tyâ dva anëly ǔ Sadomu ǔvečary, kalì Lot sâdzeǔ kalâ bramy Sadomy. Lot ubačyǔ ì ǔstaǔ, kab sustrèc′ ìh, ì paklanìǔsâ tvaram da zâmlì </i>


text:
<pb/>і сказаў: спадары мае! увайдзеце ў дом раба вашага і начуйце, і ўмыйце ногі вашыя, і ўстанеце раніцай і пойдзеце ў дарогу сваю. Але яны сказалі: не, мы начуем на вуліцы. </p><i> ì skazaǔ: spadary mae! uvajdzece ǔ dom raba vašaga ì načujce, ì ǔmyjce nogì vašyâ, ì ǔstanece ranìcaj ì pojdzece ǔ darogu svaû. Ale âny skazalì: ne, my načuem na vulìcy. </i>


text:
<pb/>Але ён моцна ўпрошваў іх; і яны пайшлі да яго і ўвайшлі ў дом ягоны. Ён зрабіў ім пачостку і сьпёк прэсны хлеб; і яны елі. </p><i> Ale ën mocna ǔprošvaǔ ìh; ì âny pajšlì da âgo ì ǔvajšlì ǔ dom âgony. Ën zrabìǔ ìm pačostku ì s′pëk prèsny hleb; ì âny elì. </i>


text:
<pb/>Яшчэ ня леглі яны спаць, як гарадзкія жыхары, Садомцы, ад маладога да старога, увесь люд з усіх канцоў горада, абступілі дом </p><i> Âščè nâ leglì âny spac′, âk garadzkìâ žyhary, Sadomcy, ad maladoga da staroga, uves′ lûd z usìh kancoǔ gorada, abstupìlì dom </i>


text:
і выклікалі Лота і казалі яму: дзе людзі, якія прыйшлі да цябе нанач? выведзі іх да нас; мы спазнаем іх. </p><i> ì vyklìkalì Lota ì kazalì âmu: dze lûdzì, âkìâ pryjšlì da câbe nanač? vyvedzì ìh da nas; my spaznaem ìh. </i>


text:
Лот выйшаў да іх да ўваходу і замкнуў за сабою дзьверы, </p><i> Lot vyjšaǔ da ìh da ǔvahodu ì zamknuǔ za saboû dz′very, </i>


text:
вось, у мяне дзьве дачкі, якія не спазналі мужчыны; лепей я выведу іх да вас, рабеце зь імі, што вам заўгодна; толькі людзям гэтым не рабеце нічога, бо яны прыйшлі пад дах дома майго. </p><i> vos′, u mâne dz′ve dačkì, âkìâ ne spaznalì mužčyny; lepej â vyvedu ìh da vas, rabece z′ ìmì, što vam zaǔgodna; tol′kì lûdzâm gètym ne rabece nìčoga, bo âny pryjšlì pad dah doma majgo. </i>


text:
Але яны сказалі: ідзі сюды. І сказалі: вось, прыхадзень, а хоча судзіць? цяпер мы горш учынім з табою, чым зь імі. І яны падступіліся да чалавека гэтага, да Лота, і падышлі, каб выламаць дзьверы. </p><i> Ale âny skazalì: ìdzì sûdy. Ì skazalì: vos′, pryhadzen′, a hoča sudzìc′? câper my gorš učynìm z taboû, čym z′ ìmì. Ì âny padstupìlìsâ da čalaveka gètaga, da Lota, ì padyšlì, kab vylamac′ dz′very. </i>


text:
<pb/>Тады мужы тыя працягнулі рукі свае, і ўвялі Лота да сябе ў дом, і дзьверы замкнулі; </p><i> Tady mužy tyâ pracâgnulì rukì svae, ì ǔvâlì Lota da sâbe ǔ dom, ì dz′very zamknulì; </i>


text:
<pb/>а людзей, якія былі каля ўваходу ў дом, уразілі сьлепатою, ад малога да вялікага, так што яны нацярпеліся, шукаючы выхаду. </p><i> a lûdzej, âkìâ bylì kalâ ǔvahodu ǔ dom, urazìlì s′lepatoû, ad maloga da vâlìkaga, tak što âny nacârpelìsâ, šukaûčy vyhadu. </i>


text:
Сказалі мужы тыя Лоту: хто ў цябе ёсьць яшчэ тут? ці зяць, ці твае сыны, ці твае дочкі, і хто б ні быў у цябе ў горадзе, усіх выведзі з гэтага месца, </p><i> Skazalì mužy tyâ Lotu: hto ǔ câbe ës′c′ âščè tut? cì zâc′, cì tvae syny, cì tvae dočkì, ì hto b nì byǔ u câbe ǔ goradze, usìh vyvedzì z gètaga mesca, </i>


text:
бо мы зьнішчым гэтае месца; бо вялікі лямант на жыхароў яго Госпаду, і Гасподзь паслаў нас зьнішчыць яго. </p><i> bo my z′nìščym gètae mesca; bo vâlìkì lâmant na žyharoǔ âgo Gospadu, ì Gaspodz′ paslaǔ nas z′nìščyc′ âgo. </i>


text:
І выйшаў Лот, і гаварыў зь зяцямі сваімі, якія бралі за сябе дачок ягоных, і сказаў: устаньце, выйдзіце з гэтага месца, бо Гасподзь зьнішчыць гэты горад. Але зяцям ягоным здалося, што ён жартуе. </p><i> Ì vyjšaǔ Lot, ì gavaryǔ z′ zâcâmì svaìmì, âkìâ bralì za sâbe dačok âgonyh, ì skazaǔ: ustan′ce, vyjdzìce z gètaga mesca, bo Gaspodz′ z′nìščyc′ gèty gorad. Ale zâcâm âgonym zdalosâ, što ën žartue. </i>


text:
<pb/>Калі ўзышла зара, анёлы пачалі прысьпешваць Лота, кажучы: устань, вазьмі жонку тваю і дзьвюх дачок тваіх, якія ў цябе, каб не загінуць табе за беззаконьні горада. </p><i> Kalì ǔzyšla zara, anëly pačalì prys′pešvac′ Lota, kažučy: ustan′, vaz′mì žonku tvaû ì dz′vûh dačok tvaìh, âkìâ ǔ câbe, kab ne zagìnuc′ tabe za bezzakon′nì gorada. </i>


text:
<pb/>І як што ён марудзіў, дык мужы тыя, зь літасьці да яго Гасподняй, узялі за руку яго і жонку і дзьвюх дачок ягоных, і вывелі яго, і паставілі яго па-за горадам. </p><i> Ì âk što ën marudzìǔ, dyk mužy tyâ, z′ lìtas′cì da âgo Gaspodnâj, uzâlì za ruku âgo ì žonku ì dz′vûh dačok âgonyh, ì vyvelì âgo, ì pastavìlì âgo pa-za goradam. </i>


text:
Калі ж вывелі іх вонкі, дык адзін зь іх сказаў: ратуй душу сваю; не азірайся і нідзе ня спыняйся ў навакольлі гэтым; ратуйся на гары, каб табе не загінуць. </p><i> Kalì ž vyvelì ìh vonkì, dyk adzìn z′ ìh skazaǔ: ratuj dušu svaû; ne azìrajsâ ì nìdze nâ spynâjsâ ǔ navakol′lì gètym; ratujsâ na gary, kab tabe ne zagìnuc′. </i>


text:
<pb/>Вось, раб Твой здабыў упадабаньне прад вачыма Тваімі, і вялікая літасьць Твая, якую Ты ўчыніў мне, што ўратаваў жыцьцё маё; але я не магу ратавацца на гары, каб не дагнала мяне бяда і мне не памерці: </p><i> Vos′, rab Tvoj zdabyǔ upadaban′ne prad vačyma Tvaìmì, ì vâlìkaâ lìtas′c′ Tvaâ, âkuû Ty ǔčynìǔ mne, što ǔratavaǔ žyc′cë maë; ale â ne magu ratavacca na gary, kab ne dagnala mâne bâda ì mne ne pamercì: </i>


text:
вось, бліжэй уцякаць у гэты горад, ён жа малы; пабягу я туды; ён жа малы; і захаваецца жыцьцё маё. </p><i> vos′, blìžèj ucâkac′ u gèty gorad, ën ža maly; pabâgu â tudy; ën ža maly; ì zahavaecca žyc′cë maë. </i>


text:
І сказаў яму: вось, на дагоду табе Я ўчыню і гэта: ня збуру горада, пра які ты кажаш; </p><i> Ì skazaǔ âmu: vos′, na dagodu tabe Â ǔčynû ì gèta: nâ zburu gorada, pra âkì ty kažaš; </i>


text:
<pb/>пасьпяшайся, ратуйся там: бо Я не магу ўчыніць дзеі, пакуль ты ня прыйдзеш туды. Таму і названы горад гэты: Сігор. </p><i> pas′pâšajsâ, ratujsâ tam: bo Â ne magu ǔčynìc′ dzeì, pakul′ ty nâ pryjdzeš tudy. Tamu ì nazvany gorad gèty: Sìgor. </i>


text:
Сонца ўзышло над зямлёю, і Лот прыйшоў у Сігор. </p><i> Sonca ǔzyšlo nad zâmlëû, ì Lot pryjšoǔ u Sìgor. </i>


text:
<pb/>І выліў Гасподзь на Садому і Гамору дажджом серку і агонь ад Госпада зь неба, </p><i> Ì vylìǔ Gaspodz′ na Sadomu ì Gamoru daždžom serku ì agon′ ad Gospada z′ neba, </i>


text:
і збурыў гарады гэтыя, і ўсё навакольле гэта, і ўсіх жыхароў гарадоў гэтых, і расьліны зямлі. </p><i> ì zburyǔ garady gètyâ, ì ǔsë navakol′le gèta, ì ǔsìh žyharoǔ garadoǔ gètyh, ì ras′lìny zâmlì. </i>


text:
А жонка Лотава за ім азірнулася і зрабілася саляным слупам. </p><i> A žonka Lotava za ìm azìrnulasâ ì zrabìlasâ salânym slupam. </i>


text:
І ўстаў Абрагам рана раніцай і пайшоў на месца, дзе стаяў прад абліччам Госпада; </p><i> Ì ǔstaǔ Abragam rana ranìcaj ì pajšoǔ na mesca, dze staâǔ prad ablìččam Gospada; </i>


text:
<pb/>і паглядзеў на Садому і Гамору і на ўсю прастору навакольля і ўбачыў: вось, дым падымаецца зь зямлі, як дым з вапельні. </p><i> ì paglâdzeǔ na Sadomu ì Gamoru ì na ǔsû prastoru navakol′lâ ì ǔbačyǔ: vos′, dym padymaecca z′ zâmlì, âk dym z vapel′nì. </i>


text:
І было, калі Бог зьнішчаў гарады навакольля гэтага, успомніў Бог пра Абрагама, і выслаў Лота спасярод зьнішчэньня, калі бурыў гарады, у якіх жыў Лот. </p><i> Ì bylo, kalì Bog z′nìščaǔ garady navakol′lâ gètaga, uspomnìǔ Bog pra Abragama, ì vyslaǔ Lota spasârod z′nìščèn′nâ, kalì buryǔ garady, u âkìh žyǔ Lot. </i>


text:
<pb/>І выйшаў Лот зь Сігора, і пачаў жыць у гары, і зь ім дзьве дачкі ягоныя, бо ён баяўся жыць у Сігоры. І жыў у пячоры, і зь ім дзьве дачкі ягоныя. </p><i> Ì vyjšaǔ Lot z′ Sìgora, ì pačaǔ žyc′ u gary, ì z′ ìm dz′ve dačkì âgonyâ, bo ën baâǔsâ žyc′ u Sìgory. Ì žyǔ u pâčory, ì z′ ìm dz′ve dačkì âgonyâ. </i>


text:
<pb/>І сказала старэйшая малодшай: бацька наш стары, і няма чалавека на зямлі, каб увайшоў да нас паводле звычаю ўсёй зямлі; </p><i> Ì skazala starèjšaâ malodšaj: bac′ka naš stary, ì nâma čalaveka na zâmlì, kab uvajšoǔ da nas pavodle zvyčaû ǔsëj zâmlì; </i>


text:
дык вось апоім бацьку нашага віном, і перасьпім зь ім, і адновім ад бацькі нашага племя. </p><i> dyk vos′ apoìm bac′ku našaga vìnom, ì peras′pìm z′ ìm, ì adnovìm ad bac′kì našaga plemâ. </i>


text:
І апаілі бацьку свайго віном у тую ноч; і ўвайшла старэйшая і спала з бацькам сваім; а ён ня ведаў, калі яна легла і калі ўстала. </p><i> Ì apaìlì bac′ku svajgo vìnom u tuû noč; ì ǔvajšla starèjšaâ ì spala z bac′kam svaìm; a ën nâ vedaǔ, kalì âna legla ì kalì ǔstala. </i>


text:
<pb/>На другі дзень старэйшая сказала малодшай: вось, я спала ўчора з бацькам маім; апоім яго віном і гэтае ночы; і ты ўвайдзі, сьпі зь ім, і адновім ад бацькі нашага племя. </p><i> Na drugì dzen′ starèjšaâ skazala malodšaj: vos′, â spala ǔčora z bac′kam maìm; apoìm âgo vìnom ì gètae nočy; ì ty ǔvajdzì, s′pì z′ ìm, ì adnovìm ad bac′kì našaga plemâ. </i>


text:
І апаілі бацьку свайго віном і гэтае ночы; і ўвайшла малодшая і спала зь ім; і ён ня ведаў, калі яна легла і калі ўстала. </p><i> Ì apaìlì bac′ku svajgo vìnom ì gètae nočy; ì ǔvajšla malodšaâ ì spala z′ ìm; ì ën nâ vedaǔ, kalì âna legla ì kalì ǔstala. </i>


text:
І зацяжарыліся абедзьве дачкі Лотавыя ад бацькі свайго; </p><i> Ì zacâžarylìsâ abedz′ve dačkì Lotavyâ ad bac′kì svajgo; </i>


text:
<pb/>і нарадзіла старэйшая сына і дала яму імя: Мааў. Ён бацька Маавіцянаў дагэтуль. </p><i> ì naradzìla starèjšaâ syna ì dala âmu ìmâ: Maaǔ. Ën bac′ka Maavìcânaǔ dagètul′. </i>


text:
І малодшая таксама нарадзіла сына і дала яму імя Бэн-Амі. Ён бацька Аманіцянаў дагэтуль. </p><i> Ì malodšaâ taksama naradzìla syna ì dala âmu ìmâ Bèn-Amì. Ën bac′ka Amanìcânaǔ dagètul′. </i>


text:
Абрагам падняўся адтуль на поўдзень і пасяліўся паміж Кадэсам і Сурам; і быў часова ў Герары. </p><i> Abragam padnâǔsâ adtul′ na poǔdzen′ ì pasâlìǔsâ pamìž Kadèsam ì Suram; ì byǔ časova ǔ Gerary. </i>


text:
<pb/>І сказаў Абрагам пра Сарру, жонку сваю: яна сястра мая. І паслаў Авімэлэх, цар Герарскі, і ўзяў Сарру. </p><i> Ì skazaǔ Abragam pra Sarru, žonku svaû: âna sâstra maâ. Ì paslaǔ Avìmèlèh, car Gerarskì, ì ǔzâǔ Sarru. </i>


text:
І прыйшоў Бог да Авімэлэха ўначы ў сьне і сказаў яму: вось, ты памрэш за жанчыну, якую ты ўзяў, бо яна мае мужа. </p><i> Ì pryjšoǔ Bog da Avìmèlèha ǔnačy ǔ s′ne ì skazaǔ âmu: vos′, ty pamrèš za žančynu, âkuû ty ǔzâǔ, bo âna mae muža. </i>


text:
<pb/>Авімэлэх жа не кранаў яе і сказаў: Уладару, няўжо Ты загубіш і невінаваты народ? </p><i> Avìmèlèh ža ne kranaǔ âe ì skazaǔ: Uladaru, nâǔžo Ty zagubìš ì nevìnavaty narod? </i>


text:
<pb/>ці ня сам ён сказаў мне: яна сястра мая? І яна сама сказала: ён брат мой. Я зрабіў гэта ў шчырасьці сэрца майго і ў чысьціні рук маіх. </p><i> cì nâ sam ën skazaǔ mne: âna sâstra maâ? Ì âna sama skazala: ën brat moj. Â zrabìǔ gèta ǔ ščyras′cì sèrca majgo ì ǔ čys′cìnì ruk maìh. </i>


text:
І сказаў яму Бог у сьне: і Я ведаю, што ты зрабіў гэта ў шчырасьці сэрца твайго, і ўтрымаў цябе ад грэху прад Мною, таму і не дапусьціў цябе дакрануцца да яе; </p><i> Ì skazaǔ âmu Bog u s′ne: ì Â vedaû, što ty zrabìǔ gèta ǔ ščyras′cì sèrca tvajgo, ì ǔtrymaǔ câbe ad grèhu prad Mnoû, tamu ì ne dapus′cìǔ câbe dakranucca da âe; </i>


text:
<pb/>а цяпер вярні жонку мужу, бо ён прарок і памоліцца за цябе, і ты будзеш жывы; а калі ня вернеш, дык ведай, што канечне памрэш ты і ўсе твае. </p><i> a câper vârnì žonku mužu, bo ën prarok ì pamolìcca za câbe, ì ty budzeš žyvy; a kalì nâ verneš, dyk vedaj, što kanečne pamrèš ty ì ǔse tvae. </i>


text:
І ўстаў Авімэлэх рана раніцай, і паклікаў усіх рабоў сваіх, і пераказаў усе словы гэтыя ў вушы іхнія; і людзі гэтыя вельмі напалохаліся. </p><i> Ì ǔstaǔ Avìmèlèh rana ranìcaj, ì paklìkaǔ usìh raboǔ svaìh, ì perakazaǔ use slovy gètyâ ǔ vušy ìhnìâ; ì lûdzì gètyâ vel′mì napalohalìsâ. </i>


text:
<pb/>І паклікаў Авімэлэх Абрагама і сказаў яму: што ты з намі зрабіў? чым зграшыў я супроць цябе, што навёў быў на мяне і на царства маё вялікі грэх? ты ўчыніў мне дзеі, якіх ня ўчыняюць. </p><i> Ì paklìkaǔ Avìmèlèh Abragama ì skazaǔ âmu: što ty z namì zrabìǔ? čym zgrašyǔ â suproc′ câbe, što navëǔ byǔ na mâne ì na carstva maë vâlìkì grèh? ty ǔčynìǔ mne dzeì, âkìh nâ ǔčynâûc′. </i>


text:
І сказаў Авімэлэх Абрагаму: які ты меў намер, калі ўчыняў гэтую дзею? </p><i> Ì skazaǔ Avìmèlèh Abragamu: âkì ty meǔ namer, kalì ǔčynâǔ gètuû dzeû? </i>


text:
Абрагам сказаў: я падумаў, што няма ў месцы гэтым страху Божага, і заб'юць мяне за жонку маю; </p><i> Abragam skazaǔ: â padumaǔ, što nâma ǔ mescy gètym strahu Božaga, ì zab'ûc′ mâne za žonku maû; </i>


text:
<pb/>ды яна і сапраўды сястра мне: яна дачка бацькі майго, толькі не дачка маці маёй; і зрабілася маёю жонкаю; </p><i> dy âna ì sapraǔdy sâstra mne: âna dačka bac′kì majgo, tol′kì ne dačka macì maëj; ì zrabìlasâ maëû žonkaû; </i>


text:
калі Бог павёў мяне вандраваць з дому бацькі майго, дык я сказаў ёй: зрабі мне гэтую ласку, у якое ні прыйдзем мы месца, усюды кажы пры мне: гэта брат мой. </p><i> kalì Bog pavëǔ mâne vandravac′ z domu bac′kì majgo, dyk â skazaǔ ëj: zrabì mne gètuû lasku, u âkoe nì pryjdzem my mesca, usûdy kažy pry mne: gèta brat moj. </i>


text:
І ўзяў Авімэлэх дробнага і буйнога быдла, і рабоў і рабыняў, і даў Абрагаму; і вярнуў яму Сарру, жонку ягоную. </p><i> Ì ǔzâǔ Avìmèlèh drobnaga ì bujnoga bydla, ì raboǔ ì rabynâǔ, ì daǔ Abragamu; ì vârnuǔ âmu Sarru, žonku âgonuû. </i>


text:
<pb/>І сказаў Авімэлэх: вось, зямля мая перад табою; жыві, дзе табе заўгодна. </p><i> Ì skazaǔ Avìmèlèh: vos′, zâmlâ maâ perad taboû; žyvì, dze tabe zaǔgodna. </i>


text:
І Сарры сказаў: вось, я даў брату твайму тысячу сікляў срэбра; вось, гэта табе покрывала на вочы перад усімі, хто з табою, і перад усімі ты апраўданая. </p><i> Ì Sarry skazaǔ: vos′, â daǔ bratu tvajmu tysâču sìklâǔ srèbra; vos′, gèta tabe pokryvala na vočy perad usìmì, hto z taboû, ì perad usìmì ty apraǔdanaâ. </i>


text:
<pb/>І памаліўся Абрагам Богу, і ацаліў Бог Авімэлэха, і жонку ягоную, і рабыняў ягоных, і яны пачалі радзіць; </p><i> Ì pamalìǔsâ Abragam Bogu, ì acalìǔ Bog Avìmèlèha, ì žonku âgonuû, ì rabynâǔ âgonyh, ì âny pačalì radzìc′; </i>


text:
<pb/>бо замкнуў Гасподзь кожнае чэрава ў доме Авімэлэха за Сарру, жонку Абрагамаву. </p><i> bo zamknuǔ Gaspodz′ kožnae čèrava ǔ dome Avìmèlèha za Sarru, žonku Abragamavu. </i>


text:
<pb/>І паглядзеў Гасподзь на Сарру, як сказаў; і зрабіў Гасподзь Сарры, як казаў. </p><i> Ì paglâdzeǔ Gaspodz′ na Sarru, âk skazaǔ; ì zrabìǔ Gaspodz′ Sarry, âk kazaǔ. </i>


text:
Сарра зачала і нарадзіла Абрагаму сына ў старасьці ягонай у час, пра які казаў яму Бог; </p><i> Sarra začala ì naradzìla Abragamu syna ǔ staras′cì âgonaj u čas, pra âkì kazaǔ âmu Bog; </i>


text:
і даў Абрагам імя свайму сыну, які нарадзіўся ў яго, якога нарадзіла яму Сарра: Ісаак; </p><i> ì daǔ Abragam ìmâ svajmu synu, âkì naradzìǔsâ ǔ âgo, âkoga naradzìla âmu Sarra: Ìsaak; </i>


text:
і абрэзаў Абрагам Ісаака сына свайго, на восьмы дзень, як наказаў яму Бог. </p><i> ì abrèzaǔ Abragam Ìsaaka syna svajgo, na vos′my dzen′, âk nakazaǔ âmu Bog. </i>


text:
Абрагаму было сто гадоў, калі нарадзіўся яму Ісаак, сын ягоны. </p><i> Abragamu bylo sto gadoǔ, kalì naradzìǔsâ âmu Ìsaak, syn âgony. </i>


text:
<pb/>І сказала Сарра: сьмех учыніў мне Бог; хто ні пачуе пра мяне, засьмяецца. </p><i> Ì skazala Sarra: s′meh učynìǔ mne Bog; hto nì pačue pra mâne, zas′mâecca. </i>


text:
І сказала; хто сказаў бы Абрагаму: Сарра будзе карміць дзяцей грудзьмі? бо ў старасьці яго я нарадзіла сына. </p><i> Ì skazala; hto skazaǔ by Abragamu: Sarra budze karmìc′ dzâcej grudz′mì? bo ǔ staras′cì âgo â naradzìla syna. </i>


text:
<pb/>Дзіця вырасла і аднята ад грудзей; і Абрагам наладзіў вялікую гасьціну ў той дзень, калі Ісаак адняты быў ад грудзей. </p><i> Dzìcâ vyrasla ì adnâta ad grudzej; ì Abragam naladzìǔ vâlìkuû gas′cìnu ǔ toj dzen′, kalì Ìsaak adnâty byǔ ad grudzej. </i>


text:
І ўбачыла Сарра, што сын Агары Егіпцянкі, якога яна нарадзіла Абрагаму, насьміхаецца, </p><i> Ì ǔbačyla Sarra, što syn Agary Egìpcânkì, âkoga âna naradzìla Abragamu, nas′mìhaecca, </i>


text:
і сказала Абрагаму: выгані гэтую рабыню і сына яе, бо ня спадкуе рабынін сын гэты з сынам маім Ісаакам. </p><i> ì skazala Abragamu: vyganì gètuû rabynû ì syna âe, bo nâ spadkue rabynìn syn gèty z synam maìm Ìsaakam. </i>


text:
<pb/>І здалося гэта Абрагаму даволі няпрыемным дзеля сына ягонага. </p><i> Ì zdalosâ gèta Abragamu davolì nâpryemnym dzelâ syna âgonaga. </i>


text:
Але Бог сказаў Абрагаму: не засмучайся за хлопчыка і рабыню тваю; ва ўсім, што скажа табе Сарра, слухайся голасу яе, бо ў Ісааку назавецца табе семя; </p><i> Ale Bog skazaǔ Abragamu: ne zasmučajsâ za hlopčyka ì rabynû tvaû; va ǔsìm, što skaža tabe Sarra, sluhajsâ golasu âe, bo ǔ Ìsaaku nazavecca tabe semâ; </i>


text:
і ад сына рабынінага Я выведу, бо ён семя тваё. </p><i> ì ad syna rabynìnaga Â vyvedu, bo ën semâ tvaë. </i>


text:
<pb/>Абрагам устаў з самае раніцы, і ўзяў хлеба і мех вады, і даў Агары, паклаўшы ёй на плечы, і хлопчыка, і адпусьціў яе. Яна пайшла і заблудзілася ў пустыні Вірсавіі; </p><i> Abragam ustaǔ z samae ranìcy, ì ǔzâǔ hleba ì meh vady, ì daǔ Agary, paklaǔšy ëj na plečy, ì hlopčyka, ì adpus′cìǔ âe. Âna pajšla ì zabludzìlasâ ǔ pustynì Vìrsavìì; </i>


text:
і ня стала вады ў меху, і яна пакінула хлопчыка пад адным кустом </p><i> ì nâ stala vady ǔ mehu, ì âna pakìnula hlopčyka pad adnym kustom </i>


text:
і пайшла, села зводдаль, на аддалі аднаго стрэлу з лука. Бо яна сказала: не хачу бачыць сьмерці хлопчыка. І яна села насупраць, і заенчыла, і плакала; </p><i> ì pajšla, sela zvoddal′, na addalì adnago strèlu z luka. Bo âna skazala: ne haču bačyc′ s′mercì hlopčyka. Ì âna sela nasuprac′, ì zaenčyla, ì plakala; </i>


text:
<pb/>і пачуў Бог голас хлопчыка; і анёл Божы зь неба паклікаў Агар і сказаў ёй: што з табою, Агар? ня бойся; Бог пачуў хлопчыкаў голас адтуль, дзе ён быў; </p><i> ì pačuǔ Bog golas hlopčyka; ì anël Božy z′ neba paklìkaǔ Agar ì skazaǔ ëj: što z taboû, Agar? nâ bojsâ; Bog pačuǔ hlopčykaǔ golas adtul′, dze ën byǔ; </i>


text:
устань, падымі хлопчыка і вазьмі яго за руку, бо Я выведу зь яго вялікі народ. </p><i> ustan′, padymì hlopčyka ì vaz′mì âgo za ruku, bo Â vyvedu z′ âgo vâlìkì narod. </i>


text:
І Бог адкрыў вочы яе, і яна ўбачыла калодзеж з вадою, і пайшла, наліла ў мех вады і напаіла хлопчыка. </p><i> Ì Bog adkryǔ vočy âe, ì âna ǔbačyla kalodzež z vadoû, ì pajšla, nalìla ǔ meh vady ì napaìla hlopčyka. </i>


text:
<pb/>І Бог быў з хлопчыкам; і ён вырас, і пачаў жыць у пустыні, і зрабіўся лучнікам. </p><i> Ì Bog byǔ z hlopčykam; ì ën vyras, ì pačaǔ žyc′ u pustynì, ì zrabìǔsâ lučnìkam. </i>


text:
Ён жыў у пустыні Фаран; і маці ягоная ўзяла яму жонку зь зямлі Егіпецкай. </p><i> Ën žyǔ u pustynì Faran; ì macì âgonaâ ǔzâla âmu žonku z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
<pb/>І было ў той час, Авімэлэх, зь Фіхолам, ваеначальнікам сваім, сказаў Абрагаму: з табою Бог ва ўсім, што ты ні робіш; </p><i> Ì bylo ǔ toj čas, Avìmèlèh, z′ Fìholam, vaenačal′nìkam svaìm, skazaǔ Abragamu: z taboû Bog va ǔsìm, što ty nì robìš; </i>


text:
і цяпер прысягні мне тут Богам, што ты не пакрыўдзіш ні мяне, ні сына майго, ні ўнука майго; і як добра я паводзіўся з табою, так і ты будзеш паводзіцца са мною і зямлёю, у якой ты гасьцюеш. </p><i> ì câper prysâgnì mne tut Bogam, što ty ne pakryǔdzìš nì mâne, nì syna majgo, nì ǔnuka majgo; ì âk dobra â pavodzìǔsâ z taboû, tak ì ty budzeš pavodzìcca sa mnoû ì zâmlëû, u âkoj ty gas′cûeš. </i>


text:
І Абрагам дакараў Авімэлэха за калодзеж з вадою, які адабралі Авімэлэхавыя рабы. </p><i> Ì Abragam dakaraǔ Avìmèlèha za kalodzež z vadoû, âkì adabralì Avìmèlèhavyâ raby. </i>


text:
А Авімэлэх сказаў праўду: ня ведаю, хто гэта зрабіў, і ты не сказаў мне; я нават і ня чуў дагэтуль. </p><i> A Avìmèlèh skazaǔ praǔdu: nâ vedaû, hto gèta zrabìǔ, ì ty ne skazaǔ mne; â navat ì nâ čuǔ dagètul′. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Абрагам дробнага і буйнога быдла і даў Авімэлэху, і яны абодва спрымірыліся. </p><i> Ì ǔzâǔ Abragam drobnaga ì bujnoga bydla ì daǔ Avìmèlèhu, ì âny abodva sprymìrylìsâ. </i>


text:
І паставіў Абрагам сем ягнят са статку дробнага быдла асобна. </p><i> Ì pastavìǔ Abragam sem âgnât sa statku drobnaga bydla asobna. </i>


text:
А Авімэлэх сказаў Абрагаму: навошта тут гэтыя сем ягнят, якіх ты паставіў асобна? </p><i> A Avìmèlèh skazaǔ Abragamu: navošta tut gètyâ sem âgnât, âkìh ty pastavìǔ asobna? </i>


text:
Абрагам сказаў: сем ягнят гэтых вазьмі з рукі маёй, каб яны былі мне сьведчаньнем, што я выкапаў гэты калодзеж. </p><i> Abragam skazaǔ: sem âgnât gètyh vaz′mì z rukì maëj, kab âny bylì mne s′vedčan′nem, što â vykapaǔ gèty kalodzež. </i>


text:
Таму і назваў ён гэтае месца: Вірсавія, бо тут абодва яны прысягнулі </p><i> Tamu ì nazvaǔ ën gètae mesca: Vìrsavìâ, bo tut abodva âny prysâgnulì </i>


text:
<pb/>і спрымірыліся ў Вірсавіі. І ўстаў Авімэлэх, і Фіхол, ваеначальнік ягоны, і вярнуліся ў зямлю Філістымскую. </p><i> ì sprymìrylìsâ ǔ Vìrsavìì. Ì ǔstaǔ Avìmèlèh, ì Fìhol, vaenačal′nìk âgony, ì vârnulìsâ ǔ zâmlû Fìlìstymskuû. </i>


text:
І пасадзіў Абрагам каля Вірсавіі гай і заклікаў там імя Госпада, Бога Вечнага. </p><i> Ì pasadzìǔ Abragam kalâ Vìrsavìì gaj ì zaklìkaǔ tam ìmâ Gospada, Boga Večnaga. </i>


text:
І жыў Абрагам у зямлі Філістымскай, як прыхадзень, шмат дзён. </p><i> Ì žyǔ Abragam u zâmlì Fìlìstymskaj, âk pryhadzen′, šmat dzën. </i>


text:
<pb/>І было, пасьля гэтых падзей Бог спакушаў Абрагама і сказаў яму: Абрагаме! Ён сказаў: вось я. </p><i> Ì bylo, pas′lâ gètyh padzej Bog spakušaǔ Abragama ì skazaǔ âmu: Abragame! Ën skazaǔ: vos′ â. </i>


text:
Бог сказаў: вазьмі сына твайго, адзінага твайго, якога ты любіш, Ісаака; і ідзі ў зямлю Морыя і там прынясі яго на цэласпаленьне на адной з гор, пра якую Я скажу табе. </p><i> Bog skazaǔ: vaz′mì syna tvajgo, adzìnaga tvajgo, âkoga ty lûbìš, Ìsaaka; ì ìdzì ǔ zâmlû Moryâ ì tam prynâsì âgo na cèlaspalen′ne na adnoj z gor, pra âkuû Â skažu tabe. </i>


text:
<pb/>Абрагам устаў з самага рана, асядлаў асла свайго, узяў з сабою двух падлеткаў сваіх і Ісаака, сына свайго; накалоў дроў на цэласпаленьне і ўстаўшы пайшоў да месца, пра якое сказаў яму Бог. </p><i> Abragam ustaǔ z samaga rana, asâdlaǔ asla svajgo, uzâǔ z saboû dvuh padletkaǔ svaìh ì Ìsaaka, syna svajgo; nakaloǔ droǔ na cèlaspalen′ne ì ǔstaǔšy pajšoǔ da mesca, pra âkoe skazaǔ âmu Bog. </i>


text:
<pb/>На трэці дзень Абрагам узьвёў вочы свае і ўбачыў тое месца здалёк. </p><i> Na trècì dzen′ Abragam uz′vëǔ vočy svae ì ǔbačyǔ toe mesca zdalëk. </i>


text:
І сказаў Абрагам падлеткам сваім: застаньцеся тут з аслом; а я і сын пойдзем туды і паклонімся, і вернемся да вас. </p><i> Ì skazaǔ Abragam padletkam svaìm: zastan′cesâ tut z aslom; a â ì syn pojdzem tudy ì paklonìmsâ, ì vernemsâ da vas. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Абрагам дровы на цэласпаленьне і паклаў на Ісаака, сына свайго; узяў у рукі агонь і нож, і пайшлі абодва разам. </p><i> Ì ǔzâǔ Abragam drovy na cèlaspalen′ne ì paklaǔ na Ìsaaka, syna svajgo; uzâǔ u rukì agon′ ì nož, ì pajšlì abodva razam. </i>


text:
І пачаў Ісаак гаварыць Абрагаму, бацьку свайму, і сказаў: бацька мой! Ён адказаў: вось я, сыне мой. Ён сказаў: вось агонь і дровы, дзе ж ягня на цэласпаленьне? </p><i> Ì pačaǔ Ìsaak gavaryc′ Abragamu, bac′ku svajmu, ì skazaǔ: bac′ka moj! Ën adkazaǔ: vos′ â, syne moj. Ën skazaǔ: vos′ agon′ ì drovy, dze ž âgnâ na cèlaspalen′ne? </i>


text:
Абрагам сказаў: Бог нагледзіць сабе ягня на цэласпаленьне, сыне мой. І яны ішлі абодва разам </p><i> Abragam skazaǔ: Bog nagledzìc′ sabe âgnâ na cèlaspalen′ne, syne moj. Ì âny ìšlì abodva razam </i>


text:
<pb/>і прыйшлі на месца, пра якое сказаў яму Бог; і зладзіў там Абрагам ахвярнік, расклаў дровы і, зьвязаўшы сына свайго Ісаака, паклаў яго на ахвярнік паўзьверх дроў. </p><i> ì pryjšlì na mesca, pra âkoe skazaǔ âmu Bog; ì zladzìǔ tam Abragam ahvârnìk, rasklaǔ drovy ì, z′vâzaǔšy syna svajgo Ìsaaka, paklaǔ âgo na ahvârnìk paǔz′verh droǔ. </i>


text:
І падняў Абрагам руку сваю і ўзяў нож, каб закалоць сына свайго. </p><i> Ì padnâǔ Abragam ruku svaû ì ǔzâǔ nož, kab zakaloc′ syna svajgo. </i>


text:
Але анёл Гасподні заклікаў яго зь неба і сказаў: Абрагаме! Абрагаме! Ён сказаў: вось я. </p><i> Ale anël Gaspodnì zaklìkaǔ âgo z′ neba ì skazaǔ: Abragame! Abragame! Ën skazaǔ: vos′ â. </i>


text:
Анёл сказаў: не падымай рукі тваёй на хлопчыка, і не рабі зь ім нічога; бо цяпер Я ведаю, што баішся ты Бога і не пашкадаваў сына твайго, адзінага твайго, дзеля Мяне. </p><i> Anël skazaǔ: ne padymaj rukì tvaëj na hlopčyka, ì ne rabì z′ ìm nìčoga; bo câper Â vedaû, što baìšsâ ty Boga ì ne paškadavaǔ syna tvajgo, adzìnaga tvajgo, dzelâ Mâne. </i>


text:
<pb/>І ўзьвёў Абрагам вочы свае і ўбачыў: і вось, за табою баран, які заблытаўся ў гушчобе рагамі сваімі. Абрагам пайшоў, узяў барана і прынёс яго на цэласпаленьне замест сына свайго. </p><i> Ì ǔz′vëǔ Abragam vočy svae ì ǔbačyǔ: ì vos′, za taboû baran, âkì zablytaǔsâ ǔ guščobe ragamì svaìmì. Abragam pajšoǔ, uzâǔ barana ì prynës âgo na cèlaspalen′ne zamest syna svajgo. </i>


text:
І даў Абрагам назву месцу таму: Ягова-ірэ. Таму і сёньня гаворыцца: на гары Яговы ўгледзіцца. </p><i> Ì daǔ Abragam nazvu mescu tamu: Âgova-ìrè. Tamu ì sën′nâ gavorycca: na gary Âgovy ǔgledzìcca. </i>


text:
<pb/>І другі раз заклікаў анёл Гасподні зь неба </p><i> Ì drugì raz zaklìkaǔ anël Gaspodnì z′ neba </i>


text:
і сказаў: Сабою прысягаю, кажа Гасподзь, што так, як ты зрабіў гэта і не пашкадаваў сына твайго, адзінага твайго, </p><i> ì skazaǔ: Saboû prysâgaû, kaža Gaspodz′, što tak, âk ty zrabìǔ gèta ì ne paškadavaǔ syna tvajgo, adzìnaga tvajgo, </i>


text:
дык Я дабраслаўляючы дабраслаўлю цябе і множачы памножу семя тваё гарадамі ворагаў сваіх; </p><i> dyk Â dabraslaǔlâûčy dabraslaǔlû câbe ì množačy pamnožu semâ tvaë garadamì voragaǔ svaìh; </i>


text:
і дабраславяцца ў семені тваім усе народы зямлі за тое, што ты паслухаўся голасу Майго. </p><i> ì dabraslavâcca ǔ semenì tvaìm use narody zâmlì za toe, što ty pasluhaǔsâ golasu Majgo. </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Абрагам да хлопчыкаў сваіх, і ўсталі і пайшлі разам у Вірсавію; і жыў Абрагам у Вірсавіі. </p><i> Ì vârnuǔsâ Abragam da hlopčykaǔ svaìh, ì ǔstalì ì pajšlì razam u Vìrsavìû; ì žyǔ Abragam u Vìrsavìì. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтых падзей Абрагаму абвясьцілі, сказаўшы: вось, і Мілка нарадзіла Нахору, брату твайму, сыноў: </p><i> Pas′lâ gètyh padzej Abragamu abvâs′cìlì, skazaǔšy: vos′, ì Mìlka naradzìla Nahoru, bratu tvajmu, synoǔ: </i>


text:
Уца, першынца ягонага, Вуза, брата гэтаму, Кемуіла, бацьку Арамавага, </p><i> Uca, peršynca âgonaga, Vuza, brata gètamu, Kemuìla, bac′ku Aramavaga, </i>


text:
ад Ватуіла нарадзілася Рэбэка. Васьмёх гэтых нарадзіла Мілка Нахору, брату Абрагамаваму; </p><i> ad Vatuìla naradzìlasâ Rèbèka. Vas′mëh gètyh naradzìla Mìlka Nahoru, bratu Abragamavamu; </i>


text:
і наложніца ягоная, якую звалі Рэума, таксама нарадзіла Тэваха, Гахама, Тахаша і Мааху. </p><i> ì naložnìca âgonaâ, âkuû zvalì Rèuma, taksama naradzìla Tèvaha, Gahama, Tahaša ì Maahu. </i>


text:
<pb/>Жыцьця Саррынага было сто дваццаць сем гадоў: вось гады жыцьця Саррынага: </p><i> Žyc′câ Sarrynaga bylo sto dvaccac′ sem gadoǔ: vos′ gady žyc′câ Sarrynaga: </i>


text:
і памерла Сарра ў Кірыят-Арбе, што сёньня Хэўрон, у зямлі Ханаанскай. І прыйшоў Абрагам галасіць па Сарры і аплакваць яе. </p><i> ì pamerla Sarra ǔ Kìryât-Arbe, što sën′nâ Hèǔron, u zâmlì Hanaanskaj. Ì pryjšoǔ Abragam galasìc′ pa Sarry ì aplakvac′ âe. </i>


text:
<pb/>І адышоў Абрагам ад памерлай сваёй, і казаў сынам Хэтавым, і сказаў: </p><i> Ì adyšoǔ Abragam ad pamerlaj svaëj, ì kazaǔ synam Hètavym, ì skazaǔ: </i>


text:
я ў вас прыхадзень і пасяленец: дайце мне ва ўласнасьць месца пад магілу паміж вамі, каб мне памерлую маю пахаваць ад вачэй маіх. </p><i> â ǔ vas pryhadzen′ ì pasâlenec: dajce mne va ǔlasnas′c′ mesca pad magìlu pamìž vamì, kab mne pamerluû maû pahavac′ ad vačèj maìh. </i>


text:
<pb/>Сыны Хэта адказвалі Абрагаму і сказалі яму: </p><i> Syny Hèta adkazvalì Abragamu ì skazalì âmu: </i>


text:
паслухай нас, спадару наш; ты князь Божы сярод нас; у найлепшым з нашых пахвальных месцаў пахавай памерлую тваю; ніхто з нас не адмовіць табе пахавальнага месца, дзеля пахаваньня памерлай тваёй. </p><i> pasluhaj nas, spadaru naš; ty knâz′ Božy sârod nas; u najlepšym z našyh pahval′nyh mescaǔ pahavaj pamerluû tvaû; nìhto z nas ne admovìc′ tabe pahaval′naga mesca, dzelâ pahavan′nâ pamerlaj tvaëj. </i>


text:
<pb/>Абрагам устаў і пакланіўся люду зямлі той, сынам Хэтавым; </p><i> Abragam ustaǔ ì paklanìǔsâ lûdu zâmlì toj, synam Hètavym; </i>


text:
і казаў і сказаў: калі вы згодныя, каб я пахаваў памерлую маю, дык паслухайце мяне, папрасеце за мяне Эфрона сына Цахаравага, </p><i> ì kazaǔ ì skazaǔ: kalì vy zgodnyâ, kab â pahavaǔ pamerluû maû, dyk pasluhajce mâne, paprasece za mâne Èfrona syna Caharavaga, </i>


text:
каб ён аддаў мне пячору Махпэлу, якая ў яго на канцы поля ягонага, каб за дастатковую цану аддаць яе мне сярод вас, ва ўласнасьць дзеля пахаваньня. </p><i> kab ën addaǔ mne pâčoru Mahpèlu, âkaâ ǔ âgo na kancy polâ âgonaga, kab za dastatkovuû canu addac′ âe mne sârod vas, va ǔlasnas′c′ dzelâ pahavan′nâ. </i>


text:
<pb/>А Эфрон сядзеў сярод сыноў Хэтавых. І адказваў Эфрон Хэтэянін Абрагаму ў вушы сыноў Хэта, усіх, хто ўваходзіў у браму горада ягонага, і сказаў: </p><i> A Èfron sâdzeǔ sârod synoǔ Hètavyh. Ì adkazvaǔ Èfron Hètèânìn Abragamu ǔ vušy synoǔ Hèta, usìh, hto ǔvahodzìǔ u bramu gorada âgonaga, ì skazaǔ: </i>


text:
не, спадару мой, паслухай мяне: я даю табе поле і пячору, якая на ім, даю табе, перад вачыма сыноў народу майго табе яе, пахавай памерлую тваю. </p><i> ne, spadaru moj, pasluhaj mâne: â daû tabe pole ì pâčoru, âkaâ na ìm, daû tabe, perad vačyma synoǔ narodu majgo tabe âe, pahavaj pamerluû tvaû. </i>


text:
<pb/>Абрагам пакланіўся перад людзьмі зямлі той </p><i> Abragam paklanìǔsâ perad lûdz′mì zâmlì toj </i>


text:
і казаў Эфрону ў вушы люду зямлі той і сказаў: калі паслухаешся, я даю табе за поле срэбра; вазьмі ў мяне, і я пахаваю там памерлую маю. </p><i> ì kazaǔ Èfronu ǔ vušy lûdu zâmlì toj ì skazaǔ: kalì pasluhaešsâ, â daû tabe za pole srèbra; vaz′mì ǔ mâne, ì â pahavaû tam pamerluû maû. </i>


text:
спадару мой! паслухай мяне: зямля каштуе чатырыста сікляў срэбра; мне і табе што гэта? пахавай памерлую тваю. </p><i> spadaru moj! pasluhaj mâne: zâmlâ kaštue čatyrysta sìklâǔ srèbra; mne ì tabe što gèta? pahavaj pamerluû tvaû. </i>


text:
<pb/>Абрагам выслухаў Эфрона; і наважыў Абрагам Эфрону срэбра, колькі ён абвясьціў у вушы сынам Хэтавым, чатырыста сікляў срэбра, якое ходзіць у купцоў. </p><i> Abragam vysluhaǔ Èfrona; ì navažyǔ Abragam Èfronu srèbra, kol′kì ën abvâs′cìǔ u vušy synam Hètavym, čatyrysta sìklâǔ srèbra, âkoe hodzìc′ u kupcoǔ. </i>


text:
<pb/>І сталася поле Эфронавае, якое каля Махпэлы, насупраць Мамрэ, поле і пячора, якая на ім і ўсе дрэвы на полі, ва ўсіх межах яго навакол, </p><i> Ì stalasâ pole Èfronavae, âkoe kalâ Mahpèly, nasuprac′ Mamrè, pole ì pâčora, âkaâ na ìm ì ǔse drèvy na polì, va ǔsìh mežah âgo navakol, </i>


text:
валоданьнем Абрагамавым перад вачыма сыноў Хэта, усіх, хто ўваходзіць у браму горада ягонага. </p><i> valodan′nem Abragamavym perad vačyma synoǔ Hèta, usìh, hto ǔvahodzìc′ u bramu gorada âgonaga. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага Абрагам пахаваў Сарру, жонку сваю, у пячоры на полі ў Махпэле, насупраць Мамрэ, што сёньня Хэўрон у зямлі Ханаанскай. </p><i> Pas′lâ gètaga Abragam pahavaǔ Sarru, žonku svaû, u pâčory na polì ǔ Mahpèle, nasuprac′ Mamrè, što sën′nâ Hèǔron u zâmlì Hanaanskaj. </i>


text:
Так дасталіся Абрагаму ад сыноў Хэтавых поле і пячора, якая на ім, ва ўласнасьць пад пахаваньне. </p><i> Tak dastalìsâ Abragamu ad synoǔ Hètavyh pole ì pâčora, âkaâ na ìm, va ǔlasnas′c′ pad pahavan′ne. </i>


text:
<pb/>Абрагам быў ужо стары і ў сталым веку. Гасподзь дабраславіў Абрагама ўсім. </p><i> Abragam byǔ užo stary ì ǔ stalym veku. Gaspodz′ dabraslavìǔ Abragama ǔsìm. </i>


text:
І сказаў Абрагам рабу свайму, старэйшаму ў доме ягоным, кіроўцу ўсім, што ў яго было: пакладзі руку тваю пад сьцягно маё </p><i> Ì skazaǔ Abragam rabu svajmu, starèjšamu ǔ dome âgonym, kìroǔcu ǔsìm, što ǔ âgo bylo: pakladzì ruku tvaû pad s′câgno maë </i>


text:
і запрысягніся мне Госпадам, Богам неба і Богам зямлі, што ты ня возьмеш сыну майму жонкі з дачок Хананэяў, сярод якіх я жыву; </p><i> ì zaprysâgnìsâ mne Gospadam, Bogam neba ì Bogam zâmlì, što ty nâ voz′meš synu majmu žonkì z dačok Hananèâǔ, sârod âkìh â žyvu; </i>


text:
а пойдзеш у зямлю маю, на радзіму маю, і возьмеш жонку сыну майму Ісааку. </p><i> a pojdzeš u zâmlû maû, na radzìmu maû, ì voz′meš žonku synu majmu Ìsaaku. </i>


text:
<pb/>Раб сказаў яму: можа стацца, не захоча жанчына ісьці са мною ў гэтую зямлю; ці павінен я вярнуць сына твайго ў зямлю, зь якое ты выйшаў? </p><i> Rab skazaǔ âmu: moža stacca, ne zahoča žančyna ìs′cì sa mnoû ǔ gètuû zâmlû; cì pavìnen â vârnuc′ syna tvajgo ǔ zâmlû, z′ âkoe ty vyjšaǔ? </i>


text:
<pb/>Абрагам сказаў яму: сьцеражыся, не вяртай сына майго туды; </p><i> Abragam skazaǔ âmu: s′ceražysâ, ne vârtaj syna majgo tudy; </i>


text:
Гасподзь, Бог неба, Які ўзяў мяне з дома бацькі майго і зь зямлі нараджэньня майго, Які гаварыў мне і Які прысягнуў мне, кажучы: нашчадкам тваім дам гэтую зямлю, - Ён пашле анёла Свайго перад табою, і ты возьмеш жонку сыну майму адтуль; </p><i> Gaspodz′, Bog neba, Âkì ǔzâǔ mâne z doma bac′kì majgo ì z′ zâmlì naradžèn′nâ majgo, Âkì gavaryǔ mne ì Âkì prysâgnuǔ mne, kažučy: naščadkam tvaìm dam gètuû zâmlû, - Ën pašle anëla Svajgo perad taboû, ì ty voz′meš žonku synu majmu adtul′; </i>


text:
калі ж не захоча жанчына ісьці з табою, ты будзеш вольны ад гэтай прысягі маёй; толькі сына майго не вяртай туды. </p><i> kalì ž ne zahoča žančyna ìs′cì z taboû, ty budzeš vol′ny ad gètaj prysâgì maëj; tol′kì syna majgo ne vârtaj tudy. </i>


text:
І паклаў раб руку сваю пад сьцягно Абрагаму, гаспадару свайму, і запрысягнуўся яму ў гэтым. </p><i> Ì paklaǔ rab ruku svaû pad s′câgno Abragamu, gaspadaru svajmu, ì zaprysâgnuǔsâ âmu ǔ gètym. </i>


text:
<pb/>І ўзяў раб зь вярблюдаў гаспадара свайго дзесяць вярблюдаў і пайшоў. У руках у яго былі таксама ўсякія скарбы гаспадара ягонага. Ён устаў і пайшоў у Месапатамію, у горад Нахораў; </p><i> Ì ǔzâǔ rab z′ vârblûdaǔ gaspadara svajgo dzesâc′ vârblûdaǔ ì pajšoǔ. U rukah u âgo bylì taksama ǔsâkìâ skarby gaspadara âgonaga. Ën ustaǔ ì pajšoǔ u Mesapatamìû, u gorad Nahoraǔ; </i>


text:
і спыніў вярблюдаў па-за горадам, каля калодзежа вады, пад вечар, у той час, калі прыходзяць жанчыны чэрпаць ваду, </p><i> ì spynìǔ vârblûdaǔ pa-za goradam, kalâ kalodzeža vady, pad večar, u toj čas, kalì pryhodzâc′ žančyny čèrpac′ vadu, </i>


text:
і сказаў: Госпадзе, Божа гаспадара майго Абрагама, пашлі яе сёньня насустрач мне і ўчыні міласьць гаспадару майму Абрагаму; </p><i> ì skazaǔ: Gospadze, Boža gaspadara majgo Abragama, pašlì âe sën′nâ nasustrač mne ì ǔčynì mìlas′c′ gaspadaru majmu Abragamu; </i>


text:
вось, я стаю каля крыніцы вады, і дочкі жыхароў горада выходзяць чэрпаць ваду; </p><i> vos′, â staû kalâ krynìcy vady, ì dočkì žyharoǔ gorada vyhodzâc′ čèrpac′ vadu; </i>


text:
і дзяўчына, якой я скажу: нахілі збанок твой, я нап'юся; і яна скажа: пі, я і вярблюдам тваім дам піць, - вось тая, якую Ты назначыў рабу Твайму Ісааку; і з гэтага даведаюся я, што Ты чыніш мілату гаспадару майму. </p><i> ì dzâǔčyna, âkoj â skažu: nahìlì zbanok tvoj, â nap'ûsâ; ì âna skaža: pì, â ì vârblûdam tvaìm dam pìc′, - vos′ taâ, âkuû Ty naznačyǔ rabu Tvajmu Ìsaaku; ì z gètaga davedaûsâ â, što Ty čynìš mìlatu gaspadaru majmu. </i>


text:
<pb/>Яшчэ не перастаў ён гаварыць, і вось, выйшла Рэбэка, якая нарадзілася ад Ватуіла, сына Мілкі, жонкі Нахора, брата Абрагамавага, і збанок яе на плячы ў яе; </p><i> Âščè ne perastaǔ ën gavaryc′, ì vos′, vyjšla Rèbèka, âkaâ naradzìlasâ ad Vatuìla, syna Mìlkì, žonkì Nahora, brata Abragamavaga, ì zbanok âe na plâčy ǔ âe; </i>


text:
дзяўчына была прыгожая з твару, дзева, якое не спазнаў муж. Яна сышла да крыніцы, напоўніла збанок свой і пайшла ўгору. </p><i> dzâǔčyna byla prygožaâ z tvaru, dzeva, âkoe ne spaznaǔ muž. Âna syšla da krynìcy, napoǔnìla zbanok svoj ì pajšla ǔgoru. </i>


text:
І пабег раб насустрач ёй і сказаў: дай мне выпіць крыху вады са збанка твайго. </p><i> Ì pabeg rab nasustrač ëj ì skazaǔ: daj mne vypìc′ kryhu vady sa zbanka tvajgo. </i>


text:
Яна сказала: пі, гаспадару мой. І адразу апусьціла збанок свой на руку сваю і напаіла яго. </p><i> Âna skazala: pì, gaspadaru moj. Ì adrazu apus′cìla zbanok svoj na ruku svaû ì napaìla âgo. </i>


text:
І, калі напаіла яго, сказала: я пачну чэрпаць і вярблюдам тваім, пакуль не нап'юцца ўсе. </p><i> Ì, kalì napaìla âgo, skazala: â pačnu čèrpac′ ì vârblûdam tvaìm, pakul′ ne nap'ûcca ǔse. </i>


text:
І адразу выліла ваду са збанка свайго ў карыта, і пабегла зноў да калодзежа зачарпнуць, і начэрпала ўсім вярблюдам ягоным, </p><i> Ì adrazu vylìla vadu sa zbanka svajgo ǔ karyta, ì pabegla znoǔ da kalodzeža začarpnuc′, ì načèrpala ǔsìm vârblûdam âgonym, </i>


text:
Чалавек той глядзеў на яе са зьдзіўленьнем моўчкі, хочучы зразумець, ці дабраславіў Гасподзь дарогу ягоную, ці не. </p><i> Čalavek toj glâdzeǔ na âe sa z′dzìǔlen′nem moǔčkì, hočučy zrazumec′, cì dabraslavìǔ Gaspodz′ darogu âgonuû, cì ne. </i>


text:
<pb/>Калі вярблюды перасталі піць, тады чалавек той узяў залатую завушніцу, вагою паўсікля, і два запясьці на рукі ёй, вагою ў дзесяць сікляў золата, </p><i> Kalì vârblûdy perastalì pìc′, tady čalavek toj uzâǔ zalatuû zavušnìcu, vagoû paǔsìklâ, ì dva zapâs′cì na rukì ëj, vagoû ǔ dzesâc′ sìklâǔ zolata, </i>


text:
і сказаў: чыя ты дачка? скажы мне; ці ёсьць у доме ў бацькі твайго месца нам начаваць? </p><i> ì skazaǔ: čyâ ty dačka? skažy mne; cì ës′c′ u dome ǔ bac′kì tvajgo mesca nam načavac′? </i>


text:
<pb/>Яна сказала яму: я дачка Ватуіла, сына Мілкі, якога яна нарадзіла Нахору. </p><i> Âna skazala âmu: â dačka Vatuìla, syna Mìlkì, âkoga âna naradzìla Nahoru. </i>


text:
І яшчэ сказала яму: у нас многа саломы і корму; і ёсьць месца начаваць. </p><i> Ì âščè skazala âmu: u nas mnoga salomy ì kormu; ì ës′c′ mesca načavac′. </i>


text:
<pb/>І схіліўся чалавек той, і пакланіўся Госпаду, </p><i> Ì shìlìǔsâ čalavek toj, ì paklanìǔsâ Gospadu, </i>


text:
і сказаў: дабраславёны Гасподзь, Бог гаспадара майго Абрагама, Які не абышоў гаспадара майго ласкаю Сваёю і праўдаю Сваёю! Гасподзь роўнаю дарогаю прывёў мяне да дома брата гаспадара майго. </p><i> ì skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′, Bog gaspadara majgo Abragama, Âkì ne abyšoǔ gaspadara majgo laskaû Svaëû ì praǔdaû Svaëû! Gaspodz′ roǔnaû darogaû pryvëǔ mâne da doma brata gaspadara majgo. </i>


text:
<pb/>Дзяўчына пабегла і расказала пра гэта ў доме маці сваёй. </p><i> Dzâǔčyna pabegla ì raskazala pra gèta ǔ dome macì svaëj. </i>


text:
У Рэбэкі быў брат, якога звалі Лаван. Лаван выбег да таго чалавека, да крыніцы. </p><i> U Rèbèkì byǔ brat, âkoga zvalì Lavan. Lavan vybeg da tago čalaveka, da krynìcy. </i>


text:
І калі ён убачыў завушніцу і запясьці на руках у сястры сваёй, якая казала: так гаварыў са мною чалавек гэты, - дык прыйшоў да чалавека, і вось, ён стаіць каля вярблюдаў ля крыніцы; </p><i> Ì kalì ën ubačyǔ zavušnìcu ì zapâs′cì na rukah u sâstry svaëj, âkaâ kazala: tak gavaryǔ sa mnoû čalavek gèty, - dyk pryjšoǔ da čalaveka, ì vos′, ën staìc′ kalâ vârblûdaǔ lâ krynìcy; </i>


text:
і сказаў яму: увайдзі, дабраславёны Госпадам; чаго ты стаіш звонку? я падрыхтаваў дом і месца вярблюдам. </p><i> ì skazaǔ âmu: uvajdzì, dabraslavëny Gospadam; čago ty staìš zvonku? â padryhtavaǔ dom ì mesca vârblûdam. </i>


text:
<pb/>І ўвайшоў чалавек. Лаван расьсядлаў вярблюдаў і даў саломы і корму вярблюдам і вады памыць ногі яму і людзям, якія былі зь ім; </p><i> Ì ǔvajšoǔ čalavek. Lavan ras′sâdlaǔ vârblûdaǔ ì daǔ salomy ì kormu vârblûdam ì vady pamyc′ nogì âmu ì lûdzâm, âkìâ bylì z′ ìm; </i>


text:
і прапанавалі яму ежы. Але ён сказаў: ня буду есьці, пакуль не скажу справы сваёй. І сказалі: кажы. </p><i> ì prapanavalì âmu ežy. Ale ën skazaǔ: nâ budu es′cì, pakul′ ne skažu spravy svaëj. Ì skazalì: kažy. </i>


text:
Гасподзь вельмі дабраславіў гаспадара майго, і ён зрабіўся вялікім: Ён даў яму авечак і валоў, срэбра і золата, рабоў і рабыняў, вярблюдаў і аслоў. </p><i> Gaspodz′ vel′mì dabraslavìǔ gaspadara majgo, ì ën zrabìǔsâ vâlìkìm: Ën daǔ âmu avečak ì valoǔ, srèbra ì zolata, raboǔ ì rabynâǔ, vârblûdaǔ ì asloǔ. </i>


text:
Сарра, жонка гаспадара майго, ужо пастарэўшы, нарадзіла гаспадару майму сына, якому ён аддаў усё, што ў яго; </p><i> Sarra, žonka gaspadara majgo, užo pastarèǔšy, naradzìla gaspadaru majmu syna, âkomu ën addaǔ usë, što ǔ âgo; </i>


text:
і ўзяў зь мяне прысягу гаспадар мой, сказаўшы: не бяры жонкі сыну майму з дачок Хананэяў, у зямлі якіх я жыву, </p><i> ì ǔzâǔ z′ mâne prysâgu gaspadar moj, skazaǔšy: ne bâry žonkì synu majmu z dačok Hananèâǔ, u zâmlì âkìh â žyvu, </i>


text:
а ідзі ў дом бацькі майго і да сваякоў маіх, і возьмеш жонку сыну майму. </p><i> a ìdzì ǔ dom bac′kì majgo ì da svaâkoǔ maìh, ì voz′meš žonku synu majmu. </i>


text:
І сказаў гаспадару майму: магчыма, ня пойдзе жанчына са мною. </p><i> Ì skazaǔ gaspadaru majmu: magčyma, nâ pojdze žančyna sa mnoû. </i>


text:
Ён сказаў мне: Гасподзь, прад абліччам Якога я хаджу, пашле з табою анёла Свайго і добра ўладкуе шлях твой, і возьмеш жонку сыну майму з родзічаў маіх і з дому бацькі майго; </p><i> Ën skazaǔ mne: Gaspodz′, prad ablìččam Âkoga â hadžu, pašle z taboû anëla Svajgo ì dobra ǔladkue šlâh tvoj, ì voz′meš žonku synu majmu z rodzìčaǔ maìh ì z domu bac′kì majgo; </i>


text:
тады будзеш ты вольны ад прысягі маёй, калі сходзіш да родзічаў маіх; і калі яны не дадуць табе, ты будзеш вольны ад прысягі маёй. </p><i> tady budzeš ty vol′ny ad prysâgì maëj, kalì shodzìš da rodzìčaǔ maìh; ì kalì âny ne daduc′ tabe, ty budzeš vol′ny ad prysâgì maëj. </i>


text:
І прыйшоў я сёньня да крыніцы і сказаў: Госпадзе, Божа гаспадара майго Абрагама! Калі Ты добра ўладкуеш шлях, які я праходжу, </p><i> Ì pryjšoǔ â sën′nâ da krynìcy ì skazaǔ: Gospadze, Boža gaspadara majgo Abragama! Kalì Ty dobra ǔladkueš šlâh, âkì â prahodžu, </i>


text:
дык вось, я стаю каля крыніцы вады, і дзяўчына, якая выйдзе зачарпнуць і якой я скажу: дай мне выпіць крыху са збанка твайго, </p><i> dyk vos′, â staû kalâ krynìcy vady, ì dzâǔčyna, âkaâ vyjdze začarpnuc′ ì âkoj â skažu: daj mne vypìc′ kryhu sa zbanka tvajgo, </i>


text:
і якая скажа мне: і ты пі, і вярблюдам тваім я начэрпаю, - вось жонка, якую Гасподзь вызначыў сыну гаспадара майго. </p><i> ì âkaâ skaža mne: ì ty pì, ì vârblûdam tvaìm â načèrpaû, - vos′ žonka, âkuû Gaspodz′ vyznačyǔ synu gaspadara majgo. </i>


text:
<pb/>Яшчэ не перастаў я гаварыць у думках маіх, і вось, выйшла Рэбэка, і збанок яе на плячы ў яе, і сышла да крыніцы і зачарпнула; і я сказаў ёй: напаі мяне. </p><i> Âščè ne perastaǔ â gavaryc′ u dumkah maìh, ì vos′, vyjšla Rèbèka, ì zbanok âe na plâčy ǔ âe, ì syšla da krynìcy ì začarpnula; ì â skazaǔ ëj: napaì mâne. </i>


text:
Яна адразу апусьціла зь сябе збанок свой і сказала: пі, і вярблюдаў тваіх я напаю. І я піў. І вярблюдаў яна напаіла. </p><i> Âna adrazu apus′cìla z′ sâbe zbanok svoj ì skazala: pì, ì vârblûdaǔ tvaìh â napaû. Ì â pìǔ. Ì vârblûdaǔ âna napaìla. </i>


text:
Я спытаўся ў яе і сказаў: чыя ты дачка? Яна сказала: дачка Ватуіла, сына Нахоравага, якога нарадзіла яму Мілка. І даў я завушніцы ёй і запясьці на рукі яе. </p><i> Â spytaǔsâ ǔ âe ì skazaǔ: čyâ ty dačka? Âna skazala: dačka Vatuìla, syna Nahoravaga, âkoga naradzìla âmu Mìlka. Ì daǔ â zavušnìcy ëj ì zapâs′cì na rukì âe. </i>


text:
І схіліўся я і пакланіўся Госпаду, і дабраславіў Госпада, Бога гаспадара майго Абрагама, Які роўнай дарогаю прывёў мяне, каб узяць дачку брата гаспадара майго за сына ягонага. </p><i> Ì shìlìǔsâ â ì paklanìǔsâ Gospadu, ì dabraslavìǔ Gospada, Boga gaspadara majgo Abragama, Âkì roǔnaj darogaû pryvëǔ mâne, kab uzâc′ dačku brata gaspadara majgo za syna âgonaga. </i>


text:
І цяпер скажэце мне: ці маеце вы намер зрабіць ласку і праўду гаспадару майму, ці не? скажэце мне, і я павярнуся направа альбо налева. </p><i> Ì câper skažèce mne: cì maece vy namer zrabìc′ lasku ì praǔdu gaspadaru majmu, cì ne? skažèce mne, ì â pavârnusâ naprava al′bo naleva. </i>


text:
<pb/>І адказвалі Лаван і Ватуіл і сказалі: ад Госпада прыйшла гэтая дзея; мы ня можам сказаць табе папярок ні благога, ні добрага; </p><i> Ì adkazvalì Lavan ì Vatuìl ì skazalì: ad Gospada pryjšla gètaâ dzeâ; my nâ možam skazac′ tabe papârok nì blagoga, nì dobraga; </i>


text:
вось Рэбэка перад табою; вазьмі і ідзі; хай будзе яна жонкаю сыну гаспадара твайго, як сказаў Гасподзь. </p><i> vos′ Rèbèka perad taboû; vaz′mì ì ìdzì; haj budze âna žonkaû synu gaspadara tvajgo, âk skazaǔ Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>Калі раб Абрагамаў пачуў словы іхнія, дык пакланіўся Госпаду да зямлі. </p><i> Kalì rab Abragamaǔ pačuǔ slovy ìhnìâ, dyk paklanìǔsâ Gospadu da zâmlì. </i>


text:
І дастаў раб срэбныя рэчы і залатыя рэчы і вопратку і даў Рэбэцы; таксама і брату яе і маці яе даў багатыя дарункі. </p><i> Ì dastaǔ rab srèbnyâ rèčy ì zalatyâ rèčy ì vopratku ì daǔ Rèbècy; taksama ì bratu âe ì macì âe daǔ bagatyâ darunkì. </i>


text:
І елі і пілі ён і людзі, якія былі зь ім, і заначавалі. Калі ж усталі раніцай, дык ён сказаў: пусьцеце мяне да гаспадара майго. </p><i> Ì elì ì pìlì ën ì lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm, ì zanačavalì. Kalì ž ustalì ranìcaj, dyk ën skazaǔ: pus′cece mâne da gaspadara majgo. </i>


text:
Але брат яе і маці сказалі: хай пабудзе з намі дзяўчына дзён зь дзесяць; потым пойдзеш. </p><i> Ale brat âe ì macì skazalì: haj pabudze z namì dzâǔčyna dzën z′ dzesâc′; potym pojdzeš. </i>


text:
Ён сказаў ім: ня трымайце мяне, бо Гасподзь добра ўладкаваў шлях мой; пусьцеце мяне, і я пайду да гаспадара майго. </p><i> Ën skazaǔ ìm: nâ trymajce mâne, bo Gaspodz′ dobra ǔladkavaǔ šlâh moj; pus′cece mâne, ì â pajdu da gaspadara majgo. </i>


text:
Яны сказалі: паклічам дзяўчыну і спытаемся, што яна скажа. </p><i> Âny skazalì: paklìčam dzâǔčynu ì spytaemsâ, što âna skaža. </i>


text:
І паклікалі Рэбэку і сказалі ёй: ці пойдзеш з гэтым чалавекам? Яна сказала: пайду. </p><i> Ì paklìkalì Rèbèku ì skazalì ëj: cì pojdzeš z gètym čalavekam? Âna skazala: pajdu. </i>


text:
<pb/>І пусьцілі Рэбэку, сястру сваю, і карміцельку яе, і раба Абрагамавага, і людзей ягоных. </p><i> Ì pus′cìlì Rèbèku, sâstru svaû, ì karmìcel′ku âe, ì raba Abragamavaga, ì lûdzej âgonyh. </i>


text:
І дабраславілі Рэбэку і сказалі ёй: <t>сястра наша, хай родзяцца ад цябе тысячы тысяч, і хай валодаюць нашчадкі твае жытлішчамі ворагаў тваіх,</t> </p><i> Ì dabraslavìlì Rèbèku ì skazalì ëj: <t>sâstra naša, haj rodzâcca ad câbe tysâčy tysâč, ì haj valodaûc′ naščadkì tvae žytlìščamì voragaǔ tvaìh,</t> </i>


text:
І ўстала Рэбэка і служанкі яе, і селі на вярблюдаў, і паехалі за тым чалавекам. І раб узяў Рэбэку і пайшоў. </p><i> Ì ǔstala Rèbèka ì služankì âe, ì selì na vârblûdaǔ, ì paehalì za tym čalavekam. Ì rab uzâǔ Rèbèku ì pajšoǔ. </i>


text:
<pb/>А Ісаак прыйшоў з Бэер-Лахай-Роі, бо жыў ён у зямлі паўдзённай. </p><i> A Ìsaak pryjšoǔ z Bèer-Lahaj-Roì, bo žyǔ ën u zâmlì paǔdzënnaj. </i>


text:
Як пачало вечарэць, Ісаак выйшаў у поле падумаць, і ўзьвёў вочы свае, і ўбачыў: вось, ідуць вярблюды. </p><i> Âk pačalo večarèc′, Ìsaak vyjšaǔ u pole padumac′, ì ǔz′vëǔ vočy svae, ì ǔbačyǔ: vos′, ìduc′ vârblûdy. </i>


text:
Рэбэка зірнула, і ўбачыла Ісаака, і спусьцілася зь вярблюда. </p><i> Rèbèka zìrnula, ì ǔbačyla Ìsaaka, ì spus′cìlasâ z′ vârblûda. </i>


text:
І сказала рабу: хто гэты чалавек, які ідзе па полі насустрач нам? Раб сказаў: гэта гаспадар мой. І яна ўзяла пакрывала і закрылася. </p><i> Ì skazala rabu: hto gèty čalavek, âkì ìdze pa polì nasustrač nam? Rab skazaǔ: gèta gaspadar moj. Ì âna ǔzâla pakryvala ì zakrylasâ. </i>


text:
І ўвёў яе Ісаак у намёт Сарры, маці сваёй, і ўзяў Рэбэку, і яна сталася яму жонкай, і ён пакахаў яе; і суцешыўся Ісаак у журбоце па маці сваёй. </p><i> Ì ǔvëǔ âe Ìsaak u namët Sarry, macì svaëj, ì ǔzâǔ Rèbèku, ì âna stalasâ âmu žonkaj, ì ën pakahaǔ âe; ì sucešyǔsâ Ìsaak u žurboce pa macì svaëj. </i>


text:
Яна нарадзіла яму Зімрана, Ёкшана, Мэдана, Мадыяна, Ішбака і Шуаха. </p><i> Âna naradzìla âmu Zìmrana, Ëkšana, Mèdana, Madyâna, Ìšbaka ì Šuaha. </i>


text:
Ёкшан спарадзіў Шэву і Дэдана. Сыны Дэдана былі: Ашурым, Летушым і Леюмім. </p><i> Ëkšan sparadzìǔ Šèvu ì Dèdana. Syny Dèdana bylì: Ašurym, Letušym ì Leûmìm. </i>


text:
Сыны Мадыяна: Эфа, Эфэр, Ханох, Авіда і Элдага. Усе гэтыя сыны Хэтуры. </p><i> Syny Madyâna: Èfa, Èfèr, Hanoh, Avìda ì Èldaga. Use gètyâ syny Hètury. </i>


text:
<pb/>І аддаў Абрагам усё, што было ў яго, Ісааку; </p><i> Ì addaǔ Abragam usë, što bylo ǔ âgo, Ìsaaku; </i>


text:
а сынам наложніц, якія былі ў Абрагама, даў Абрагам дарункі і адаслаў іх ад Ісаака, сына свайго, яшчэ за жыцьця свайго, на ўсход, у зямлю ўсходнюю. </p><i> a synam naložnìc, âkìâ bylì ǔ Abragama, daǔ Abragam darunkì ì adaslaǔ ìh ad Ìsaaka, syna svajgo, âščè za žyc′câ svajgo, na ǔshod, u zâmlû ǔshodnûû. </i>


text:
<pb/>Дзён жыцьця Абрагамавага, якія ён пражыў, было сто семдзесят пяць гадоў; </p><i> Dzën žyc′câ Abragamavaga, âkìâ ën pražyǔ, bylo sto semdzesât pâc′ gadoǔ; </i>


text:
і сканаў Абрагам, і памёр у старасьці добрай, вельмі стары і насычаны, і прылучаны да люду свайго. </p><i> ì skanaǔ Abragam, ì pamër u staras′cì dobraj, vel′mì stary ì nasyčany, ì prylučany da lûdu svajgo. </i>


text:
І пахавалі яго Ісаак і Ізмаіл, сыны ягоныя, у пячоры Махпэл, на полі Эфрона, сына Цахара, Хэтэяніна, якое насупроць Мамрэ, </p><i> Ì pahavalì âgo Ìsaak ì Ìzmaìl, syny âgonyâ, u pâčory Mahpèl, na polì Èfrona, syna Cahara, Hètèânìna, âkoe nasuproc′ Mamrè, </i>


text:
на полі, якое Абрагам набыў у сыноў Хэтавых. Там пахаваны Абрагам і Сарра, жонка ягоная. </p><i> na polì, âkoe Abragam nabyǔ u synoǔ Hètavyh. Tam pahavany Abragam ì Sarra, žonka âgonaâ. </i>


text:
Пасьля сьмерці Абрагама Бог дабраславіў Ісаака, сына ягонага. Ісаак жыў пры Бээр-Лахай-Роі. </p><i> Pas′lâ s′mercì Abragama Bog dabraslavìǔ Ìsaaka, syna âgonaga. Ìsaak žyǔ pry Bèèr-Lahaj-Roì. </i>


text:
Вось радавод Ізмаіла, сына Абрагамавага, якога нарадзіла Абрагаму Агар, Егіпцянка, Саррына служанка; </p><i> Vos′ radavod Ìzmaìla, syna Abragamavaga, âkoga naradzìla Abragamu Agar, Egìpcânka, Sarryna služanka; </i>


text:
<pb/>і вось імёны сыноў Ізмаілавых, імёны іхнія паводле радаводу іхняга: першынец Ізмаілаў Наваёт, Кедар, Адбээл, Міўсам, </p><i> ì vos′ ìmëny synoǔ Ìzmaìlavyh, ìmëny ìhnìâ pavodle radavodu ìhnâga: peršynec Ìzmaìlaǔ Navaët, Kedar, Adbèèl, Mìǔsam, </i>


text:
Яны сыны Ізмаілавыя, і гэта імёны іхнія, у селішчах іхніх, у качэўях іхніх. Гэта дванаццаць князёў плямёнаў іхніх. </p><i> Âny syny Ìzmaìlavyâ, ì gèta ìmëny ìhnìâ, u selìščah ìhnìh, u kačèǔâh ìhnìh. Gèta dvanaccac′ knâzëǔ plâmënaǔ ìhnìh. </i>


text:
<pb/>А гадоў жыцьця Ізмаілавага было сто трыццаць сем гадоў; і сканаў ён, і памёр, і прылучаны да народу свайго. </p><i> A gadoǔ žyc′câ Ìzmaìlavaga bylo sto tryccac′ sem gadoǔ; ì skanaǔ ën, ì pamër, ì prylučany da narodu svajgo. </i>


text:
Яны жылі ад Хавілы да Сура, што перад Егіптам, як ідзеш да Асірыі. Яны пасяліліся перад абліччам усіх братоў сваіх. </p><i> Âny žylì ad Havìly da Sura, što perad Egìptam, âk ìdzeš da Asìryì. Âny pasâlìlìsâ perad ablìččam usìh bratoǔ svaìh. </i>


text:
Вось радавод Ісаака, сына Абрагамавага. Абрагам спарадзіў Ісаака. </p><i> Vos′ radavod Ìsaaka, syna Abragamavaga. Abragam sparadzìǔ Ìsaaka. </i>


text:
Ісааку было сорак гадоў калі ён узяў сабе за жонку Рэбэку, дачку Ватуіла Арамэйца зь Месапатаміі, сястру Лавана Арамэйца. </p><i> Ìsaaku bylo sorak gadoǔ kalì ën uzâǔ sabe za žonku Rèbèku, dačku Vatuìla Aramèjca z′ Mesapatamìì, sâstru Lavana Aramèjca. </i>


text:
<pb/>І маліўся Ісаак Госпаду за жонку сваю, бо яна была няплодная; і Гасподзь пачуў яго, і зачала Рэбэка жонка ягоная. </p><i> Ì malìǔsâ Ìsaak Gospadu za žonku svaû, bo âna byla nâplodnaâ; ì Gaspodz′ pačuǔ âgo, ì začala Rèbèka žonka âgonaâ. </i>


text:
Сыны ва ўлоньні яе пачалі біцца, і яна сказала: калі так будзе, дык навошта мне гэта? І пайшла спытацца ў Госпада. </p><i> Syny va ǔlon′nì âe pačalì bìcca, ì âna skazala: kalì tak budze, dyk navošta mne gèta? Ì pajšla spytacca ǔ Gospada. </i>


text:
Гасподзь сказаў ёй: <t>два племені ў чэраве тваім, і два розныя народы пойдуць з нутробы тваёй; адзін народ зробіцца мацнейшы за другі, і большы будзе служыць меншаму.</t> </p><i> Gaspodz′ skazaǔ ëj: <t>dva plemenì ǔ čèrave tvaìm, ì dva roznyâ narody pojduc′ z nutroby tvaëj; adzìn narod zrobìcca macnejšy za drugì, ì bol′šy budze služyc′ menšamu.</t> </i>


text:
І настаў час ёй радзіць: і вось блізьняты ў нутробе ў яе. </p><i> Ì nastaǔ čas ëj radzìc′: ì vos′ blìz′nâty ǔ nutrobe ǔ âe. </i>


text:
Першы выйшаў чырвоны, увесь, як скура, калматы, і далі яму імя: Ісаў. </p><i> Peršy vyjšaǔ čyrvony, uves′, âk skura, kalmaty, ì dalì âmu ìmâ: Ìsaǔ. </i>


text:
Потым выйшаў брат ягоны, трымаючыся рукою сваёю за пяту Ісава; і дадзена яму імя: Якаў. А Ісааку было шэсьцьдзясят гадоў, калі яны нарадзіліся. </p><i> Potym vyjšaǔ brat âgony, trymaûčysâ rukoû svaëû za pâtu Ìsava; ì dadzena âmu ìmâ: Âkaǔ. A Ìsaaku bylo šès′c′dzâsât gadoǔ, kalì âny naradzìlìsâ. </i>


text:
<pb/>Дзеці вырасьлі; і стаў Ісаў чалавекам спрытным у ловах зьвера, чалавекам палёў; а Якаў чалавекам рахманым, жыхаром намётаў. </p><i> Dzecì vyras′lì; ì staǔ Ìsaǔ čalavekam sprytnym u lovah z′vera, čalavekam palëǔ; a Âkaǔ čalavekam rahmanym, žyharom namëtaǔ. </i>


text:
Ісаак любіў Ісава, бо дзічына была да смаку яму; а Рэбэка любіла Якава. </p><i> Ìsaak lûbìǔ Ìsava, bo dzìčyna byla da smaku âmu; a Rèbèka lûbìla Âkava. </i>


text:
<pb/>І згатаваў Якаў страву; а Ісаў прыйшоў з поля стомлены. </p><i> Ì zgatavaǔ Âkaǔ stravu; a Ìsaǔ pryjšoǔ z polâ stomleny. </i>


text:
І сказаў Ісаў Якаву: дай мне паесьці чырвонага, чырвонага гэтага; бо я стаміўся. Ад гэтага дадзена яму мянушка: Эдом. </p><i> Ì skazaǔ Ìsaǔ Âkavu: daj mne paes′cì čyrvonaga, čyrvonaga gètaga; bo â stamìǔsâ. Ad gètaga dadzena âmu mânuška: Èdom. </i>


text:
<pb/>Але Якаў сказаў: прадай мне цяпер жа сваё першародства. </p><i> Ale Âkaǔ skazaǔ: pradaj mne câper ža svaë peršarodstva. </i>


text:
Ісаў сказаў: вось, я паміраю, што мне з гэтага першародства? </p><i> Ìsaǔ skazaǔ: vos′, â pamìraû, što mne z gètaga peršarodstva? </i>


text:
Якаў сказаў: прысягні мне цяпер жа. Ён прысягнуў яму, і прадаў першародства сваё Якаву. </p><i> Âkaǔ skazaǔ: prysâgnì mne câper ža. Ën prysâgnuǔ âmu, ì pradaǔ peršarodstva svaë Âkavu. </i>


text:
<pb/>І даў Якаў Ісаву хлеба і стравы з сачыўкі: і ён еў і піў, і ўстаў і пайшоў; і пагардзіў Ісаў першародствам. </p><i> Ì daǔ Âkaǔ Ìsavu hleba ì stravy z sačyǔkì: ì ën eǔ ì pìǔ, ì ǔstaǔ ì pajšoǔ; ì pagardzìǔ Ìsaǔ peršarodstvam. </i>


text:
<pb/>Быў голад на зямлі, звыш ранейшага голаду, які быў у дні Абрагамавыя; і пайшоў Ісаак да Авімэлэха, цара Філістымскага, у Герар. </p><i> Byǔ golad na zâmlì, zvyš ranejšaga goladu, âkì byǔ u dnì Abragamavyâ; ì pajšoǔ Ìsaak da Avìmèlèha, cara Fìlìstymskaga, u Gerar. </i>


text:
Гасподзь явіўся яму і сказаў: ня йдзі ў Егіпет; жыві ў зямлі, пра якую Я скажу табе; </p><i> Gaspodz′ âvìǔsâ âmu ì skazaǔ: nâ jdzì ǔ Egìpet; žyvì ǔ zâmlì, pra âkuû Â skažu tabe; </i>


text:
вандруй па зямлі гэтай; і Я буду з табою і дабраслаўлю цябе, бо табе і нашчадкам тваім усе землі гэтыя, і спраўджу прысягу, якою Я прысягаўся Абрагаму, бацьку твайму; </p><i> vandruj pa zâmlì gètaj; ì Â budu z taboû ì dabraslaǔlû câbe, bo tabe ì naščadkam tvaìm use zemlì gètyâ, ì spraǔdžu prysâgu, âkoû Â prysâgaǔsâ Abragamu, bac′ku tvajmu; </i>


text:
памножу нашчадкаў тваіх, як зоркі нябесныя, і дам нашчадкам тваім усе землі гэтыя; дабраславяцца ў семені тваім усе народы зямныя, </p><i> pamnožu naščadkaǔ tvaìh, âk zorkì nâbesnyâ, ì dam naščadkam tvaìm use zemlì gètyâ; dabraslavâcca ǔ semenì tvaìm use narody zâmnyâ, </i>


text:
за тое, што Абрагам паслухаўся голасу Майго і выконваў, што Мною наказана было выконваць: загады Мае, пастановы Мае і законы Мае. </p><i> za toe, što Abragam pasluhaǔsâ golasu Majgo ì vykonvaǔ, što Mnoû nakazana bylo vykonvac′: zagady Mae, pastanovy Mae ì zakony Mae. </i>


text:
<pb/>Жыхары месца таго спыталіся пра жонку ягоную, і ён сказаў: ўгэта сястра мая", бо баяўся сказаць: "жонка мая", каб не забілі мяне, думаў ён, жыхары месца гэтага за Рэбэку, бо яна прыгожая з выгляду. </p><i> Žyhary mesca tago spytalìsâ pra žonku âgonuû, ì ën skazaǔ: ǔgèta sâstra maâ", bo baâǔsâ skazac′: "žonka maâ", kab ne zabìlì mâne, dumaǔ ën, žyhary mesca gètaga za Rèbèku, bo âna prygožaâ z vyglâdu. </i>


text:
<pb/>Але калі ўжо шмат часу ён там пражыў, Авімэлэх, цар Філістымскі, паглядзеў у акно, убачыў, што Ісаак гуляе з Рэбэкаю, жонкаю сваёю. </p><i> Ale kalì ǔžo šmat času ën tam pražyǔ, Avìmèlèh, car Fìlìstymskì, paglâdzeǔ u akno, ubačyǔ, što Ìsaak gulâe z Rèbèkaû, žonkaû svaëû. </i>


text:
І паклікаў Авімэлэх Ісаака і сказаў: вось, гэта жонка твая: як жа ты сказаў: яна сястра мая? Ісаак сказаў яму: бо я думаў, каб жа не памерці мне дзеля яе. </p><i> Ì paklìkaǔ Avìmèlèh Ìsaaka ì skazaǔ: vos′, gèta žonka tvaâ: âk ža ty skazaǔ: âna sâstra maâ? Ìsaak skazaǔ âmu: bo â dumaǔ, kab ža ne pamercì mne dzelâ âe. </i>


text:
<pb/>Але Авімэлэх сказаў: што гэта ты зрабіў з намі? адзін з народу ледзь не злучыўся з жонкаю тваёю, і ты ўвёў бы нас у грэх. </p><i> Ale Avìmèlèh skazaǔ: što gèta ty zrabìǔ z namì? adzìn z narodu ledz′ ne zlučyǔsâ z žonkaû tvaëû, ì ty ǔvëǔ by nas u grèh. </i>


text:
І даў Авімэлэх загад усяму народу, сказаўшы: хто кране гэтага чалавека і жонку ягоную, той аддадзены будзе сьмерці. </p><i> Ì daǔ Avìmèlèh zagad usâmu narodu, skazaǔšy: hto krane gètaga čalaveka ì žonku âgonuû, toj addadzeny budze s′mercì. </i>


text:
<pb/>І сеў Ісаак у зямлі той і меў у той год ячменю стакроць: так дабраславіў яго Гасподзь. </p><i> Ì seǔ Ìsaak u zâmlì toj ì meǔ u toj god âčmenû stakroc′: tak dabraslavìǔ âgo Gaspodz′. </i>


text:
І стаўся вялікім чалавек гэты і ўзьвялічваўся болей і болей да таго, што зрабіўся вельмі вялікі. </p><i> Ì staǔsâ vâlìkìm čalavek gèty ì ǔz′vâlìčvaǔsâ bolej ì bolej da tago, što zrabìǔsâ vel′mì vâlìkì. </i>


text:
У яго былі статкі дробнага і статкі буйнога быдла і мноства ральлі, і Філістымляне пачалі зайздросьціць яму. </p><i> U âgo bylì statkì drobnaga ì statkì bujnoga bydla ì mnostva ral′lì, ì Fìlìstymlâne pačalì zajzdros′cìc′ âmu. </i>


text:
І ўсе калодзежы, якія выкапалі рабы бацькі ягонага пры жыцьці бацькі ягонага Абрагама, Філістымляне завалілі і засыпалі зямлёю. </p><i> Ì ǔse kalodzežy, âkìâ vykapalì raby bac′kì âgonaga pry žyc′cì bac′kì âgonaga Abragama, Fìlìstymlâne zavalìlì ì zasypalì zâmlëû. </i>


text:
<pb/>І Авімэлэх сказаў Ісааку: адыдзі ад нас, бо ты зрабіўся намнога мацнейшы за нас. </p><i> Ì Avìmèlèh skazaǔ Ìsaaku: adydzì ad nas, bo ty zrabìǔsâ namnoga macnejšy za nas. </i>


text:
І Ісаак сышоў адтуль, і разьмясьціўся з намётамі ў даліне Герарскай, і пасяліўся там. </p><i> Ì Ìsaak syšoǔ adtul′, ì raz′mâs′cìǔsâ z namëtamì ǔ dalìne Gerarskaj, ì pasâlìǔsâ tam. </i>


text:
І зноў выкапаў Ісаак калодзежы вады, якія выкапаны былі ў дні Абрагама, бацькі ягонага, і якія завалілі Філістымляне пасьля сьмерці Абрагама: і назваў іх тымі самымі назовамі, якімі назваў іх бацька ягоны. </p><i> Ì znoǔ vykapaǔ Ìsaak kalodzežy vady, âkìâ vykapany bylì ǔ dnì Abragama, bac′kì âgonaga, ì âkìâ zavalìlì Fìlìstymlâne pas′lâ s′mercì Abragama: ì nazvaǔ ìh tymì samymì nazovamì, âkìmì nazvaǔ ìh bac′ka âgony. </i>


text:
<pb/>І капалі рабы Ісаакавыя ў даліне і знайшлі там калодзеж вады жывой. </p><i> Ì kapalì raby Ìsaakavyâ ǔ dalìne ì znajšlì tam kalodzež vady žyvoj. </i>


text:
І спрачаліся пастухі Герарскія з пастухамі Ісаакавымі, кажучы: наша вада. І ён даў калодзежу імя: Эсэк, бо спрачаліся зь ім. </p><i> Ì spračalìsâ pastuhì Gerarskìâ z pastuhamì Ìsaakavymì, kažučy: naša vada. Ì ën daǔ kalodzežu ìmâ: Èsèk, bo spračalìsâ z′ ìm. </i>


text:
Выкапалі другі калодзеж; спрачаліся таксама і за яго; і ён даў яму імя: Сітна. </p><i> Vykapalì drugì kalodzež; spračalìsâ taksama ì za âgo; ì ën daǔ âmu ìmâ: Sìtna. </i>


text:
І ён рушыў адсюль і выкапаў іншы калодзеж, за Які ўжо не спрачаліся; і даў яму імя: Рэхавот; бо, сказаў ён, цяпер Гасподзь даў нам прасторнае месца, і мы памножымся на зямлі. </p><i> Ì ën rušyǔ adsûl′ ì vykapaǔ ìnšy kalodzež, za Âkì ǔžo ne spračalìsâ; ì daǔ âmu ìmâ: Rèhavot; bo, skazaǔ ën, câper Gaspodz′ daǔ nam prastornae mesca, ì my pamnožymsâ na zâmlì. </i>


text:
І ў тую ноч зьявіўся яму Гасподзь і сказаў: Я Бог Абрагама, бацькі твайго: ня бойся, бо Я з табою, і дабраслаўлю цябе і памножу нашчадкаў тваіх, дзеля Абрагама, раба майго. </p><i> Ì ǔ tuû noč z′âvìǔsâ âmu Gaspodz′ ì skazaǔ: Â Bog Abragama, bac′kì tvajgo: nâ bojsâ, bo Â z taboû, ì dabraslaǔlû câbe ì pamnožu naščadkaǔ tvaìh, dzelâ Abragama, raba majgo. </i>


text:
І ён спарудзіў там ахвярнік і заклікаў імя Госпада. І паставіў там намёт свой, і выкапалі там рабы Ісаакавыя калодзеж. </p><i> Ì ën sparudzìǔ tam ahvârnìk ì zaklìkaǔ ìmâ Gospada. Ì pastavìǔ tam namët svoj, ì vykapalì tam raby Ìsaakavyâ kalodzež. </i>


text:
<pb/>Прыйшоўда яго з Герара Авімэлэх, і Ахузат, сябар ягоны, і Фіхол, ваеначальнік ягоны. </p><i> Pryjšoǔda âgo z Gerara Avìmèlèh, ì Ahuzat, sâbar âgony, ì Fìhol, vaenačal′nìk âgony. </i>


text:
Ісаак сказаў ім: навошта вы прыйшлі да мяне, калі вы зьненавідзелі мяне і выслалі мяне ад сябе? </p><i> Ìsaak skazaǔ ìm: navošta vy pryjšlì da mâne, kalì vy z′nenavìdzelì mâne ì vyslalì mâne ad sâbe? </i>


text:
Яны сказалі: мы ясна пабачылі, што Гасподзь быў з табою, і таму мы сказалі: пастановім паміж намі і табою прысягу і заключым з табою спрымірэнства, </p><i> Âny skazalì: my âsna pabačylì, što Gaspodz′ byǔ z taboû, ì tamu my skazalì: pastanovìm pamìž namì ì taboû prysâgu ì zaklûčym z taboû sprymìrènstva, </i>


text:
каб ты не рабіў нам ліха, як і мы не кранулі цябе, а рабілі табе толькі добрае і адпусьцілі цябе зь мірам; цяпер ты дабраславёны Госпадам. </p><i> kab ty ne rabìǔ nam lìha, âk ì my ne kranulì câbe, a rabìlì tabe tol′kì dobrae ì adpus′cìlì câbe z′ mìram; câper ty dabraslavëny Gospadam. </i>


text:
<pb/>Ён зладзіў ім гасьціну, і яны елі і пілі. </p><i> Ën zladzìǔ ìm gas′cìnu, ì âny elì ì pìlì. </i>


text:
І ўстаўшы з самае раніцы, прысягнулі адзін аднаму; і адпусьціў іх Ісаак, і яны пайшлі ад яго зь мірам. </p><i> Ì ǔstaǔšy z samae ranìcy, prysâgnulì adzìn adnamu; ì adpus′cìǔ ìh Ìsaak, ì âny pajšlì ad âgo z′ mìram. </i>


text:
<pb/>У той самы дзень прыйшлі рабы Ісаакавыя і паведамілі яму пра калодзеж, які капалі яны, і сказалі яму: мы знайшлі ваду. </p><i> U toj samy dzen′ pryjšlì raby Ìsaakavyâ ì pavedamìlì âmu pra kalodzež, âkì kapalì âny, ì skazalì âmu: my znajšlì vadu. </i>


text:
І ён назваў яго: Шыва. Таму імя гораду таму Бэер-Шыва да гэтага дня. </p><i> Ì ën nazvaǔ âgo: Šyva. Tamu ìmâ goradu tamu Bèer-Šyva da gètaga dnâ. </i>


text:
<pb/>І было Ісаву сорак гадоў, і ўзяў сабе за жонку Егудыту, дачку Бээра Хэтэяніна, і Васэмату, дачку Элона Хэтэяніна. </p><i> Ì bylo Ìsavu sorak gadoǔ, ì ǔzâǔ sabe za žonku Egudytu, dačku Bèèra Hètèânìna, ì Vasèmatu, dačku Èlona Hètèânìna. </i>


text:
<pb/>Калі Ісаак састарыўся, і прытупіўся зрок вачэй ягоных, ён паклікаў старэйшага сына свайго Ісава і сказаў яму: сыне мой! Той сказаў яму: вось я. </p><i> Kalì Ìsaak sastaryǔsâ, ì prytupìǔsâ zrok vačèj âgonyh, ën paklìkaǔ starèjšaga syna svajgo Ìsava ì skazaǔ âmu: syne moj! Toj skazaǔ âmu: vos′ â. </i>


text:
Сказаў: вось, я састарыўся; ня ведаю дня сьмерці маёй; </p><i> Skazaǔ: vos′, â sastaryǔsâ; nâ vedaû dnâ s′mercì maëj; </i>


text:
вазьмі цяпер прылады твае, калчан твой і лук твой, выйдзі ў поле і ўпалюй мне дзічыны, </p><i> vaz′mì câper prylady tvae, kalčan tvoj ì luk tvoj, vyjdzì ǔ pole ì ǔpalûj mne dzìčyny, </i>


text:
і згатуй мне страву, якую я люблю, і прынясі мне есьці, каб дабраславіла цябе душа мая, перш чым я памру. </p><i> ì zgatuj mne stravu, âkuû â lûblû, ì prynâsì mne es′cì, kab dabraslavìla câbe duša maâ, perš čym â pamru. </i>


text:
<pb/>Рэбэка чула, як Ісаак гаварыў сыну свайму Ісаву. І пайшоў Ісаў у поле дастаць і згатаваць дзічыны; </p><i> Rèbèka čula, âk Ìsaak gavaryǔ synu svajmu Ìsavu. Ì pajšoǔ Ìsaǔ u pole dastac′ ì zgatavac′ dzìčyny; </i>


text:
А Рэбэка сказала сыну свайму Якаву: вось, я чула, як бацька казаў брату твайму Ісаву: </p><i> A Rèbèka skazala synu svajmu Âkavu: vos′, â čula, âk bac′ka kazaǔ bratu tvajmu Ìsavu: </i>


text:
прынясі мне дзічыны і згатуй мне страву; я паем і дабраслаўлю цябе прад абліччам Гасподнім, перад сьмерцю маёю. </p><i> prynâsì mne dzìčyny ì zgatuj mne stravu; â paem ì dabraslaǔlû câbe prad ablìččam Gaspodnìm, perad s′mercû maëû. </i>


text:
Цяпер, сыне мой, паслухайся слоў маіх у тым, што я загадаю табе: </p><i> Câper, syne moj, pasluhajsâ sloǔ maìh u tym, što â zagadaû tabe: </i>


text:
выйдзі ў статак і вазьмі мне адтуль два казьляняткі добрыя: і я згатую зь іх бацьку твайму страву, якую ён любіць: </p><i> vyjdzì ǔ statak ì vaz′mì mne adtul′ dva kaz′lânâtkì dobryâ: ì â zgatuû z′ ìh bac′ku tvajmu stravu, âkuû ën lûbìc′: </i>


text:
а ты прынясеш бацьку твайму, і ён паесьць, каб дабраславіць цябе перад сьмерцю сваёю. </p><i> a ty prynâseš bac′ku tvajmu, ì ën paes′c′, kab dabraslavìc′ câbe perad s′mercû svaëû. </i>


text:
<pb/>Якаў сказаў Рэбэцы, маці сваёй: Ісаў, брат мой, чалавек касматы, а я чалавек гладкі; </p><i> Âkaǔ skazaǔ Rèbècy, macì svaëj: Ìsaǔ, brat moj, čalavek kasmaty, a â čalavek gladkì; </i>


text:
можа стацца, абмацае мяне бацька мой, і я буду ў вачах у яго ашуканец і навяду на сябе праклён, а не дабраславеньне. </p><i> moža stacca, abmacae mâne bac′ka moj, ì â budu ǔ vačah u âgo ašukanec ì navâdu na sâbe praklën, a ne dabraslaven′ne. </i>


text:
Маці ягоная сказала яму: на мне хай будзе праклён твой, сыне мой; толькі паслухайся слоў маіх і выйдзі, прынясі мне. </p><i> Macì âgonaâ skazala âmu: na mne haj budze praklën tvoj, syne moj; tol′kì pasluhajsâ sloǔ maìh ì vyjdzì, prynâsì mne. </i>


text:
<pb/>Ён пайшоў, і ўзяў, і прынёс маці сваёй; і маці ягоная зрабіла страву, якую любіў бацька ягоны. </p><i> Ën pajšoǔ, ì ǔzâǔ, ì prynës macì svaëj; ì macì âgonaâ zrabìla stravu, âkuû lûbìǔ bac′ka âgony. </i>


text:
І ўзяла Рэбэка багатую вопратку старэйшага сына свайго Ісава, якая была ў яе ў доме, і апранула малодшага сына свайго Якава; </p><i> Ì ǔzâla Rèbèka bagatuû vopratku starèjšaga syna svajgo Ìsava, âkaâ byla ǔ âe ǔ dome, ì apranula malodšaga syna svajgo Âkava; </i>


text:
а рукі яго і гладкую шыю яго абклала скураю казьлянят, </p><i> a rukì âgo ì gladkuû šyû âgo abklala skuraû kaz′lânât, </i>


text:
і дала страву і хлеб, якія яна згатавала, у рукі Якаву, сыну свайму. </p><i> ì dala stravu ì hleb, âkìâ âna zgatavala, u rukì Âkavu, synu svajmu. </i>


text:
<pb/>Ён увайшоў да бацькі свайго і сказаў: бацька мой! Той сказаў: вось я; хто ты, сыне мой? </p><i> Ën uvajšoǔ da bac′kì svajgo ì skazaǔ: bac′ka moj! Toj skazaǔ: vos′ â; hto ty, syne moj? </i>


text:
Якаў сказаў бацьку свайму: я, Ісаў, першынец твой, я зрабіў, як ты сказаў мне; устань, сядзь і паеж дзічыны маёй, каб дабраславіла мяне душа твая. </p><i> Âkaǔ skazaǔ bac′ku svajmu: â, Ìsaǔ, peršynec tvoj, â zrabìǔ, âk ty skazaǔ mne; ustan′, sâdz′ ì paež dzìčyny maëj, kab dabraslavìla mâne duša tvaâ. </i>


text:
І сказаў Ісаак сыну свайму: што так хутка знайшоў ты, сыне мой? Ён сказаў: бо Гасподзь Бог твой паслаў мне насустрач. </p><i> Ì skazaǔ Ìsaak synu svajmu: što tak hutka znajšoǔ ty, syne moj? Ën skazaǔ: bo Gaspodz′ Bog tvoj paslaǔ mne nasustrač. </i>


text:
І сказаў Ісаак Якаву: падыдзі, я абмацаю цябе, сыне мой, ці ты сын мой Ісаў, ці не? </p><i> Ì skazaǔ Ìsaak Âkavu: padydzì, â abmacaû câbe, syne moj, cì ty syn moj Ìsaǔ, cì ne? </i>


text:
Якаў падышоў да Ісаака, бацькі свайго; і ён абмацаў яго і сказаў: голас, голас Якаваў; а рукі, рукі Ісававыя. </p><i> Âkaǔ padyšoǔ da Ìsaaka, bac′kì svajgo; ì ën abmacaǔ âgo ì skazaǔ: golas, golas Âkavaǔ; a rukì, rukì Ìsavavyâ. </i>


text:
І не пазнаў яго, бо рукі ў яго былі, як рукі ў Ісава, брата ягонага, калматыя. І дабраславіў яго </p><i> Ì ne paznaǔ âgo, bo rukì ǔ âgo bylì, âk rukì ǔ Ìsava, brata âgonaga, kalmatyâ. Ì dabraslavìǔ âgo </i>


text:
і сказаў: ці ты сын мой Ісаў? Ён адказаў: я. </p><i> ì skazaǔ: cì ty syn moj Ìsaǔ? Ën adkazaǔ: â. </i>


text:
Ісаак сказаў: падай мне, я паем дзічыны сына майго, каб дабраславіла цябе душа мая. Якаў падаў яму, і ён еў; прынёс яму і віна, і ён піў. </p><i> Ìsaak skazaǔ: padaj mne, â paem dzìčyny syna majgo, kab dabraslavìla câbe duša maâ. Âkaǔ padaǔ âmu, ì ën eǔ; prynës âmu ì vìna, ì ën pìǔ. </i>


text:
Ісаак, бацька ягоны, сказаў яму: падыдзі, пацалуй мяне, сыне мой. </p><i> Ìsaak, bac′ka âgony, skazaǔ âmu: padydzì, pacaluj mâne, syne moj. </i>


text:
Ён падышоў і пацалаваў яго і сказаў: <t>вось, пах ад сына майго, як пах ад поля, якое дабраславіў Гасподзь;</t> </p><i> Ën padyšoǔ ì pacalavaǔ âgo ì skazaǔ: <t>vos′, pah ad syna majgo, âk pah ad polâ, âkoe dabraslavìǔ Gaspodz′;</t> </i>


text:
<pb/><t>хай дасьць табе Бог ад расы нябеснай і ад тлушчу зямлі, і многа хлеба і віна;</t> </p><i> <t>haj das′c′ tabe Bog ad rasy nâbesnaj ì ad tlušču zâmlì, ì mnoga hleba ì vìna;</t> </i>


text:
<pb/><t>хай паслужаць табе народы, хай паклоняцца табе плямёны: будзь гаспадаром над братамі тваімі, і хай паклоняцца табе сыны маці тваёй; кляцьбіты твае - праклятыя; і дабраславенцы твае - дабраславёныя.</t> </p><i> <t>haj paslužac′ tabe narody, haj paklonâcca tabe plâmëny: budz′ gaspadarom nad bratamì tvaìmì, ì haj paklonâcca tabe syny macì tvaëj; klâc′bìty tvae - praklâtyâ; ì dabraslavency tvae - dabraslavënyâ.</t> </i>


text:
Як толькі ўчыніў Ісаак дабраславеньне над Якавам, і як толькі выйшаў Якаў ад аблічча Ісаака, бацькі свайго, - Ісаў, брат ягоны, прыйшоў з ловаў сваіх. </p><i> Âk tol′kì ǔčynìǔ Ìsaak dabraslaven′ne nad Âkavam, ì âk tol′kì vyjšaǔ Âkaǔ ad ablìčča Ìsaaka, bac′kì svajgo, - Ìsaǔ, brat âgony, pryjšoǔ z lovaǔ svaìh. </i>


text:
Згатаваў і ён страву, і прынёс бацьку свайму, і сказаў бацьку свайму: устань, бацька мой, і паеж дзічыны сына твайго, каб дабраславіла мяне душа твая. </p><i> Zgatavaǔ ì ën stravu, ì prynës bac′ku svajmu, ì skazaǔ bac′ku svajmu: ustan′, bac′ka moj, ì paež dzìčyny syna tvajgo, kab dabraslavìla mâne duša tvaâ. </i>


text:
А Ісаак, бацька ягоны, сказаў яму: хто ты? Ён сказаў: я сын твой, першынец твой, Ісаў. </p><i> A Ìsaak, bac′ka âgony, skazaǔ âmu: hto ty? Ën skazaǔ: â syn tvoj, peršynec tvoj, Ìsaǔ. </i>


text:
І задрыжаў Ісаак вельмі вялікім дрыжаньнем і сказаў: хто ж гэта, які дастаў дзічыны і прынёс мне, і я еў з усяго, перш чым ты прыйшоў, і я дабраславіў яго? ён і будзе дабраславёны. </p><i> Ì zadryžaǔ Ìsaak vel′mì vâlìkìm dryžan′nem ì skazaǔ: hto ž gèta, âkì dastaǔ dzìčyny ì prynës mne, ì â eǔ z usâgo, perš čym ty pryjšoǔ, ì â dabraslavìǔ âgo? ën ì budze dabraslavëny. </i>


text:
<pb/>Ісаў, выслухаўшы словы бацькі свайго, падняў гучны і вельмі горкі енк, і сказаў бацьку свайму: бацька мой! дабраславі і мяне. </p><i> Ìsaǔ, vysluhaǔšy slovy bac′kì svajgo, padnâǔ gučny ì vel′mì gorkì enk, ì skazaǔ bac′ku svajmu: bac′ka moj! dabraslavì ì mâne. </i>


text:
Але ён сказаў: брат твой прыйшоў з хітрынаю і ўзяў дабраславеньне маё. </p><i> Ale ën skazaǔ: brat tvoj pryjšoǔ z hìtrynaû ì ǔzâǔ dabraslaven′ne maë. </i>


text:
І сказаў: ці не таму дадзена яму імя: Якаў, што ён запабег мяне ўжо два разы? ён узяў першародства маё, і вось, цяпер узяў дабраславеньне маё. І сказаў: няўжо ты не пакінуў мне дабраславеньня? </p><i> Ì skazaǔ: cì ne tamu dadzena âmu ìmâ: Âkaǔ, što ën zapabeg mâne ǔžo dva razy? ën uzâǔ peršarodstva maë, ì vos′, câper uzâǔ dabraslaven′ne maë. Ì skazaǔ: nâǔžo ty ne pakìnuǔ mne dabraslaven′nâ? </i>


text:
<pb/>Ісаак адказаў Ісаву: вось, я паставіў яго гаспадаром над табою і ўсіх братоў ягоных аддаў яму ў рабы; адарыў яго хлебам і віном; што ж я зраблю дзеля цябе, сыне мой? </p><i> Ìsaak adkazaǔ Ìsavu: vos′, â pastavìǔ âgo gaspadarom nad taboû ì ǔsìh bratoǔ âgonyh addaǔ âmu ǔ raby; adaryǔ âgo hlebam ì vìnom; što ž â zrablû dzelâ câbe, syne moj? </i>


text:
Але Ісаў сказаў бацьку свайму: няўжо, бацька мой, адно ў цябе дабраславеньне? дабраславі і мяне, бацька мой! І ўзвысіў Ісаў голас свой і заплакаў. </p><i> Ale Ìsaǔ skazaǔ bac′ku svajmu: nâǔžo, bac′ka moj, adno ǔ câbe dabraslaven′ne? dabraslavì ì mâne, bac′ka moj! Ì ǔzvysìǔ Ìsaǔ golas svoj ì zaplakaǔ. </i>


text:
<pb/><t>І адказваў Ісаак, бацька ягоны, і сказаў яму: вось, ад тлушчу зямлі будзе пражываньне тваё і ад расы нябеснай згары;</t> </p><i> <t>Ì adkazvaǔ Ìsaak, bac′ka âgony, ì skazaǔ âmu: vos′, ad tlušču zâmlì budze pražyvan′ne tvaë ì ad rasy nâbesnaj zgary;</t> </i>


text:
<pb/><t>і ты будзеш жыць мечам тваім і будзеш служыць брату твайму; але будзе час, калі ўсупрацівішся і скінеш ярмо ягонае з шыі тваёй.</t> </p><i> <t>ì ty budzeš žyc′ mečam tvaìm ì budzeš služyc′ bratu tvajmu; ale budze čas, kalì ǔsupracìvìšsâ ì skìneš ârmo âgonae z šyì tvaëj.</t> </i>


text:
І зьненавідзеў Ісаў Якава за дабраславеньне, якім дабраславіў яго бацька ягоны; і сказаў Ісаў у сэрцы сваім: набліжаюцца дні плачу па бацьку маім; і я заб'ю Якава, брата майго. </p><i> Ì z′nenavìdzeǔ Ìsaǔ Âkava za dabraslaven′ne, âkìm dabraslavìǔ âgo bac′ka âgony; ì skazaǔ Ìsaǔ u sèrcy svaìm: nablìžaûcca dnì plaču pa bac′ku maìm; ì â zab'û Âkava, brata majgo. </i>


text:
<pb/>І пераказаны былі Рэбэцы словы Ісава, старэйшага сына яе; і яна паслала, і паклікала малодшага сына свайго Якава, і сказала яму: вось, Ісаў, брат твой, пагражае забіць цябе; </p><i> Ì perakazany bylì Rèbècy slovy Ìsava, starèjšaga syna âe; ì âna paslala, ì paklìkala malodšaga syna svajgo Âkava, ì skazala âmu: vos′, Ìsaǔ, brat tvoj, pagražae zabìc′ câbe; </i>


text:
і цяпер, сыне мой, паслухайся слоў маіх, устань, бяжы да Лавана, брата майго, у Харан; </p><i> ì câper, syne moj, pasluhajsâ sloǔ maìh, ustan′, bâžy da Lavana, brata majgo, u Haran; </i>


text:
і пажыві ў яго некаторы час, пакуль спатоліцца лютасьць брата твайго, </p><i> ì pažyvì ǔ âgo nekatory čas, pakul′ spatolìcca lûtas′c′ brata tvajgo, </i>


text:
пакуль спатоліцца гнеў брата твайго на цябе, і ён забудзе, што ты зрабіў яму: тады я пашлю і вазьму цябе адтуль; навошта мне ў адзін дзень страціць абодвух вас? </p><i> pakul′ spatolìcca gneǔ brata tvajgo na câbe, ì ën zabudze, što ty zrabìǔ âmu: tady â pašlû ì vaz′mu câbe adtul′; navošta mne ǔ adzìn dzen′ stracìc′ abodvuh vas? </i>


text:
<pb/>І сказала Рэбэка Ісааку: я жыцьцю ня радая ад дачок Хэтэйскіх; калі Якаў возьме жонку з дачок Хэтэйскіх, як гэтыя, з дачок гэтай зямлі, дык навошта мне і жыцьцё? </p><i> Ì skazala Rèbèka Ìsaaku: â žyc′cû nâ radaâ ad dačok Hètèjskìh; kalì Âkaǔ voz′me žonku z dačok Hètèjskìh, âk gètyâ, z dačok gètaj zâmlì, dyk navošta mne ì žyc′cë? </i>


text:
І паклікаў Ісаак Якава і дабраславіў яго і наказаў: не бяры сабе жонкі з дачок Ханаанскіх: </p><i> Ì paklìkaǔ Ìsaak Âkava ì dabraslavìǔ âgo ì nakazaǔ: ne bâry sabe žonkì z dačok Hanaanskìh: </i>


text:
устань, ідзі ў Месапатамію, у дом Ватуіла, бацькі маці тваёй, і вазьмі сабе жонку адтуль, з дачок Лавана, брата маці тваёй: </p><i> ustan′, ìdzì ǔ Mesapatamìû, u dom Vatuìla, bac′kì macì tvaëj, ì vaz′mì sabe žonku adtul′, z dačok Lavana, brata macì tvaëj: </i>


text:
А Бог Усемагутны хай дабраславіць цябе, хай расплодзіць цябе і хай памножыць цябе, і хай будзе ад цябе мноства народаў: </p><i> A Bog Usemagutny haj dabraslavìc′ câbe, haj rasplodzìc′ câbe ì haj pamnožyc′ câbe, ì haj budze ad câbe mnostva narodaǔ: </i>


text:
і хай дасьць табе дабраславеньне Абрагама, табе і нашчадкам тваім з табою, каб табе ўспадкаваць зямлю вандрваньня твайго, якую Бог даў Абрагаму! </p><i> ì haj das′c′ tabe dabraslaven′ne Abragama, tabe ì naščadkam tvaìm z taboû, kab tabe ǔspadkavac′ zâmlû vandrvan′nâ tvajgo, âkuû Bog daǔ Abragamu! </i>


text:
І адпусьціў Ісаак Якава, і ён пайшоў у Месапатамію да Лавана, сына Ватуіла Арамэйца, да брата Рэбэкі, маці Якава і Ісава. </p><i> Ì adpus′cìǔ Ìsaak Âkava, ì ën pajšoǔ u Mesapatamìû da Lavana, syna Vatuìla Aramèjca, da brata Rèbèkì, macì Âkava ì Ìsava. </i>


text:
<pb/>Ісаў убачыў, што Ісаак дабраславіў Якава і дабраслаўляючы паслаў яго ў Месапатамію, узяў сабе жонку адтуль, і наказаў яму, сказаўшы: не бяры жонкі з дачок Ханаанскіх; </p><i> Ìsaǔ ubačyǔ, što Ìsaak dabraslavìǔ Âkava ì dabraslaǔlâûčy paslaǔ âgo ǔ Mesapatamìû, uzâǔ sabe žonku adtul′, ì nakazaǔ âmu, skazaǔšy: ne bâry žonkì z dačok Hanaanskìh; </i>


text:
і што Якаў паслухаўся бацькі свайго і маці сваёй і пайшоў у Месапатамію. </p><i> ì što Âkaǔ pasluhaǔsâ bac′kì svajgo ì macì svaëj ì pajšoǔ u Mesapatamìû. </i>


text:
І ўбачыў Ісаў, што дочкі Ханаанскія не падабаюцца Ісааку, бацьку ягонаму; </p><i> Ì ǔbačyǔ Ìsaǔ, što dočkì Hanaanskìâ ne padabaûcca Ìsaaku, bac′ku âgonamu; </i>


text:
і пайшоў Ісаў да Ізмаіла і ўзяў сабе жонку Махалату, дачку Ізмаіла, сына Абрагамавага, сястру Наваётаву, звыш жонак сваіх. </p><i> ì pajšoǔ Ìsaǔ da Ìzmaìla ì ǔzâǔ sabe žonku Mahalatu, dačku Ìzmaìla, syna Abragamavaga, sâstru Navaëtavu, zvyš žonak svaìh. </i>


text:
А Якаў выйшаў зь Вірсавіі і пайшоў у Харан, </p><i> A Âkaǔ vyjšaǔ z′ Vìrsavìì ì pajšoǔ u Haran, </i>


text:
і прыйшоў у адно месца і застаўся там начаваць, бо зайшло сонца. І ўзяў адзін камень з таго месца, і паклаў сабе пад галаву, і лёг на тым месцы. </p><i> ì pryjšoǔ u adno mesca ì zastaǔsâ tam načavac′, bo zajšlo sonca. Ì ǔzâǔ adzìn kamen′ z tago mesca, ì paklaǔ sabe pad galavu, ì lëg na tym mescy. </i>


text:
І ўбачыў у сьне: вось лесьвіца стаіць на зямлі, а верх яе кранае неба; і вось анёлы Божыя ўзыходзяць і сыходзяць па ёй. </p><i> Ì ǔbačyǔ u s′ne: vos′ les′vìca staìc′ na zâmlì, a verh âe kranae neba; ì vos′ anëly Božyâ ǔzyhodzâc′ ì syhodzâc′ pa ëj. </i>


text:
І вось, Гасподзь стаіць на ёй і кажа: Я Гасподзь, Бог Абрагама, бацькі твайго, і Бог Ісаака. Зямлю, на якой ты ляжыш, Я дам табе і нашчадкам тваім; </p><i> Ì vos′, Gaspodz′ staìc′ na ëj ì kaža: Â Gaspodz′, Bog Abragama, bac′kì tvajgo, ì Bog Ìsaaka. Zâmlû, na âkoj ty lâžyš, Â dam tabe ì naščadkam tvaìm; </i>


text:
і будуць нашчадкі твае, як пясок зямны; і пашырышся да мора і на ўсход, і на поўнач і на поўдзень; і дабраславяцца ў табе і ў семені тваім усе плямёны зямныя: </p><i> ì buduc′ naščadkì tvae, âk pâsok zâmny; ì pašyryšsâ da mora ì na ǔshod, ì na poǔnač ì na poǔdzen′; ì dabraslavâcca ǔ tabe ì ǔ semenì tvaìm use plâmëny zâmnyâ: </i>


text:
і вось, Я з табою; і захаваю цябе ўсюды, куды ні пойдзеш; і вярну цябе ў гэтую зямлю; бо Я не пакіну цябе, пакуль ня выканаю таго, што Я сказаў табе. </p><i> ì vos′, Â z taboû; ì zahavaû câbe ǔsûdy, kudy nì pojdzeš; ì vârnu câbe ǔ gètuû zâmlû; bo Â ne pakìnu câbe, pakul′ nâ vykanaû tago, što Â skazaǔ tabe. </i>


text:
<pb/>Якаў прачнуўся са сну свайго і сказаў: сапраўды Гасподзь прысутны на месцы гэтым; а я ня ведаў. </p><i> Âkaǔ pračnuǔsâ sa snu svajgo ì skazaǔ: sapraǔdy Gaspodz′ prysutny na mescy gètym; a â nâ vedaǔ. </i>


text:
І спалохаўся я і сказаў: якое страшнае месца гэтае! гэта ня што іншае, як дом Божы, гэта - брама нябесная. </p><i> Ì spalohaǔsâ â ì skazaǔ: âkoe strašnae mesca gètae! gèta nâ što ìnšae, âk dom Božy, gèta - brama nâbesnaâ. </i>


text:
І ўстаў Якаў з самае раніцы, і ўзяў камень, які ён паклаў сабе пад галаву, і паставіў яго як помнік, і выліў алей на верх яго. </p><i> Ì ǔstaǔ Âkaǔ z samae ranìcy, ì ǔzâǔ kamen′, âkì ën paklaǔ sabe pad galavu, ì pastavìǔ âgo âk pomnìk, ì vylìǔ alej na verh âgo. </i>


text:
І даў імя месцу таму: Бэт-Эль: а ранейшае імя таго горада было: Луз. </p><i> Ì daǔ ìmâ mescu tamu: Bèt-Èl′: a ranejšae ìmâ tago gorada bylo: Luz. </i>


text:
І даў Якаў зарок, сказаўшы: калі Бог будзе са мною і ахавае мяне ў дарозе гэтай, у якую я іду, і дасьць мне хлеб есьці і адзеньне апрануцца, </p><i> Ì daǔ Âkaǔ zarok, skazaǔšy: kalì Bog budze sa mnoû ì ahavae mâne ǔ daroze gètaj, u âkuû â ìdu, ì das′c′ mne hleb es′cì ì adzen′ne apranucca, </i>


text:
і я ў міры вярнуся ў дом бацькі майго, і будзе Гасподзь маім Богам, - </p><i> ì â ǔ mìry vârnusâ ǔ dom bac′kì majgo, ì budze Gaspodz′ maìm Bogam, - </i>


text:
дык гэты камень, які я паставіў як помнік, будзе домам Божым; і з усяго, што Ты, Божа, дасі мне, я дам Табе дзясятую долю. </p><i> dyk gèty kamen′, âkì â pastavìǔ âk pomnìk, budze domam Božym; ì z usâgo, što Ty, Boža, dasì mne, â dam Tabe dzâsâtuû dolû. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Якаў і пайшоў у зямлю сыноў усходу. </p><i> Ì ǔstaǔ Âkaǔ ì pajšoǔ u zâmlû synoǔ ushodu. </i>


text:
І ўгледзеў: вось, на полі калодзеж, і там тры статкі дробнага быдла, якія ляжалі каля яго таму, што з таго калодзежа паілі статкі. Над вусьцем калодзежа быў вялікі камень. </p><i> Ì ǔgledzeǔ: vos′, na polì kalodzež, ì tam try statkì drobnaga bydla, âkìâ lâžalì kalâ âgo tamu, što z tago kalodzeža paìlì statkì. Nad vus′cem kalodzeža byǔ vâlìkì kamen′. </i>


text:
Калі зьбіраліся туды ўсе статкі, адвальвалі камень ад вусьця калодзежа і паілі авечкі; пасьля зноў клалі камень на сваё месца, на вусьце калодзежа. </p><i> Kalì z′bìralìsâ tudy ǔse statkì, adval′valì kamen′ ad vus′câ kalodzeža ì paìlì avečkì; pas′lâ znoǔ klalì kamen′ na svaë mesca, na vus′ce kalodzeža. </i>


text:
<pb/>Якаў сказаў ім: братове мае, адкуль вы? Яны сказалі: мы з Харана. </p><i> Âkaǔ skazaǔ ìm: bratove mae, adkul′ vy? Âny skazalì: my z Harana. </i>


text:
Ён сказаў ім: ці ведаеце вы Лавана, сына Нахоравага? Яны сказалі: ведаем. </p><i> Ën skazaǔ ìm: cì vedaece vy Lavana, syna Nahoravaga? Âny skazalì: vedaem. </i>


text:
Ён яшчэ сказаў ім: ці здаровіцца яму? Яны сказалі: здаровіцца; і вось, Рахіль, дачка ягоная, ідзе з авечкамі. </p><i> Ën âščè skazaǔ ìm: cì zdarovìcca âmu? Âny skazalì: zdarovìcca; ì vos′, Rahìl′, dačka âgonaâ, ìdze z avečkamì. </i>


text:
І сказаў: вось, дня яшчэ многа; ня час зьбіраць быдла; напаеце авечак і ідзеце, пасеце. </p><i> Ì skazaǔ: vos′, dnâ âščè mnoga; nâ čas z′bìrac′ bydla; napaece avečak ì ìdzece, pasece. </i>


text:
Яны сказалі: ня можам, пакуль не зьбяруцца ўсе статкі, і не адваляць каменя ад вусьця калодзежа; тады будзем мы паіць авечкі. </p><i> Âny skazalì: nâ možam, pakul′ ne z′bârucca ǔse statkì, ì ne advalâc′ kamenâ ad vus′câ kalodzeža; tady budzem my paìc′ avečkì. </i>


text:
<pb/>Яшчэ ён гаварыў зь імі, як прыйшла Рахіль з дробным быдлам бацькі свайго, бо яна пасьвіла. </p><i> Âščè ën gavaryǔ z′ ìmì, âk pryjšla Rahìl′ z drobnym bydlam bac′kì svajgo, bo âna pas′vìla. </i>


text:
Калі Якаў убачыў Рахіль, дачку Лавана, брата маці сваёй, дык падышоў Якаў, адваліў камень ад вусьця калодзежа і напаіў авечкі Лавана, брата маці сваёй. </p><i> Kalì Âkaǔ ubačyǔ Rahìl′, dačku Lavana, brata macì svaëj, dyk padyšoǔ Âkaǔ, advalìǔ kamen′ ad vus′câ kalodzeža ì napaìǔ avečkì Lavana, brata macì svaëj. </i>


text:
І пацалаваў Якаў Рахіль і ўзвысіў голас свой і заплакаў. </p><i> Ì pacalavaǔ Âkaǔ Rahìl′ ì ǔzvysìǔ golas svoj ì zaplakaǔ. </i>


text:
І сказаў Якаў Рахілі, што ён родзіч бацьку яе і што ён сын Рэбэкі. А яна пабегла і сказала бацьку свайму. </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ Rahìlì, što ën rodzìč bac′ku âe ì što ën syn Rèbèkì. A âna pabegla ì skazala bac′ku svajmu. </i>


text:
Лаван, пачуўшы пра Якава, сына сястры сваёй, выбег яму насустрач, абняў яго і пацалаваў яго, і ўвёў яго ў дом свой; і ён расказаў Лавану ўсё гэта. </p><i> Lavan, pačuǔšy pra Âkava, syna sâstry svaëj, vybeg âmu nasustrač, abnâǔ âgo ì pacalavaǔ âgo, ì ǔvëǔ âgo ǔ dom svoj; ì ën raskazaǔ Lavanu ǔsë gèta. </i>


text:
А Лаван сказаў яму: сапраўды ты косьць мая і плоць мая. І жыў у яго Якаў цэлы месяц. </p><i> A Lavan skazaǔ âmu: sapraǔdy ty kos′c′ maâ ì ploc′ maâ. Ì žyǔ u âgo Âkaǔ cèly mesâc. </i>


text:
<pb/>І Лаван сказаў Якаву: няўжо ты дарма будзеш служыць мне, бо ты родзіч? скажы мне, чым заплаціць табе? </p><i> Ì Lavan skazaǔ Âkavu: nâǔžo ty darma budzeš služyc′ mne, bo ty rodzìč? skažy mne, čym zaplacìc′ tabe? </i>


text:
А ў Лавана было дзьве дачкі, імя старэйшай: Лія; імя малодшай Рахіль. </p><i> A ǔ Lavana bylo dz′ve dačkì, ìmâ starèjšaj: Lìâ; ìmâ malodšaj Rahìl′. </i>


text:
Лія была слабая вачыма, а Рахіль была прыгожая станам і прыгожая тварам. </p><i> Lìâ byla slabaâ vačyma, a Rahìl′ byla prygožaâ stanam ì prygožaâ tvaram. </i>


text:
Якаў пакахаў Рахіль і сказаў: Я буду служыць табе сем гадоў за Рахіль, малодшую дачку тваю. </p><i> Âkaǔ pakahaǔ Rahìl′ ì skazaǔ: Â budu služyc′ tabe sem gadoǔ za Rahìl′, malodšuû dačku tvaû. </i>


text:
Лаван сказаў: лепш мне аддаць яе за цябе, чым аддаць яе за каго іншага; жыві ў мяне. </p><i> Lavan skazaǔ: lepš mne addac′ âe za câbe, čym addac′ âe za kago ìnšaga; žyvì ǔ mâne. </i>


text:
І служыў Якаў за Рахаіль сем гадоў; і яны здаліся яму як некалькі дзён, бо ён кахаў яе. </p><i> Ì služyǔ Âkaǔ za Rahaìl′ sem gadoǔ; ì âny zdalìsâ âmu âk nekal′kì dzën, bo ën kahaǔ âe. </i>


text:
<pb/>І сказаў Якаў Лавану: дай жонку маю, бо мне ўжо час прысьпеў, каб увайсьці да яе. </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ Lavanu: daj žonku maû, bo mne ǔžo čas prys′peǔ, kab uvajs′cì da âe. </i>


text:
Лаван склікаў усіх людзей таго месца і зладзіў гасьціну. </p><i> Lavan sklìkaǔ usìh lûdzej tago mesca ì zladzìǔ gas′cìnu. </i>


text:
А ўвечары ўзяў Лаван дачку сваю Лію і ўвёў яе да яго; і ўвайшоў да яе Якаў. </p><i> A ǔvečary ǔzâǔ Lavan dačku svaû Lìû ì ǔvëǔ âe da âgo; ì ǔvajšoǔ da âe Âkaǔ. </i>


text:
І даў Лаван служанку сваю Зэлфу за служанку дачцэ сваёй Ліі. </p><i> Ì daǔ Lavan služanku svaû Zèlfu za služanku dačcè svaëj Lìì. </i>


text:
<pb/>А раніцай выявілася, што гэта Лія. І Якаў сказаў Лавану: што гэта зрабіў ты са мною? ці ж не за Рахіль я служыў у цябе? навошта ты ашукаў мяне? </p><i> A ranìcaj vyâvìlasâ, što gèta Lìâ. Ì Âkaǔ skazaǔ Lavanu: što gèta zrabìǔ ty sa mnoû? cì ž ne za Rahìl′ â služyǔ u câbe? navošta ty ašukaǔ mâne? </i>


text:
Лаван сказаў: у нашым месцы так ня робяць, каб малодшую выдаваць раней за старэйшую; </p><i> Lavan skazaǔ: u našym mescy tak nâ robâc′, kab malodšuû vydavac′ ranej za starèjšuû; </i>


text:
закончы тыдзень гэтай; потым дамо табе і тую за службу, якую ты будзеш служыць у мяне яшчэ сем гадоў. </p><i> zakončy tydzen′ gètaj; potym damo tabe ì tuû za službu, âkuû ty budzeš služyc′ u mâne âščè sem gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Якаў так і зрабіў і закончыў тыдзень гэтай. І даў Рахіль, дачку сваю, яму за жонку. </p><i> Âkaǔ tak ì zrabìǔ ì zakončyǔ tydzen′ gètaj. Ì daǔ Rahìl′, dačku svaû, âmu za žonku. </i>


text:
І даў Лаван служанку сваю Валу за служанку дачцэ сваёй Рахілі. </p><i> Ì daǔ Lavan služanku svaû Valu za služanku dačcè svaëj Rahìlì. </i>


text:
Якаў увайшоў і да Рахілі, і кахаў Рахіль болей, чым Лію; і служыў у яго яшчэ сем гадоў. </p><i> Âkaǔ uvajšoǔ ì da Rahìlì, ì kahaǔ Rahìl′ bolej, čym Lìû; ì služyǔ u âgo âščè sem gadoǔ. </i>


text:
Гасподзь угледзеў, што Лія была нелюбка, і адчыніў нутробу яе, а Рахіль была няплодная. </p><i> Gaspodz′ ugledzeǔ, što Lìâ byla nelûbka, ì adčynìǔ nutrobu âe, a Rahìl′ byla nâplodnaâ. </i>


text:
Лія зачала і нарадзіла сына, і дала яму імя: Рувім, бо сказала: Гасподзь угледзеў маё гароцтвы; бо цяпер будзе кахаць мяне муж мой. </p><i> Lìâ začala ì naradzìla syna, ì dala âmu ìmâ: Ruvìm, bo skazala: Gaspodz′ ugledzeǔ maë garoctvy; bo câper budze kahac′ mâne muž moj. </i>


text:
<pb/>І зачала зноў і нарадзіла сына, і сказала: Гасподзь пачуў, што я нелюбка, і даў мне і гэтага. І дала яму імя: Сымон. </p><i> Ì začala znoǔ ì naradzìla syna, ì skazala: Gaspodz′ pačuǔ, što â nelûbka, ì daǔ mne ì gètaga. Ì dala âmu ìmâ: Symon. </i>


text:
<pb/>І зачала яшчэ і нарадзіла сына, і сказала: вось цяпер прылепіцца да мяне муж мой, бо я нарадзіла яму трох сыноў. Таму і дадзена яму імя: Левій. </p><i> Ì začala âščè ì naradzìla syna, ì skazala: vos′ câper prylepìcca da mâne muž moj, bo â naradzìla âmu troh synoǔ. Tamu ì dadzena âmu ìmâ: Levìj. </i>


text:
<pb/>І яшчэ зачала і нарадзіла сына, і сказала: вось цяпер я праслаўлю Госпада. Таму дала яму імя: Юда. І перастала радзіць. </p><i> Ì âščè začala ì naradzìla syna, ì skazala: vos′ câper â praslaǔlû Gospada. Tamu dala âmu ìmâ: Ûda. Ì perastala radzìc′. </i>


text:
І ўбачыла Рахіль, што яна ня родзіць дзяцей Якаву, і пазайздросьціла Рахіль сястры сваёй, і сказала Якаву: дай мне дзяцей; а калі не, я паміраю. </p><i> Ì ǔbačyla Rahìl′, što âna nâ rodzìc′ dzâcej Âkavu, ì pazajzdros′cìla Rahìl′ sâstry svaëj, ì skazala Âkavu: daj mne dzâcej; a kalì ne, â pamìraû. </i>


text:
Якаў угневаўся на Рахіль і сказаў ёй: хіба я Бог, Які ня даў табе плоду ў чэраве? </p><i> Âkaǔ ugnevaǔsâ na Rahìl′ ì skazaǔ ëj: hìba â Bog, Âkì nâ daǔ tabe plodu ǔ čèrave? </i>


text:
Яна сказала: вось служанка мая Вала: увайдзі да яе; хай яна родзіць на калені мае, каб і я мела дзяцей ад яе. </p><i> Âna skazala: vos′ služanka maâ Vala: uvajdzì da âe; haj âna rodzìc′ na kalenì mae, kab ì â mela dzâcej ad âe. </i>


text:
<pb/>І дала яна Валу, служанку сваю, за жонку яму; і ўвайшоў да яе Якаў. </p><i> Ì dala âna Valu, služanku svaû, za žonku âmu; ì ǔvajšoǔ da âe Âkaǔ. </i>


text:
І сказала Рахіль: наканаваў мне Бог, і пачуў голас мой, і даў мне сына. Таму дала яму імя: Дан. </p><i> Ì skazala Rahìl′: nakanavaǔ mne Bog, ì pačuǔ golas moj, ì daǔ mne syna. Tamu dala âmu ìmâ: Dan. </i>


text:
<pb/>І яшчэ зачала і нарадзіла Вала, служанка Рахіліна, другога сына Якаву. </p><i> Ì âščè začala ì naradzìla Vala, služanka Rahìlìna, drugoga syna Âkavu. </i>


text:
І сказала Рахіль: змаганьнем моцным змагалася я зь сястрою маёю і перамагла. І дала яму імя: Нэфталім. </p><i> Ì skazala Rahìl′: zmagan′nem mocnym zmagalasâ â z′ sâstroû maëû ì peramagla. Ì dala âmu ìmâ: Nèftalìm. </i>


text:
<pb/>Лія ўбачыла, што перастала радзіць, і ўзяла служанку сваю Зэлфу, і дала яе Якаву за жонку. </p><i> Lìâ ǔbačyla, što perastala radzìc′, ì ǔzâla služanku svaû Zèlfu, ì dala âe Âkavu za žonku. </i>


text:
І Зэлфа, служанка Лііна, нарадзіла Якаву сына. </p><i> Ì Zèlfa, služanka Lììna, naradzìla Âkavu syna. </i>


text:
І сказала Лія: прыбавілася. І дала яму імя: Гад. </p><i> Ì skazala Lìâ: prybavìlasâ. Ì dala âmu ìmâ: Gad. </i>


text:
<pb/>Зэлфа, служанка Лііна нарадзіла другога сына Якаву. </p><i> Zèlfa, služanka Lììna naradzìla drugoga syna Âkavu. </i>


text:
І сказала Лія: на дабро мне, бо шчаснаю будуць называць мяне жанчыны. І дала яму імя: Асір. </p><i> Ì skazala Lìâ: na dabro mne, bo ščasnaû buduc′ nazyvac′ mâne žančyny. Ì dala âmu ìmâ: Asìr. </i>


text:
<pb/>Рувім пайшоў у час жніва пшаніцы, і знайшоў мандрагоравыя яблыкі ў полі, і прынёс іх Ліі, маці сваёй. І Рахіль сказала Ліі: дай мне мандрагораў сына твайго. </p><i> Ruvìm pajšoǔ u čas žnìva pšanìcy, ì znajšoǔ mandragoravyâ âblykì ǔ polì, ì prynës ìh Lìì, macì svaëj. Ì Rahìl′ skazala Lìì: daj mne mandragoraǔ syna tvajgo. </i>


text:
Але Лія сказала ёй: няўжо мала табе - завалодаць мужам маім, што ты дамагаешся і мандрагораў сына майго? Рахіль сказала: дык няхай ён ляжа з табою гэтай ночы, за мандрагоры сына твайго. </p><i> Ale Lìâ skazala ëj: nâǔžo mala tabe - zavalodac′ mužam maìm, što ty damagaešsâ ì mandragoraǔ syna majgo? Rahìl′ skazala: dyk nâhaj ën lâža z taboû gètaj nočy, za mandragory syna tvajgo. </i>


text:
Якаў прыйшоў з поля ўвечары, і Лія выйшла яму насустрач і сказала: увайдзі да мяне, бо я купіла цябе за мандрагоры сына майго. І лёг ён зь ёю тае ночы. </p><i> Âkaǔ pryjšoǔ z polâ ǔvečary, ì Lìâ vyjšla âmu nasustrač ì skazala: uvajdzì da mâne, bo â kupìla câbe za mandragory syna majgo. Ì lëg ën z′ ëû tae nočy. </i>


text:
І пачуў Бог Лію, і яна зачала і нарадзіла Якаву пятага сына. </p><i> Ì pačuǔ Bog Lìû, ì âna začala ì naradzìla Âkavu pâtaga syna. </i>


text:
І сказала Лія: Бог даў мне адплату за тое, што я аддала служанку маю мужу майму. І дала яму імя: Ісахар (што азначае: адплата). </p><i> Ì skazala Lìâ: Bog daǔ mne adplatu za toe, što â addala služanku maû mužu majmu. Ì dala âmu ìmâ: Ìsahar (što aznačae: adplata). </i>


text:
<pb/>І яшчэ зачала Лія і нарадзіла Якаву шостага сына. </p><i> Ì âščè začala Lìâ ì naradzìla Âkavu šostaga syna. </i>


text:
І сказала Лія: Бог даў мне цудоўны дар: цяпер будзе жыць у мяне муж мой, бо я нарадзіла яму шэсьць сыноў. І дала яму імя: Завулон. </p><i> Ì skazala Lìâ: Bog daǔ mne cudoǔny dar: câper budze žyc′ u mâne muž moj, bo â naradzìla âmu šès′c′ synoǔ. Ì dala âmu ìmâ: Zavulon. </i>


text:
<pb/>Потым нарадзіла дачку і дала ёй імя: Дзіна. </p><i> Potym naradzìla dačku ì dala ëj ìmâ: Dzìna. </i>


text:
<pb/>І ўспомніў Бог пра Рахіль, і пачуў яе Бог, і адчыніў улоньне яе. </p><i> Ì ǔspomnìǔ Bog pra Rahìl′, ì pačuǔ âe Bog, ì adčynìǔ ulon′ne âe. </i>


text:
Яна зачала і нарадзіла сына, і сказала: зьняў Бог ганьбу маю. </p><i> Âna začala ì naradzìla syna, ì skazala: z′nâǔ Bog gan′bu maû. </i>


text:
І дала яму імя Язэп, сказаўшы: Гасподзь дасьць мне і другога сына. </p><i> Ì dala âmu ìmâ Âzèp, skazaǔšy: Gaspodz′ das′c′ mne ì drugoga syna. </i>


text:
Пасьля таго, як Рахіль нарадзіла Язэпа, Якаў сказаў Лавану: пусьці мяне, і пайду я ў сваё месца і ў сваю зямлю: </p><i> Pas′lâ tago, âk Rahìl′ naradzìla Âzèpa, Âkaǔ skazaǔ Lavanu: pus′cì mâne, ì pajdu â ǔ svaë mesca ì ǔ svaû zâmlû: </i>


text:
аддай жонак маіх і дзяцей маіх, за якіх я служыў табе, і я пайду: бо ты ведаеш службу маю, якую я служыў табе. </p><i> addaj žonak maìh ì dzâcej maìh, za âkìh â služyǔ tabe, ì â pajdu: bo ty vedaeš službu maû, âkuû â služyǔ tabe. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Лаван: о, калі б я знайшоў упадабаньне перад вачыма тваімі! я заўважаю, што за цябе Гасподзь дабраславіў мяне. </p><i> Ì skazaǔ âmu Lavan: o, kalì b â znajšoǔ upadaban′ne perad vačyma tvaìmì! â zaǔvažaû, što za câbe Gaspodz′ dabraslavìǔ mâne. </i>


text:
І сказаў: назнач сабе ўзнагароду ад мяне, і я дам. </p><i> Ì skazaǔ: naznač sabe ǔznagarodu ad mâne, ì â dam. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Якаў: ты ведаеш, як я служыў табе, і якім стала быдла пры мне; </p><i> Ì skazaǔ âmu Âkaǔ: ty vedaeš, âk â služyǔ tabe, ì âkìm stala bydla pry mne; </i>


text:
бо мала было ў цябе да мяне, а стала многа; Гасподзь дабраславіў цябе з прыходам маім; калі ж я буду працаваць на свой дом? </p><i> bo mala bylo ǔ câbe da mâne, a stala mnoga; Gaspodz′ dabraslavìǔ câbe z pryhodam maìm; kalì ž â budu pracavac′ na svoj dom? </i>


text:
<pb/>І сказаў Лаван: што даць табе? Якаў сказаў: не давай мне нічога. Калі толькі зробіш мне, што я скажу, дык я зноў буду пасьвіць і ахоўваць авечкі твае. </p><i> Ì skazaǔ Lavan: što dac′ tabe? Âkaǔ skazaǔ: ne davaj mne nìčoga. Kalì tol′kì zrobìš mne, što â skažu, dyk â znoǔ budu pas′vìc′ ì ahoǔvac′ avečkì tvae. </i>


text:
І прайду сёньня па ўсім статку авечак тваіх; аддзялі зь яго ўсё быдла з плямкамі і зь пярэсьцінамі, усё быдла чорнае з авечак, таксама з плямкамі і зь пярэсьцінамі з коз. Такое быдла будзе мне ўзнагародаю. </p><i> Ì prajdu sën′nâ pa ǔsìm statku avečak tvaìh; addzâlì z′ âgo ǔsë bydla z plâmkamì ì z′ pârès′cìnamì, usë bydla čornae z avečak, taksama z plâmkamì ì z′ pârès′cìnamì z koz. Takoe bydla budze mne ǔznagarodaû. </i>


text:
І гаварыцьме перад табою справядлівасьць мая ў наступны час, калі прыйдзеш паглядзець узнагароду маю. Кожная каза ня з плямкамі, і авечка ня чорная, гэта крадзенае ў мяне. </p><i> Ì gavaryc′me perad taboû spravâdlìvas′c′ maâ ǔ nastupny čas, kalì pryjdzeš paglâdzec′ uznagarodu maû. Kožnaâ kaza nâ z plâmkamì, ì avečka nâ čornaâ, gèta kradzenae ǔ mâne. </i>


text:
Лаван сказаў: добра, няхай будзе паводле твайго слова. </p><i> Lavan skazaǔ: dobra, nâhaj budze pavodle tvajgo slova. </i>


text:
<pb/>І аддзяліў у той дзень казлоў пярэстых і з плямамі, і ўсіх коз з плямкамі і пярэсьцінамі, усіх, на якіх было белае, і ўсіх чорных авечак, і аддаў іх на рукі сынам сваім; </p><i> Ì addzâlìǔ u toj dzen′ kazloǔ pârèstyh ì z plâmamì, ì ǔsìh koz z plâmkamì ì pârès′cìnamì, usìh, na âkìh bylo belae, ì ǔsìh čornyh avečak, ì addaǔ ìh na rukì synam svaìm; </i>


text:
і назначыў адлегласьць паміж сабою і Якавам на тры дні дарогі. А Якаў пасьвіў астатняе дробнае быдла Лаванавае. </p><i> ì naznačyǔ adleglas′c′ pamìž saboû ì Âkavam na try dnì darogì. A Âkaǔ pas′vìǔ astatnâe drobnae bydla Lavanavae. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Якаў сьвежых дубцоў таполевых, міндальных і яваравых, і выразаў на іх белыя палосы, акарыўшы да белага, якое на дубцах; </p><i> Ì ǔzâǔ Âkaǔ s′vežyh dubcoǔ tapolevyh, mìndal′nyh ì âvaravyh, ì vyrazaǔ na ìh belyâ palosy, akaryǔšy da belaga, âkoe na dubcah; </i>


text:
і паклаў дубцы з нарэзкаю перад быдлам у вадапойных кадаўбах, зь якіх быдла прыходзіла паіцца, зачынала перад дубцамі. </p><i> ì paklaǔ dubcy z narèzkaû perad bydlam u vadapojnyh kadaǔbah, z′ âkìh bydla pryhodzìla paìcca, začynala perad dubcamì. </i>


text:
І зачынала быдла перад дубцамі, і нараджалася быдла пярэстае, і з плямкамі, і зь пярэсьцінамі. </p><i> Ì začynala bydla perad dubcamì, ì naradžalasâ bydla pârèstae, ì z plâmkamì, ì z′ pârès′cìnamì. </i>


text:
І аддзяляў Якаў ягнят і ставіў быдла перадам да пярэстага і ўсяго чорнага быдла Лаванавага; і трымаў свае статкі асобна і ня ставіў іх разам з быдлам Лаванавым. </p><i> Ì addzâlâǔ Âkaǔ âgnât ì stavìǔ bydla peradam da pârèstaga ì ǔsâgo čornaga bydla Lavanavaga; ì trymaǔ svae statkì asobna ì nâ stavìǔ ìh razam z bydlam Lavanavym. </i>


text:
Кожнага разу, калі зачынаць быдла моцнае, Якаў клаў дубцы ў кадаўбах перад вачыма ў быдла, каб яно зачынала перад дубцамі. </p><i> Kožnaga razu, kalì začynac′ bydla mocnae, Âkaǔ klaǔ dubcy ǔ kadaǔbah perad vačyma ǔ bydla, kab âno začynala perad dubcamì. </i>


text:
А калі зачынала быдла слабое, тады ён ня клаў. І даставалася слабое быдла Лавану, а моцнае Якаву. </p><i> A kalì začynala bydla slaboe, tady ën nâ klaǔ. Ì dastavalasâ slaboe bydla Lavanu, a mocnae Âkavu. </i>


text:
І зрабіўся гэты чалавек вельмі, вельмі багаты, і было ў яго мноства дробнага быдла, і рабынь і рабоў, і вярблюдаў і аслоў. </p><i> Ì zrabìǔsâ gèty čalavek vel′mì, vel′mì bagaty, ì bylo ǔ âgo mnostva drobnaga bydla, ì rabyn′ ì raboǔ, ì vârblûdaǔ ì asloǔ. </i>


text:
<pb/>І пачуў Якаў словы сыноў Лаванавых, якія казалі: Якаў завалодаў усім, што было ў бацькі нашага, і з маёмасьці бацькі нашага склаў усё багацьце гэта. </p><i> Ì pačuǔ Âkaǔ slovy synoǔ Lavanavyh, âkìâ kazalì: Âkaǔ zavalodaǔ usìm, što bylo ǔ bac′kì našaga, ì z maëmas′cì bac′kì našaga sklaǔ usë bagac′ce gèta. </i>


text:
І ўбачыў Якаў Лаванаў твар, і вось, ён не такі да яго, як быў учора і заўчора. </p><i> Ì ǔbačyǔ Âkaǔ Lavanaǔ tvar, ì vos′, ën ne takì da âgo, âk byǔ učora ì zaǔčora. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Якаву: вярніся ў зямлю бацькоў тваіх і на радзіму тваю: і Я буду з табою. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Âkavu: vârnìsâ ǔ zâmlû bac′koǔ tvaìh ì na radzìmu tvaû: ì Â budu z taboû. </i>


text:
І паслаў Якаў, і паклікаў Рахіль і Лію ў поле, да статку дробнага быдла свайго, </p><i> Ì paslaǔ Âkaǔ, ì paklìkaǔ Rahìl′ ì Lìû ǔ pole, da statku drobnaga bydla svajgo, </i>


text:
і сказаў ім: я бачыў твар бацькі вашага, што ён да мяне не такі, як быў учора і заўчора; але Бог бацькі майго быў са мною; </p><i> ì skazaǔ ìm: â bačyǔ tvar bac′kì vašaga, što ën da mâne ne takì, âk byǔ učora ì zaǔčora; ale Bog bac′kì majgo byǔ sa mnoû; </i>


text:
вы самі ведаеце, што я з усяе сілы служыў бацьку вашаму, </p><i> vy samì vedaece, što â z usâe sìly služyǔ bac′ku vašamu, </i>


text:
а бацька ваш ашукваў мяне і разоў дзесяць перамяняў узнагароду маю; але Бог не дапусьціў яго зрабіць мне ліха. </p><i> a bac′ka vaš ašukvaǔ mâne ì razoǔ dzesâc′ peramânâǔ uznagarodu maû; ale Bog ne dapus′cìǔ âgo zrabìc′ mne lìha. </i>


text:
Калі сказаў ён, што быдла з плямкамі будзе табе ўзнагародаю, дык быдла ўсё радзіла з плямкамі. А калі ён сказаў: пярэстыя будуць табе ўзнагародаю, дык усё быдла і радзіла пярэстых. </p><i> Kalì skazaǔ ën, što bydla z plâmkamì budze tabe ǔznagarodaû, dyk bydla ǔsë radzìla z plâmkamì. A kalì ën skazaǔ: pârèstyâ buduc′ tabe ǔznagarodaû, dyk usë bydla ì radzìla pârèstyh. </i>


text:
І адабраў Бог быдла ў бацькі вашага і даў мне. </p><i> Ì adabraǔ Bog bydla ǔ bac′kì vašaga ì daǔ mne. </i>


text:
<pb/>Аднаго разу ў такую пару, калі быдла зачынае, я паглядзеў і ўбачыў у сьне, і вось казлы, якія падняліся на быдла, пярэстыя з плямкамі і стракацінамі. </p><i> Adnago razu ǔ takuû paru, kalì bydla začynae, â paglâdzeǔ ì ǔbačyǔ u s′ne, ì vos′ kazly, âkìâ padnâlìsâ na bydla, pârèstyâ z plâmkamì ì strakacìnamì. </i>


text:
Анёл Божы сказаў мне ў сьне: Якаве! Я сказаў: вось я. </p><i> Anël Božy skazaǔ mne ǔ s′ne: Âkave! Â skazaǔ: vos′ â. </i>


text:
Ён сказаў: падымі вочы твае і паглядзі: усе казлы, што падняліся на быдла, пярэстыя, з плямкамі і стракацінамі; бо Я бачу ўсё, што Лаван робіць з табою; </p><i> Ën skazaǔ: padymì vočy tvae ì paglâdzì: use kazly, što padnâlìsâ na bydla, pârèstyâ, z plâmkamì ì strakacìnamì; bo Â baču ǔsë, što Lavan robìc′ z taboû; </i>


text:
Я Бог у Вэтылі, дзе ты паліў алеем помнік і даў Мне зарок; цяпер устань, выйдзі зь зямлі гэтай і вярніся да зямлі радзіны тваёй. </p><i> Â Bog u Vètylì, dze ty palìǔ aleem pomnìk ì daǔ Mne zarok; câper ustan′, vyjdzì z′ zâmlì gètaj ì vârnìsâ da zâmlì radzìny tvaëj. </i>


text:
<pb/>Рахіль і Лія сказалі яму ў адказ: ці ёсьць нам яшчэ доля і спадчына ў доме бацькі нашага? </p><i> Rahìl′ ì Lìâ skazalì âmu ǔ adkaz: cì ës′c′ nam âščè dolâ ì spadčyna ǔ dome bac′kì našaga? </i>


text:
ці ня чужымі ён лічыць нас? бо ён прадаў нас і зьеў нават срэбра наша; </p><i> cì nâ čužymì ën lìčyc′ nas? bo ën pradaǔ nas ì z′eǔ navat srèbra naša; </i>


text:
таму ўсё багацьце, якое Бог адабраў у бацькі нашага, ёсьць нашае і дзяцей нашых; дык вось, рабі ўсё, што Бог сказаў табе. </p><i> tamu ǔsë bagac′ce, âkoe Bog adabraǔ u bac′kì našaga, ës′c′ našae ì dzâcej našyh; dyk vos′, rabì ǔsë, što Bog skazaǔ tabe. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Якаў, і пасадзіў дзяцей сваіх і жонак сваіх на вярблюдаў, </p><i> Ì ǔstaǔ Âkaǔ, ì pasadzìǔ dzâcej svaìh ì žonak svaìh na vârblûdaǔ, </i>


text:
і ўзяў з сабою ўсё быдла сваё, якое набыў, быдла ўласнае ягонае, якое ён набыў у Месапатаміі, каб ісьці да Ісаака, бацькі свайго, у зямлю Ханаанскую. </p><i> ì ǔzâǔ z saboû ǔsë bydla svaë, âkoe nabyǔ, bydla ǔlasnae âgonae, âkoe ën nabyǔ u Mesapatamìì, kab ìs′cì da Ìsaaka, bac′kì svajgo, u zâmlû Hanaanskuû. </i>


text:
<pb/>І як Лаван пайшоў стрыгчы быдла сваё, дык Рахіль забрала ідалаў, якія былі ў бацькі яе. </p><i> Ì âk Lavan pajšoǔ strygčy bydla svaë, dyk Rahìl′ zabrala ìdalaǔ, âkìâ bylì ǔ bac′kì âe. </i>


text:
А Якаў забраў сэрца ў Лавана Арамэйца, бо не паведаміў яму, што адыходзіць. </p><i> A Âkaǔ zabraǔ sèrca ǔ Lavana Aramèjca, bo ne pavedamìǔ âmu, što adyhodzìc′. </i>


text:
І пайшоў з усім, што ў яго было; і ўстаўшы перайшоў раку і скіраваўся да гары Галаад. </p><i> Ì pajšoǔ z usìm, što ǔ âgo bylo; ì ǔstaǔšy perajšoǔ raku ì skìravaǔsâ da gary Galaad. </i>


text:
<pb/>На трэці дзень сказалі Лавану, што Якаў сышоў. </p><i> Na trècì dzen′ skazalì Lavanu, što Âkaǔ syšoǔ. </i>


text:
Тады ён узяў з сабою родзічаў сваіх, і гнаўся за ім сем дзён, і дагнаў яго на гары Галаад. </p><i> Tady ën uzâǔ z saboû rodzìčaǔ svaìh, ì gnaǔsâ za ìm sem dzën, ì dagnaǔ âgo na gary Galaad. </i>


text:
І прыйшоў Бог да Лавана Арамэйца ўначы ў сьне і сказаў яму: сьцеражыся, не кажы Якаву ні добрага, ні благога. </p><i> Ì pryjšoǔ Bog da Lavana Aramèjca ǔnačy ǔ s′ne ì skazaǔ âmu: s′ceražysâ, ne kažy Âkavu nì dobraga, nì blagoga. </i>


text:
<pb/>І дагнаў Лаван Якава; а Якаў паставіў намёт свой на гары, і Лаван з родзічамі сваімі паставіў на гары Галаад. </p><i> Ì dagnaǔ Lavan Âkava; a Âkaǔ pastavìǔ namët svoj na gary, ì Lavan z rodzìčamì svaìmì pastavìǔ na gary Galaad. </i>


text:
І сказаў Лаван Якаву: што ты зрабіў? навошта ты ашукаў мяне і зьвёў дачок маіх, як палоненых зброяй? </p><i> Ì skazaǔ Lavan Âkavu: što ty zrabìǔ? navošta ty ašukaǔ mâne ì z′vëǔ dačok maìh, âk palonenyh zbroâj? </i>


text:
навошта ты ўцёк таемна, і схаваўся ад мяне, і не сказаў мне? Я адпусьціў бы цябе з радасьцю і зь песьнямі, з бубнам і з гусьлямі; </p><i> navošta ty ǔcëk taemna, ì shavaǔsâ ad mâne, ì ne skazaǔ mne? Â adpus′cìǔ by câbe z radas′cû ì z′ pes′nâmì, z bubnam ì z gus′lâmì; </i>


text:
ты не дазволіў мне нават пацалаваць унукаў маіх і дачок маіх; неразумна ты зрабіў. </p><i> ty ne dazvolìǔ mne navat pacalavac′ unukaǔ maìh ì dačok maìh; nerazumna ty zrabìǔ. </i>


text:
Ёсьць у руцэ маёй сіла зрабіць вам ліхое; але Бог бацькі вашага ўчора гаварыў са мною і сказаў: сьцеражыся, не кажы Якаву ні добрага, ні благога. </p><i> Ës′c′ u rucè maëj sìla zrabìc′ vam lìhoe; ale Bog bac′kì vašaga ǔčora gavaryǔ sa mnoû ì skazaǔ: s′ceražysâ, ne kažy Âkavu nì dobraga, nì blagoga. </i>


text:
Але хай бы ты пайшоў, бо табе не цярпелася быць у доме ў бацькі твайго, - навошта ты ўкраў багоў маіх? </p><i> Ale haj by ty pajšoǔ, bo tabe ne cârpelasâ byc′ u dome ǔ bac′kì tvajgo, - navošta ty ǔkraǔ bagoǔ maìh? </i>


text:
<pb/>Якаў адказаў Лавану і сказаў: я баяўся, бо я думаў, каб жа не адабраў ты ў мяне дачок тваіх. </p><i> Âkaǔ adkazaǔ Lavanu ì skazaǔ: â baâǔsâ, bo â dumaǔ, kab ža ne adabraǔ ty ǔ mâne dačok tvaìh. </i>


text:
У каго знойдзеш багоў тваіх, той ня будзе жывы: пры родзічах нашых даведвайся, што ў мяне і вазьмі сабе. Якаў ня ведаў, што Рахіль украла іх. </p><i> U kago znojdzeš bagoǔ tvaìh, toj nâ budze žyvy: pry rodzìčah našyh davedvajsâ, što ǔ mâne ì vaz′mì sabe. Âkaǔ nâ vedaǔ, što Rahìl′ ukrala ìh. </i>


text:
<pb/>І хадзіў Лаван у намёт Якаваў і ў намёт Ліін і ў намёт дзьвюх рабыняў, але не знайшоў. І выйшаў з намёта Ліі, і ўвайшоў у намёт Рахілін. </p><i> Ì hadzìǔ Lavan u namët Âkavaǔ ì ǔ namët Lììn ì ǔ namët dz′vûh rabynâǔ, ale ne znajšoǔ. Ì vyjšaǔ z namëta Lìì, ì ǔvajšoǔ u namët Rahìlìn. </i>


text:
А Рахіль узяла ідалаў і паклала іх пад вярблюджае сядло, і села на іх. І абшукаў Лаван увесь намёт, і не знайшоў. </p><i> A Rahìl′ uzâla ìdalaǔ ì paklala ìh pad vârblûdžae sâdlo, ì sela na ìh. Ì abšukaǔ Lavan uves′ namët, ì ne znajšoǔ. </i>


text:
А яна сказала бацьку свайму: хай не загневаецца гаспадар мой, што я не магу ўстаць перад табою; бо ў мяне звычайнае жаночае. І Лаван шукаў, але не знайшоў ідалаў. </p><i> A âna skazala bac′ku svajmu: haj ne zagnevaecca gaspadar moj, što â ne magu ǔstac′ perad taboû; bo ǔ mâne zvyčajnae žanočae. Ì Lavan šukaǔ, ale ne znajšoǔ ìdalaǔ. </i>


text:
<pb/>Якаў раззлаваўся і ўступіў у спрэчку з Лаванам. І загаварыў Якаў і сказаў Лавану: якая віна мая, які грэх мой, што ты дагнаў мяне? </p><i> Âkaǔ razzlavaǔsâ ì ǔstupìǔ u sprèčku z Lavanam. Ì zagavaryǔ Âkaǔ ì skazaǔ Lavanu: âkaâ vìna maâ, âkì grèh moj, što ty dagnaǔ mâne? </i>


text:
ты агледзеў у мяне ўсе рэчы, што знайшоў ты з усіх рэчаў твайго дома? пакажы тут перад родзічамі маімі і перад родзічамі тваімі; няхай яны рассудзяць нас абодвух. </p><i> ty agledzeǔ u mâne ǔse rèčy, što znajšoǔ ty z usìh rèčaǔ tvajgo doma? pakažy tut perad rodzìčamì maìmì ì perad rodzìčamì tvaìmì; nâhaj âny rassudzâc′ nas abodvuh. </i>


text:
<pb/>Вось, дваццаць гадоў я быў у цябе; авечкі твае і козы твае ня выкідвалі; бараноў са статку твайго я ня еў; </p><i> Vos′, dvaccac′ gadoǔ â byǔ u câbe; avečkì tvae ì kozy tvae nâ vykìdvalì; baranoǔ sa statku tvajgo â nâ eǔ; </i>


text:
разадранага зьверам Я ня прыносіў табе, гэта была мая страта; ты зь мяне спаганяў ці калі ўдзень што-колечы прападала, а ці ўначы прападала; </p><i> razadranaga z′veram Â nâ prynosìǔ tabe, gèta byla maâ strata; ty z′ mâne spaganâǔ cì kalì ǔdzen′ što-kolečy prapadala, a cì ǔnačy prapadala; </i>


text:
я зьнемагаў удзень ад сьпёкі, а ўначы ад сьцюжы, і сон мой бег ад вачэй маіх. </p><i> â z′nemagaǔ udzen′ ad s′pëkì, a ǔnačy ad s′cûžy, ì son moj beg ad vačèj maìh. </i>


text:
Такія мае дваццаць гадоў у доме тваім. Я служыў табе чатырнаццаць гадоў за дзьвюх дачок тваіх і шэсьць гадоў за быдла тваё; а ты дзесяць разоў мяняў узнагароду маю. </p><i> Takìâ mae dvaccac′ gadoǔ u dome tvaìm. Â služyǔ tabe čatyrnaccac′ gadoǔ za dz′vûh dačok tvaìh ì šès′c′ gadoǔ za bydla tvaë; a ty dzesâc′ razoǔ mânâǔ uznagarodu maû. </i>


text:
Калі б ня быў са мною Бог бацькі майго, Бог Абрагама і страх Ісаака, - ты б цяпер адпусьціў мяне ні з чым. Бог убачыў гароту маю і працу рук маіх і заступіўся за мяне ўчора. </p><i> Kalì b nâ byǔ sa mnoû Bog bac′kì majgo, Bog Abragama ì strah Ìsaaka, - ty b câper adpus′cìǔ mâne nì z čym. Bog ubačyǔ garotu maû ì pracu ruk maìh ì zastupìǔsâ za mâne ǔčora. </i>


text:
<pb/>І адказваў Лаван і сказаў Якаву: дочкі - мае дочкі; дзеці - мае дзеці; быдла - маё быдла, і ўсё, што ты бачыш, гэта маё; ці магу я цяпер што зрабіць з дочкамі маімі і зь дзецьмі іхнімі, якія народжаны імі? </p><i> Ì adkazvaǔ Lavan ì skazaǔ Âkavu: dočkì - mae dočkì; dzecì - mae dzecì; bydla - maë bydla, ì ǔsë, što ty bačyš, gèta maë; cì magu â câper što zrabìc′ z dočkamì maìmì ì z′ dzec′mì ìhnìmì, âkìâ narodžany ìmì? </i>


text:
цяпер пастановім спрымірэньне я і ты, і гэта будзе сьведчаньнем паміж мною і табою. </p><i> câper pastanovìm sprymìrèn′ne â ì ty, ì gèta budze s′vedčan′nem pamìž mnoû ì taboû. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Якаў камень і паставіў яго помнікам. </p><i> Ì ǔzâǔ Âkaǔ kamen′ ì pastavìǔ âgo pomnìkam. </i>


text:
І сказаў Якаў родзічам сваім: набярэце камянёў. Яны ўзялі камяні і зрабілі курган, і елі там на кургане. </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ rodzìčam svaìm: nabârèce kamânëǔ. Âny ǔzâlì kamânì ì zrabìlì kurgan, ì elì tam na kurgane. </i>


text:
І назваў яго Лаван: Егар-Сагадута; а Якаў назваў яго Галаадам. </p><i> Ì nazvaǔ âgo Lavan: Egar-Sagaduta; a Âkaǔ nazvaǔ âgo Galaadam. </i>


text:
<pb/>І сказаў Лаван: сёньня гэты курган паміж табою і мною сьведка. Таму і дадзена яму імя: Галаад, </p><i> Ì skazaǔ Lavan: sën′nâ gèty kurgan pamìž taboû ì mnoû s′vedka. Tamu ì dadzena âmu ìmâ: Galaad, </i>


text:
а таксама: Міцца, за тое, што Лаван сказаў: няхай наглядае Гасподзь і за мною і за табою, калі мы зьнікнем адзін ад аднаго; </p><i> a taksama: Mìcca, za toe, što Lavan skazaǔ: nâhaj naglâdae Gaspodz′ ì za mnoû ì za taboû, kalì my z′nìknem adzìn ad adnago; </i>


text:
калі ты будзеш блага абыходзіцца з дочкамі маімі, альбо возьмеш жонак звыш дачок маіх, дык хоць няма чалавека паміж намі, але глядзі, Бог сьведка паміж мною і табою. </p><i> kalì ty budzeš blaga abyhodzìcca z dočkamì maìmì, al′bo voz′meš žonak zvyš dačok maìh, dyk hoc′ nâma čalaveka pamìž namì, ale glâdzì, Bog s′vedka pamìž mnoû ì taboû. </i>


text:
<pb/>І сказаў Лаван Якаву: вось курган гэты і вось помнік, які я паставіў паміж мною і табою; </p><i> Ì skazaǔ Lavan Âkavu: vos′ kurgan gèty ì vos′ pomnìk, âkì â pastavìǔ pamìž mnoû ì taboû; </i>


text:
гэты курган сьведка, і гэты помнік сьведка, што ні я не перайду да цябе за гэты курган, ні ты не пяройдзеш да мяне за гэты курган і за гэты помнік, дзеля ліха; </p><i> gèty kurgan s′vedka, ì gèty pomnìk s′vedka, što nì â ne perajdu da câbe za gèty kurgan, nì ty ne pârojdzeš da mâne za gèty kurgan ì za gèty pomnìk, dzelâ lìha; </i>


text:
Бог Абрагамаў і Бог Нахораў хай судзяць паміж намі, Бог бацькі іхняга. Якаў запрысягнуўся страхам бацькі свайго Ісаака. </p><i> Bog Abragamaǔ ì Bog Nahoraǔ haj sudzâc′ pamìž namì, Bog bac′kì ìhnâga. Âkaǔ zaprysâgnuǔsâ straham bac′kì svajgo Ìsaaka. </i>


text:
І закалоў Якаў ахвяру на гары і паклікаў родзічаў сваіх есьці хлеб; і яны елі хлеб і начавалі на гары. </p><i> Ì zakaloǔ Âkaǔ ahvâru na gary ì paklìkaǔ rodzìčaǔ svaìh es′cì hleb; ì âny elì hleb ì načavalì na gary. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Лаван з самага рана і пацалаваў унукаў сваіх і дачок сваіх, і дабраславіў іх. І пайшоў і вярнуўся Лаван у сваё месца. </p><i> Ì ǔstaǔ Lavan z samaga rana ì pacalavaǔ unukaǔ svaìh ì dačok svaìh, ì dabraslavìǔ ìh. Ì pajšoǔ ì vârnuǔsâ Lavan u svaë mesca. </i>


text:
<pb/>І Якаў пайшоў дарогай сваёю. І сустрэлі яго анёлы Божыя. </p><i> Ì Âkaǔ pajšoǔ darogaj svaëû. Ì sustrèlì âgo anëly Božyâ. </i>


text:
Якаў, убачыўшы іх, сказаў: гэта рушэньне Божае. І даў імя месцу таму: Маханаім. </p><i> Âkaǔ, ubačyǔšy ìh, skazaǔ: gèta rušèn′ne Božae. Ì daǔ ìmâ mescu tamu: Mahanaìm. </i>


text:
<pb/>І паслаў Якаў перад сабою пасланцоў да брата свайго Ісава ў зямлю Сэір, у вобласьць Эдом, </p><i> Ì paslaǔ Âkaǔ perad saboû paslancoǔ da brata svajgo Ìsava ǔ zâmlû Sèìr, u voblas′c′ Èdom, </i>


text:
і загадаў ім, сказаўшы: так скажэце гаспадару майму Ісаву: вось, што кажа раб твой Якаў: я жыў у Лавана і пражыў дагэтуль; </p><i> ì zagadaǔ ìm, skazaǔšy: tak skažèce gaspadaru majmu Ìsavu: vos′, što kaža rab tvoj Âkaǔ: â žyǔ u Lavana ì pražyǔ dagètul′; </i>


text:
і ёсьць у мяне валы і аслы і дробнае быдла, і рабы і рабыні; і я паслаў абвясьціць пра сябе гаспадару майму, каб знайсьці ўпадабаньне перад вачыма тваімі. </p><i> ì ës′c′ u mâne valy ì asly ì drobnae bydla, ì raby ì rabynì; ì â paslaǔ abvâs′cìc′ pra sâbe gaspadaru majmu, kab znajs′cì ǔpadaban′ne perad vačyma tvaìmì. </i>


text:
<pb/>І вярнуліся пасланцы да Якава і сказалі: мы хадзілі да брата твайго Ісава; ён ідзе напярэймы табе, і зь ім чатырыста чалавек. </p><i> Ì vârnulìsâ paslancy da Âkava ì skazalì: my hadzìlì da brata tvajgo Ìsava; ën ìdze napârèjmy tabe, ì z′ ìm čatyrysta čalavek. </i>


text:
Якаў вельмі спалохаўся і сумеўся; і падзяліў людзей, якія былі зь ім, і быдла дробнае і буйное і вярблюдаў, на два табары. </p><i> Âkaǔ vel′mì spalohaǔsâ ì sumeǔsâ; ì padzâlìǔ lûdzej, âkìâ bylì z′ ìm, ì bydla drobnae ì bujnoe ì vârblûdaǔ, na dva tabary. </i>


text:
І сказаў: калі Ісаў нападзе на адзін табар і паб'е яго, дык другі табар можа ўратавацца. </p><i> Ì skazaǔ: kalì Ìsaǔ napadze na adzìn tabar ì pab'e âgo, dyk drugì tabar moža ǔratavacca. </i>


text:
<pb/>І сказаў Якаў: Божа бацькі майго Абрагама і Божа бацькі майго Ісаака, Госпадзе, Які сказаў мне: вярніся ў зямлю тваю, на радзіму тваю, і Я буду дабрачыніць табе! </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ: Boža bac′kì majgo Abragama ì Boža bac′kì majgo Ìsaaka, Gospadze, Âkì skazaǔ mne: vârnìsâ ǔ zâmlû tvaû, na radzìmu tvaû, ì Â budu dabračynìc′ tabe! </i>


text:
Няварты я ўсіх ласкаў і ўсіх дабрачынстваў, якія ты ўчыніў рабу Твайму; бо я з кіем маім перайшоў гэты Ярдан, а цяпер у мяне два табары. </p><i> Nâvarty â ǔsìh laskaǔ ì ǔsìh dabračynstvaǔ, âkìâ ty ǔčynìǔ rabu Tvajmu; bo â z kìem maìm perajšoǔ gèty Ârdan, a câper u mâne dva tabary. </i>


text:
Збаві мяне ад рукі брата майго, ад рукі Ісава; бо я баюся яго, каб ён прыйшоўшы не забіў мяне і маці зь дзецьмі. </p><i> Zbavì mâne ad rukì brata majgo, ad rukì Ìsava; bo â baûsâ âgo, kab ën pryjšoǔšy ne zabìǔ mâne ì macì z′ dzec′mì. </i>


text:
Ты сказаў: Я буду чыніць добрае табе і зраблю нашчадкаў тваіх як пясок марскі, якога не палічыць ад мноства. </p><i> Ty skazaǔ: Â budu čynìc′ dobrae tabe ì zrablû naščadkaǔ tvaìh âk pâsok marskì, âkoga ne palìčyc′ ad mnostva. </i>


text:
<pb/>І начаваў там Якаў тае ночы. І ўзяў з таго, што ў яго было, у дарунак Ісаву, брату свайму: </p><i> Ì načavaǔ tam Âkaǔ tae nočy. Ì ǔzâǔ z tago, što ǔ âgo bylo, u darunak Ìsavu, bratu svajmu: </i>


text:
дзьвесьце коз, дваццаць казлоў, дзьвесьце авечак, дваццаць бараноў, </p><i> dz′ves′ce koz, dvaccac′ kazloǔ, dz′ves′ce avečak, dvaccac′ baranoǔ, </i>


text:
трыццаць вярблюдзіц дойных з жарабятамі іхнімі, сорак кароў, дзесяць валоў, дваццаць асьліц, дзесяць аслоў. </p><i> tryccac′ vârblûdzìc dojnyh z žarabâtamì ìhnìmì, sorak karoǔ, dzesâc′ valoǔ, dvaccac′ as′lìc, dzesâc′ asloǔ. </i>


text:
І даў у рукі рабам сваім кожны статак асобна і сказаў рабам сваім: ідзеце перад мною і пакідайце адлегласьць ад статку да статку. </p><i> Ì daǔ u rukì rabam svaìm kožny statak asobna ì skazaǔ rabam svaìm: ìdzece perad mnoû ì pakìdajce adleglas′c′ ad statku da statku. </i>


text:
І загадаў першаму, сказаўшы: калі брат мой Ісаў сустрэнецца табе і спытае ў цябе, кажучы: чый ты? і куды ідзеш? і чый гэта статак перад табою? </p><i> Ì zagadaǔ peršamu, skazaǔšy: kalì brat moj Ìsaǔ sustrènecca tabe ì spytae ǔ câbe, kažučy: čyj ty? ì kudy ìdzeš? ì čyj gèta statak perad taboû? </i>


text:
дык скажы: раба твайго Якава: гэта дарунак, пасланы гаспадару майму Ісаву; вось, і сам ён за намі. </p><i> dyk skažy: raba tvajgo Âkava: gèta darunak, paslany gaspadaru majmu Ìsavu; vos′, ì sam ën za namì. </i>


text:
<pb/>Тое самае загадаў ён і другому, і трэцяму, і ўсім, што ішлі за статкамі, кажучы: так скажэце Ісаву, калі сустрэнеце яго; </p><i> Toe samae zagadaǔ ën ì drugomu, ì trècâmu, ì ǔsìm, što ìšlì za statkamì, kažučy: tak skažèce Ìsavu, kalì sustrènece âgo; </i>


text:
і скажэце: вось, і раб твой Якаў за намі. Бо ён сказаў сам сабе: умілажалю яго дарункамі, якія ідуць перад мною, і пасьля ўбачу твар ягоны; магчыма, і прыме мяне. </p><i> ì skažèce: vos′, ì rab tvoj Âkaǔ za namì. Bo ën skazaǔ sam sabe: umìlažalû âgo darunkamì, âkìâ ìduc′ perad mnoû, ì pas′lâ ǔbaču tvar âgony; magčyma, ì pryme mâne. </i>


text:
І пайшлі дарункі перад ім, а ён у тую ноч начаваў у табары. </p><i> Ì pajšlì darunkì perad ìm, a ën u tuû noč načavaǔ u tabary. </i>


text:
<pb/>І ўстаў у тую ноч і, узяўшы дзьвюх жонак сваіх і дзьвюх рабыняў сваіх і адзінаццаць сыноў сваіх, перайшоў праз Явок бродам; </p><i> Ì ǔstaǔ u tuû noč ì, uzâǔšy dz′vûh žonak svaìh ì dz′vûh rabynâǔ svaìh ì adzìnaccac′ synoǔ svaìh, perajšoǔ praz Âvok brodam; </i>


text:
і ўзяўшы іх, перавёў праз паток, і перавёў усё, што ў яго было. </p><i> ì ǔzâǔšy ìh, peravëǔ praz patok, ì peravëǔ usë, što ǔ âgo bylo. </i>


text:
І застаўся Якаў адзін. І змагаўся Нехта зь ім, пакуль настала зара; </p><i> Ì zastaǔsâ Âkaǔ adzìn. Ì zmagaǔsâ Nehta z′ ìm, pakul′ nastala zara; </i>


text:
і ўбачыўшы, што не адольвае яго, крануўся суглоба сьцягна ягонага і пашкодзіў суглоб сьцягна ў Якава, калі ён змагаўся зь Ім. </p><i> ì ǔbačyǔšy, što ne adol′vae âgo, kranuǔsâ sugloba s′câgna âgonaga ì paškodzìǔ suglob s′câgna ǔ Âkava, kalì ën zmagaǔsâ z′ Ìm. </i>


text:
<pb/>І сказаў: пусьці Мяне, бо ўзышла зара. Якаў сказаў: ня пушчу Цябе, пакуль не дабраславіш мяне. </p><i> Ì skazaǔ: pus′cì Mâne, bo ǔzyšla zara. Âkaǔ skazaǔ: nâ pušču Câbe, pakul′ ne dabraslavìš mâne. </i>


text:
І сказаў: ад сёньня імя тваё будзе ня Якаў, а Ізраіль, бо ты змагаўся з Богам, і людзей адольваць будзеш. </p><i> Ì skazaǔ: ad sën′nâ ìmâ tvaë budze nâ Âkaǔ, a Ìzraìl′, bo ty zmagaǔsâ z Bogam, ì lûdzej adol′vac′ budzeš. </i>


text:
<pb/>Спытаўся і Якаў, кажучы: скажы імя Тваё. І ён сказаў: навошта ты пытаешся пра імя Маё? І дабраславіў яго там. </p><i> Spytaǔsâ ì Âkaǔ, kažučy: skažy ìmâ Tvaë. Ì ën skazaǔ: navošta ty pytaešsâ pra ìmâ Maë? Ì dabraslavìǔ âgo tam. </i>


text:
І даў Якаў імя месцу таму: Пэнуэль; бо казаў ён, я бачыў Бога твар у твар, і захавалася душа мая. </p><i> Ì daǔ Âkaǔ ìmâ mescu tamu: Pènuèl′; bo kazaǔ ën, â bačyǔ Boga tvar u tvar, ì zahavalasâ duša maâ. </i>


text:
<pb/>І ўзышло сонца, калі ён праходзіў Пэнуэль; і кульгаў ён на сьцягно сваё. </p><i> Ì ǔzyšlo sonca, kalì ën prahodzìǔ Pènuèl′; ì kul′gaǔ ën na s′câgno svaë. </i>


text:
Таму і да сёньня сыны Ізраіля не ядуць жылаў, якія на суглобе сьцягна, бо Змагар дакрануўся да жылы на суглобе сьцягна ў Якава. </p><i> Tamu ì da sën′nâ syny Ìzraìlâ ne âduc′ žylaǔ, âkìâ na suglobe s′câgna, bo Zmagar dakranuǔsâ da žyly na suglobe s′câgna ǔ Âkava. </i>


text:
<pb/>Зірнуў Якаў і ўбачыў, і вось, ідзе Ісаў і зь ім чатырыста чалавек. І падзяліў Якаў дзяцей Лііных, Рахіліных і дзьвюх служанак. </p><i> Zìrnuǔ Âkaǔ ì ǔbačyǔ, ì vos′, ìdze Ìsaǔ ì z′ ìm čatyrysta čalavek. Ì padzâlìǔ Âkaǔ dzâcej Lììnyh, Rahìlìnyh ì dz′vûh služanak. </i>


text:
І паставіў служанак і дзяцей іхніх наперадзе, Лію і дзяцей яе за імі, а Рахіль і Язэпа апошнімі. </p><i> Ì pastavìǔ služanak ì dzâcej ìhnìh naperadze, Lìû ì dzâcej âe za ìmì, a Rahìl′ ì Âzèpa apošnìmì. </i>


text:
А сам пайшоў перад імі і пакланіўся да зямлі сем разоў, падыходзячы да брата свайго. </p><i> A sam pajšoǔ perad ìmì ì paklanìǔsâ da zâmlì sem razoǔ, padyhodzâčy da brata svajgo. </i>


text:
І пабег Ісаў яму напярэймы і абняў яго, і ўпаў на шыю яму і цалаваў яго, і плакалі. </p><i> Ì pabeg Ìsaǔ âmu napârèjmy ì abnâǔ âgo, ì ǔpaǔ na šyû âmu ì calavaǔ âgo, ì plakalì. </i>


text:
І зірнуў Ісаў і ўбачыў жонак і дзяцей і сказаў: хто гэта ў цябе? Якаў сказаў: дзеці, якіх Бог даў рабу твайму. </p><i> Ì zìrnuǔ Ìsaǔ ì ǔbačyǔ žonak ì dzâcej ì skazaǔ: hto gèta ǔ câbe? Âkaǔ skazaǔ: dzecì, âkìh Bog daǔ rabu tvajmu. </i>


text:
І падышлі служанкі і дзеці іхнія і пакланіліся; </p><i> Ì padyšlì služankì ì dzecì ìhnìâ ì paklanìlìsâ; </i>


text:
падышла і Лія і дзеці яе і пакланіліся; нарэшце падышлі Язэп і Рахіль і пакланіліся. </p><i> padyšla ì Lìâ ì dzecì âe ì paklanìlìsâ; narèšce padyšlì Âzèp ì Rahìl′ ì paklanìlìsâ. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ісаў: навошта ў цябе гэта мноства, якое я спаткаў? І сказаў Якаў: каб здабыць упадабаньне ў вачах гаспадара майго. </p><i> Ì skazaǔ Ìsaǔ: navošta ǔ câbe gèta mnostva, âkoe â spatkaǔ? Ì skazaǔ Âkaǔ: kab zdabyc′ upadaban′ne ǔ vačah gaspadara majgo. </i>


text:
Ісаў сказаў: у мяне многа, браце мой; хай будзе тваё ў цябе. </p><i> Ìsaǔ skazaǔ: u mâne mnoga, brace moj; haj budze tvaë ǔ câbe. </i>


text:
Якаў сказаў: не, калі я здабыў упадабаньне ў вачах тваіх, прымі дарунак мой з рукі маёй; бо я ўгледзеў аблічча тваё, як бы хто ўбачыў аблічча Божае, і ты быў прыхільны да мяне; </p><i> Âkaǔ skazaǔ: ne, kalì â zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah tvaìh, prymì darunak moj z rukì maëj; bo â ǔgledzeǔ ablìčča tvaë, âk by hto ǔbačyǔ ablìčča Božae, ì ty byǔ pryhìl′ny da mâne; </i>


text:
прымі дабраславеньне маё, якое я прынёс табе, бо Бог даў мне, і ёсьць у мяне ўсё. І ўпрасіў яго. І той узяў </p><i> prymì dabraslaven′ne maë, âkoe â prynës tabe, bo Bog daǔ mne, ì ës′c′ u mâne ǔsë. Ì ǔprasìǔ âgo. Ì toj uzâǔ </i>


text:
<pb/>і сказаў: падымемся і пойдзем; і я пайду перад табою. </p><i> ì skazaǔ: padymemsâ ì pojdzem; ì â pajdu perad taboû. </i>


text:
Якаў сказаў яму: гаспадар мой ведае, што дзеці пяшчотлівыя, а дробнае і буйное быдла ў мяне дойнае: калі гнаць яго цэлы дзень, дык памрэ ўсё быдла; </p><i> Âkaǔ skazaǔ âmu: gaspadar moj vedae, što dzecì pâščotlìvyâ, a drobnae ì bujnoe bydla ǔ mâne dojnae: kalì gnac′ âgo cèly dzen′, dyk pamrè ǔsë bydla; </i>


text:
хай гаспадар мой пойдзе паперадзе раба свайго, а я пайду павольна, як пойдзе быдла, якое перад мною, і як пойдуць дзеці, і прыйду да гаспадара майго ў Сэір. </p><i> haj gaspadar moj pojdze paperadze raba svajgo, a â pajdu pavol′na, âk pojdze bydla, âkoe perad mnoû, ì âk pojduc′ dzecì, ì pryjdu da gaspadara majgo ǔ Sèìr. </i>


text:
<pb/>Ісаў сказаў: пакіну я з табою людзей, якія пры мне. Якаў сказаў: навошта гэта? толькі б здабыць мне ўпадабаньне ў вачах гаспадара майго! </p><i> Ìsaǔ skazaǔ: pakìnu â z taboû lûdzej, âkìâ pry mne. Âkaǔ skazaǔ: navošta gèta? tol′kì b zdabyc′ mne ǔpadaban′ne ǔ vačah gaspadara majgo! </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Ісаў таго ж самага дня дарогаю сваёю ў Сэір. </p><i> Ì vârnuǔsâ Ìsaǔ tago ž samaga dnâ darogaû svaëû ǔ Sèìr. </i>


text:
І Якаў рушыў у Сакот, і пабудаваў сабе дом, і быдлу свайму парабіў кашары. Ад гэтага даў ён імя месцу: Сакот. </p><i> Ì Âkaǔ rušyǔ u Sakot, ì pabudavaǔ sabe dom, ì bydlu svajmu parabìǔ kašary. Ad gètaga daǔ ën ìmâ mescu: Sakot. </i>


text:
<pb/>Якаў, вярнуўшыся зь Месапатамі, шчасьліва прыйшоў у горад Сіхем, які ў зямлі Ханаанскай, і разьмясьціўся перад горадам. </p><i> Âkaǔ, vârnuǔšysâ z′ Mesapatamì, ščas′lìva pryjšoǔ u gorad Sìhem, âkì ǔ zâmlì Hanaanskaj, ì raz′mâs′cìǔsâ perad goradam. </i>


text:
І купіў дзялянку поля, на якім паставіў намёт свой, у сыноў Эмора, бацькі Сіхемавага, за сто манет. </p><i> Ì kupìǔ dzâlânku polâ, na âkìm pastavìǔ namët svoj, u synoǔ Èmora, bac′kì Sìhemavaga, za sto manet. </i>


text:
І паставіў там ахвярнік; і заклікаў імя Госпада, Бога Ізраілевага. </p><i> Ì pastavìǔ tam ahvârnìk; ì zaklìkaǔ ìmâ Gospada, Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
<pb/>Дзіна, дачка Ліі, якую яна нарадзіла Якаву, выйшла падзівіцца на дачок зямлі той. </p><i> Dzìna, dačka Lìì, âkuû âna naradzìla Âkavu, vyjšla padzìvìcca na dačok zâmlì toj. </i>


text:
І ўбачыў яе Сіхем, сын Эмора Эвэяніна, князя зямлі той, і ўзяў яе, і спаў зь ёю, і ўчыніў ёй гвалт. </p><i> Ì ǔbačyǔ âe Sìhem, syn Èmora Èvèânìna, knâzâ zâmlì toj, ì ǔzâǔ âe, ì spaǔ z′ ëû, ì ǔčynìǔ ëj gvalt. </i>


text:
І прыляпілася душа ягоная да Дзіны, дачкі Якава, і ён пакахаў дзяўчыну і гаварыў па сэрцы дзяўчыне. </p><i> Ì prylâpìlasâ duša âgonaâ da Dzìny, dačkì Âkava, ì ën pakahaǔ dzâǔčynu ì gavaryǔ pa sèrcy dzâǔčyne. </i>


text:
І сказаў Сіхем Эмору, бацьку свайму, кажучы: вазьмі мне гэтую дзяўчыну за жонку. </p><i> Ì skazaǔ Sìhem Èmoru, bac′ku svajmu, kažučy: vaz′mì mne gètuû dzâǔčynu za žonku. </i>


text:
Якаў дачуўся, што сын Эмораў зьняславіў Дзіну, дачку ягоную; але як што сыны яго былі пры быдле ягоным у полі, дык Якаў маўчаў, пакуль яны ня прыйшлі. </p><i> Âkaǔ dačuǔsâ, što syn Èmoraǔ z′nâslavìǔ Dzìnu, dačku âgonuû; ale âk što syny âgo bylì pry bydle âgonym u polì, dyk Âkaǔ maǔčaǔ, pakul′ âny nâ pryjšlì. </i>


text:
<pb/>І выйшаў Эмор, бацька Сіхемаў, ад Якава, пагаварыць зь ім. </p><i> Ì vyjšaǔ Èmor, bac′ka Sìhemaǔ, ad Âkava, pagavaryc′ z′ ìm. </i>


text:
А сыны Якава прыйшлі з поля і калі пачулі, дык засмуціліся мужчыны тыя і запалалі гневам, бо няславу зрабіў ён Ізраілю, пераспаўшы з дачкою Якава: а так нельга было рабіць. </p><i> A syny Âkava pryjšlì z polâ ì kalì pačulì, dyk zasmucìlìsâ mužčyny tyâ ì zapalalì gnevam, bo nâslavu zrabìǔ ën Ìzraìlû, peraspaǔšy z dačkoû Âkava: a tak nel′ga bylo rabìc′. </i>


text:
<pb/>Эмор пачаў гаварыць ім і сказаў: Сіхем, сын мой, прыляпіўся душою да дачкі вашае; дайце ж яе за жонку яму; </p><i> Èmor pačaǔ gavaryc′ ìm ì skazaǔ: Sìhem, syn moj, prylâpìǔsâ dušoû da dačkì vašae; dajce ž âe za žonku âmu; </i>


text:
параднецеся з намі: аддавайце за нас дачок вашых, а нашых дачок бярэце сабе; </p><i> paradnecesâ z namì: addavajce za nas dačok vašyh, a našyh dačok bârèce sabe; </i>


text:
і жывеце з намі: зямля гэтая перад вамі, жывеце і працуйце на ёй і набывайце яе ў валоданьне. </p><i> ì žyvece z namì: zâmlâ gètaâ perad vamì, žyvece ì pracujce na ëj ì nabyvajce âe ǔ valodan′ne. </i>


text:
<pb/>А Сіхем сказаў бацьку яе і братам яе: толькі б знайсьці мне ўпадабаньне ў вачах вашых, я дам, што ні скажаце мне; </p><i> A Sìhem skazaǔ bac′ku âe ì bratam âe: tol′kì b znajs′cì mne ǔpadaban′ne ǔ vačah vašyh, â dam, što nì skažace mne; </i>


text:
назначце самы вялікі выкуп і дарункі: я дам, што ні скажаце мне, толькі аддайце мне дзяўчыну за жонку. </p><i> naznačce samy vâlìkì vykup ì darunkì: â dam, što nì skažace mne, tol′kì addajce mne dzâǔčynu za žonku. </i>


text:
<pb/>І адказвалі сыны Якава Сіхему і Эмору, бацьку ягонаму, з хітрынаю; а казалі так таму, што ён зьняславіў Дзіну, сястру іхнюю; </p><i> Ì adkazvalì syny Âkava Sìhemu ì Èmoru, bac′ku âgonamu, z hìtrynaû; a kazalì tak tamu, što ën z′nâslavìǔ Dzìnu, sâstru ìhnûû; </i>


text:
і сказалі ім: ня можам гэтага зрабіць, выдаць сястру нашую за чалавека, які неабрэзаны; бо гэта няслава нам; </p><i> ì skazalì ìm: nâ možam gètaga zrabìc′, vydac′ sâstru našuû za čalaveka, âkì neabrèzany; bo gèta nâslava nam; </i>


text:
толькі на той умове мы згодзімся з вамі, калі вы будзеце, як мы, каб і ў вас увесь мужчынскі пол быў абрэзаны; </p><i> tol′kì na toj umove my zgodzìmsâ z vamì, kalì vy budzece, âk my, kab ì ǔ vas uves′ mužčynskì pol byǔ abrèzany; </i>


text:
і будзем аддаваць за вас дачок нашых і браць за сябе вашых дочак, і будзем жыць з вамі, і складзем адзін народ; </p><i> ì budzem addavac′ za vas dačok našyh ì brac′ za sâbe vašyh dočak, ì budzem žyc′ z vamì, ì skladzem adzìn narod; </i>


text:
а калі не паслухаецеся нас у тым, каб абразацца, дык мы возьмем дачку нашу і сыдзем. </p><i> a kalì ne pasluhaecesâ nas u tym, kab abrazacca, dyk my voz′mem dačku našu ì sydzem. </i>


text:
<pb/>І спадабаліся словы гэтыя Эмору і Сіхему, сыну Эмораваму. </p><i> Ì spadabalìsâ slovy gètyâ Èmoru ì Sìhemu, synu Èmoravamu. </i>


text:
Хлопец не забавіўся выканаць гэта, бо кахаў дачку Якава. А ён найбольш паважаны быў з дому бацькі свайго. </p><i> Hlopec ne zabavìǔsâ vykanac′ gèta, bo kahaǔ dačku Âkava. A ën najbol′š pavažany byǔ z domu bac′kì svajgo. </i>


text:
І прыйшоў Эмор і Сіхем, сын ягоны, да брамы горада свайго, і пачалі гаварыць жыхарам горада свайго і сказалі: </p><i> Ì pryjšoǔ Èmor ì Sìhem, syn âgony, da bramy gorada svajgo, ì pačalì gavaryc′ žyharam gorada svajgo ì skazalì: </i>


text:
гэтыя людзі ў міры з намі; хай яны селяцца на зямлі і працуюць на ёй; а зямля вось прасторная перад імі. Будзем браць дачок іхніх сабе за жонак і нашых дачок выдаваць за іх. </p><i> gètyâ lûdzì ǔ mìry z namì; haj âny selâcca na zâmlì ì pracuûc′ na ëj; a zâmlâ vos′ prastornaâ perad ìmì. Budzem brac′ dačok ìhnìh sabe za žonak ì našyh dačok vydavac′ za ìh. </i>


text:
Толькі на такой умове гэтыя людзі згаджаюцца жыць з намі і быць адным народам, каб і ў нас абрэзаны быў увесь мужчынскі пол, як яны абрэзаны. </p><i> Tol′kì na takoj umove gètyâ lûdzì zgadžaûcca žyc′ z namì ì byc′ adnym narodam, kab ì ǔ nas abrèzany byǔ uves′ mužčynskì pol, âk âny abrèzany. </i>


text:
Ці ж ня нам статкі іхнія і маёмасьць іхняя, і ўсё быдла іхняе? Толькі згодзімся зь імі, і будуць жыць з намі. </p><i> Cì ž nâ nam statkì ìhnìâ ì maëmas′c′ ìhnââ, ì ǔsë bydla ìhnâe? Tol′kì zgodzìmsâ z′ ìmì, ì buduc′ žyc′ z namì. </i>


text:
<pb/>І паслухаліся Эмора і Сіхема, сына ягонага, усе, хто выходзіў з брамы горада ягонага: і абрэзаны быў увесь мужчынскі пол, - усе, хто выходзіў з брамы горада ягонага. </p><i> Ì pasluhalìsâ Èmora ì Sìhema, syna âgonaga, use, hto vyhodzìǔ z bramy gorada âgonaga: ì abrèzany byǔ uves′ mužčynskì pol, - use, hto vyhodzìǔ z bramy gorada âgonaga. </i>


text:
На трэці дзень, калі яны былі занядужалі, два сыны Якава, Сымон і Левій, браты Дзініныя, узялі кожны свой меч, і адважна напалі на горад, і аддалі сьмерці ўвесь мужчынскі пол; </p><i> Na trècì dzen′, kalì âny bylì zanâdužalì, dva syny Âkava, Symon ì Levìj, braty Dzìnìnyâ, uzâlì kožny svoj meč, ì advažna napalì na gorad, ì addalì s′mercì ǔves′ mužčynskì pol; </i>


text:
і самога Эмора і Сіхема, сына ягонага, забілі мечам; і ўзялі Дзіну з дома Сіхемавага і выйшлі. </p><i> ì samoga Èmora ì Sìhema, syna âgonaga, zabìlì mečam; ì ǔzâlì Dzìnu z doma Sìhemavaga ì vyjšlì. </i>


text:
Сыны Якава прыйшлі да забітых і абабралі горад за тое, што зьняславілі сястру іхнюю. </p><i> Syny Âkava pryjšlì da zabìtyh ì ababralì gorad za toe, što z′nâslavìlì sâstru ìhnûû. </i>


text:
Яны ўзялі дробнае і буйное быдла іхняе, і аслоў іхніх, і што ні было ў горадзе, і што ні было ў полі; </p><i> Âny ǔzâlì drobnae ì bujnoe bydla ìhnâe, ì asloǔ ìhnìh, ì što nì bylo ǔ goradze, ì što nì bylo ǔ polì; </i>


text:
і ўсё багацьце іхняе і ўсіх дзяцей іхніх і жонак іхніх узялі ў палон, і абабралі ўсё, што было ў дамах. </p><i> ì ǔsë bagac′ce ìhnâe ì ǔsìh dzâcej ìhnìh ì žonak ìhnìh uzâlì ǔ palon, ì ababralì ǔsë, što bylo ǔ damah. </i>


text:
<pb/>І сказаў Якаў Сымону і Левію: вы абурылі мяне, зрабіўшы мяне ненавісным жыхарам гэтай зямлі, Хананэям і Фэрэзэям. У мяне людзей мала; зьбяруцца супроць мяне, паб'юць мяне, і зьнішчаны буду я і дом мой. </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ Symonu ì Levìû: vy aburylì mâne, zrabìǔšy mâne nenavìsnym žyharam gètaj zâmlì, Hananèâm ì Fèrèzèâm. U mâne lûdzej mala; z′bârucca suproc′ mâne, pab'ûc′ mâne, ì z′nìščany budu â ì dom moj. </i>


text:
А яны сказалі: а хіба можна рабіць зь сястрою нашаю, як з распусьніцаю! </p><i> A âny skazalì: a hìba možna rabìc′ z′ sâstroû našaû, âk z raspus′nìcaû! </i>


text:
<pb/>Бог сказаў Якаву: устань, ідзі ў Вэтыль і жыві там, і спарудзі там ахвярнік Богу, Які явіўся табе, калі ты ўцякаў ад аблічча Ісава, брата твайго. </p><i> Bog skazaǔ Âkavu: ustan′, ìdzì ǔ Vètyl′ ì žyvì tam, ì sparudzì tam ahvârnìk Bogu, Âkì âvìǔsâ tabe, kalì ty ǔcâkaǔ ad ablìčča Ìsava, brata tvajgo. </i>


text:
І сказаў Якаў дому свайму і ўсім, хто быў зь ім: кіньце багоў чужых, якія ў вас, і ачысьціцеся, і перамянеце вопратку вашую; </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ domu svajmu ì ǔsìm, hto byǔ z′ ìm: kìn′ce bagoǔ čužyh, âkìâ ǔ vas, ì ačys′cìcesâ, ì peramânece vopratku vašuû; </i>


text:
устанем і пойдзем у Вэтыль; там уладжу я ахвярнік Богу, Які пачуў мяне ў дзень бедства майго, і быў са мною на шляху, якім я хадзіў. </p><i> ustanem ì pojdzem u Vètyl′; tam uladžu â ahvârnìk Bogu, Âkì pačuǔ mâne ǔ dzen′ bedstva majgo, ì byǔ sa mnoû na šlâhu, âkìm â hadzìǔ. </i>


text:
<pb/>І аддалі Якаву ўсіх багоў чужых, якія былі ў руках у іх, і завушніцы, якія былі ў вушах у іх; і закапаў іх Якаў пад дубам, які непадалёк ад Сіхема. </p><i> Ì addalì Âkavu ǔsìh bagoǔ čužyh, âkìâ bylì ǔ rukah u ìh, ì zavušnìcy, âkìâ bylì ǔ vušah u ìh; ì zakapaǔ ìh Âkaǔ pad dubam, âkì nepadalëk ad Sìhema. </i>


text:
І рушылі яны. І была жудасьць Божая на навакольных гарадах, і не перасьледавалі сыноў Якава. </p><i> Ì rušylì âny. Ì byla žudas′c′ Božaâ na navakol′nyh garadah, ì ne peras′ledavalì synoǔ Âkava. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Якаў у Луз, што ў зямлі Ханаанскай, гэта значыць, у Вэтыль, сам і ўсе людзі, якія былі зь ім, </p><i> Ì pryjšoǔ Âkaǔ u Luz, što ǔ zâmlì Hanaanskaj, gèta značyc′, u Vètyl′, sam ì ǔse lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm, </i>


text:
і спарудзіў там ахвярнік, і назваў тое месца: Эль-Вэтыль; бо тут зьявіўся яму Бог, калі ён уцякаў ад аблічча брата свайго. </p><i> ì sparudzìǔ tam ahvârnìk, ì nazvaǔ toe mesca: Èl′-Vètyl′; bo tut z′âvìǔsâ âmu Bog, kalì ën ucâkaǔ ad ablìčča brata svajgo. </i>


text:
І памерла Дэвора, карміцелька Рэбэкі, і пахаваная ніжэй Вэтыля пад дубам, які і назваў Якаў дубам плачу. </p><i> Ì pamerla Dèvora, karmìcel′ka Rèbèkì, ì pahavanaâ nìžèj Vètylâ pad dubam, âkì ì nazvaǔ Âkaǔ dubam plaču. </i>


text:
<pb/>І зьявіўся Бог Якаву пасьля вяртаньня яго зь Месапатаміі, і дабраславіў яго, </p><i> Ì z′âvìǔsâ Bog Âkavu pas′lâ vârtan′nâ âgo z′ Mesapatamìì, ì dabraslavìǔ âgo, </i>


text:
і сказаў яму Бог: імя тваё Якаў; ад сёньня ты ня будзеш называцца Якавам, а будзе імя табе Ізраіль. І даў яму імя: Ізраіль. </p><i> ì skazaǔ âmu Bog: ìmâ tvaë Âkaǔ; ad sën′nâ ty nâ budzeš nazyvacca Âkavam, a budze ìmâ tabe Ìzraìl′. Ì daǔ âmu ìmâ: Ìzraìl′. </i>


text:
І сказаў яму Бог: Я Бог Усемагутны; пладзіся і множся; народ і мноства народаў будзе ад цябе, і цары пойдуць са сьцёгнаў тваіх; </p><i> Ì skazaǔ âmu Bog: Â Bog Usemagutny; pladzìsâ ì množsâ; narod ì mnostva narodaǔ budze ad câbe, ì cary pojduc′ sa s′cëgnaǔ tvaìh; </i>


text:
зямлю, якую Я даў Абрагаму і Ісааку, Я дам табе, і нашчадкам тваім пасьля цябе дам зямлю гэтую. </p><i> zâmlû, âkuû Â daǔ Abragamu ì Ìsaaku, Â dam tabe, ì naščadkam tvaìm pas′lâ câbe dam zâmlû gètuû. </i>


text:
І ўзышоў ад яго Бог зь месца, на якім гаварыў яму. </p><i> Ì ǔzyšoǔ ad âgo Bog z′ mesca, na âkìm gavaryǔ âmu. </i>


text:
І паставіў Якаў помнік на месцы, на якім гаварыў яму Бог, помнік каменны, і выліў на яго выліваньне, і выліў на яго алей; </p><i> Ì pastavìǔ Âkaǔ pomnìk na mescy, na âkìm gavaryǔ âmu Bog, pomnìk kamenny, ì vylìǔ na âgo vylìvan′ne, ì vylìǔ na âgo alej; </i>


text:
І даў Якаў імя месцу, на якім Бог гаварыў яму: Вэтыль. </p><i> Ì daǔ Âkaǔ ìmâ mescu, na âkìm Bog gavaryǔ âmu: Vètyl′. </i>


text:
<pb/>І выправіліся з Вэтыля. І калі яшчэ заставалася нейкая адлегласьць зямлі да Эфраты, Рахіль нарадзіла, і роды ў яе былі цяжкія. </p><i> Ì vypravìlìsâ z Vètylâ. Ì kalì âščè zastavalasâ nejkaâ adleglas′c′ zâmlì da Èfraty, Rahìl′ naradzìla, ì rody ǔ âe bylì câžkìâ. </i>


text:
А калі яна пакутавала ў родах, бабка-павітуха сказала ёй: ня бойся, бо гэта табе сын. </p><i> A kalì âna pakutavala ǔ rodah, babka-pavìtuha skazala ëj: nâ bojsâ, bo gèta tabe syn. </i>


text:
І калі выходзіла зь яе душа, бо яна памірала, дык дала яму імя: Бэноні. Але бацька яго пераназваў яго Веньямінам. </p><i> Ì kalì vyhodzìla z′ âe duša, bo âna pamìrala, dyk dala âmu ìmâ: Bènonì. Ale bac′ka âgo peranazvaǔ âgo Ven′âmìnam. </i>


text:
І памерла Рахіль, і пахавана на дарозе ў Эфрату, гэта значыцца, Віфляем. </p><i> Ì pamerla Rahìl′, ì pahavana na daroze ǔ Èfratu, gèta značycca, Vìflâem. </i>


text:
Якаў паставіў над магілай яе помнік. Гэта магільны помнік Рахілі да гэтага дня. </p><i> Âkaǔ pastavìǔ nad magìlaj âe pomnìk. Gèta magìl′ny pomnìk Rahìlì da gètaga dnâ. </i>


text:
<pb/>І выправіўся Ізраіль і паставіў намёт свой за вежаю Гадэр. </p><i> Ì vypravìǔsâ Ìzraìl′ ì pastavìǔ namët svoj za vežaû Gadèr. </i>


text:
У час, калі Ізраіль быў у той краіне, Рувім пайшоў і пераспаў з Валаю, наложніцаю бацькі свайго. І дачуўся Ізраіль. А сыноў у Якава было дванаццаць. </p><i> U čas, kalì Ìzraìl′ byǔ u toj kraìne, Ruvìm pajšoǔ ì peraspaǔ z Valaû, naložnìcaû bac′kì svajgo. Ì dačuǔsâ Ìzraìl′. A synoǔ u Âkava bylo dvanaccac′. </i>


text:
<t>Сыны Ліі: першынец Якава Рувім, пасьля яго Сымон, Левій, Юда, Ісахар і Завулон.</t> </p><i> <t>Syny Lìì: peršynec Âkava Ruvìm, pas′lâ âgo Symon, Levìj, Ûda, Ìsahar ì Zavulon.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Валы, служанкі Рахілінай: Дан і Нэфталім.</t> </p><i> <t>Syny Valy, služankì Rahìlìnaj: Dan ì Nèftalìm.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Зэлфы, служанкі Ліінай: Гад і Асір. Гэта сыны Якава, якія нарадзіліся яму ў Месапатаміі.</t> </p><i> <t>Syny Zèlfy, služankì Lììnaj: Gad ì Asìr. Gèta syny Âkava, âkìâ naradzìlìsâ âmu ǔ Mesapatamìì.</t> </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Якаў да Ісаака, бацькі свайго, у Мамрэ, Кірыят-Арбу, гэта значыць, Хэўрон, дзе вандраваў Абрагам і Ісаак. </p><i> Ì pryjšoǔ Âkaǔ da Ìsaaka, bac′kì svajgo, u Mamrè, Kìryât-Arbu, gèta značyc′, Hèǔron, dze vandravaǔ Abragam ì Ìsaak. </i>


text:
І было дзён жыцьця Ісаакавага сто восемдзесят гадоў. </p><i> Ì bylo dzën žyc′câ Ìsaakavaga sto vosemdzesât gadoǔ. </i>


text:
І выпусьціў Ісаак дух і памёр, і прыклаўся да народу свайго, калі ўжо быў стары і насычаны жыцьцём. І пахавалі яго Ісаў і Якаў, сыны ягоныя. </p><i> Ì vypus′cìǔ Ìsaak duh ì pamër, ì pryklaǔsâ da narodu svajgo, kalì ǔžo byǔ stary ì nasyčany žyc′cëm. Ì pahavalì âgo Ìsaǔ ì Âkaǔ, syny âgonyâ. </i>


text:
<pb/>Ісаў узяў сабе жонак з дачок Ханаанскіх: Аду, дачку Элона Хэтэяніна, і Алівэму, дачку Аны, сына Цывэона Эвэяніна, </p><i> Ìsaǔ uzâǔ sabe žonak z dačok Hanaanskìh: Adu, dačku Èlona Hètèânìna, ì Alìvèmu, dačku Any, syna Cyvèona Èvèânìna, </i>


text:
<pb/>Ада нарадзіла Ісаву Эліфаза. Васэмата нарадзіла Рагуіла, </p><i> Ada naradzìla Ìsavu Èlìfaza. Vasèmata naradzìla Raguìla, </i>


text:
Алівэма нарадзіла Еуса, Еглома і Карэя. Гэта сыны Ісава, якія нарадзіліся яму ў зямлі Ханаанскай. </p><i> Alìvèma naradzìla Eusa, Egloma ì Karèâ. Gèta syny Ìsava, âkìâ naradzìlìsâ âmu ǔ zâmlì Hanaanskaj. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Ісаў жонак сваіх і сыноў сваіх і дачок сваіх, і ўсіх людзей дома свайго, і статкі свае і ўсё быдла сваё, і ўсю маёмасьць сваю, якую ён набыў у зямлі Ханаанскай, і пайшоў у іншую зямлю ад аблічча Якава, брата свайго; </p><i> Ì ǔzâǔ Ìsaǔ žonak svaìh ì synoǔ svaìh ì dačok svaìh, ì ǔsìh lûdzej doma svajgo, ì statkì svae ì ǔsë bydla svaë, ì ǔsû maëmas′c′ svaû, âkuû ën nabyǔ u zâmlì Hanaanskaj, ì pajšoǔ u ìnšuû zâmlû ad ablìčča Âkava, brata svajgo; </i>


text:
бо маёмасьць іхняя была такая вялікая, што яны не маглі жыць разам, і зямля вандраваньня іхняга не ўмяшчала іх, ад мноства статкаў іхніх. </p><i> bo maëmas′c′ ìhnââ byla takaâ vâlìkaâ, što âny ne maglì žyc′ razam, ì zâmlâ vandravan′nâ ìhnâga ne ǔmâščala ìh, ad mnostva statkaǔ ìhnìh. </i>


text:
І пасяліўся Ісаў на гары Сэір. Ісаў, ён жа Эдом. </p><i> Ì pasâlìǔsâ Ìsaǔ na gary Sèìr. Ìsaǔ, ën ža Èdom. </i>


text:
<pb/>І вось радаслоўнік Ісава, бацькі Ідумэяў, на гары Сэір. </p><i> Ì vos′ radasloǔnìk Ìsava, bac′kì Ìdumèâǔ, na gary Sèìr. </i>


text:
<pb/>Вось імёны сыноў Ісававых: Эліфаз, сын Ады, жонкі Ісававай, і Рагуіл, сын Васэматы, жонкі Ісававай. </p><i> Vos′ ìmëny synoǔ Ìsavavyh: Èlìfaz, syn Ady, žonkì Ìsavavaj, ì Raguìl, syn Vasèmaty, žonkì Ìsavavaj. </i>


text:
<pb/>У Эліфаза былі сыны: Тэман, Амар, Цэфо, Гатам і Кеназ. </p><i> U Èlìfaza bylì syny: Tèman, Amar, Cèfo, Gatam ì Kenaz. </i>


text:
<pb/>А Тамна была наложніца Эліфаза, сына Ісававага, і нарадзіла Эліфазу Амаліка. Вось сыны Ады, жонкі Ісававай. </p><i> A Tamna byla naložnìca Èlìfaza, syna Ìsavavaga, ì naradzìla Èlìfazu Amalìka. Vos′ syny Ady, žonkì Ìsavavaj. </i>


text:
<pb/>І вось сыны Рагуіла: Нахат і Зэрах, Шама і Міза. Гэта сыны Васэматы, жонкі Ісававай. </p><i> Ì vos′ syny Raguìla: Nahat ì Zèrah, Šama ì Mìza. Gèta syny Vasèmaty, žonkì Ìsavavaj. </i>


text:
<pb/>І гэтыя сыны былі Алівэмы, дачкі Аны, сына Цэвэонавага, жонкі Ісававай: яна нарадзіла Ісаву Еуса, Еглома і Карэя. </p><i> Ì gètyâ syny bylì Alìvèmy, dačkì Any, syna Cèvèonavaga, žonkì Ìsavavaj: âna naradzìla Ìsavu Eusa, Egloma ì Karèâ. </i>


text:
<pb/>Вось старэйшыны сыноў Ісававых. Сыны Эліфаза, першародка Ісававага: старэйшына Тэман, старэйшына Амар, старэйшына Цэфо, старэйшына Кеназ, </p><i> Vos′ starèjšyny synoǔ Ìsavavyh. Syny Èlìfaza, peršarodka Ìsavavaga: starèjšyna Tèman, starèjšyna Amar, starèjšyna Cèfo, starèjšyna Kenaz, </i>


text:
старэйшына Карэй, старэйшына Гатам, старэйшына Амалік. Гэтыя старэйшыны Эліфазавыя ў зямлі Эдома; гэта сыны Ады. </p><i> starèjšyna Karèj, starèjšyna Gatam, starèjšyna Amalìk. Gètyâ starèjšyny Èlìfazavyâ ǔ zâmlì Èdoma; gèta syny Ady. </i>


text:
<pb/>Гэтыя сыны Рагуіла, сына Ісававага: старэйшына Нахат, старэйшына Зэрах, старэйшына Шама, старэйшына Міза. Гэта старэйшыны Рагуілавыя ў зямлі Эдома; гэта сыны Васэматы, жонкі Ісававай. </p><i> Gètyâ syny Raguìla, syna Ìsavavaga: starèjšyna Nahat, starèjšyna Zèrah, starèjšyna Šama, starèjšyna Mìza. Gèta starèjšyny Raguìlavyâ ǔ zâmlì Èdoma; gèta syny Vasèmaty, žonkì Ìsavavaj. </i>


text:
<pb/>Гэта сыны Алівэмы, жонкі Ісававай: старэйшына Еус, старэйшына Еглом, старэйшына Карэй. Гэта старэйшыны Алівэмы, дачкі Аны, жонкі Ісававай. </p><i> Gèta syny Alìvèmy, žonkì Ìsavavaj: starèjšyna Eus, starèjšyna Eglom, starèjšyna Karèj. Gèta starèjšyny Alìvèmy, dačkì Any, žonkì Ìsavavaj. </i>


text:
<pb/>Вось сыны Ісава, і вось старэйшыны іх. Гэта Эдом. </p><i> Vos′ syny Ìsava, ì vos′ starèjšyny ìh. Gèta Èdom. </i>


text:
<pb/>Гэта сыны Сэіра Харэяніна, якія жылі ў зямлі той: Лотан, Шовал, Цывэон, Ана, </p><i> Gèta syny Sèìra Harèânìna, âkìâ žylì ǔ zâmlì toj: Lotan, Šoval, Cyvèon, Ana, </i>


text:
Дышон, Эцэр і Дышан. Гэтыя старэйшыны Харэяў, сыноў Сэіра, у зямлі Эдома. </p><i> Dyšon, Ècèr ì Dyšan. Gètyâ starèjšyny Harèâǔ, synoǔ Sèìra, u zâmlì Èdoma. </i>


text:
<pb/>Сыны Лотана былі: Хоры і Геман; а сястра ў Лотана: Тамна. </p><i> Syny Lotana bylì: Hory ì Geman; a sâstra ǔ Lotana: Tamna. </i>


text:
<pb/>Гэтыя сыны Шовала: Алван, Манахат, Эвал, Шэфо і Онам. </p><i> Gètyâ syny Šovala: Alvan, Manahat, Èval, Šèfo ì Onam. </i>


text:
<pb/>Гэтыя сыны Цывэона: Ая і Ана. Гэта той Ана, які знайшоў цёплыя воды ў пустыні, калі пасьвіў аслоў Цывэона, бацькі свайго. </p><i> Gètyâ syny Cyvèona: Aâ ì Ana. Gèta toj Ana, âkì znajšoǔ cëplyâ vody ǔ pustynì, kalì pas′vìǔ asloǔ Cyvèona, bac′kì svajgo. </i>


text:
<pb/>Гэтыя дзеці Аны: Дышон і Алівэма, дачка Аны. </p><i> Gètyâ dzecì Any: Dyšon ì Alìvèma, dačka Any. </i>


text:
<pb/>Гэтыя сыны Дышона: Хэмдан, Эшбан, Ітран і Хэран. </p><i> Gètyâ syny Dyšona: Hèmdan, Èšban, Ìtran ì Hèran. </i>


text:
<pb/>Гэтыя старэйшыны Харэяў: старэйшына Лотан, старэйшына Шовал, старэйшына Цывэон, старэйшына Ана, </p><i> Gètyâ starèjšyny Harèâǔ: starèjšyna Lotan, starèjšyna Šoval, starèjšyna Cyvèon, starèjšyna Ana, </i>


text:
старэйшына Дышон, старэйшына Эцэр, старэйшына Дышан. Вось старэйшыны Харэяў, паводле старэйшынства іхняга ў зямлі Сэір. </p><i> starèjšyna Dyšon, starèjšyna Ècèr, starèjšyna Dyšan. Vos′ starèjšyny Harèâǔ, pavodle starèjšynstva ìhnâga ǔ zâmlì Sèìr. </i>


text:
<pb/>Вось цары, якія валадарылі ў зямлі Эдома, раней валадараньня цароў і сыноў Ізраілевых: </p><i> Vos′ cary, âkìâ valadarylì ǔ zâmlì Èdoma, ranej valadaran′nâ caroǔ ì synoǔ Ìzraìlevyh: </i>


text:
<pb/>валадарыў у Эдоме Бэла, сын Вэораў, а імя горада яго Дынгава. </p><i> valadaryǔ u Èdome Bèla, syn Vèoraǔ, a ìmâ gorada âgo Dyngava. </i>


text:
<pb/>І памёр Бэла, і зацараваў пасьля яго Ёваў, сын Зэраха, з Васоры. </p><i> Ì pamër Bèla, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Ëvaǔ, syn Zèraha, z Vasory. </i>


text:
<pb/>Памёр Ёваў, і зацараваў пасьля яго Хушам, зь зямлі Тэманіцянаў. </p><i> Pamër Ëvaǔ, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Hušam, z′ zâmlì Tèmanìcânaǔ. </i>


text:
<pb/>І памёр Хушам, і зацараваў пасьля яго Гадад, сын Бэдадаў, які разьбіў Мадыяніцянаў на полі Маава: імя горада яго Авіт. </p><i> Ì pamër Hušam, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Gadad, syn Bèdadaǔ, âkì raz′bìǔ Madyânìcânaǔ na polì Maava: ìmâ gorada âgo Avìt. </i>


text:
<pb/>І памёр Гадад, і зацараваў пасьля яго Самла, з Масрэкі. </p><i> Ì pamër Gadad, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Samla, z Masrèkì. </i>


text:
<pb/>І памёр Самла, і зацараваў пасьля яго Саўл з Рэхавота, што каля ракі. </p><i> Ì pamër Samla, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Saǔl z Rèhavota, što kalâ rakì. </i>


text:
<pb/>І памёр Саўл, і зацараваў пасьля яго Баал-Ханан, сын Ахбора. </p><i> Ì pamër Saǔl, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Baal-Hanan, syn Ahbora. </i>


text:
<pb/>І памёр Баал-Ханан, сын Ахбора, і зацараваў пасьля яго Гадар; імя горада яго Паў; імя жонкі ягонай Мэгэтавээль, дачка Матрэды, сына Мэзагава. </p><i> Ì pamër Baal-Hanan, syn Ahbora, ì zacaravaǔ pas′lâ âgo Gadar; ìmâ gorada âgo Paǔ; ìmâ žonkì âgonaj Mègètavèèl′, dačka Matrèdy, syna Mèzagava. </i>


text:
<pb/>Гэтыя імёны старэйшых Ісававых, паводле плямёнаў іхніх, паводле мясьцінаў іхніх, паводле імёнаў іхніх: старэйшына Тымна, старэйшына Алва, старэйшына Етэт, </p><i> Gètyâ ìmëny starèjšyh Ìsavavyh, pavodle plâmënaǔ ìhnìh, pavodle mâs′cìnaǔ ìhnìh, pavodle ìmënaǔ ìhnìh: starèjšyna Tymna, starèjšyna Alva, starèjšyna Etèt, </i>


text:
старэйшына Алівэма, старэйшына Эла, старэйшына Пінон, </p><i> starèjšyna Alìvèma, starèjšyna Èla, starèjšyna Pìnon, </i>


text:
старэйшына Кеназ, старэйшына Тэман, старэйшына Міўцар, </p><i> starèjšyna Kenaz, starèjšyna Tèman, starèjšyna Mìǔcar, </i>


text:
старэйшына Магдыіл, старэйшына Ірам. Вось старэйшыны Ідумэйскія, паводле іх селішчаў, у зямлі валоданьня іхняга. Вось Ісаў, бацька Ідумэяў. </p><i> starèjšyna Magdyìl, starèjšyna Ìram. Vos′ starèjšyny Ìdumèjskìâ, pavodle ìh selìščaǔ, u zâmlì valodan′nâ ìhnâga. Vos′ Ìsaǔ, bac′ka Ìdumèâǔ. </i>


text:
<pb/>Якаў жыў у зямлі вандраваньня бацькі свайго, у зямлі Ханаанскай. </p><i> Âkaǔ žyǔ u zâmlì vandravan′nâ bac′kì svajgo, u zâmlì Hanaanskaj. </i>


text:
<pb/>Вось жыцьцё Якава. Язэп, сямнаццаці гадоў, пасьвіў быдла разам з братамі сваімі, будучы хлапцом, з сынамі Валы і з сынамі Зэлфы, жонак бацькі свайго. І даводзіў Язэп благія пра іх чуткі да бацькі іхняга. </p><i> Vos′ žyc′cë Âkava. Âzèp, sâmnaccacì gadoǔ, pas′vìǔ bydla razam z bratamì svaìmì, budučy hlapcom, z synamì Valy ì z synamì Zèlfy, žonak bac′kì svajgo. Ì davodzìǔ Âzèp blagìâ pra ìh čutkì da bac′kì ìhnâga. </i>


text:
<pb/>Ізраіль любіў Язэпа больш за ўсіх сыноў сваіх, бо ён быў сын старасьці ягонай, - і зрабіў яму розных колераў вопратку. </p><i> Ìzraìl′ lûbìǔ Âzèpa bol′š za ǔsìh synoǔ svaìh, bo ën byǔ syn staras′cì âgonaj, - ì zrabìǔ âmu roznyh koleraǔ vopratku. </i>


text:
І ўбачылі браты ягоныя, што бацька іхні любіць яго болей за ўсіх братоў ягоных; і зьненавідзелі яго і не маглі гаварыць зь ім дружалюбна. </p><i> Ì ǔbačylì braty âgonyâ, što bac′ka ìhnì lûbìc′ âgo bolej za ǔsìh bratoǔ âgonyh; ì z′nenavìdzelì âgo ì ne maglì gavaryc′ z′ ìm družalûbna. </i>


text:
<pb/>І бачыў Язэп сон і расказаў братам сваім: і яны зьненавідзелі яго яшчэ больш. </p><i> Ì bačyǔ Âzèp son ì raskazaǔ bratam svaìm: ì âny z′nenavìdzelì âgo âščè bol′š. </i>


text:
Ён сказаў ім: выслухайце сон, якія я бачыў: </p><i> Ën skazaǔ ìm: vysluhajce son, âkìâ â bačyǔ: </i>


text:
вось мы вяжам снапы сярод поля; і вось, мой сноп устаў і стаў старчма; і вось, вашы снапы пасталі навокал і пакланіліся майму снапу. </p><i> vos′ my vâžam snapy sârod polâ; ì vos′, moj snop ustaǔ ì staǔ starčma; ì vos′, vašy snapy pastalì navokal ì paklanìlìsâ majmu snapu. </i>


text:
І сказалі яму браты ягоныя: няўжо ты будзеш цараваць над намі? Няўжо будзеш валодаць намі? І зьненавідзелі яго яшчэ больш за сны яго і за словы ягоныя. </p><i> Ì skazalì âmu braty âgonyâ: nâǔžo ty budzeš caravac′ nad namì? Nâǔžo budzeš valodac′ namì? Ì z′nenavìdzelì âgo âščè bol′š za sny âgo ì za slovy âgonyâ. </i>


text:
<pb/>І бачыў ён яшчэ іншы сон і расказаў яго братам сваім, кажучы: вось, я бачыў яшчэ сон: вось, сонца і месяц і адзінаццаць зорак пакланяюцца мне. </p><i> Ì bačyǔ ën âščè ìnšy son ì raskazaǔ âgo bratam svaìm, kažučy: vos′, â bačyǔ âščè son: vos′, sonca ì mesâc ì adzìnaccac′ zorak paklanâûcca mne. </i>


text:
І ён расказаў бацьку свайму і братам сваім. І накрычаў на яго бацька ягоны і сказаў яму: што гэта за сон, які ты бачыў? няўжо я і твая маці і твае браты прыйдзем пакланіцца табе да зямлі? </p><i> Ì ën raskazaǔ bac′ku svajmu ì bratam svaìm. Ì nakryčaǔ na âgo bac′ka âgony ì skazaǔ âmu: što gèta za son, âkì ty bačyǔ? nâǔžo â ì tvaâ macì ì tvae braty pryjdzem paklanìcca tabe da zâmlì? </i>


text:
Браты ягоныя пазайздросьцілі яму, а бацька ягоны ўзяў да ўвагі гэта слова. </p><i> Braty âgonyâ pazajzdros′cìlì âmu, a bac′ka âgony ǔzâǔ da ǔvagì gèta slova. </i>


text:
<pb/>Браты ягоныя пайшлі пасьвіць быдла бацькі свайго ў Сіхем. </p><i> Braty âgonyâ pajšlì pas′vìc′ bydla bac′kì svajgo ǔ Sìhem. </i>


text:
І сказаў Ізраіль Язэпу: браты твае ці ж ня пасьвяць у Сіхеме? ідзі, я пашлю цябе да іх. Ён адказаў яму: вось я. </p><i> Ì skazaǔ Ìzraìl′ Âzèpu: braty tvae cì ž nâ pas′vâc′ u Sìheme? ìdzì, â pašlû câbe da ìh. Ën adkazaǔ âmu: vos′ â. </i>


text:
Ізраіль сказаў яму: ідзі, паглядзі, ці здаровыя браты твае і ці цэлае быдла, і прынясі мне адказ. І паслаў яго з даліны Хэўронскай. І ён прыйшоў у Сіхем. </p><i> Ìzraìl′ skazaǔ âmu: ìdzì, paglâdzì, cì zdarovyâ braty tvae ì cì cèlae bydla, ì prynâsì mne adkaz. Ì paslaǔ âgo z dalìny Hèǔronskaj. Ì ën pryjšoǔ u Sìhem. </i>


text:
<pb/>І знайшоў яго нехта, калі ён бадзяўся па полі, і спытаўся ў яго той чалавек, кажучы: чаго ты шукаеш? </p><i> Ì znajšoǔ âgo nehta, kalì ën badzâǔsâ pa polì, ì spytaǔsâ ǔ âgo toj čalavek, kažučy: čago ty šukaeš? </i>


text:
Ён сказаў: я шукаю братоў маіх; скажы мне, дзе яны пасьвяць? </p><i> Ën skazaǔ: â šukaû bratoǔ maìh; skažy mne, dze âny pas′vâc′? </i>


text:
І сказаў той чалавек: яны пайшлі адгэтуль, бо я чуў, як яны казалі: хадзем у Дафан. І пайшоў Язэп за братамі сваімі і знайшоў іх у Дафне. </p><i> Ì skazaǔ toj čalavek: âny pajšlì adgètul′, bo â čuǔ, âk âny kazalì: hadzem u Dafan. Ì pajšoǔ Âzèp za bratamì svaìmì ì znajšoǔ ìh u Dafne. </i>


text:
<pb/>І ўбачылі яны яго здалёк, і перш чым ён наблізіўся да іх, пачалі намышляць супроць яго, каб забіць яго. </p><i> Ì ǔbačylì âny âgo zdalëk, ì perš čym ën nablìzìǔsâ da ìh, pačalì namyšlâc′ suproc′ âgo, kab zabìc′ âgo. </i>


text:
І сказалі адзін аднаму: вось, ідзе сновідзец; </p><i> Ì skazalì adzìn adnamu: vos′, ìdze snovìdzec; </i>


text:
хадзем цяпер, і заб'ем яго, і кінем яго ў які-небудзь роў, і скажам, што драпежны зьвер задраў яго; і пабачым, што выйдзе зь ягоных сноў. </p><i> hadzem câper, ì zab'em âgo, ì kìnem âgo ǔ âkì-nebudz′ roǔ, ì skažam, što drapežny z′ver zadraǔ âgo; ì pabačym, što vyjdze z′ âgonyh snoǔ. </i>


text:
<pb/>І пачуў гэта Рувім, і ўратаваў яго з рук іхніх, сказаўшы: не заб'ём яго. </p><i> Ì pačuǔ gèta Ruvìm, ì ǔratavaǔ âgo z ruk ìhnìh, skazaǔšy: ne zab'ëm âgo. </i>


text:
І сказаў ім Рувім: не пралівайце крыві; кіньце яго ў роў, які ў пустыні, а рук не накладайце на яго. Гэта казаў ён, каб выратаваць яго з рук іхніх і вярнуць яго да бацькі ягонага. </p><i> Ì skazaǔ ìm Ruvìm: ne pralìvajce kryvì; kìn′ce âgo ǔ roǔ, âkì ǔ pustynì, a ruk ne nakladajce na âgo. Gèta kazaǔ ën, kab vyratavac′ âgo z ruk ìhnìh ì vârnuc′ âgo da bac′kì âgonaga. </i>


text:
<pb/>Калі Язэп прыйшоў да братоў сваіх, яны зьнялі зь Язэпа вопратку ягоную, вопратку розных колераў, якая была на ім, </p><i> Kalì Âzèp pryjšoǔ da bratoǔ svaìh, âny z′nâlì z′ Âzèpa vopratku âgonuû, vopratku roznyh koleraǔ, âkaâ byla na ìm, </i>


text:
і ўзялі яго і ўкінулі яго ў роў; а роў той быў пусты; вады ў ім ня было. </p><i> ì ǔzâlì âgo ì ǔkìnulì âgo ǔ roǔ; a roǔ toj byǔ pusty; vady ǔ ìm nâ bylo. </i>


text:
<pb/>І селі яны есьці хлеб, і паглядзеўшы ўбачылі, вось, ідзе з Галаада караван Ізмаільцянаў, і вярблюды іхнія нясуць стыраксу, бальзам і ладан: ідуць яны завезьці гэта ў Егіпет. </p><i> Ì selì âny es′cì hleb, ì paglâdzeǔšy ǔbačylì, vos′, ìdze z Galaada karavan Ìzmaìl′cânaǔ, ì vârblûdy ìhnìâ nâsuc′ styraksu, bal′zam ì ladan: ìduc′ âny zavez′cì gèta ǔ Egìpet. </i>


text:
І сказаў Юда братам сваім: якая карысьць, калі мы заб'ём брата нашага і схаваем кроў ягоную? </p><i> Ì skazaǔ Ûda bratam svaìm: âkaâ karys′c′, kalì my zab'ëm brata našaga ì shavaem kroǔ âgonuû? </i>


text:
хадзем, прадамо яго Ізмаільцянам, а рукі нашыя хай ня будуць на ім, бо ён брат наш, плоць наша. Браты яго паслухаліся </p><i> hadzem, pradamo âgo Ìzmaìl′cânam, a rukì našyâ haj nâ buduc′ na ìm, bo ën brat naš, ploc′ naša. Braty âgo pasluhalìsâ </i>


text:
і, калі праходзілі купцы Мадыямскія, выцягнулі Язэпа з рова і прадалі Язэпа Ізмаільцянам за дваццаць срэбранікаў; а яны завялі Язэпа ў Егіпет. </p><i> ì, kalì prahodzìlì kupcy Madyâmskìâ, vycâgnulì Âzèpa z rova ì pradalì Âzèpa Ìzmaìl′cânam za dvaccac′ srèbranìkaǔ; a âny zavâlì Âzèpa ǔ Egìpet. </i>


text:
<pb/>А Рувім прыйшоў зноў да рова; і вось, няма Язэпа ў рове. І разадраў ён вопратку на сабе, </p><i> A Ruvìm pryjšoǔ znoǔ da rova; ì vos′, nâma Âzèpa ǔ rove. Ì razadraǔ ën vopratku na sabe, </i>


text:
і вярнуўся да братоў сваіх, і сказаў: хлопца няма, а я, куды я падзенуся? </p><i> ì vârnuǔsâ da bratoǔ svaìh, ì skazaǔ: hlopca nâma, a â, kudy â padzenusâ? </i>


text:
І ўзялі вопратку Язэпаву, і закалолі казла, і запэцкалі вопратку крывёю; </p><i> Ì ǔzâlì vopratku Âzèpavu, ì zakalolì kazla, ì zapèckalì vopratku kryvëû; </i>


text:
і паслалі розных колераў вопратку, і даставілі бацьку свайму, і сказалі: мы гэта знайшлі; паглядзі, ці сына твайго вопратка гэтая, ці не. </p><i> ì paslalì roznyh koleraǔ vopratku, ì dastavìlì bac′ku svajmu, ì skazalì: my gèta znajšlì; paglâdzì, cì syna tvajgo vopratka gètaâ, cì ne. </i>


text:
<pb/>Ён пазнаў яе і сказаў: гэта вопратка сына майго; драпежны зьвер задраў яго; праўда, разадраны Язэп. </p><i> Ën paznaǔ âe ì skazaǔ: gèta vopratka syna majgo; drapežny z′ver zadraǔ âgo; praǔda, razadrany Âzèp. </i>


text:
І разадраў Якаў вопратку на сабе, і надзеў вярэту на сьцёгны свае, і аплакваў сына свайго многа дзён. </p><i> Ì razadraǔ Âkaǔ vopratku na sabe, ì nadzeǔ vârètu na s′cëgny svae, ì aplakvaǔ syna svajgo mnoga dzën. </i>


text:
І сабраліся ўсе сыны ягоныя і ўсе дочкі ягоныя, каб суцешыць яго; але ён не хацеў суцешыцца і сказаў: са смуткам сыйду да сына майго ў апраметную. Так аплакваў яго бацька ягоны. </p><i> Ì sabralìsâ ǔse syny âgonyâ ì ǔse dočkì âgonyâ, kab sucešyc′ âgo; ale ën ne haceǔ sucešycca ì skazaǔ: sa smutkam syjdu da syna majgo ǔ aprametnuû. Tak aplakvaǔ âgo bac′ka âgony. </i>


text:
<pb/>А Мадыяніцяне прадалі яго ў Егіпет Патыфару, царадворцу фараонаваму, начальніку целаахоўцаў. </p><i> A Madyânìcâne pradalì âgo ǔ Egìpet Patyfaru, caradvorcu faraonavamu, načal′nìku celaahoǔcaǔ. </i>


text:
<pb/>Тым часам Юда адышоў ад братоў сваіх і пасяліўся паблізу аднаго Адаламіцяніна, імя якога: Хіра. </p><i> Tym časam Ûda adyšoǔ ad bratoǔ svaìh ì pasâlìǔsâ pablìzu adnago Adalamìcânìna, ìmâ âkoga: Hìra. </i>


text:
І ўбачыў там Юда дачку аднаго Хананэяніна, імя якога: Шуа; і ўзяў яе і ўвайшоў у яе. </p><i> Ì ǔbačyǔ tam Ûda dačku adnago Hananèânìna, ìmâ âkoga: Šua; ì ǔzâǔ âe ì ǔvajšoǔ u âe. </i>


text:
Яна зачала і нарадзіла сына; і ён даў яму імя: Ір. </p><i> Âna začala ì naradzìla syna; ì ën daǔ âmu ìmâ: Ìr. </i>


text:
І зачала зноў, і нарадзіла сына, і дала яму імя: Анан. </p><i> Ì začala znoǔ, ì naradzìla syna, ì dala âmu ìmâ: Anan. </i>


text:
І яшчэ нарадзіла сына і дала яму імя: Шэла. Юда быў у Хэзіве, калі яна нарадзіла яго. </p><i> Ì âščè naradzìla syna ì dala âmu ìmâ: Šèla. Ûda byǔ u Hèzìve, kalì âna naradzìla âgo. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Юда жонку Іру, першынцу свайму; імя ёй Тамар. </p><i> Ì ǔzâǔ Ûda žonku Ìru, peršyncu svajmu; ìmâ ëj Tamar. </i>


text:
Ір, першынец Юдаў, быў неспадобны прад вачыма Госпада, і ўсьмерціў яго Гасподзь. </p><i> Ìr, peršynec Ûdaǔ, byǔ nespadobny prad vačyma Gospada, ì ǔs′mercìǔ âgo Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>І сказаў Юда Анану: увайдзі да жонкі брата твайго, ажаніся зь ёю, як швагер, і аднаві семя брату твайму. </p><i> Ì skazaǔ Ûda Ananu: uvajdzì da žonkì brata tvajgo, ažanìsâ z′ ëû, âk švager, ì adnavì semâ bratu tvajmu. </i>


text:
Анан ведаў, што семя будзе не яму; і таму, калі ўваходзіў да жонкі брата свайго, выліваў на зямлю, каб ня даць семя брату свайму. </p><i> Anan vedaǔ, što semâ budze ne âmu; ì tamu, kalì ǔvahodzìǔ da žonkì brata svajgo, vylìvaǔ na zâmlû, kab nâ dac′ semâ bratu svajmu. </i>


text:
Благое было прад вачыма Госпада тое, што ён рабіў; і Ён усьмерціў яго. </p><i> Blagoe bylo prad vačyma Gospada toe, što ën rabìǔ; ì Ën us′mercìǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў Юда Тамары, нявестцы сваёй: жыві ўдавою ў доме бацькі твайго, пакуль падрасьце Шэла, сын мой. Бо ён сказаў: не памёр бы і ён, як браты ягоныя. Тамар пайшла і пачала жыць у доме ў бацькі свайго. </p><i> Ì skazaǔ Ûda Tamary, nâvestcy svaëj: žyvì ǔdavoû ǔ dome bac′kì tvajgo, pakul′ padras′ce Šèla, syn moj. Bo ën skazaǔ: ne pamër by ì ën, âk braty âgonyâ. Tamar pajšla ì pačala žyc′ u dome ǔ bac′kì svajgo. </i>


text:
<pb/>Прайшло шмат часу, і памерла дачка Шуі, жонка Юдава. Юда суцешыўшыся пайшоў у Тамну, да стрыгалёў быдла ягонага, сам і Хіра, сябар ягоны Адаламіцянін. </p><i> Prajšlo šmat času, ì pamerla dačka Šuì, žonka Ûdava. Ûda sucešyǔšysâ pajšoǔ u Tamnu, da strygalëǔ bydla âgonaga, sam ì Hìra, sâbar âgony Adalamìcânìn. </i>


text:
І паведамілі Тамары, кажучы: вось, сьвёкар твой ідзе ў Тамну стрыгчы быдла сваё. </p><i> Ì pavedamìlì Tamary, kažučy: vos′, s′vëkar tvoj ìdze ǔ Tamnu strygčy bydla svaë. </i>


text:
І зьняла яна зь сябе вопратку ўдоўства свайго, накрыла сябе пакрывалам і закрыўшыся села каля брамы Энаіма, што на дарозе ў Тамну. Бо бачыла, што Шэла вырас, і яна ня дадзена яму за жонку. </p><i> Ì z′nâla âna z′ sâbe vopratku ǔdoǔstva svajgo, nakryla sâbe pakryvalam ì zakryǔšysâ sela kalâ bramy Ènaìma, što na daroze ǔ Tamnu. Bo bačyla, što Šèla vyras, ì âna nâ dadzena âmu za žonku. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў яе Юда і палічыў яе за распусьніцу, бо яна захінула твар свой. </p><i> Ì ǔbačyǔ âe Ûda ì palìčyǔ âe za raspus′nìcu, bo âna zahìnula tvar svoj. </i>


text:
Ён павярнуўся да яе і сказаў: увайду я да цябе. Бо ня ведаў, што гэта - нявестка ягоная. Яна сказала: што ты дасі мне, калі ўвойдзеш да мяне? </p><i> Ën pavârnuǔsâ da âe ì skazaǔ: uvajdu â da câbe. Bo nâ vedaǔ, što gèta - nâvestka âgonaâ. Âna skazala: što ty dasì mne, kalì ǔvojdzeš da mâne? </i>


text:
Ён сказаў: я прышлю табе казьляня са статку. Яна сказала: ці дасі ты мне заклад, пакуль прышлеш? </p><i> Ën skazaǔ: â pryšlû tabe kaz′lânâ sa statku. Âna skazala: cì dasì ty mne zaklad, pakul′ pryšleš? </i>


text:
Ён сказаў: які даць табе заклад? Яна сказала: пячатку тваю, і перавязь тваю, і лёску тваю, якая ў руцэ тваёй. І даў ён ёй і ўвайшоў да яе; і яна зачала ад яго. </p><i> Ën skazaǔ: âkì dac′ tabe zaklad? Âna skazala: pâčatku tvaû, ì peravâz′ tvaû, ì lësku tvaû, âkaâ ǔ rucè tvaëj. Ì daǔ ën ëj ì ǔvajšoǔ da âe; ì âna začala ad âgo. </i>


text:
І ўстаўшы пайшла, зьняла зь сябе пакрывала сваё і апранулася ў вопратку ўдоўства свайго. </p><i> Ì ǔstaǔšy pajšla, z′nâla z′ sâbe pakryvala svaë ì apranulasâ ǔ vopratku ǔdoǔstva svajgo. </i>


text:
<pb/>А Юда паслаў казьляня празь сябра свайго Адаламіцяніна, каб забраць заклад з рукі жанчыны; але ён не знайшоў яе. </p><i> A Ûda paslaǔ kaz′lânâ praz′ sâbra svajgo Adalamìcânìna, kab zabrac′ zaklad z rukì žančyny; ale ën ne znajšoǔ âe. </i>


text:
І спытаўся ў жыхароў той мясьціны, кажучы: дзе распусьніца, якая была ў Энаіме пры дарозе? Але яны сказалі: тут ня было распусьніцы. </p><i> Ì spytaǔsâ ǔ žyharoǔ toj mâs′cìny, kažučy: dze raspus′nìca, âkaâ byla ǔ Ènaìme pry daroze? Ale âny skazalì: tut nâ bylo raspus′nìcy. </i>


text:
І вярнуўся ён да Юды і сказаў: я не знайшоў яе; ды і жыхары мясьціны той сказалі: тут ня было распусьніцы. </p><i> Ì vârnuǔsâ ën da Ûdy ì skazaǔ: â ne znajšoǔ âe; dy ì žyhary mâs′cìny toj skazalì: tut nâ bylo raspus′nìcy. </i>


text:
Юда сказаў: няхай яна возьме сабе, каб толькі не пачалі з нас сьмяяцца; вось, я пасылаў гэтае казьляня; але ты не знайшоў яе. </p><i> Ûda skazaǔ: nâhaj âna voz′me sabe, kab tol′kì ne pačalì z nas s′mââcca; vos′, â pasylaǔ gètae kaz′lânâ; ale ty ne znajšoǔ âe. </i>


text:
<pb/>Прайшло каля трох месяцаў, і сказалі Юду, кажучы: Тамар, нявестка твая, далася ў распусту, і вось, яна цяжарная ад распусты. Юда сказаў: выведзіце яе, і хай яна будзе спалена. </p><i> Prajšlo kalâ troh mesâcaǔ, ì skazalì Ûdu, kažučy: Tamar, nâvestka tvaâ, dalasâ ǔ raspustu, ì vos′, âna câžarnaâ ad raspusty. Ûda skazaǔ: vyvedzìce âe, ì haj âna budze spalena. </i>


text:
Але калі павялі яе, яна паслала сказаць сьвёкру свайму: я цяжарная ад таго, чые гэта рэчы. І сказала: даведайся, чыя гэта пячатка і перавязь і лёска. </p><i> Ale kalì pavâlì âe, âna paslala skazac′ s′vëkru svajmu: â câžarnaâ ad tago, čye gèta rèčy. Ì skazala: davedajsâ, čyâ gèta pâčatka ì peravâz′ ì lëska. </i>


text:
Юда пазнаў і сказаў: яна справядлівейшая за мяне, бо я ня даў яе Шэлу, сыну майму. І не спазнаваў яе болей. </p><i> Ûda paznaǔ ì skazaǔ: âna spravâdlìvejšaâ za mâne, bo â nâ daǔ âe Šèlu, synu majmu. Ì ne spaznavaǔ âe bolej. </i>


text:
<pb/>Пад час родаў яе выявілася, што блізьняты ў нутробе ў яе. </p><i> Pad čas rodaǔ âe vyâvìlasâ, što blìz′nâty ǔ nutrobe ǔ âe. </i>


text:
І пад час родаў яе паказалася рука; і ўзяла бабка-павітуха і навязала яму на руку чырвоную нітку, сказаўшы: гэты выйшаў першы. </p><i> Ì pad čas rodaǔ âe pakazalasâ ruka; ì ǔzâla babka-pavìtuha ì navâzala âmu na ruku čyrvonuû nìtku, skazaǔšy: gèty vyjšaǔ peršy. </i>


text:
Але ён вярнуў руку сваю; і вось, выйшаў брат ягоны. І яна сказала: як ты разарваў сабе перашкоду? І дадзена яму імя: Фарэс. </p><i> Ale ën vârnuǔ ruku svaû; ì vos′, vyjšaǔ brat âgony. Ì âna skazala: âk ty razarvaǔ sabe peraškodu? Ì dadzena âmu ìmâ: Farès. </i>


text:
Потым выйшаў брат ягоны з чырвонаю ніткаю на руцэ. І дадзена яму імя: Зара. </p><i> Potym vyjšaǔ brat âgony z čyrvonaû nìtkaû na rucè. Ì dadzena âmu ìmâ: Zara. </i>


text:
<pb/>А Язэпа зьвялі ў Егіпет. І купіў яго з рук Ізмаільцянаў, якія прывялі яго туды, Егіпцянін Патыфар, царадворац фараонаў, начальнік целаахоўцаў. </p><i> A Âzèpa z′vâlì ǔ Egìpet. Ì kupìǔ âgo z ruk Ìzmaìl′cânaǔ, âkìâ pryvâlì âgo tudy, Egìpcânìn Patyfar, caradvorac faraonaǔ, načal′nìk celaahoǔcaǔ. </i>


text:
І быў Гасподзь зь Язэпам: яму спрыяў посьпех у дзеях і ён жыў у доме гаспадара свайго, Егіпцяніна. </p><i> Ì byǔ Gaspodz′ z′ Âzèpam: âmu spryâǔ pos′peh u dzeâh ì ën žyǔ u dome gaspadara svajgo, Egìpcânìna. </i>


text:
І ўбачыў гаспадар ягоны, што Гасподзь зь ім, і што ўсяму, што ён робіць, Гасподзь у руках ягоных дае посьпех. </p><i> Ì ǔbačyǔ gaspadar âgony, što Gaspodz′ z′ ìm, ì što ǔsâmu, što ën robìc′, Gaspodz′ u rukah âgonyh dae pos′peh. </i>


text:
І здабыў Язэп у вачах ягоных упадабаньне і служыў яму. І ён паставіў яго над домам сваім, і ўсё, што меў, аддаў на рукі яму. </p><i> Ì zdabyǔ Âzèp u vačah âgonyh upadaban′ne ì služyǔ âmu. Ì ën pastavìǔ âgo nad domam svaìm, ì ǔsë, što meǔ, addaǔ na rukì âmu. </i>


text:
І з таго часу, як ён паставіў яго над домам сваім і над усім, што меў, Гасподзь дабраславіў дом Егіпцяніна дзеля Язэпа, і было дабраславеньне Гасподняе на ўсім, што меў ён у доме і ў полі. </p><i> Ì z tago času, âk ën pastavìǔ âgo nad domam svaìm ì nad usìm, što meǔ, Gaspodz′ dabraslavìǔ dom Egìpcânìna dzelâ Âzèpa, ì bylo dabraslaven′ne Gaspodnâe na ǔsìm, što meǔ ën u dome ì ǔ polì. </i>


text:
І пакінуў ён усё, што меў, у руках у Язэпа, і ня ведаў пры ім нічога, акрамя хлеба, які ён еў. А Язэп быў прыгожы станам і прыгожы з твару. </p><i> Ì pakìnuǔ ën usë, što meǔ, u rukah u Âzèpa, ì nâ vedaǔ pry ìm nìčoga, akramâ hleba, âkì ën eǔ. A Âzèp byǔ prygožy stanam ì prygožy z tvaru. </i>


text:
І зьвярнула позірк на Язэпа жонка гаспадара ягонага і сказала: сьпі са мною. </p><i> Ì z′vârnula pozìrk na Âzèpa žonka gaspadara âgonaga ì skazala: s′pì sa mnoû. </i>


text:
Але ён адмовіўся і сказаў жонцы гаспадара свайго: вось, гаспадар мой ня рупіцца пры мне пра нішто ў доме, і ўсё, што мае, аддаў у мае рукі; </p><i> Ale ën admovìǔsâ ì skazaǔ žoncy gaspadara svajgo: vos′, gaspadar moj nâ rupìcca pry mne pra nìšto ǔ dome, ì ǔsë, što mae, addaǔ u mae rukì; </i>


text:
няма болей мяне ў доме гэтым; і ён не забараніў мне нічога, акрамя цябе, бо ты жонка яму; як жа зраблю я гэта вялікае ліха і зграшу прад Богам? </p><i> nâma bolej mâne ǔ dome gètym; ì ën ne zabaranìǔ mne nìčoga, akramâ câbe, bo ty žonka âmu; âk ža zrablû â gèta vâlìkae lìha ì zgrašu prad Bogam? </i>


text:
Калі так яна штодня гаварыла Язэпу, а ён ня слухаўся яе, каб спаць зь ёю і быць зь ёю, </p><i> Kalì tak âna štodnâ gavaryla Âzèpu, a ën nâ sluhaǔsâ âe, kab spac′ z′ ëû ì byc′ z′ ëû, </i>


text:
<pb/>сталася аднаго дня, што ён увайшоў у дом рабіць справу сваю, а нікога з хатніх тут у доме ня было; </p><i> stalasâ adnago dnâ, što ën uvajšoǔ u dom rabìc′ spravu svaû, a nìkoga z hatnìh tut u dome nâ bylo; </i>


text:
яна схапіла яго за вопратку ягоную і сказала: кладзіся са мною. Але ён, пакінуўшы вопратку сваю ў руках у яе, пабег і выбег прэч. </p><i> âna shapìla âgo za vopratku âgonuû ì skazala: kladzìsâ sa mnoû. Ale ën, pakìnuǔšy vopratku svaû ǔ rukah u âe, pabeg ì vybeg prèč. </i>


text:
А яна, убачыўшы, што ён пакінуў вопратку сваю ў руках у яе і пабег прэч, </p><i> A âna, ubačyǔšy, što ën pakìnuǔ vopratku svaû ǔ rukah u âe ì pabeg prèč, </i>


text:
клікнула хатніх сваіх і сказала ім так: паглядзеце, ён прывёў да нас Габрэя зьдзекавацца з нас. Ён прыйшоў да мяне, каб легчы са мною; але я закрычала моцным голасам, </p><i> klìknula hatnìh svaìh ì skazala ìm tak: paglâdzece, ën pryvëǔ da nas Gabrèâ z′dzekavacca z nas. Ën pryjšoǔ da mâne, kab legčy sa mnoû; ale â zakryčala mocnym golasam, </i>


text:
І ён, пачуўшы, што я падняла лямант і закрычала, пакінуў у мяне вопртаку сваю, і пабег, і выбег прэч. </p><i> Ì ën, pačuǔšy, što â padnâla lâmant ì zakryčala, pakìnuǔ u mâne voprtaku svaû, ì pabeg, ì vybeg prèč. </i>


text:
<pb/>І пакінула вопратку ягоную ў сябе да прыходу гаспадара ягонага ў дом свой. </p><i> Ì pakìnula vopratku âgonuû ǔ sâbe da pryhodu gaspadara âgonaga ǔ dom svoj. </i>


text:
І пераказала яму тыя самыя словы, кажучы: раб Габрэй, якога ты прывёў да нас, прыходзіў да мяне зьдзекавацца зь мяне; </p><i> Ì perakazala âmu tyâ samyâ slovy, kažučy: rab Gabrèj, âkoga ty pryvëǔ da nas, pryhodzìǔ da mâne z′dzekavacca z′ mâne; </i>


text:
але, калі я падняла лямант і закрычала, ён пакінуў у мяне вопратку сваю і выбег прэч. </p><i> ale, kalì â padnâla lâmant ì zakryčala, ën pakìnuǔ u mâne vopratku svaû ì vybeg prèč. </i>


text:
<pb/>Калі гаспадар ягоны пачуў словы жонкі сваёй, якія яна сказала яму, кажучы: так учыніў са мною раб твой, - дык запалаў гневам; </p><i> Kalì gaspadar âgony pačuǔ slovy žonkì svaëj, âkìâ âna skazala âmu, kažučy: tak učynìǔ sa mnoû rab tvoj, - dyk zapalaǔ gnevam; </i>


text:
і ўзяў Язэпа гаспадар ягоны і аддаў яго ў цямніцу, дзе ўвязьнены вязьні цара. І быў ён там у цямніцы. </p><i> ì ǔzâǔ Âzèpa gaspadar âgony ì addaǔ âgo ǔ câmnìcu, dze ǔvâz′neny vâz′nì cara. Ì byǔ ën tam u câmnìcy. </i>


text:
<pb/>І Гасподзь быў зь Язэпам, і зрабіў яму ласку, і дараваў яму ўпадабаньне ў вачах начальніка цямніцы. </p><i> Ì Gaspodz′ byǔ z′ Âzèpam, ì zrabìǔ âmu lasku, ì daravaǔ âmu ǔpadaban′ne ǔ vačah načal′nìka câmnìcy. </i>


text:
І аддаў начальнік цямніцы ў рукі Язэпу ўсіх вязьняў, якія былі ў цямніцы, і ва ўсім, што яны там ні рабілі, ён быў распарадчыкам. </p><i> Ì addaǔ načal′nìk câmnìcy ǔ rukì Âzèpu ǔsìh vâz′nâǔ, âkìâ bylì ǔ câmnìcy, ì va ǔsìm, što âny tam nì rabìlì, ën byǔ rasparadčykam. </i>


text:
Начальнік цямніцы і не глядзеў ні за чым, што было ў яго ў руках, бо Гасподзь быў зь Язэпам, і ва ўсім, што ён рабіў, Гасподзь даваў посьпех. </p><i> Načal′nìk câmnìcy ì ne glâdzeǔ nì za čym, što bylo ǔ âgo ǔ rukah, bo Gaspodz′ byǔ z′ Âzèpam, ì va ǔsìm, što ën rabìǔ, Gaspodz′ davaǔ pos′peh. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага чашнік цара Егіпецкага і пекар правінаваціліся перад гаспадаром сваім, царом Егіпецкім. </p><i> Pas′lâ gètaga čašnìk cara Egìpeckaga ì pekar pravìnavacìlìsâ perad gaspadarom svaìm, carom Egìpeckìm. </i>


text:
І ўгневаўся фараон на двух царадворцаў сваіх, на галоўнага чашніка і на галоўнага пекара, </p><i> Ì ǔgnevaǔsâ faraon na dvuh caradvorcaǔ svaìh, na galoǔnaga čašnìka ì na galoǔnaga pekara, </i>


text:
і аддаў іх пад варту ў дом да начальніка целаахоўцаў, у цямніцу, у тое месца, дзе ўвязьнены быў Язэп. </p><i> ì addaǔ ìh pad vartu ǔ dom da načal′nìka celaahoǔcaǔ, u câmnìcu, u toe mesca, dze ǔvâz′neny byǔ Âzèp. </i>


text:
Начальнік целаахоўцаў прыставіў да іх Язэпа, і ён служыў ім. І прабылі яны пад вартаю некаторы час. </p><i> Načal′nìk celaahoǔcaǔ prystavìǔ da ìh Âzèpa, ì ën služyǔ ìm. Ì prabylì âny pad vartaû nekatory čas. </i>


text:
Аднаго разу чашніку і пекару цара Егіпецкага, увязьненым у цямніцы, бачыліся сны, кожнаму свой сон, абодвум у адну ноч, кожнаму сон адмысловага значэньня. </p><i> Adnago razu čašnìku ì pekaru cara Egìpeckaga, uvâz′nenym u câmnìcy, bačylìsâ sny, kožnamu svoj son, abodvum u adnu noč, kožnamu son admyslovaga značèn′nâ. </i>


text:
І прыйшоў да іх Язэп раніцай, убачыў іх, і вось, яны сумеліся. </p><i> Ì pryjšoǔ da ìh Âzèp ranìcaj, ubačyǔ ìh, ì vos′, âny sumelìsâ. </i>


text:
І спытаўся ён у царадворцаў фараонавых, якія былі зь ім у доме гаспадара ягонага пад вартаю, кажучы: чаго ў вас сёньня журботныя твары? </p><i> Ì spytaǔsâ ën u caradvorcaǔ faraonavyh, âkìâ bylì z′ ìm u dome gaspadara âgonaga pad vartaû, kažučy: čago ǔ vas sën′nâ žurbotnyâ tvary? </i>


text:
Яны сказалі яму: нам прысьніліся сны, а растлумачыць іх няма каму. Язэп сказаў ім: ці не ад Бога тлумачэньні? раскажэце мне. </p><i> Âny skazalì âmu: nam prys′nìlìsâ sny, a rastlumačyc′ ìh nâma kamu. Âzèp skazaǔ ìm: cì ne ad Boga tlumačèn′nì? raskažèce mne. </i>


text:
<pb/>І расказаў галоўны чашнік Язэпу сон свой і сказаў яму: мне сьнілася, вось вінаградная лаза перад мною; </p><i> Ì raskazaǔ galoǔny čašnìk Âzèpu son svoj ì skazaǔ âmu: mne s′nìlasâ, vos′ vìnagradnaâ laza perad mnoû; </i>


text:
на лазе тры галінкі; яна разьвілася, паказаліся на ёй кветкі, вырасьлі і пасьпелі на ёй ягады; </p><i> na laze try galìnkì; âna raz′vìlasâ, pakazalìsâ na ëj kvetkì, vyras′lì ì pas′pelì na ëj âgady; </i>


text:
і чаша фараонавая ў мяне ў руцэ; я ўзяў ягад, выціснуў іх у чашу фараонавую і падаў чашу ў руку фараону. </p><i> ì čaša faraonavaâ ǔ mâne ǔ rucè; â ǔzâǔ âgad, vycìsnuǔ ìh u čašu faraonavuû ì padaǔ čašu ǔ ruku faraonu. </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Язэп: вось тлумачэньне яго: тры галінкі - гэта тры дні; </p><i> Ì skazaǔ âmu Âzèp: vos′ tlumačèn′ne âgo: try galìnkì - gèta try dnì; </i>


text:
праз тры дні фараон узьнясе галаву тваю і верне цябе на месца тваё, і ты падасі чашу фараонавую ў руку яму, па ранейшай завядзёнцы, калі ты быў у яго чашнікам; </p><i> praz try dnì faraon uz′nâse galavu tvaû ì verne câbe na mesca tvaë, ì ty padasì čašu faraonavuû ǔ ruku âmu, pa ranejšaj zavâdzëncy, kalì ty byǔ u âgo čašnìkam; </i>


text:
спамяні ж пра мяне, калі табе будзе добра, і зрабі мне дабрачынства, і нагадай пра мяне фараону, і выведзі мяне з гэтага дома; </p><i> spamânì ž pra mâne, kalì tabe budze dobra, ì zrabì mne dabračynstva, ì nagadaj pra mâne faraonu, ì vyvedzì mâne z gètaga doma; </i>


text:
бо я ўкрадзены зь зямлі Габрэяў; а таксама і тут нічога не зрабіў, за што б кідаць мяне ў цямніцу. </p><i> bo â ǔkradzeny z′ zâmlì Gabrèâǔ; a taksama ì tut nìčoga ne zrabìǔ, za što b kìdac′ mâne ǔ câmnìcu. </i>


text:
<pb/>Галоўны пекар убачыў, што растлумачыў ён добра, і сказаў Язэпу: мне таксама сьнілася: вось на галаве ў мяне тры кашы кратаваныя; </p><i> Galoǔny pekar ubačyǔ, što rastlumačyǔ ën dobra, ì skazaǔ Âzèpu: mne taksama s′nìlasâ: vos′ na galave ǔ mâne try kašy kratavanyâ; </i>


text:
у верхнім кашы ўсялякая ежа фараонавая, вырабы пекара, і птушкі дзяўблі яе з каша на галаве маёй. </p><i> u verhnìm kašy ǔsâlâkaâ eža faraonavaâ, vyraby pekara, ì ptuškì dzâǔblì âe z kaša na galave maëj. </i>


text:
<pb/>І адказваў Язэп і сказаў: вось тлумачэньне яго: тры кашы - гэта тры дні. </p><i> Ì adkazvaǔ Âzèp ì skazaǔ: vos′ tlumačèn′ne âgo: try kašy - gèta try dnì. </i>


text:
праз тры дні фараон здыме зь цябе галаву тваю і павесіць цябе на дрэве, і птушкі будуць дзяўбці плоць тваю зь цябе. </p><i> praz try dnì faraon zdyme z′ câbe galavu tvaû ì pavesìc′ câbe na drève, ì ptuškì buduc′ dzâǔbcì ploc′ tvaû z′ câbe. </i>


text:
<pb/>На трэці дзень, дзень народзінаў фараонавых, учыніў ён гасьціну ўсім слугам сваім і ўспомніў пра галоўнага чашніка і галоўнага пекара сярод слуг сваіх; </p><i> Na trècì dzen′, dzen′ narodzìnaǔ faraonavyh, učynìǔ ën gas′cìnu ǔsìm slugam svaìm ì ǔspomnìǔ pra galoǔnaga čašnìka ì galoǔnaga pekara sârod slug svaìh; </i>


text:
і вярнуў галоўнага чашніка на ранейшае месца, і ён падаў чашу ў руку фараону; </p><i> ì vârnuǔ galoǔnaga čašnìka na ranejšae mesca, ì ën padaǔ čašu ǔ ruku faraonu; </i>


text:
а галоўнага хлебадара павесіў на дрэве, як растлумачыў ім Язэп. </p><i> a galoǔnaga hlebadara pavesìǔ na drève, âk rastlumačyǔ ìm Âzèp. </i>


text:
І ня ўспомніў галоўны чашнік пра Язэпа, а забыў яго. </p><i> Ì nâ ǔspomnìǔ galoǔny čašnìk pra Âzèpa, a zabyǔ âgo. </i>


text:
<pb/>Як прайшло два гады, фараону прысьнілася: вось, ён стаіць каля ракі; </p><i> Âk prajšlo dva gady, faraonu prys′nìlasâ: vos′, ën staìc′ kalâ rakì; </i>


text:
і вось, выйшлі з ракі сем кароў, добрых з выгляду і ўкормленых целам, і пасьвіліся ў трысьнягу; </p><i> ì vos′, vyjšlì z rakì sem karoǔ, dobryh z vyglâdu ì ǔkormlenyh celam, ì pas′vìlìsâ ǔ trys′nâgu; </i>


text:
але вось, пасьля іх выйшлі з ракі сем кароў іншых, благіх з выгляду і худых целам, і сталі каля тых кароў на беразе ракі; </p><i> ale vos′, pas′lâ ìh vyjšlì z rakì sem karoǔ ìnšyh, blagìh z vyglâdu ì hudyh celam, ì stalì kalâ tyh karoǔ na beraze rakì; </i>


text:
і зьелі каровы благія з выгляду і худыя целам сем кароў добрых з выгляду і ўкормленых. І прачнуўся фараон, </p><i> ì z′elì karovy blagìâ z vyglâdu ì hudyâ celam sem karoǔ dobryh z vyglâdu ì ǔkormlenyh. Ì pračnuǔsâ faraon, </i>


text:
<pb/>і заснуў зноў, і сьнілася яму другім разам: вось, на адной сьцябліне падняліся сем каласоў налітых і добрых; </p><i> ì zasnuǔ znoǔ, ì s′nìlasâ âmu drugìm razam: vos′, na adnoj s′câblìne padnâlìsâ sem kalasoǔ nalìtyh ì dobryh; </i>


text:
але вось, пасьля іх вырасла сем каласоў пустых і высушаных усходнім ветрам; </p><i> ale vos′, pas′lâ ìh vyrasla sem kalasoǔ pustyh ì vysušanyh ushodnìm vetram; </i>


text:
і пажэрлі пустыя каласы сем каласоў налітых і поўных. І прачнуўся фараон і зразумеў, што гэта сон. </p><i> ì pažèrlì pustyâ kalasy sem kalasoǔ nalìtyh ì poǔnyh. Ì pračnuǔsâ faraon ì zrazumeǔ, što gèta son. </i>


text:
<pb/>Раніцай сумеўся дух ягоны, і паслаў ён, і паклікаў усіх вешчуноў Егіпта і ўсіх мудрацоў ягоных, і расказаў ім фараон сон свой; але ня было нікога, хто растлумачыў бы яго фараону. </p><i> Ranìcaj sumeǔsâ duh âgony, ì paslaǔ ën, ì paklìkaǔ usìh veščunoǔ Egìpta ì ǔsìh mudracoǔ âgonyh, ì raskazaǔ ìm faraon son svoj; ale nâ bylo nìkoga, hto rastlumačyǔ by âgo faraonu. </i>


text:
І пачаў гаварыць галоўны чашнік фараону і сказаў: грахі мае ўспамінаю я сёньня; </p><i> Ì pačaǔ gavaryc′ galoǔny čašnìk faraonu ì skazaǔ: grahì mae ǔspamìnaû â sën′nâ; </i>


text:
фараон угневаўся на рабоў сваіх і аддаў мяне і галоўнага пекара пад варту ў дом начальніка целаахоўцаў; </p><i> faraon ugnevaǔsâ na raboǔ svaìh ì addaǔ mâne ì galoǔnaga pekara pad vartu ǔ dom načal′nìka celaahoǔcaǔ; </i>


text:
і сьніўся нам сон у адну ноч, мне і яму, кожнаму сьніўся сон адмысловага значэньня; </p><i> ì s′nìǔsâ nam son u adnu noč, mne ì âmu, kožnamu s′nìǔsâ son admyslovaga značèn′nâ; </i>


text:
а там быў з намі малады Габрэй, раб начальніка целаахоўцаў; мы расказалі яму сны нашыя, і ён растлумачыў нам кожнаму адпаведна яго сну; </p><i> a tam byǔ z namì malady Gabrèj, rab načal′nìka celaahoǔcaǔ; my raskazalì âmu sny našyâ, ì ën rastlumačyǔ nam kožnamu adpavedna âgo snu; </i>


text:
і як ён растлумачыў нам, так і збылося: я вернуты на месца маё, а той павешаны. </p><i> ì âk ën rastlumačyǔ nam, tak ì zbylosâ: â vernuty na mesca maë, a toj pavešany. </i>


text:
<pb/>І паслаў фараон і паклікаў Язэпа. І пасьпешна вывелі яго зь цямніцы. Ён пастрыгся і зьмяніў вопратку сваю і прыйшоў да фараона. </p><i> Ì paslaǔ faraon ì paklìkaǔ Âzèpa. Ì pas′pešna vyvelì âgo z′ câmnìcy. Ën pastrygsâ ì z′mânìǔ vopratku svaû ì pryjšoǔ da faraona. </i>


text:
Фараон сказаў Язэпу: мне сьніўся сон, і няма нікога, хто растлумачыў бы яго, а пра цябе я чуў, што ты ўмееш тлумачыць сны. </p><i> Faraon skazaǔ Âzèpu: mne s′nìǔsâ son, ì nâma nìkoga, hto rastlumačyǔ by âgo, a pra câbe â čuǔ, što ty ǔmeeš tlumačyc′ sny. </i>


text:
І адказваў Язэп фараону, кажучы: гэта не маё: Бог дасьць адказ на карысьць фараону. </p><i> Ì adkazvaǔ Âzèp faraonu, kažučy: gèta ne maë: Bog das′c′ adkaz na karys′c′ faraonu. </i>


text:
<pb/>І сказаў фараон Язэпу: мне сьнілася: вось, стаю я на беразе ракі; </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: mne s′nìlasâ: vos′, staû â na beraze rakì; </i>


text:
і вось, выйшлі з ракі сем кароў укормленых целам і добрых з выгляду і пасьвіліся ў трысьнягу; </p><i> ì vos′, vyjšlì z rakì sem karoǔ ukormlenyh celam ì dobryh z vyglâdu ì pas′vìlìsâ ǔ trys′nâgu; </i>


text:
але вось, пасьля іх выйшлі сем кароў іншых, кепскіх, вельмі благіх з выгляду і худых целам: я ня бачыў на ўсёй зямлі Егіпецкай такіх кепскіх, як яны; </p><i> ale vos′, pas′lâ ìh vyjšlì sem karoǔ ìnšyh, kepskìh, vel′mì blagìh z vyglâdu ì hudyh celam: â nâ bačyǔ na ǔsëj zâmlì Egìpeckaj takìh kepskìh, âk âny; </i>


text:
і зьелі худыя і кепскія каровы ранейшых сем кароў укормленых; </p><i> ì z′elì hudyâ ì kepskìâ karovy ranejšyh sem karoǔ ukormlenyh; </i>


text:
і ўвайшлі ўкормленыя ў нутробу іхнюю, але ня прыкметна было, што яны ўвайшлі ў нутробу іхнюю: яны былі такія самыя благія з выгляду, як і да таго. І я прачнуўся. </p><i> ì ǔvajšlì ǔkormlenyâ ǔ nutrobu ìhnûû, ale nâ prykmetna bylo, što âny ǔvajšlì ǔ nutrobu ìhnûû: âny bylì takìâ samyâ blagìâ z vyglâdu, âk ì da tago. Ì â pračnuǔsâ. </i>


text:
Потым сьнілася мне: вось, на адной сьцябліне паднялося сем каласоў поўных і добрых: </p><i> Potym s′nìlasâ mne: vos′, na adnoj s′câblìne padnâlosâ sem kalasoǔ poǔnyh ì dobryh: </i>


text:
але вось, пасьля іх вырасла сем каласоў тонкіх, пустых і высушаных усходнім ветрам; </p><i> ale vos′, pas′lâ ìh vyrasla sem kalasoǔ tonkìh, pustyh ì vysušanyh ushodnìm vetram; </i>


text:
і зжэрлі худыя каласы сем каласоў добрых. Я расказаў гэта вяшчунам, але ніхто не растлумачыў мне. </p><i> ì zžèrlì hudyâ kalasy sem kalasoǔ dobryh. Â raskazaǔ gèta vâščunam, ale nìhto ne rastlumačyǔ mne. </i>


text:
<pb/>І сказаў Язэп фараону: сон фараонаў адзін: што Бог зробіць, тое ён абвясьціў фараону. </p><i> Ì skazaǔ Âzèp faraonu: son faraonaǔ adzìn: što Bog zrobìc′, toe ën abvâs′cìǔ faraonu. </i>


text:
Сем кароў добрых, гэта сем гадоў; і сем каласоў добрых, гэта сем гадоў: сон адзін; </p><i> Sem karoǔ dobryh, gèta sem gadoǔ; ì sem kalasoǔ dobryh, gèta sem gadoǔ: son adzìn; </i>


text:
і сем кароў благіх і худых, якія выйшлі пасьля тых, гэта сем гадоў, таксама і сем каласоў худых і высушаных усходнім ветрам, гэта сем гадоў голаду. </p><i> ì sem karoǔ blagìh ì hudyh, âkìâ vyjšlì pas′lâ tyh, gèta sem gadoǔ, taksama ì sem kalasoǔ hudyh ì vysušanyh ushodnìm vetram, gèta sem gadoǔ goladu. </i>


text:
Вось, чаму сказаў я фараону: што Бог зробіць, тое Ён паказаў фараону. </p><i> Vos′, čamu skazaǔ â faraonu: što Bog zrobìc′, toe Ën pakazaǔ faraonu. </i>


text:
Вось настаюць сем гадоў багацьця на ўсёй зямлі Егіпецкай; </p><i> Vos′ nastaûc′ sem gadoǔ bagac′câ na ǔsëj zâmlì Egìpeckaj; </i>


text:
пасьля іх настануць сем гадоў голаду: і забудзецца ўсё тое багацьце на зямлі Егіпецкай, і зблажыць голад зямлю, </p><i> pas′lâ ìh nastanuc′ sem gadoǔ goladu: ì zabudzecca ǔsë toe bagac′ce na zâmlì Egìpeckaj, ì zblažyc′ golad zâmlû, </i>


text:
і пазнаванае будзе ранейшае багацьце на зямлі, з прычыны голаду, які прыйдзе пасьля, бо ён будзе вельмі цяжкі. </p><i> ì paznavanae budze ranejšae bagac′ce na zâmlì, z pryčyny goladu, âkì pryjdze pas′lâ, bo ën budze vel′mì câžkì. </i>


text:
А што сон паўтарыўся фараону два разы, гэта азначае, што гэта сапраўды слова Божае, і што неўзабаве Бог выканае гэта. </p><i> A što son paǔtaryǔsâ faraonu dva razy, gèta aznačae, što gèta sapraǔdy slova Božae, ì što neǔzabave Bog vykanae gèta. </i>


text:
<pb/>І сёньня хай нагледзіць фараон чалавека разумнага і мудрага і хай паставіць яго над зямлёй Егіпецкай. </p><i> Ì sën′nâ haj nagledzìc′ faraon čalaveka razumnaga ì mudraga ì haj pastavìc′ âgo nad zâmlëj Egìpeckaj. </i>


text:
Хай загадае фараон паставіць над зямлёю наглядчыкаў і зьбіраць у сем гадоў багацьця пятую частку зь зямлі Егіпецкай; </p><i> Haj zagadae faraon pastavìc′ nad zâmlëû naglâdčykaǔ ì z′bìrac′ u sem gadoǔ bagac′câ pâtuû častku z′ zâmlì Egìpeckaj; </i>


text:
хай яны бяруць усякі хлеб гэтых будучых добрых гадоў і зьбяруць у гарадах хлеб пад руку фараона на ежу, і хай ашчаджаюць; </p><i> haj âny bâruc′ usâkì hleb gètyh budučyh dobryh gadoǔ ì z′bâruc′ u garadah hleb pad ruku faraona na ežu, ì haj aščadžaûc′; </i>


text:
і будзе гэтая ежа запасам для зямлі на сем гадоў голаду, якія будуць у зямлі Егіпецкай, каб зямля не загінула ад голаду. </p><i> ì budze gètaâ eža zapasam dlâ zâmlì na sem gadoǔ goladu, âkìâ buduc′ u zâmlì Egìpeckaj, kab zâmlâ ne zagìnula ad goladu. </i>


text:
<pb/>Гэта спадабалася фараону і ўсім слугам ягоным. </p><i> Gèta spadabalasâ faraonu ì ǔsìm slugam âgonym. </i>


text:
І сказаў фараон слугам сваім: ці знойдзем мы такога, як ён, чалавека, у якім быў бы Дух Божы? </p><i> Ì skazaǔ faraon slugam svaìm: cì znojdzem my takoga, âk ën, čalaveka, u âkìm byǔ by Duh Božy? </i>


text:
І сказаў фараон Язэпу: як бо Бог адкрыў табе ўсё гэта, дык няма такога разумнага, як ты; </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: âk bo Bog adkryǔ tabe ǔsë gèta, dyk nâma takoga razumnaga, âk ty; </i>


text:
ты будзеш над домам маім, і твайго слова трымацца будзе ўвесь народ мой; толькі тронам я буду большы за цябе. </p><i> ty budzeš nad domam maìm, ì tvajgo slova trymacca budze ǔves′ narod moj; tol′kì tronam â budu bol′šy za câbe. </i>


text:
<pb/>І сказаў фараон Язэпу: вось, я пастаўлю цябе над усёю зямлёю Егіпецкаю. </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: vos′, â pastaǔlû câbe nad usëû zâmlëû Egìpeckaû. </i>


text:
І зьняў фараон пярсьцёнак свой з рукі свае і надзеў яго на руку Язэпу; апрануў яго ў вісоннае адзеньне, усклаў залаты ланцуг на шыю яму; </p><i> Ì z′nâǔ faraon pârs′cënak svoj z rukì svae ì nadzeǔ âgo na ruku Âzèpu; apranuǔ âgo ǔ vìsonnae adzen′ne, usklaǔ zalaty lancug na šyû âmu; </i>


text:
загадаў везьці яго на другой сваёй калясьніцы і абвяшчаць перад ім: схіляйцеся! І паставіў яго над усёю зямлёю Егіпецкаю. </p><i> zagadaǔ vez′cì âgo na drugoj svaëj kalâs′nìcy ì abvâščac′ perad ìm: shìlâjcesâ! Ì pastavìǔ âgo nad usëû zâmlëû Egìpeckaû. </i>


text:
І сказаў фараон Язэпу: я фараон; безь цябе ніхто не варухне ні рукою сваёю, ні нагою сваёю ва ўсёй зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: â faraon; bez′ câbe nìhto ne varuhne nì rukoû svaëû, nì nagoû svaëû va ǔsëj zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І даў фараон Язэпу імя: Цафнат-панэах; і даў яму за жонку Асэнэту, дачку Потыфэра, жраца Она. І пайшоў Язэп па зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì daǔ faraon Âzèpu ìmâ: Cafnat-panèah; ì daǔ âmu za žonku Asènètu, dačku Potyfèra, žraca Ona. Ì pajšoǔ Âzèp pa zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
<pb/>Язэпу было трыццаць гадоў ад роду, калі ён стаў перад абліччам цара Егіпецкага. І выйшаў Язэп ад аблічча фараонавага і прайшоў па ўсёй зямлі Егіпецкай. </p><i> Âzèpu bylo tryccac′ gadoǔ ad rodu, kalì ën staǔ perad ablìččam cara Egìpeckaga. Ì vyjšaǔ Âzèp ad ablìčča faraonavaga ì prajšoǔ pa ǔsëj zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
А зямля сем гадоў багатых радзіла зь зерня па прыгаршчах. </p><i> A zâmlâ sem gadoǔ bagatyh radzìla z′ zernâ pa prygarščah. </i>


text:
І сабраў ён усякі хлеб сямі гадоў, якія былі ў зямлі Егіпецкай, і паклаў хлеб у гарадах; у кожным горадзе паклаў хлеб палёў, якія былі вакол яго. </p><i> Ì sabraǔ ën usâkì hleb sâmì gadoǔ, âkìâ bylì ǔ zâmlì Egìpeckaj, ì paklaǔ hleb u garadah; u kožnym goradze paklaǔ hleb palëǔ, âkìâ bylì vakol âgo. </i>


text:
І ашчадзіў Язэп хлеба даволі многа, як пяску марскога, так што перастаў і лічыць, бо ня стала ліку. </p><i> Ì aščadzìǔ Âzèp hleba davolì mnoga, âk pâsku marskoga, tak što perastaǔ ì lìčyc′, bo nâ stala lìku. </i>


text:
<pb/>Пакуль насталі гады голаду, у Язэпа нарадзіліся два сыны, якіх нарадзіла яму Асэнэта, дачка Потыфэра, жраца Іліёпальскага. </p><i> Pakul′ nastalì gady goladu, u Âzèpa naradzìlìsâ dva syny, âkìh naradzìla âmu Asènèta, dačka Potyfèra, žraca Ìlìëpal′skaga. </i>


text:
І даў Язэп імя першынцу: Манасія, бо Бог даў мне забыць усе няшчасьці мае і ўвесь дом бацькі майго. </p><i> Ì daǔ Âzèp ìmâ peršyncu: Manasìâ, bo Bog daǔ mne zabyc′ use nâščas′cì mae ì ǔves′ dom bac′kì majgo. </i>


text:
А другому даў імя: Яфрэм, бо Бог зрабіў мяне плодным у зямлі цярпеньняў маіх. </p><i> A drugomu daǔ ìmâ: Âfrèm, bo Bog zrabìǔ mâne plodnym u zâmlì cârpen′nâǔ maìh. </i>


text:
<pb/>І прайшло сем гадоў багацьця, якое было ў зямлі Егіпецкай, </p><i> Ì prajšlo sem gadoǔ bagac′câ, âkoe bylo ǔ zâmlì Egìpeckaj, </i>


text:
і насталі сем гадоў голаду, як сказаў Язэп. І быў голад ва ўсіх землях, а ва ўсёй зямлі Егіпецкай быў хлеб. </p><i> ì nastalì sem gadoǔ goladu, âk skazaǔ Âzèp. Ì byǔ golad va ǔsìh zemlâh, a va ǔsëj zâmlì Egìpeckaj byǔ hleb. </i>


text:
Але калі і ўся зямля Егіпецкая пачала цярпець голад, дык народ пачаў галасіць фараону пра хлеб. І сказаў фараон усім Егіпцянам: ідзеце да Язэпа і рабеце, што ён вам скажа. </p><i> Ale kalì ì ǔsâ zâmlâ Egìpeckaâ pačala cârpec′ golad, dyk narod pačaǔ galasìc′ faraonu pra hleb. Ì skazaǔ faraon usìm Egìpcânam: ìdzece da Âzèpa ì rabece, što ën vam skaža. </i>


text:
<pb/>І быў голад па ўсёй зямлі; і адчыніў Язэп усе засекі і пачаў прадаваць хлеб Егіпцянам. А голад мацнеў у зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì byǔ golad pa ǔsëj zâmlì; ì adčynìǔ Âzèp use zasekì ì pačaǔ pradavac′ hleb Egìpcânam. A golad macneǔ u zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І даведаўся Якаў, што ў Егіпце ёсьць хлеб, і сказаў Якаў сынам сваім: што вы гледзіце? </p><i> Ì davedaǔsâ Âkaǔ, što ǔ Egìpce ës′c′ hleb, ì skazaǔ Âkaǔ synam svaìm: što vy gledzìce? </i>


text:
<pb/>і сказаў: вось, я чуў, што ёсьць хлеб у Егіпце; ідзеце туды і купеце нам хлеба адтуль, каб нам жыць і не памерці. </p><i> ì skazaǔ: vos′, â čuǔ, što ës′c′ hleb u Egìpce; ìdzece tudy ì kupece nam hleba adtul′, kab nam žyc′ ì ne pamercì. </i>


text:
Дзесяць братоў Язэпавых пайшлі купіць хлеба ў Егіпце, </p><i> Dzesâc′ bratoǔ Âzèpavyh pajšlì kupìc′ hleba ǔ Egìpce, </i>


text:
<pb/>а Веньяміна, брата Язэпавага, не паслаў Якаў з братамі ягонымі, бо сказаў: ня сталася б зь ім бяды. </p><i> a Ven′âmìna, brata Âzèpavaga, ne paslaǔ Âkaǔ z bratamì âgonymì, bo skazaǔ: nâ stalasâ b z′ ìm bâdy. </i>


text:
І прыйшлі сыны Ізраілевыя купляць хлеб разам зь іншымі прыбыльцамі, бо ў зямлі Ханаанскай быў голад. </p><i> Ì pryjšlì syny Ìzraìlevyâ kuplâc′ hleb razam z′ ìnšymì prybyl′camì, bo ǔ zâmlì Hanaanskaj byǔ golad. </i>


text:
А Язэп быў правадырам у зямлі той: ён і прадаваў хлеб усяму народу зямлі. Браты Язэпа прыйшлі і пакланіліся яму тварам да зямлі. </p><i> A Âzèp byǔ pravadyram u zâmlì toj: ën ì pradavaǔ hleb usâmu narodu zâmlì. Braty Âzèpa pryjšlì ì paklanìlìsâ âmu tvaram da zâmlì. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Язэп братоў сваіх і пазнаў іх; але ўдаў, быццам ня ведае іх, і гаворыць зь імі сурова і сказаў ім: адкуль вы прыйшлі? Яны сказалі: зь зямлі Ханаанскай, купіць ежы. </p><i> Ì ǔbačyǔ Âzèp bratoǔ svaìh ì paznaǔ ìh; ale ǔdaǔ, byccam nâ vedae ìh, ì gavoryc′ z′ ìmì surova ì skazaǔ ìm: adkul′ vy pryjšlì? Âny skazalì: z′ zâmlì Hanaanskaj, kupìc′ ežy. </i>


text:
Язэп пазнаў братоў сваіх; але яны не пазналі яго. </p><i> Âzèp paznaǔ bratoǔ svaìh; ale âny ne paznalì âgo. </i>


text:
<pb/>І ўспомніў Язэп сны, якія сьніліся яму пра іх; і сказаў ім: вы - выведнікі, вы прыйшлі паглядзець галізну зямлі гэтай. </p><i> Ì ǔspomnìǔ Âzèp sny, âkìâ s′nìlìsâ âmu pra ìh; ì skazaǔ ìm: vy - vyvednìkì, vy pryjšlì paglâdzec′ galìznu zâmlì gètaj. </i>


text:
Яны сказалі яму: не, спадару наш; рабы твае прыйшлі купіць ежы; </p><i> Âny skazalì âmu: ne, spadaru naš; raby tvae pryjšlì kupìc′ ežy; </i>


text:
<pb/>мы ўсе дзеці аднаго чалавека; мы людзі сумленныя; рабы твае ня бывалі выведнікамі. </p><i> my ǔse dzecì adnago čalaveka; my lûdzì sumlennyâ; raby tvae nâ byvalì vyvednìkamì. </i>


text:
Ён сказаў ім: не, вы прыйшлі падгледзець галізну зямлі гэтай. </p><i> Ën skazaǔ ìm: ne, vy pryjšlì padgledzec′ galìznu zâmlì gètaj. </i>


text:
<pb/>Яны сказалі: нас, рабоў тваіх, дванаццаць братоў; мы сыны аднаго чалавека ў зямлі Ханаанскай, і вось, меншы цяпер з бацькам нашым, а аднаго ня стала. </p><i> Âny skazalì: nas, raboǔ tvaìh, dvanaccac′ bratoǔ; my syny adnago čalaveka ǔ zâmlì Hanaanskaj, ì vos′, menšy câper z bac′kam našym, a adnago nâ stala. </i>


text:
І сказаў ім Язэп: гэта самае я і казаў вам, сказаўшы: вы выведнікі; </p><i> Ì skazaǔ ìm Âzèp: gèta samae â ì kazaǔ vam, skazaǔšy: vy vyvednìkì; </i>


text:
<pb/>вось, як вы будзеце выпрабаваны: прысягаю жыцьцём фараонавым, вы ня выйдзеце адгэтуль, калі ня прыйдзе сюды меншы брат ваш; </p><i> vos′, âk vy budzece vyprabavany: prysâgaû žyc′cëm faraonavym, vy nâ vyjdzece adgètul′, kalì nâ pryjdze sûdy menšy brat vaš; </i>


text:
пашлеце аднаго з вас, і хай ён прывядзе брата вашага; а вы будзеце затрыманы; і адкрыецца, ці вашая праўда, а калі не, дык прысягаю жыцьцём фараонавым, што вы выведнікі. </p><i> pašlece adnago z vas, ì haj ën pryvâdze brata vašaga; a vy budzece zatrymany; ì adkryecca, cì vašaâ praǔda, a kalì ne, dyk prysâgaû žyc′cëm faraonavym, što vy vyvednìkì. </i>


text:
І сказаў ім Язэп на трэці дзень: вось, што зрабеце, і застанецеся жывыя, бо я баюся Бога: </p><i> Ì skazaǔ ìm Âzèp na trècì dzen′: vos′, što zrabece, ì zastanecesâ žyvyâ, bo â baûsâ Boga: </i>


text:
калі вы людзі сумленныя, дык адзін брат з вас хай будзе трыманы ў доме, дзе вы ўвязьнены; а вы ідзеце, завязеце хлеб, з прычыны голаду ў сем'ях вашых; </p><i> kalì vy lûdzì sumlennyâ, dyk adzìn brat z vas haj budze trymany ǔ dome, dze vy ǔvâz′neny; a vy ìdzece, zavâzece hleb, z pryčyny goladu ǔ sem'âh vašyh; </i>


text:
а брата вашага меншага прывядзеце да мяне, каб спраўдзіліся словы вашыя і каб не памерці вам. Так яны і зрабілі. </p><i> a brata vašaga menšaga pryvâdzece da mâne, kab spraǔdzìlìsâ slovy vašyâ ì kab ne pamercì vam. Tak âny ì zrabìlì. </i>


text:
І казалі яны адзін аднаму: і праўда ж, гэта кара нам за грэх супроць брата нашага; мы бачылі пакуту душы ягонай, калі ён маліў нас, але не паслухалі яго; за тое і прыйшла на нас бяда гэтая. </p><i> Ì kazalì âny adzìn adnamu: ì praǔda ž, gèta kara nam za grèh suproc′ brata našaga; my bačylì pakutu dušy âgonaj, kalì ën malìǔ nas, ale ne pasluhalì âgo; za toe ì pryjšla na nas bâda gètaâ. </i>


text:
<pb/>Рувім адказваў ім і сказаў: ці ж не казаў я вам: не грашэце супроць хлопца? але вы не паслухаліся; вось, кроў яго спаганяецца. </p><i> Ruvìm adkazvaǔ ìm ì skazaǔ: cì ž ne kazaǔ â vam: ne grašèce suproc′ hlopca? ale vy ne pasluhalìsâ; vos′, kroǔ âgo spaganâecca. </i>


text:
А таго ня ведалі яны, што Язэп разумее; бо сярод іх быў перагаворшчык. </p><i> A tago nâ vedalì âny, što Âzèp razumee; bo sârod ìh byǔ peragavorščyk. </i>


text:
І адышоў ад іх і заплакаў. І вярнуўся да іх, і гаварыў зь імі, і, узяўшы зь іх Сымона, зьвязаў яго на вачах у іх. </p><i> Ì adyšoǔ ad ìh ì zaplakaǔ. Ì vârnuǔsâ da ìh, ì gavaryǔ z′ ìmì, ì, uzâǔšy z′ ìh Symona, z′vâzaǔ âgo na vačah u ìh. </i>


text:
І загадаў Язэп напоўніць мяхі іхнія хлебам, а срэбра іхняе вярнуць кожнаму ў мяшок ягоны, і даў ім запасу на дарогу. Так і зроблена зь імі. </p><i> Ì zagadaǔ Âzèp napoǔnìc′ mâhì ìhnìâ hlebam, a srèbra ìhnâe vârnuc′ kožnamu ǔ mâšok âgony, ì daǔ ìm zapasu na darogu. Tak ì zroblena z′ ìmì. </i>


text:
<pb/>Яны паклалі хлеб свой на аслоў сваіх і пайшлі адтуль. </p><i> Âny paklalì hleb svoj na asloǔ svaìh ì pajšlì adtul′. </i>


text:
І адкрыў адзін зь іх мех свой, каб даць корму аслу свайму на начлезе, і ўбачыў срэбра сваё ў мяшку, </p><i> Ì adkryǔ adzìn z′ ìh meh svoj, kab dac′ kormu aslu svajmu na načleze, ì ǔbačyǔ srèbra svaë ǔ mâšku, </i>


text:
<pb/>і сказаў сваім братам: срэбра маё вернута: вось яно ў мяшку ў мяне. І сумелася сэрца ў іх, і яны з дрыжыкамі казалі адзін аднаму: што гэта Бог зрабіў з намі? </p><i> ì skazaǔ svaìm bratam: srèbra maë vernuta: vos′ âno ǔ mâšku ǔ mâne. Ì sumelasâ sèrca ǔ ìh, ì âny z dryžykamì kazalì adzìn adnamu: što gèta Bog zrabìǔ z namì? </i>


text:
І прыйшлі да Якава, бацькі свайго, у зямлю Ханаанскую і расказалі яму ўсё, што здарылася зь імі, кажучы: </p><i> Ì pryjšlì da Âkava, bac′kì svajgo, u zâmlû Hanaanskuû ì raskazalì âmu ǔsë, što zdarylasâ z′ ìmì, kažučy: </i>


text:
<pb/>правадыр той зямлі гаварыў з намі сурова і прыняў нас за выведнікаў зямлі той. </p><i> pravadyr toj zâmlì gavaryǔ z namì surova ì prynâǔ nas za vyvednìkaǔ zâmlì toj. </i>


text:
І сказалі мы яму: мы людзі сумленныя; мы ня бывалі выведнікамі: </p><i> Ì skazalì my âmu: my lûdzì sumlennyâ; my nâ byvalì vyvednìkamì: </i>


text:
нас дванаццаць братоў, сыноў у бацькі нашага; аднаго ня стала, а меншы цяпер з бацькам нашым у зямлі Ханаанскай. </p><i> nas dvanaccac′ bratoǔ, synoǔ u bac′kì našaga; adnago nâ stala, a menšy câper z bac′kam našym u zâmlì Hanaanskaj. </i>


text:
І сказаў нам правадыр той зямлі: вось, як даведаюся я, ці сумленныя вы людзі: пакіньце ў мяне аднаго брата з вас; а вы вазьмеце хлеб з прычыны голаду ў сем'ях вашых, і ідзеце, </p><i> Ì skazaǔ nam pravadyr toj zâmlì: vos′, âk davedaûsâ â, cì sumlennyâ vy lûdzì: pakìn′ce ǔ mâne adnago brata z vas; a vy vaz′mece hleb z pryčyny goladu ǔ sem'âh vašyh, ì ìdzece, </i>


text:
<pb/>і прывядзеце да мяне меншага брата вашага: і даведаюся я, што вы ня выведнікі, а людзі сумленныя; аддам вам брата вашага, і вы можаце парупіцца ў гэтай зямлі. </p><i> ì pryvâdzece da mâne menšaga brata vašaga: ì davedaûsâ â, što vy nâ vyvednìkì, a lûdzì sumlennyâ; addam vam brata vašaga, ì vy možace parupìcca ǔ gètaj zâmlì. </i>


text:
А калі яны апаражнялі мяхі свае, вось, у кожнага кашэль срэбра ў мяху ягоным. І ўбачылі яны кашалі срэбра свайго, яны і бацька іхні, і спалохаліся. </p><i> A kalì âny aparažnâlì mâhì svae, vos′, u kožnaga kašèl′ srèbra ǔ mâhu âgonym. Ì ǔbačylì âny kašalì srèbra svajgo, âny ì bac′ka ìhnì, ì spalohalìsâ. </i>


text:
<pb/>І сказаў ім Якаў, бацька іхні: вы пазбавілі мяне дзяцей: Язэпа няма, і Сымона няма, і Веньяміна ўзяць хочаце, - усё гэта на мяне! </p><i> Ì skazaǔ ìm Âkaǔ, bac′ka ìhnì: vy pazbavìlì mâne dzâcej: Âzèpa nâma, ì Symona nâma, ì Ven′âmìna ǔzâc′ hočace, - usë gèta na mâne! </i>


text:
І сказаў Рувім бацьку свайму, кажучы: забі двух маіх сыноў, калі я не прывяду яго да цябе; аддай яго на мае рукі; я вярну яго табе. </p><i> Ì skazaǔ Ruvìm bac′ku svajmu, kažučy: zabì dvuh maìh synoǔ, kalì â ne pryvâdu âgo da câbe; addaj âgo na mae rukì; â vârnu âgo tabe. </i>


text:
<pb/>Ён сказаў: ня пойдзе сын мой з вамі, бо брат ягоны памёр, і ён адзін застаўся; калі здарыцца зь ім няшчасьце ў дарозе, у якую вы пойдзеце, дык зьведзяце вы сівізну маю са смуткам у магілу. </p><i> Ën skazaǔ: nâ pojdze syn moj z vamì, bo brat âgony pamër, ì ën adzìn zastaǔsâ; kalì zdarycca z′ ìm nâščas′ce ǔ daroze, u âkuû vy pojdzece, dyk z′vedzâce vy sìvìznu maû sa smutkam u magìlu. </i>


text:
<pb/>І калі яны зьелі хлеб, прывезены зь Егіпта, тады бацька іхні сказаў ім: ідзеце зноў, купеце нам крыху ежы. </p><i> Ì kalì âny z′elì hleb, pryvezeny z′ Egìpta, tady bac′ka ìhnì skazaǔ ìm: ìdzece znoǔ, kupece nam kryhu ežy. </i>


text:
І сказаў яму Юда, кажучы: той чалавек рашуча заявіў нам, сказаўшы: не яўляйцеся да мяне перад аблічча, калі брата вашага ня будзе з вамі. </p><i> Ì skazaǔ âmu Ûda, kažučy: toj čalavek rašuča zaâvìǔ nam, skazaǔšy: ne âǔlâjcesâ da mâne perad ablìčča, kalì brata vašaga nâ budze z vamì. </i>


text:
<pb/>Калі пашлеш з намі брата нашага, дык пойдзем і купім табе ежы; </p><i> Kalì pašleš z namì brata našaga, dyk pojdzem ì kupìm tabe ežy; </i>


text:
а калі не пашлеш, дык ня пойдзем; бо той чалавек сказаў нам: не яўляйцеся да мяне перад аблічча, калі брата вашага ня будзе з вамі. </p><i> a kalì ne pašleš, dyk nâ pojdzem; bo toj čalavek skazaǔ nam: ne âǔlâjcesâ da mâne perad ablìčča, kalì brata vašaga nâ budze z vamì. </i>


text:
Ізраіль сказаў: навошта вы зрабілі мне такое ліха, сказаўшы таму чалавеку, што ў вас ёсьць яшчэ брат? </p><i> Ìzraìl′ skazaǔ: navošta vy zrabìlì mne takoe lìha, skazaǔšy tamu čalaveku, što ǔ vas ës′c′ âščè brat? </i>


text:
<pb/>Яны сказалі: распытваў той чалавек пра нас і пра радзіну нашу, кажучы: ці жывы яшчэ бацька ваш? ці ёсьць у вас брат? Мы і расказалі яму паводле гэтых роспытаў. Ці ж маглі мы ведаць, што ён скажа: прывядзеце брата вашага? </p><i> Âny skazalì: raspytvaǔ toj čalavek pra nas ì pra radzìnu našu, kažučy: cì žyvy âščè bac′ka vaš? cì ës′c′ u vas brat? My ì raskazalì âmu pavodle gètyh rospytaǔ. Cì ž maglì my vedac′, što ën skaža: pryvâdzece brata vašaga? </i>


text:
<pb/>А Юда сказаў Ізраілю, бацьку свайму: пусьці хлопца са мною; і мы ўстанем і пойдзем, і жывыя будзем і не памром і мы і дзеці нашыя; </p><i> A Ûda skazaǔ Ìzraìlû, bac′ku svajmu: pus′cì hlopca sa mnoû; ì my ǔstanem ì pojdzem, ì žyvyâ budzem ì ne pamrom ì my ì dzecì našyâ; </i>


text:
<pb/>я адказваю за яго, з маіх рук спатрабуеш яго; калі я не прывяду яго да цябе і не пастаўлю яго перад абліччам тваім, дык застануся я вінаваты перад табою на ўсе дні жыцьця: </p><i> â adkazvaû za âgo, z maìh ruk spatrabueš âgo; kalì â ne pryvâdu âgo da câbe ì ne pastaǔlû âgo perad ablìččam tvaìm, dyk zastanusâ â vìnavaty perad taboû na ǔse dnì žyc′câ: </i>


text:
калі б мы не марудзілі, дык ужо схадзілі б два разы. </p><i> kalì b my ne marudzìlì, dyk užo shadzìlì b dva razy. </i>


text:
Ізраіль, бацька іхні, сказаў ім: калі так, дык вось што зрабеце: вазьмеце з сабою пладоў зямлі гэтай, і занясеце ў дарунак чалавеку таму крыху бальзаму і крыху мёду, стыраксы і ладану, фісташкаў і мандальных арэхаў; </p><i> Ìzraìl′, bac′ka ìhnì, skazaǔ ìm: kalì tak, dyk vos′ što zrabece: vaz′mece z saboû pladoǔ zâmlì gètaj, ì zanâsece ǔ darunak čalaveku tamu kryhu bal′zamu ì kryhu mëdu, styraksy ì ladanu, fìstaškaǔ ì mandal′nyh arèhaǔ; </i>


text:
<pb/>вазьмеце і другое срэбра ў рукі вашыя; а срэбра пакладзенае назад у мяшкі вашыя, вярнеце рукамі вашымі: магчыма, гэта недагляд; </p><i> vaz′mece ì drugoe srèbra ǔ rukì vašyâ; a srèbra pakladzenae nazad u mâškì vašyâ, vârnece rukamì vašymì: magčyma, gèta nedaglâd; </i>


text:
і брата вашага вазьмеце і ўстаўшы ідзеце зноў да чалавека таго; </p><i> ì brata vašaga vaz′mece ì ǔstaǔšy ìdzece znoǔ da čalaveka tago; </i>


text:
а Бог Усемагутны няхай дасьць вам прыдбаць ласку ў чалавека таго, каб ён адпусьціў вас і другога брата вашага і Веньяміна. </p><i> a Bog Usemagutny nâhaj das′c′ vam prydbac′ lasku ǔ čalaveka tago, kab ën adpus′cìǔ vas ì drugoga brata vašaga ì Ven′âmìna. </i>


text:
І ўзялі тыя людзі дарункі гэтыя, і срэбра ўдвая ўзялі ў рукі свае, і Веньяміна, і ўсталі, і пайшлі ў Егіпет і сталі перад абліччам Язэпа. </p><i> Ì ǔzâlì tyâ lûdzì darunkì gètyâ, ì srèbra ǔdvaâ ǔzâlì ǔ rukì svae, ì Ven′âmìna, ì ǔstalì, ì pajšlì ǔ Egìpet ì stalì perad ablìččam Âzèpa. </i>


text:
<pb/>Язэп, убачыўшы сярод іх Веньяміна, сказаў начальніку дома свайго: увядзі гэтых людзей у дом, і закалі што-небудзь з быдла, і прыгатуй, бо са мною будуць есьці гэтыя людзі апоўдні. </p><i> Âzèp, ubačyǔšy sârod ìh Ven′âmìna, skazaǔ načal′nìku doma svajgo: uvâdzì gètyh lûdzej u dom, ì zakalì što-nebudz′ z bydla, ì prygatuj, bo sa mnoû buduc′ es′cì gètyâ lûdzì apoǔdnì. </i>


text:
І зрабіў чалавек той, як сказаў Язэп, і ўвёў чалавек той людзей гэтых у дом Язэпаў. </p><i> Ì zrabìǔ čalavek toj, âk skazaǔ Âzèp, ì ǔvëǔ čalavek toj lûdzej gètyh u dom Âzèpaǔ. </i>


text:
Спалохаліся людзі гэтыя, што ўвялі іх у дом Язэпаў, і сказалі: гэта за срэбра, вернутае раней у мяхі нашыя, увялі нас, каб прычапіцца да нас і напасьці на нас, і ўзяць нас у няволю, і аслоў нашых. </p><i> Spalohalìsâ lûdzì gètyâ, što ǔvâlì ìh u dom Âzèpaǔ, ì skazalì: gèta za srèbra, vernutae ranej u mâhì našyâ, uvâlì nas, kab pryčapìcca da nas ì napas′cì na nas, ì ǔzâc′ nas u nâvolû, ì asloǔ našyh. </i>


text:
<pb/>І падышлі яны да правадыра дома Язэпавага, і пачалі гаварыць яму каля дзьвярэй дома, </p><i> Ì padyšlì âny da pravadyra doma Âzèpavaga, ì pačalì gavaryc′ âmu kalâ dz′vârèj doma, </i>


text:
і сказалі: паслухай, спадару наш, мы прыходзілі ўжо раней купляць ежу, </p><i> ì skazalì: pasluhaj, spadaru naš, my pryhodzìlì ǔžo ranej kuplâc′ ežu, </i>


text:
і сталася, што, калі прыйшлі мы на начлег і адкрылі мяшкі нашыя, - вось срэбра кожнага ў мяшку ягоным, срэбра наша паводле вагі сваёй, і мы вяртаем яго сваімі рукамі; </p><i> ì stalasâ, što, kalì pryjšlì my na načleg ì adkrylì mâškì našyâ, - vos′ srèbra kožnaga ǔ mâšku âgonym, srèbra naša pavodle vagì svaëj, ì my vârtaem âgo svaìmì rukamì; </i>


text:
а на куплю ежы мы прынесьлі іншае срэбра ў руках нашых; мы ня ведаем, хто паклаў срэбра нашае ў мяшкі нашыя. </p><i> a na kuplû ežy my prynes′lì ìnšae srèbra ǔ rukah našyh; my nâ vedaem, hto paklaǔ srèbra našae ǔ mâškì našyâ. </i>


text:
Ён сказаў: будзьце спакойныя, ня бойцеся; Бог ваш і Бог бацькі вашага даў вам скарб у мяшках вашых; срэбра ваша дайшло да мяне. І прывёў да іх Сымона. </p><i> Ën skazaǔ: budz′ce spakojnyâ, nâ bojcesâ; Bog vaš ì Bog bac′kì vašaga daǔ vam skarb u mâškah vašyh; srèbra vaša dajšlo da mâne. Ì pryvëǔ da ìh Symona. </i>


text:
<pb/>І ўвёў той чалавек людзей гэтых у дом Язэпаў і даў вады, і яны абмылі ногі свае; і задаў корму аслам іхнім. </p><i> Ì ǔvëǔ toj čalavek lûdzej gètyh u dom Âzèpaǔ ì daǔ vady, ì âny abmylì nogì svae; ì zadaǔ kormu aslam ìhnìm. </i>


text:
<pb/>І яны падрыхтавалі дарункі да прыходу Язэпа апоўдні, бо чулі, што там будзе есьці хлеб. </p><i> Ì âny padryhtavalì darunkì da pryhodu Âzèpa apoǔdnì, bo čulì, što tam budze es′cì hleb. </i>


text:
І прыйшоў Язэп дамоў; і яны прынесьлі яму ў дом дарункі, якія былі на руках іхніх, і пакланіліся яму да зямлі. </p><i> Ì pryjšoǔ Âzèp damoǔ; ì âny prynes′lì âmu ǔ dom darunkì, âkìâ bylì na rukah ìhnìh, ì paklanìlìsâ âmu da zâmlì. </i>


text:
<pb/>Ён распытаўся ў іх пра здароўе і сказаў: ці здаровы бацька ваш стары, пра якога вы казалі? ці жывы ён яшчэ? </p><i> Ën raspytaǔsâ ǔ ìh pra zdaroǔe ì skazaǔ: cì zdarovy bac′ka vaš stary, pra âkoga vy kazalì? cì žyvy ën âščè? </i>


text:
Яны сказалі: здаровы раб твой, бацька наш? І схіліліся яны і пакланіліся. </p><i> Âny skazalì: zdarovy rab tvoj, bac′ka naš? Ì shìlìlìsâ âny ì paklanìlìsâ. </i>


text:
І падняў вочы свае Язэп, і ўбачыў Веньяміна, брата свайго, сына маці сваёй, і сказаў: гэта брат ваш меншы, пра якога вы казалі мне? І сказаў: хай будзе ласка Божая з табою, сыне мой! </p><i> Ì padnâǔ vočy svae Âzèp, ì ǔbačyǔ Ven′âmìna, brata svajgo, syna macì svaëj, ì skazaǔ: gèta brat vaš menšy, pra âkoga vy kazalì mne? Ì skazaǔ: haj budze laska Božaâ z taboû, syne moj! </i>


text:
<pb/>І сьпешна сышоў Язэп, бо закіпела любоў да брата ягонага, і ён гатовы быў заплакаць, і ўвайшоў ён ва ўнутраны пакой і плакаў там. </p><i> Ì s′pešna syšoǔ Âzèp, bo zakìpela lûboǔ da brata âgonaga, ì ën gatovy byǔ zaplakac′, ì ǔvajšoǔ ën va ǔnutrany pakoj ì plakaǔ tam. </i>


text:
І ўмыўшы твар свой, выйшаў, і стрымаўся і сказаў: падавайце ежу. </p><i> Ì ǔmyǔšy tvar svoj, vyjšaǔ, ì strymaǔsâ ì skazaǔ: padavajce ežu. </i>


text:
<pb/>І падалі яму асобна, і ім асобна, і Егіпцянам, якія палуднавалі зь ім, бо Егіпцяне ня могуць есьці з Габрэямі, таму што гэта мярзота ў Егіпцян. </p><i> Ì padalì âmu asobna, ì ìm asobna, ì Egìpcânam, âkìâ paludnavalì z′ ìm, bo Egìpcâne nâ moguc′ es′cì z Gabrèâmì, tamu što gèta mârzota ǔ Egìpcân. </i>


text:
І селі яны перад ім, першародны паводле першародства ягонага, і малодшы паводле маладосьці ягонай, і дзівіліся гэтыя людзі адзін перад адным. </p><i> Ì selì âny perad ìm, peršarodny pavodle peršarodstva âgonaga, ì malodšy pavodle malados′cì âgonaj, ì dzìvìlìsâ gètyâ lûdzì adzìn perad adnym. </i>


text:
І пасылалі ім стравы ад яго, і доля Веньяміна была ў пяць разоў большая за долю кожнага зь іх. І пілі, і даволі пілі яны зь ім. </p><i> Ì pasylalì ìm stravy ad âgo, ì dolâ Ven′âmìna byla ǔ pâc′ razoǔ bol′šaâ za dolû kožnaga z′ ìh. Ì pìlì, ì davolì pìlì âny z′ ìm. </i>


text:
І загадаў Язэп правадыру дома свайго, кажучы: напоўні мяшкі гэтых людзей ежаю, колькі яны могуць несьці, і срэбра кожнага пакладзі ў мяшок ягоны; </p><i> Ì zagadaǔ Âzèp pravadyru doma svajgo, kažučy: napoǔnì mâškì gètyh lûdzej ežaû, kol′kì âny moguc′ nes′cì, ì srèbra kožnaga pakladzì ǔ mâšok âgony; </i>


text:
<pb/>а чару маю, чару срэбраную, пакладзі ў мяшок малодшаму, разам са срэбрам за куплены хлеб. І зрабіў той паводле слова Язэпа, якое сказаў ён. </p><i> a čaru maû, čaru srèbranuû, pakladzì ǔ mâšok malodšamu, razam sa srèbram za kupleny hleb. Ì zrabìǔ toj pavodle slova Âzèpa, âkoe skazaǔ ën. </i>


text:
Раніцай, калі разьвіднела, гэтыя людзі былі адпушчаны, яны і аслы іхнія. </p><i> Ranìcaj, kalì raz′vìdnela, gètyâ lûdzì bylì adpuščany, âny ì asly ìhnìâ. </i>


text:
<pb/>Яшчэ недалёка адышліся яны ад горада, як Язэп сказаў правадыру дома свайго: ідзі, даганяй гэтых людзей і, як дагоніш, скажы ім: навошта вы заплацілі злом за дабро? </p><i> Âščè nedalëka adyšlìsâ âny ad gorada, âk Âzèp skazaǔ pravadyru doma svajgo: ìdzì, daganâj gètyh lûdzej ì, âk dagonìš, skažy ìm: navošta vy zaplacìlì zlom za dabro? </i>


text:
ці ня тая гэта чара, зь якое п'е мой гаспадар? і ён варожыць на ёй; вы гэта блага зрабілі. </p><i> cì nâ taâ gèta čara, z′ âkoe p'e moj gaspadar? ì ën varožyc′ na ëj; vy gèta blaga zrabìlì. </i>


text:
<pb/>Яны сказалі яму: навошта гаспадар наш кажа такія словы? не, рабы твае ня зробяць такое справы; </p><i> Âny skazalì âmu: navošta gaspadar naš kaža takìâ slovy? ne, raby tvae nâ zrobâc′ takoe spravy; </i>


text:
вось, срэбра, знойдзенае намі ў мяшках нашых мы прынесьлі табе назад зь зямлі Ханаанскай: як жа нам украсьці з дома гаспадара твайго срэбра альбо золата? </p><i> vos′, srèbra, znojdzenae namì ǔ mâškah našyh my prynes′lì tabe nazad z′ zâmlì Hanaanskaj: âk ža nam ukras′cì z doma gaspadara tvajgo srèbra al′bo zolata? </i>


text:
у каго з рабоў тваіх знойдзецца чара, таму смерць, і мы будзем рабамі гаспадару нашаму. </p><i> u kago z raboǔ tvaìh znojdzecca čara, tamu smerc′, ì my budzem rabamì gaspadaru našamu. </i>


text:
Ён сказаў: добра; як вы сказалі, так няхай і будзе; у каго знойдзецца чара, той будзе мне рабом, а вы будзеце не вінаватыя. </p><i> Ën skazaǔ: dobra; âk vy skazalì, tak nâhaj ì budze; u kago znojdzecca čara, toj budze mne rabom, a vy budzece ne vìnavatyâ. </i>


text:
<pb/>Яны сьпешна апусьцілі кожны свой мяшок на зямлю і разьвязалі кожны свой мяшок. </p><i> Âny s′pešna apus′cìlì kožny svoj mâšok na zâmlû ì raz′vâzalì kožny svoj mâšok. </i>


text:
Ён абшукаў, пачаў са старэйшага і скончыў малодшым; і знайшлася чара ў мяшку Веньямінавым. </p><i> Ën abšukaǔ, pačaǔ sa starèjšaga ì skončyǔ malodšym; ì znajšlasâ čara ǔ mâšku Ven′âmìnavym. </i>


text:
І разадралі яны вопратку на сабе і, паклаўшы кожны на асла свайго ношку, вярнуліся ў горад. </p><i> Ì razadralì âny vopratku na sabe ì, paklaǔšy kožny na asla svajgo nošku, vârnulìsâ ǔ gorad. </i>


text:
І прыйшлі Юда і брат ягоны ў дом Язэпа, які быў яшчэ дома, і ўпалі перад ім на зямлю. </p><i> Ì pryjšlì Ûda ì brat âgony ǔ dom Âzèpa, âkì byǔ âščè doma, ì ǔpalì perad ìm na zâmlû. </i>


text:
<pb/>Язэп сказаў ім: што гэта вы зрабілі? хіба вы ня ведалі, што такі чалавек, як я, вядома, адгадае? </p><i> Âzèp skazaǔ ìm: što gèta vy zrabìlì? hìba vy nâ vedalì, što takì čalavek, âk â, vâdoma, adgadae? </i>


text:
Юда сказаў: што нам сказаць гаспадару нашаму? што сказаць? чым апраўдацца? Бог знайшоў няпраўду рабоў тваіх; вось, мы рабы гаспадару нашаму, і мы, і той, у чыіх руках знайшлася чара. </p><i> Ûda skazaǔ: što nam skazac′ gaspadaru našamu? što skazac′? čym apraǔdacca? Bog znajšoǔ nâpraǔdu raboǔ tvaìh; vos′, my raby gaspadaru našamu, ì my, ì toj, u čyìh rukah znajšlasâ čara. </i>


text:
<pb/>Але Язэп сказаў: не, я гэтага не зраблю: той, у чыіх руках знайшлася чара, будзе мне рабом, а вы ідзеце зь мірам да бацькі вашага. </p><i> Ale Âzèp skazaǔ: ne, â gètaga ne zrablû: toj, u čyìh rukah znajšlasâ čara, budze mne rabom, a vy ìdzece z′ mìram da bac′kì vašaga. </i>


text:
<pb/>І падышоў Юда да яго і сказаў: гаспадару мой, дазволь рабу твайму сказаць слова ў вушы гаспадару майму і ня ўгневайся на раба твайго; бо ты тое самае, што фараон. </p><i> Ì padyšoǔ Ûda da âgo ì skazaǔ: gaspadaru moj, dazvol′ rabu tvajmu skazac′ slova ǔ vušy gaspadaru majmu ì nâ ǔgnevajsâ na raba tvajgo; bo ty toe samae, što faraon. </i>


text:
<pb/>Гаспадар мой пытаў у рабоў сваіх, кажучы: ці ёсьць у вас бацька альбо брат? </p><i> Gaspadar moj pytaǔ u raboǔ svaìh, kažučy: cì ës′c′ u vas bac′ka al′bo brat? </i>


text:
Мы сказалі гаспадару нашаму, што ў нас ёсьць бацька састарэлы, і малодшы сын у яго, сын старасьці, брат якога памёр, а ён застаўся адзін ад маці сваёй, і бацька любіць яго. </p><i> My skazalì gaspadaru našamu, što ǔ nas ës′c′ bac′ka sastarèly, ì malodšy syn u âgo, syn staras′cì, brat âkoga pamër, a ën zastaǔsâ adzìn ad macì svaëj, ì bac′ka lûbìc′ âgo. </i>


text:
А ты сказаў рабам тваім: прывядзеце яго да мяне, каб мне зірнуць на яго. </p><i> A ty skazaǔ rabam tvaìm: pryvâdzece âgo da mâne, kab mne zìrnuc′ na âgo. </i>


text:
<pb/>Мы сказалі гаспадару нашаму: хлопец ня можа пакінуць бацькі свайго, і калі ён пакіне бацьку свайго, дык той памрэ. </p><i> My skazalì gaspadaru našamu: hlopec nâ moža pakìnuc′ bac′kì svajgo, ì kalì ën pakìne bac′ku svajgo, dyk toj pamrè. </i>


text:
Але ты сказаў рабам тваім: калі ня прыйдзе з вамі меншы брат ваш, дык вы болей не яўляйцеся да мяне перад аблічча. </p><i> Ale ty skazaǔ rabam tvaìm: kalì nâ pryjdze z vamì menšy brat vaš, dyk vy bolej ne âǔlâjcesâ da mâne perad ablìčča. </i>


text:
Калі мы прыйшлі да раба твайго, бацькі нашага, дык пераказалі яму словы гаспадара майго. </p><i> Kalì my pryjšlì da raba tvajgo, bac′kì našaga, dyk perakazalì âmu slovy gaspadara majgo. </i>


text:
І сказаў бацька наш: ідзеце зноў, купеце нам крыху ежы. </p><i> Ì skazaǔ bac′ka naš: ìdzece znoǔ, kupece nam kryhu ežy. </i>


text:
<pb/>Мы сказалі: нельга нам ісьці; а калі будзе з намі меншы брат наш, дык пойдзем; бо нельга нам бачыць твар таго чалавека, калі ня будзе з намі меншага брата нашага. </p><i> My skazalì: nel′ga nam ìs′cì; a kalì budze z namì menšy brat naš, dyk pojdzem; bo nel′ga nam bačyc′ tvar tago čalaveka, kalì nâ budze z namì menšaga brata našaga. </i>


text:
І сказаў нам раб твой, бацька наш: вы ведаеце, што жонка мая нарадзіла мне двух сыноў; </p><i> Ì skazaǔ nam rab tvoj, bac′ka naš: vy vedaece, što žonka maâ naradzìla mne dvuh synoǔ; </i>


text:
<pb/>адзін пайшоў ад мяне, і я сказаў: праўда, ён разадраны; і я ня бачыў яго дагэтуль; </p><i> adzìn pajšoǔ ad mâne, ì â skazaǔ: praǔda, ën razadrany; ì â nâ bačyǔ âgo dagètul′; </i>


text:
калі і гэтага забераце з вачэй маіх, і станецца зь ім няшчасьце, дык зьведзяце вы сівізну маю зь бядою ў магілу. </p><i> kalì ì gètaga zaberace z vačèj maìh, ì stanecca z′ ìm nâščas′ce, dyk z′vedzâce vy sìvìznu maû z′ bâdoû ǔ magìlu. </i>


text:
Цяпер калі я прыйду да раба твайго, бацькі нашага, і ня будзе з намі хлопца, з душою якога зьвязана душа ягоная, </p><i> Câper kalì â pryjdu da raba tvajgo, bac′kì našaga, ì nâ budze z namì hlopca, z dušoû âkoga z′vâzana duša âgonaâ, </i>


text:
<pb/>дык ён, убачыўшы, што няма хлопца, памрэ; і зьвядуць рабы твае сівізну раба твайго, бацькі нашага, са смуткам у магілу. </p><i> dyk ën, ubačyǔšy, što nâma hlopca, pamrè; ì z′vâduc′ raby tvae sìvìznu raba tvajgo, bac′kì našaga, sa smutkam u magìlu. </i>


text:
Пры гэтым я, раб твой, узяўся адказваць за хлопца бацьку майму, сказаўшы: калі не прывяду яго да цябе, дык застануся я вінаваты перад бацькам маім ва ўсе дні жыцьця. </p><i> Pry gètym â, rab tvoj, uzâǔsâ adkazvac′ za hlopca bac′ku majmu, skazaǔšy: kalì ne pryvâdu âgo da câbe, dyk zastanusâ â vìnavaty perad bac′kam maìm va ǔse dnì žyc′câ. </i>


text:
Дык вось, няхай я, раб твой, замест хлопца застануся рабом у гаспадара майго, а хлопец няхай ідзе з братамі сваімі: </p><i> Dyk vos′, nâhaj â, rab tvoj, zamest hlopca zastanusâ rabom u gaspadara majgo, a hlopec nâhaj ìdze z bratamì svaìmì: </i>


text:
<pb/>бо як пайду я да бацькі свайго, калі хлопца ня будзе са мною? я ўбачыў бы ліха, якое напала б на бацьку майго. </p><i> bo âk pajdu â da bac′kì svajgo, kalì hlopca nâ budze sa mnoû? â ǔbačyǔ by lìha, âkoe napala b na bac′ku majgo. </i>


text:
Язэп ня мог болей стрымлівацца пры ўсіх, што стаялі каля яго, і закрычаў: выведзіце ад мяне ўсіх. І не заставалася каля Язэпа нікога, калі ён адкрыўся братам сваім. </p><i> Âzèp nâ mog bolej strymlìvacca pry ǔsìh, što staâlì kalâ âgo, ì zakryčaǔ: vyvedzìce ad mâne ǔsìh. Ì ne zastavalasâ kalâ Âzèpa nìkoga, kalì ën adkryǔsâ bratam svaìm. </i>


text:
<pb/>І моцна загаласіў ён, і пачулі Егіпцяне, і пачуў дом фараонаў. </p><i> Ì mocna zagalasìǔ ën, ì pačulì Egìpcâne, ì pačuǔ dom faraonaǔ. </i>


text:
І сказаў Язэп братам сваім: я - Язэп, ці жывы яшчэ бацька мой? Але браты ягоныя не маглі адказваць яму, бо яны сумеліся перад ім. </p><i> Ì skazaǔ Âzèp bratam svaìm: â - Âzèp, cì žyvy âščè bac′ka moj? Ale braty âgonyâ ne maglì adkazvac′ âmu, bo âny sumelìsâ perad ìm. </i>


text:
<pb/>І сказаў Язэп братам сваім: падыдзеце да мяне. Яны падышлі. Ён сказаў: я - Язэп, брат ваш, якога вы прадалі ў Егіпет; </p><i> Ì skazaǔ Âzèp bratam svaìm: padydzece da mâne. Âny padyšlì. Ën skazaǔ: â - Âzèp, brat vaš, âkoga vy pradalì ǔ Egìpet; </i>


text:
але цяпер не маркоцьцеся і не шкадуйце пра тое, што вы прадалі мяне сюды, бо паслаў мяне Бог перад вамі, каб захаваць вам жыцьцё; </p><i> ale câper ne markoc′cesâ ì ne škadujce pra toe, što vy pradalì mâne sûdy, bo paslaǔ mâne Bog perad vamì, kab zahavac′ vam žyc′cë; </i>


text:
бо цяпер два гады голаду на зямлі: яшчэ пяць гадоў, калі ні араць, ні жаць ня будуць; </p><i> bo câper dva gady goladu na zâmlì: âščè pâc′ gadoǔ, kalì nì arac′, nì žac′ nâ buduc′; </i>


text:
Бог паслаў мяне перад вамі, каб пакінуць вас на зямлі і захаваць ваша жыцьцё вялікім збавеньнем. </p><i> Bog paslaǔ mâne perad vamì, kab pakìnuc′ vas na zâmlì ì zahavac′ vaša žyc′cë vâlìkìm zbaven′nem. </i>


text:
Дык вось, ня вы паслалі мяне сюды, а Бог, Які і паставіў мяне бацькам фараону і гаспадаром ва ўсім доме ягоным і валадаром ва ўсёй зямлі Егіпецкай. </p><i> Dyk vos′, nâ vy paslalì mâne sûdy, a Bog, Âkì ì pastavìǔ mâne bac′kam faraonu ì gaspadarom va ǔsìm dome âgonym ì valadarom va ǔsëj zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
Ідзеце хутчэй да бацькі майго і скажэце яму: так кажа сын твой Язэп: Бог паставіў мяне гаспадаром над усім Егіптам: прыйдзі да мяне, не марудзь; </p><i> Ìdzece hutčèj da bac′kì majgo ì skažèce âmu: tak kaža syn tvoj Âzèp: Bog pastavìǔ mâne gaspadarom nad usìm Egìptam: pryjdzì da mâne, ne marudz′; </i>


text:
ты будзеш жыць у зямлі Гесэм і будзеш блізка ад мяне, ты і сыны твае, і сыны сыноў тваіх, і дробнае і буйное быдла тваё, і ўсё тваё; </p><i> ty budzeš žyc′ u zâmlì Gesèm ì budzeš blìzka ad mâne, ty ì syny tvae, ì syny synoǔ tvaìh, ì drobnae ì bujnoe bydla tvaë, ì ǔsë tvaë; </i>


text:
і пракармлю цябе там, бо голад будзе яшчэ пяць гадоў, каб не згалеў ты і дом твой і ўсё тваё. </p><i> ì prakarmlû câbe tam, bo golad budze âščè pâc′ gadoǔ, kab ne zgaleǔ ty ì dom tvoj ì ǔsë tvaë. </i>


text:
І вось вочы вашыя і вочы брата майго Веньяміна бачаць, што гэта мае вусны гавораць з вамі: </p><i> Ì vos′ vočy vašyâ ì vočy brata majgo Ven′âmìna bačac′, što gèta mae vusny gavorac′ z vamì: </i>


text:
скажэце ж бацьку майму пра ўсю славу маю ў Егіпце і пра ўсё, што вы бачылі, і прывядзеце хутчэй бацьку майго сюды. </p><i> skažèce ž bac′ku majmu pra ǔsû slavu maû ǔ Egìpce ì pra ǔsë, što vy bačylì, ì pryvâdzece hutčèj bac′ku majgo sûdy. </i>


text:
І ўпаў ён на шыю Веньяміну, брату свайму, і плакаў, і Веньямін плакаў на шыі ў яго. </p><i> Ì ǔpaǔ ën na šyû Ven′âmìnu, bratu svajmu, ì plakaǔ, ì Ven′âmìn plakaǔ na šyì ǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І цалаваў усіх братоў сваіх і плакаў, абдымаючы іх. Потым гутарылі зь ім браты ягоныя. </p><i> Ì calavaǔ usìh bratoǔ svaìh ì plakaǔ, abdymaûčy ìh. Potym gutarylì z′ ìm braty âgonyâ. </i>


text:
Прайшла ў доме фараонавым чутка, што прыйшлі браты Язэпавы; і прыемна было фараону і рабам ягоным. </p><i> Prajšla ǔ dome faraonavym čutka, što pryjšlì braty Âzèpavy; ì pryemna bylo faraonu ì rabam âgonym. </i>


text:
<pb/>І сказаў фараон Язэпу: скажы братам тваім: вось, што зрабеце: наўючце быдла ваша і ступайце ў зямлю Ханаанскую; </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: skažy bratam tvaìm: vos′, što zrabece: naǔûčce bydla vaša ì stupajce ǔ zâmlû Hanaanskuû; </i>


text:
і вазьмеце бацьку вашага і прыйдзеце да мяне; я дам вам дабро ў зямлі Егіпецкай, і вы будзеце есьці тлушч зямлі. </p><i> ì vaz′mece bac′ku vašaga ì pryjdzece da mâne; â dam vam dabro ǔ zâmlì Egìpeckaj, ì vy budzece es′cì tlušč zâmlì. </i>


text:
Табе ж загадваю сказаць ім: зрабеце гэта; вазьмеце сабе зь зямлі Егіпецкай калясьніц дзецям вашым і жонкам вашым, і прывязеце бацьку вашага і прыйдзеце; </p><i> Tabe ž zagadvaû skazac′ ìm: zrabece gèta; vaz′mece sabe z′ zâmlì Egìpeckaj kalâs′nìc dzecâm vašym ì žonkam vašym, ì pryvâzece bac′ku vašaga ì pryjdzece; </i>


text:
і не шкадуйце рэчаў вашых, бо дабро з усёй зямлі Егіпецкай дам вам. </p><i> ì ne škadujce rèčaǔ vašyh, bo dabro z usëj zâmlì Egìpeckaj dam vam. </i>


text:
Так і зрабілі сыны Ізраілевыя. І даў ім Язэп калясьніцы, загадам фараона, і даў ім запас на дарогу; </p><i> Tak ì zrabìlì syny Ìzraìlevyâ. Ì daǔ ìm Âzèp kalâs′nìcy, zagadam faraona, ì daǔ ìm zapas na darogu; </i>


text:
<pb/>кожнаму зь іх ён даў зьмену вопраткі, а Веньяміну даў трыста срэбранікаў і пяць зьмен вопраткі; </p><i> kožnamu z′ ìh ën daǔ z′menu vopratkì, a Ven′âmìnu daǔ trysta srèbranìkaǔ ì pâc′ z′men vopratkì; </i>


text:
і бацьку свайму таксама паслаў дзесяць аслоў, наўючаных дабром Егіпецкім, і дзесяць асьліц, наўючаных зернем, хлебам і прыпасамі бацьку свайму на дарогу. </p><i> ì bac′ku svajmu taksama paslaǔ dzesâc′ asloǔ, naǔûčanyh dabrom Egìpeckìm, ì dzesâc′ as′lìc, naǔûčanyh zernem, hlebam ì prypasamì bac′ku svajmu na darogu. </i>


text:
І адпусьціў братоў сваіх, і яны пайшлі. І сказаў ім: не сварэцеся ў дарозе. </p><i> Ì adpus′cìǔ bratoǔ svaìh, ì âny pajšlì. Ì skazaǔ ìm: ne svarècesâ ǔ daroze. </i>


text:
І пайшлі яны зь Егіпта, і прыйшлі ў зямлю Ханаанскую да Якава, бацькі свайго, </p><i> Ì pajšlì âny z′ Egìpta, ì pryjšlì ǔ zâmlû Hanaanskuû da Âkava, bac′kì svajgo, </i>


text:
<pb/>і паведамілі яму, сказаўшы: Язэп жывы і цяпер валадарыць над усёю зямлёю Егіпецкаю. Але сэрца ягонае сумелася, бо ён ня верыў ім. </p><i> ì pavedamìlì âmu, skazaǔšy: Âzèp žyvy ì câper valadaryc′ nad usëû zâmlëû Egìpeckaû. Ale sèrca âgonae sumelasâ, bo ën nâ veryǔ ìm. </i>


text:
А калі яны пераказалі яму словы Язэпа, якія ён казаў ім, і калі ўбачыў калясьніцы, якія прыслаў Язэп, каб везьці яго, тады ажыў дух Якава, бацькі іхняга, </p><i> A kalì âny perakazalì âmu slovy Âzèpa, âkìâ ën kazaǔ ìm, ì kalì ǔbačyǔ kalâs′nìcy, âkìâ pryslaǔ Âzèp, kab vez′cì âgo, tady ažyǔ duh Âkava, bac′kì ìhnâga, </i>


text:
і сказаў Ізраіль: досыць, яшчэ жывы сын мой Язэп; пайду і ўбачу яго, пакуль не памру. </p><i> ì skazaǔ Ìzraìl′: dosyc′, âščè žyvy syn moj Âzèp; pajdu ì ǔbaču âgo, pakul′ ne pamru. </i>


text:
І выправіўся Ізраіль з усім, што ў яго было, і прыйшоў у Вірсавію, і прынёс ахвяры Богу бацькі свайго Ісаака. </p><i> Ì vypravìǔsâ Ìzraìl′ z usìm, što ǔ âgo bylo, ì pryjšoǔ u Vìrsavìû, ì prynës ahvâry Bogu bac′kì svajgo Ìsaaka. </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог Ізраілю ва ўяве начной: Якаве! Якаве! Ён сказаў: вось я. </p><i> Ì skazaǔ Bog Ìzraìlû va ǔâve načnoj: Âkave! Âkave! Ën skazaǔ: vos′ â. </i>


text:
Бог сказаў: Я Бог, Бог бацькі твайго; ня бойся ісьці ў Егіпет, бо там павяду ад цябе народ вялікі; </p><i> Bog skazaǔ: Â Bog, Bog bac′kì tvajgo; nâ bojsâ ìs′cì ǔ Egìpet, bo tam pavâdu ad câbe narod vâlìkì; </i>


text:
Я пайду з табою ў Егіпет, я і выведу цябе назад; Язэп сваёю рукою закрые вочы твае. </p><i> Â pajdu z taboû ǔ Egìpet, â ì vyvedu câbe nazad; Âzèp svaëû rukoû zakrye vočy tvae. </i>


text:
Якаў выправіўся зь Вірсавіі; і павезьлі сыны Ізраілевыя Якава, бацьку свайго і дзяцей сваіх і жонак сваіх на калясьніцах, якія паслаў фараон, каб прывезьці яго. </p><i> Âkaǔ vypravìǔsâ z′ Vìrsavìì; ì pavez′lì syny Ìzraìlevyâ Âkava, bac′ku svajgo ì dzâcej svaìh ì žonak svaìh na kalâs′nìcah, âkìâ paslaǔ faraon, kab pryvez′cì âgo. </i>


text:
<pb/>І ўзялі яны быдла сваё і маёмасьць сваю, якую набылі ў зямлі Ханаанскай, і прыйшлі ў Егіпет, - Якаў і ўвесь род ягоны зь ім. </p><i> Ì ǔzâlì âny bydla svaë ì maëmas′c′ svaû, âkuû nabylì ǔ zâmlì Hanaanskaj, ì pryjšlì ǔ Egìpet, - Âkaǔ ì ǔves′ rod âgony z′ ìm. </i>


text:
Сыноў сваіх і ўнукаў сваіх з сабою, дачок сваіх і ўнучак сваіх і ўвесь род свой прывёў ён з сабою ў Егіпет. </p><i> Synoǔ svaìh ì ǔnukaǔ svaìh z saboû, dačok svaìh ì ǔnučak svaìh ì ǔves′ rod svoj pryvëǔ ën z saboû ǔ Egìpet. </i>


text:
Вось імёны сыноў Ізраілевых, якія прыйшлі ў Егіпет: Якаў і сыны ягоныя. Першынец Якава Рувім. </p><i> Vos′ ìmëny synoǔ Ìzraìlevyh, âkìâ pryjšlì ǔ Egìpet: Âkaǔ ì syny âgonyâ. Peršynec Âkava Ruvìm. </i>


text:
<pb/>Сыны Рувімавыя: <t>Ханох і Фалу, Хецрон і Хармі.</t> </p><i> Syny Ruvìmavyâ: <t>Hanoh ì Falu, Hecron ì Harmì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Сымона: Емуіл і Ямін, і Агад і Яхін, і Цахар і Саўл, сын Хананэйкі.</t> </p><i> <t>Syny Symona: Emuìl ì Âmìn, ì Agad ì Âhìn, ì Cahar ì Saǔl, syn Hananèjkì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Левія: Гірсон, Кааф і Мэрары.</t> </p><i> <t>Syny Levìâ: Gìrson, Kaaf ì Mèrary.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Юдавыя: Ір і Анан, і Шэла і Фарэс і Зара; але Ір і Анан памерлі ў зямлі Ханаанскай. Сыны Фарэсавыя былі: Эсром і Хамул.</t> </p><i> <t>Syny Ûdavyâ: Ìr ì Anan, ì Šèla ì Farès ì Zara; ale Ìr ì Anan pamerlì ǔ zâmlì Hanaanskaj. Syny Farèsavyâ bylì: Èsrom ì Hamul.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Ісахаравыя: Тола і Фува, Ёў і Шымрон.</t> </p><i> <t>Syny Ìsaharavyâ: Tola ì Fuva, Ëǔ ì Šymron.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Завулонавыя: Сэрэд і Элон і Яхлэіл.</t> </p><i> <t>Syny Zavulonavyâ: Sèrèd ì Èlon ì Âhlèìl.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гэта сыны Ліі, якіх яна нарадзіла Якаву ў Месапатаміі, і Дзіну, дачку ягоную. Усіх душ сыноў ягоных і дачок ягоных трыццаць тры.</t> </p><i> <t>Gèta syny Lìì, âkìh âna naradzìla Âkavu ǔ Mesapatamìì, ì Dzìnu, dačku âgonuû. Usìh duš synoǔ âgonyh ì dačok âgonyh tryccac′ try.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Гадавыя: Цыфіён і Хагі, Шуні і Эцбон, Эры і Ароды і Арэлі.</t> </p><i> <t>Syny Gadavyâ: Cyfìën ì Hagì, Šunì ì Ècbon, Èry ì Arody ì Arèlì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Асіравыя: Імна і Ішва, і Ішві і Брыя, і Сэрах, сястра іхняя. Сыны Брыі: Хэвэ і Малхііл.</t> </p><i> <t>Syny Asìravyâ: Ìmna ì Ìšva, ì Ìšvì ì Bryâ, ì Sèrah, sâstra ìhnââ. Syny Bryì: Hèvè ì Malhììl.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гэта сыны Зэлфы, якую Лаван даў Ліі, дачцэ сваёй: яна нарадзіла іх Якаву шаснаццаць душ.</t> </p><i> <t>Gèta syny Zèlfy, âkuû Lavan daǔ Lìì, dačcè svaëj: âna naradzìla ìh Âkavu šasnaccac′ duš.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Рахілі, жонкі Якава: Язэп і Веньямін.</t> </p><i> <t>Syny Rahìlì, žonkì Âkava: Âzèp ì Ven′âmìn.</t> </i>


text:
<pb/><t>І нарадзіліся ў Язэпа ў зямлі Егіпецкай Манасія і Яфрэм, якіх нарадзіла яму Асэнэта, дачка Потыфэра, жраца Она.</t> </p><i> <t>Ì naradzìlìsâ ǔ Âzèpa ǔ zâmlì Egìpeckaj Manasìâ ì Âfrèm, âkìh naradzìla âmu Asènèta, dačka Potyfèra, žraca Ona.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Веньяміна: Бэла і Бэхер і Ашбэл; Гера і Нааман, Эхі і Рош, Муіпім і Хупім і Ард.</t> </p><i> <t>Syny Ven′âmìna: Bèla ì Bèher ì Ašbèl; Gera ì Naaman, Èhì ì Roš, Muìpìm ì Hupìm ì Ard.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гэта сыны Рахілі, якія нарадзіліся ў Якава, усяго чатырнаццаць душ.</t> </p><i> <t>Gèta syny Rahìlì, âkìâ naradzìlìsâ ǔ Âkava, usâgo čatyrnaccac′ duš.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сыны Нэфталімавыя: Яхцэіл і Гуні, Ецэр і Шылэм.</t> </p><i> <t>Syny Nèftalìmavyâ: Âhcèìl ì Gunì, Ecèr ì Šylèm.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гэта сыны Валы, якую даў Лаван дачцэ сваёй Рахілі; яна і нарадзіла іх Якаву ўсяго сем душ.</t> </p><i> <t>Gèta syny Valy, âkuû daǔ Lavan dačcè svaëj Rahìlì; âna ì naradzìla ìh Âkavu ǔsâgo sem duš.</t> </i>


text:
<pb/><t>Усіх душ, што прыйшлі зь Якавам у Егіпет, якія выйшлі са сьцёгнаў ягоных, апрача жонак сыноў Якаўлевых, усяго шэсьцьдзясят шэсьць душ.</t> </p><i> <t>Usìh duš, što pryjšlì z′ Âkavam u Egìpet, âkìâ vyjšlì sa s′cëgnaǔ âgonyh, aprača žonak synoǔ Âkaǔlevyh, usâgo šès′c′dzâsât šès′c′ duš.</t> </i>


text:
Сыноў Язэпа, якія нарадзіліся ў Егіпце, дзьве душы. Усіх душ дома Якаўлевага, што перайшлі ў Егіпет, семдзесят пяць. </p><i> Synoǔ Âzèpa, âkìâ naradzìlìsâ ǔ Egìpce, dz′ve dušy. Usìh duš doma Âkaǔlevaga, što perajšlì ǔ Egìpet, semdzesât pâc′. </i>


text:
Юду паслаў ён перад сабою да Язэпа, каб ён паказваў дарогу ў Гесэм. І прыйшлі ў зямлю Гесэм. </p><i> Ûdu paslaǔ ën perad saboû da Âzèpa, kab ën pakazvaǔ darogu ǔ Gesèm. Ì pryjšlì ǔ zâmlû Gesèm. </i>


text:
<pb/>Язэп запрог калясьніцу сваю і выехаў насустрач Ізраілю, бацьку свайму, у Гесэм, і, убачыўшы яго, упаў на шыю яму, і доўга плакаў на шыі ў яго. </p><i> Âzèp zaprog kalâs′nìcu svaû ì vyehaǔ nasustrač Ìzraìlû, bac′ku svajmu, u Gesèm, ì, ubačyǔšy âgo, upaǔ na šyû âmu, ì doǔga plakaǔ na šyì ǔ âgo. </i>


text:
І сказаў Ізраіль Язэпу: памру я цяпер, убачыўшы аблічча тваё; бо ты яшчэ жывы. </p><i> Ì skazaǔ Ìzraìl′ Âzèpu: pamru â câper, ubačyǔšy ablìčča tvaë; bo ty âščè žyvy. </i>


text:
<pb/>І сказаў Язэп братам сваім і дому бацькі свайго: я пайду, паведамлю фараону і скажу яму: браты мае і дом бацькі майго, якія былі ў зямлі Ханаанскай, прыйшлі да мяне; </p><i> Ì skazaǔ Âzèp bratam svaìm ì domu bac′kì svajgo: â pajdu, pavedamlû faraonu ì skažu âmu: braty mae ì dom bac′kì majgo, âkìâ bylì ǔ zâmlì Hanaanskaj, pryjšlì da mâne; </i>


text:
гэтыя людзі пастухі авечак, бо скатаводы яны; і дробнае і буйное быдла сваё, і ўсё, што ў іх, прывялі яны. </p><i> gètyâ lûdzì pastuhì avečak, bo skatavody âny; ì drobnae ì bujnoe bydla svaë, ì ǔsë, što ǔ ìh, pryvâlì âny. </i>


text:
Калі фараон пакліча вас і скажа: які занятак ваш? </p><i> Kalì faraon paklìča vas ì skaža: âkì zanâtak vaš? </i>


text:
дык вы скажэце: мы, рабы твае, уласьнікамі статкаў былі з маладосьці нашай да сёньня, і мы і бацькі нашыя, - каб вас пасялілі ў зямлі Гесэм. Бо гідотны Егіпцянам усякі пастухавечы. </p><i> dyk vy skažèce: my, raby tvae, ulas′nìkamì statkaǔ bylì z malados′cì našaj da sën′nâ, ì my ì bac′kì našyâ, - kab vas pasâlìlì ǔ zâmlì Gesèm. Bo gìdotny Egìpcânam usâkì pastuhavečy. </i>


text:
І прыйшоў Язэп і паведаміў фараону і сказаў: бацька мой і браты мае, з дробным і буйным быдлам сваім і з усім, што ў іх, прыйшлі зь зямлі Ханаанскай: і вось, яны ў зямлі Гесэм. </p><i> Ì pryjšoǔ Âzèp ì pavedamìǔ faraonu ì skazaǔ: bac′ka moj ì braty mae, z drobnym ì bujnym bydlam svaìm ì z usìm, što ǔ ìh, pryjšlì z′ zâmlì Hanaanskaj: ì vos′, âny ǔ zâmlì Gesèm. </i>


text:
<pb/>І з братоў сваіх ён узяў пяць чалавек і прадставіў іх фараону. </p><i> Ì z bratoǔ svaìh ën uzâǔ pâc′ čalavek ì pradstavìǔ ìh faraonu. </i>


text:
І сказаў фараон братам ягоным: які ваш занятак? Яны сказалі фараону: пастухі авечак рабы твае, і мы і бацькі нашыя. </p><i> Ì skazaǔ faraon bratam âgonym: âkì vaš zanâtak? Âny skazalì faraonu: pastuhì avečak raby tvae, ì my ì bac′kì našyâ. </i>


text:
<pb/>І сказалі яны фараону: мы прыйшлі пажыць у гэтай зямлі, бо няма пашы быдлу рабоў тваіх, бо ў зямлі Ханаанскай вялікі голад; дык вось, дазволь пасяліцца рабам тваім у зямлі Гесэм. </p><i> Ì skazalì âny faraonu: my pryjšlì pažyc′ u gètaj zâmlì, bo nâma pašy bydlu raboǔ tvaìh, bo ǔ zâmlì Hanaanskaj vâlìkì golad; dyk vos′, dazvol′ pasâlìcca rabam tvaìm u zâmlì Gesèm. </i>


text:
І сказаў фараон Язэпу: бацька твой і браты твае прыйшлі да цябе; </p><i> Ì skazaǔ faraon Âzèpu: bac′ka tvoj ì braty tvae pryjšlì da câbe; </i>


text:
<pb/>зямля Егіпецкая перад табою; на лепшым месцы зямлі пасялі бацьку твайго і братоў тваіх; няхай жывуць яны ў зямлі Гесэм; і калі ведаеш, што сярод іх ёсьць здольныя людзі, пастаў іх даглядчыкамі майго быдла. </p><i> zâmlâ Egìpeckaâ perad taboû; na lepšym mescy zâmlì pasâlì bac′ku tvajgo ì bratoǔ tvaìh; nâhaj žyvuc′ âny ǔ zâmlì Gesèm; ì kalì vedaeš, što sârod ìh ës′c′ zdol′nyâ lûdzì, pastaǔ ìh daglâdčykamì majgo bydla. </i>


text:
І прывёў Язэп Якава, бацьку свайго, і прадставіў яго фараону: і дабраславіў Якаў фараона. </p><i> Ì pryvëǔ Âzèp Âkava, bac′ku svajgo, ì pradstavìǔ âgo faraonu: ì dabraslavìǔ Âkaǔ faraona. </i>


text:
<pb/>Фараон сказаў Якаву: колькі гадоў жыцьцю твайму? </p><i> Faraon skazaǔ Âkavu: kol′kì gadoǔ žyc′cû tvajmu? </i>


text:
Якаў сказаў фараону: дзён вандраваньня майго сто трыццаць гадоў; малыя і няшчасныя дні жыцьця майго і не дасягнулі гадоў жыцьця бацькоў маіх, у днях вандраваньня іхняга. </p><i> Âkaǔ skazaǔ faraonu: dzën vandravan′nâ majgo sto tryccac′ gadoǔ; malyâ ì nâščasnyâ dnì žyc′câ majgo ì ne dasâgnulì gadoǔ žyc′câ bac′koǔ maìh, u dnâh vandravan′nâ ìhnâga. </i>


text:
І дабраславіў фараона Якаў і выйшаў ад фараона. </p><i> Ì dabraslavìǔ faraona Âkaǔ ì vyjšaǔ ad faraona. </i>


text:
І пасяліў Язэп бацьку свайго і братоў сваіх, і даў ім валоданьне зь зямлі Егіпецкай, у найлепшай частцы зямлі, у зямлі Раамсэс, як загадаў фараон. </p><i> Ì pasâlìǔ Âzèp bac′ku svajgo ì bratoǔ svaìh, ì daǔ ìm valodan′ne z′ zâmlì Egìpeckaj, u najlepšaj častcy zâmlì, u zâmlì Raamsès, âk zagadaǔ faraon. </i>


text:
<pb/>І забясьпечваў Язэп бацьку свайго і братоў сваіх і ўвесь дом бацькі свайго хлебам, паводле патрэбаў кожнага сямейства. </p><i> Ì zabâs′pečvaǔ Âzèp bac′ku svajgo ì bratoǔ svaìh ì ǔves′ dom bac′kì svajgo hlebam, pavodle patrèbaǔ kožnaga sâmejstva. </i>


text:
І ня было хлеба па ўсёй зямлі, бо голад вельмі памацнеў, і аслабелыя былі ад голаду зямля Егіпецкая і зямля Ханаанская. </p><i> Ì nâ bylo hleba pa ǔsëj zâmlì, bo golad vel′mì pamacneǔ, ì aslabelyâ bylì ad goladu zâmlâ Egìpeckaâ ì zâmlâ Hanaanskaâ. </i>


text:
<pb/>Язэп сабраў усё срэбра, якое было ў зямлі Егіпецкай і ў зямлі Ханаанскай, за хлеб, які куплялі, і ўнёс Язэп срэбра ў дом фараонаў. </p><i> Âzèp sabraǔ usë srèbra, âkoe bylo ǔ zâmlì Egìpeckaj ì ǔ zâmlì Hanaanskaj, za hleb, âkì kuplâlì, ì ǔnës Âzèp srèbra ǔ dom faraonaǔ. </i>


text:
І срэбра скончылася ў зямлі Егіпецкай і ў зямлі Ханаанскай. Усе Егіпцяне прыйшлі да Язэпа і казалі: дай нам хлеба; навошта нам паміраць перад табою, таму што срэбра выйшла ў нас? </p><i> Ì srèbra skončylasâ ǔ zâmlì Egìpeckaj ì ǔ zâmlì Hanaanskaj. Use Egìpcâne pryjšlì da Âzèpa ì kazalì: daj nam hleba; navošta nam pamìrac′ perad taboû, tamu što srèbra vyjšla ǔ nas? </i>


text:
Язэп сказаў: прыганяйце быдла ваша, і я буду даваць вам за быдла ваша, калі срэбра выйшла ў вас. </p><i> Âzèp skazaǔ: pryganâjce bydla vaša, ì â budu davac′ vam za bydla vaša, kalì srèbra vyjšla ǔ vas. </i>


text:
<pb/>І прыганялі яны да Язэпа быдла сваё; і даваў ім Язэп хлеб за коней, і за статкі дробнага быдла, і за статкі буйнога быдла, і за аслоў; і забясьпечваў іх хлебам у той год за ўсё быдла іхняе. </p><i> Ì pryganâlì âny da Âzèpa bydla svaë; ì davaǔ ìm Âzèp hleb za konej, ì za statkì drobnaga bydla, ì za statkì bujnoga bydla, ì za asloǔ; ì zabâs′pečvaǔ ìh hlebam u toj god za ǔsë bydla ìhnâe. </i>


text:
І прайшоў гэты год: і прыйшлі да яго на другі год і сказалі яму: не схаваем ад гаспадара нашага, што срэбра скончылася і статкі быдла нашага ў гаспадара нашага; нічога не засталося ў нас перад гаспадаром нашым, апрача целаў нашых і земляў нашых; </p><i> Ì prajšoǔ gèty god: ì pryjšlì da âgo na drugì god ì skazalì âmu: ne shavaem ad gaspadara našaga, što srèbra skončylasâ ì statkì bydla našaga ǔ gaspadara našaga; nìčoga ne zastalosâ ǔ nas perad gaspadarom našym, aprača celaǔ našyh ì zemlâǔ našyh; </i>


text:
<pb/>навошта нам гінуць у вачах тваіх, і нам і землям нашым? купі нас і землі нашыя за хлеб, і мы зь землямі нашымі будзем рабамі фараону, а ты дай нам насеньня, каб нам быць жывымі і не памерці, і каб не апусьцела зямля. </p><i> navošta nam gìnuc′ u vačah tvaìh, ì nam ì zemlâm našym? kupì nas ì zemlì našyâ za hleb, ì my z′ zemlâmì našymì budzem rabamì faraonu, a ty daj nam nasen′nâ, kab nam byc′ žyvymì ì ne pamercì, ì kab ne apus′cela zâmlâ. </i>


text:
І купіў Язэп усю зямлю Егіпецкую фараону, бо прадалі Егіпцяне кожны сваё поле; бо голад адольваў іх. І дасталася зямля фараону. </p><i> Ì kupìǔ Âzèp usû zâmlû Egìpeckuû faraonu, bo pradalì Egìpcâne kožny svaë pole; bo golad adol′vaǔ ìh. Ì dastalasâ zâmlâ faraonu. </i>


text:
<pb/>І народ зрабіў ён рабамі з аднаго канца Егіпта ў другі. </p><i> Ì narod zrabìǔ ën rabamì z adnago kanca Egìpta ǔ drugì. </i>


text:
Толькі землі жрацоў ня купіў, бо жрацам ад фараона выдзелена была дзялянка, і яны карміліся сваёй дзялянкай, якую даў ім фараон; таму і не прадалі зямлі сваёй. </p><i> Tol′kì zemlì žracoǔ nâ kupìǔ, bo žracam ad faraona vydzelena byla dzâlânka, ì âny karmìlìsâ svaëj dzâlânkaj, âkuû daǔ ìm faraon; tamu ì ne pradalì zâmlì svaëj. </i>


text:
І сказаў Язэп народу: вось, я купіў цяпер фараону вас і зямлю вашу; вось вам насеньне, і засявайце зямлю; </p><i> Ì skazaǔ Âzèp narodu: vos′, â kupìǔ câper faraonu vas ì zâmlû vašu; vos′ vam nasen′ne, ì zasâvajce zâmlû; </i>


text:
<pb/>калі будзе жніво, давайце пятую частку фараону, а чатыры часткі застануцца вам на засяваньне палёў, на ежу вам і тым, хто ў дамах вашых, і на ежу дзецям вашым. </p><i> kalì budze žnìvo, davajce pâtuû častku faraonu, a čatyry častkì zastanucca vam na zasâvan′ne palëǔ, na ežu vam ì tym, hto ǔ damah vašyh, ì na ežu dzecâm vašym. </i>


text:
Яны сказалі: ты ўратаваў нам жыцьцё; хай жа здабудзем ласку ў вачах гаспадара нашага і хай будзем рабамі фараону. </p><i> Âny skazalì: ty ǔratavaǔ nam žyc′cë; haj ža zdabudzem lasku ǔ vačah gaspadara našaga ì haj budzem rabamì faraonu. </i>


text:
І пастанавіў Язэп законам зямлі Егіпецкай, нават да сёньняшняга дня: пятую чстку даваць фараону, выключаючы толькі зямлю жрацоў, якая не належала фараону. </p><i> Ì pastanavìǔ Âzèp zakonam zâmlì Egìpeckaj, navat da sën′nâšnâga dnâ: pâtuû čstku davac′ faraonu, vyklûčaûčy tol′kì zâmlû žracoǔ, âkaâ ne naležala faraonu. </i>


text:
<pb/>І жыў Ізраіль у зямлі Егіпецкай, у зямлі Гесэм, і валодалі яны ёю, і пладзіліся, і вельмі памножыліся. </p><i> Ì žyǔ Ìzraìl′ u zâmlì Egìpeckaj, u zâmlì Gesèm, ì valodalì âny ëû, ì pladzìlìsâ, ì vel′mì pamnožylìsâ. </i>


text:
<pb/>І жыў Якаў у зямлі Егіпецкай сямнаццаць гадоў; і было дзён Якава, гадоў жыцьця ягонага сто сорак сем гадоў. </p><i> Ì žyǔ Âkaǔ u zâmlì Egìpeckaj sâmnaccac′ gadoǔ; ì bylo dzën Âkava, gadoǔ žyc′câ âgonaga sto sorak sem gadoǔ. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў час Ізраілю памерці, і паклікаў ён сына свайго Язэпа і сказаў яму: калі я знайшоў упадабаньне ў вачах тваіх, пакладзі руку тваю пад сьцягно маё і прысягні, што ты зробіш мне ласку і праўду, не пахаваеш мяне ў Егіпце, </p><i> Ì pryjšoǔ čas Ìzraìlû pamercì, ì paklìkaǔ ën syna svajgo Âzèpa ì skazaǔ âmu: kalì â znajšoǔ upadaban′ne ǔ vačah tvaìh, pakladzì ruku tvaû pad s′câgno maë ì prysâgnì, što ty zrobìš mne lasku ì praǔdu, ne pahavaeš mâne ǔ Egìpce, </i>


text:
каб мне легчы з бацькамі маімі: вынесеш мяне зь Егіпта і пахаваеш мяне ў іхняй магільніцы. Язэп сказаў: зраблю паводле слова твайго. </p><i> kab mne legčy z bac′kamì maìmì: vyneseš mâne z′ Egìpta ì pahavaeš mâne ǔ ìhnâj magìl′nìcy. Âzèp skazaǔ: zrablû pavodle slova tvajgo. </i>


text:
І сказаў: прысягні мне. І запрысягнуўся яму. І пакланіўся Ізраіль на ўзгалоўе пасьцелі. </p><i> Ì skazaǔ: prysâgnì mne. Ì zaprysâgnuǔsâ âmu. Ì paklanìǔsâ Ìzraìl′ na ǔzgaloǔe pas′celì. </i>


text:
<pb/>Пасьля таго Язэпу сказалі: вось, бацька твой хворы. І ён узяў з сабою двух сыноў сваіх, Манасію і Яфрэма. </p><i> Pas′lâ tago Âzèpu skazalì: vos′, bac′ka tvoj hvory. Ì ën uzâǔ z saboû dvuh synoǔ svaìh, Manasìû ì Âfrèma. </i>


text:
<pb/>Якаву паведамілі і сказалі: вось, сын твой Язэп ідзе да цябе. Ізраіль сабраў сілу сваю і сеў на пасьцелі. </p><i> Âkavu pavedamìlì ì skazalì: vos′, syn tvoj Âzèp ìdze da câbe. Ìzraìl′ sabraǔ sìlu svaû ì seǔ na pas′celì. </i>


text:
І сказаў Якаў Язэпу: Бог Усемагутны явіўся мне ў Лузе, у зямлі Ханаанскай, і дабраславіў мяне, </p><i> Ì skazaǔ Âkaǔ Âzèpu: Bog Usemagutny âvìǔsâ mne ǔ Luze, u zâmlì Hanaanskaj, ì dabraslavìǔ mâne, </i>


text:
і сказаў мне: вось, Я распладжу цябе і памножу цябе, і выведу зь цябе мноства народаў, і дам зямлю гэтую нашчадкам тваім пасьля цябе, у вечнае валоданьне. </p><i> ì skazaǔ mne: vos′, Â raspladžu câbe ì pamnožu câbe, ì vyvedu z′ câbe mnostva narodaǔ, ì dam zâmlû gètuû naščadkam tvaìm pas′lâ câbe, u večnae valodan′ne. </i>


text:
І сёньня два сыны твае, што радзіліся ў зямлі Егіпецкай, да майго прыбыцьця да цябе ў Егіпет, мае яны; Яфрэм і Манасія, як Рувім і Сымон, будуць мае; </p><i> Ì sën′nâ dva syny tvae, što radzìlìsâ ǔ zâmlì Egìpeckaj, da majgo prybyc′câ da câbe ǔ Egìpet, mae âny; Âfrèm ì Manasìâ, âk Ruvìm ì Symon, buduc′ mae; </i>


text:
<pb/>а твае дзеці, якія народзяцца ад цябе пасьля іх, будуць твае; яны пад імем братоў сваіх будуць называцца ў спадках іхніх. </p><i> a tvae dzecì, âkìâ narodzâcca ad câbe pas′lâ ìh, buduc′ tvae; âny pad ìmem bratoǔ svaìh buduc′ nazyvacca ǔ spadkah ìhnìh. </i>


text:
Калі я ішоў зь Месапатаміі, памерла ў мяне Рахіль у зямлі Ханаанскай, на дарозе, не даходзячы крыху да Эфраты, і я пахаваў яе там на дарозе да Эфраты, што сёньня Віфляем. </p><i> Kalì â ìšoǔ z′ Mesapatamìì, pamerla ǔ mâne Rahìl′ u zâmlì Hanaanskaj, na daroze, ne dahodzâčy kryhu da Èfraty, ì â pahavaǔ âe tam na daroze da Èfraty, što sën′nâ Vìflâem. </i>


text:
І ўбачыў Ізраіль сыноў Язэпавых і сказаў: хто гэта? </p><i> Ì ǔbačyǔ Ìzraìl′ synoǔ Âzèpavyh ì skazaǔ: hto gèta? </i>


text:
<pb/>І сказаў Язэп бацьку свайму: гэта сыны мае, якіх Бог даў мне тут. Якаў сказаў: падвядзі іх да мяне, і я дабраслаўлю іх. </p><i> Ì skazaǔ Âzèp bac′ku svajmu: gèta syny mae, âkìh Bog daǔ mne tut. Âkaǔ skazaǔ: padvâdzì ìh da mâne, ì â dabraslaǔlû ìh. </i>


text:
А вочы Ізраілевыя прытупіліся ад старасьці, ня мог ён бачыць ясна. Язэп падвёў іх да яго, і ён пацалаваў іх і абняў іх. </p><i> A vočy Ìzraìlevyâ prytupìlìsâ ad staras′cì, nâ mog ën bačyc′ âsna. Âzèp padvëǔ ìh da âgo, ì ën pacalavaǔ ìh ì abnâǔ ìh. </i>


text:
І сказаў Ізраіль Язэпу: не спадзяваўся я ўбачыць твой твар: але вось, Бог паказаў мне і дзяцей тваіх. </p><i> Ì skazaǔ Ìzraìl′ Âzèpu: ne spadzâvaǔsâ â ǔbačyc′ tvoj tvar: ale vos′, Bog pakazaǔ mne ì dzâcej tvaìh. </i>


text:
І адвёў іх Язэп ад каленяў ягоных і пакланіўся яму тварам да самай зямлі. </p><i> Ì advëǔ ìh Âzèp ad kalenâǔ âgonyh ì paklanìǔsâ âmu tvaram da samaj zâmlì. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Язэп абодвух, Яфрэма ў правую сваю руку насупраць левай Ізраіля, а Манасію ў левую насупраць правай Ізраіля, і падвёў да яго. </p><i> Ì ǔzâǔ Âzèp abodvuh, Âfrèma ǔ pravuû svaû ruku nasuprac′ levaj Ìzraìlâ, a Manasìû ǔ levuû nasuprac′ pravaj Ìzraìlâ, ì padvëǔ da âgo. </i>


text:
Але Ізраіль працягнуў правую руку сваю і паклаў на галаву Яфрэму, хоць гэты быў меншы, а левую на галаву Манасіі. З намерам паклаў ён так рукі свае, хоць Манасія быў першынец. </p><i> Ale Ìzraìl′ pracâgnuǔ pravuû ruku svaû ì paklaǔ na galavu Âfrèmu, hoc′ gèty byǔ menšy, a levuû na galavu Manasìì. Z nameram paklaǔ ën tak rukì svae, hoc′ Manasìâ byǔ peršynec. </i>


text:
І дабраславіў Язэпа і сказаў: Бог, прад Якім хадзілі бацькі мае, Абрагам і Ісаак, Бог, Які пасе мяне з таго часу, як я існую, да сёньня, </p><i> Ì dabraslavìǔ Âzèpa ì skazaǔ: Bog, prad Âkìm hadzìlì bac′kì mae, Abragam ì Ìsaak, Bog, Âkì pase mâne z tago času, âk â ìsnuû, da sën′nâ, </i>


text:
<t>анёл, які ратуе мяне ад усякага ліха, каб дабраславіць хлопчыкаў гэтых; хай будзе на іх названа імя маё і імя бацькоў маіх, Абрагама і Ісаака, і хай паўстануць яны ў мностве пасярод зямлі.</t> </p><i> <t>anël, âkì ratue mâne ad usâkaga lìha, kab dabraslavìc′ hlopčykaǔ gètyh; haj budze na ìh nazvana ìmâ maë ì ìmâ bac′koǔ maìh, Abragama ì Ìsaaka, ì haj paǔstanuc′ âny ǔ mnostve pasârod zâmlì.</t> </i>


text:
<pb/><t>І ўбачыў Язэп, што бацька ягоны паклаў правую руку сваю на галаву Яфрэму; і скрушліва было яму ад гэтага. І ўзяў ён руку бацькі свайго, каб перакласьці яе з галавы Яфрэма на галаву Манасіі,</t> </p><i> <t>Ì ǔbačyǔ Âzèp, što bac′ka âgony paklaǔ pravuû ruku svaû na galavu Âfrèmu; ì skrušlìva bylo âmu ad gètaga. Ì ǔzâǔ ën ruku bac′kì svajgo, kab peraklas′cì âe z galavy Âfrèma na galavu Manasìì,</t> </i>


text:
і сказаў Язэп бацьку свайму: ня так, бацька мой, бо гэта - першынец; пакладзі на яго правую руку тваю. </p><i> ì skazaǔ Âzèp bac′ku svajmu: nâ tak, bac′ka moj, bo gèta - peršynec; pakladzì na âgo pravuû ruku tvaû. </i>


text:
Але бацька яго не згадзіўся і сказаў: ведаю, сыне мой, ведаю; і ад яго пойдзе народ, і ён будзе вялікі; але меншы яго брат будзе большы за яго, і ад семені яго пойдзе шматлікі народ. </p><i> Ale bac′ka âgo ne zgadzìǔsâ ì skazaǔ: vedaû, syne moj, vedaû; ì ad âgo pojdze narod, ì ën budze vâlìkì; ale menšy âgo brat budze bol′šy za âgo, ì ad semenì âgo pojdze šmatlìkì narod. </i>


text:
<pb/>І дабраславіў іх у той дзень, кажучы: табою будзе дабраслаўляць Ізраіль, кажучы: Бог няхай створыць табе, як Яфрэму і Манасіі. </p><i> Ì dabraslavìǔ ìh u toj dzen′, kažučy: taboû budze dabraslaǔlâc′ Ìzraìl′, kažučy: Bog nâhaj stvoryc′ tabe, âk Âfrèmu ì Manasìì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ізраіль Язэпу: вось, я паміраю; і Бог будзе з вамі і верне вас у зямлю бацькоў вашых; </p><i> Ì skazaǔ Ìzraìl′ Âzèpu: vos′, â pamìraû; ì Bog budze z vamì ì verne vas u zâmlû bac′koǔ vašyh; </i>


text:
я даю табе, звыш братоў тваіх, адну дзялянку, якую я ўзяў з рук Амарэяў мечам сваім і лукам сваім. </p><i> â daû tabe, zvyš bratoǔ tvaìh, adnu dzâlânku, âkuû â ǔzâǔ z ruk Amarèâǔ mečam svaìm ì lukam svaìm. </i>


text:
<pb/>І паклікаў Якаў сыноў сваіх і сказаў: зьбярэцеся, і я абвяшчу вам, што будзе з вамі ў апошнія дні; </p><i> Ì paklìkaǔ Âkaǔ synoǔ svaìh ì skazaǔ: z′bârècesâ, ì â abvâšču vam, što budze z vamì ǔ apošnìâ dnì; </i>


text:
<t>сыдзецеся і паслухайце, сыны Якава, паслухайце Ізраіля, бацьку вашага.</t> </p><i> <t>sydzecesâ ì pasluhajce, syny Âkava, pasluhajce Ìzraìlâ, bac′ku vašaga.</t> </i>


text:
<pb/><t>Рувім, першынец мой! ты - цьвярдыня мая і пачатак сілы маёй, вяршыня годнасьці і вяршыня магутнасьці;</t> </p><i> <t>Ruvìm, peršynec moj! ty - c′vârdynâ maâ ì pačatak sìly maëj, vâršynâ godnas′cì ì vâršynâ magutnas′cì;</t> </i>


text:
<pb/><t>але ты бушаваў, як вада; ды ня ўтрымаешся; бо ты ўзышоў на ложак бацькі твайго, ты апаганіў пасьцель маю, на якую ўзышоў.</t> </p><i> <t>ale ty bušavaǔ, âk vada; dy nâ ǔtrymaešsâ; bo ty ǔzyšoǔ na ložak bac′kì tvajgo, ty apaganìǔ pas′cel′ maû, na âkuû ǔzyšoǔ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сымон і Левій браты, прылады жорсткасьці мячы іхнія;</t> </p><i> <t>Symon ì Levìj braty, prylady žorstkas′cì mâčy ìhnìâ;</t> </i>


text:
<pb/><t>у раду іхнюю хай ня ўвойдзе душа мая, і ў зборы іхнія хай ня ўлучыцца слава мая; бо яны ў гневе сваім забілі мужа і ў сваволі сваёй перарэзалі жылы цяльцу;</t> </p><i> <t>u radu ìhnûû haj nâ ǔvojdze duša maâ, ì ǔ zbory ìhnìâ haj nâ ǔlučycca slava maâ; bo âny ǔ gneve svaìm zabìlì muža ì ǔ svavolì svaëj perarèzalì žyly câl′cu;</t> </i>


text:
<pb/><t>праклён гневу іхняму, бо ён жорсткі, і лютасьці іхняй, бо шалёная; падзялю іх у Якаве і расьсею іх у Ізраілі.</t> </p><i> <t>praklën gnevu ìhnâmu, bo ën žorstkì, ì lûtas′cì ìhnâj, bo šalënaâ; padzâlû ìh u Âkave ì ras′seû ìh u Ìzraìlì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Юда! цябе праславяць браты твае. Рука твая на хрыбце тваіх ворагаў; паклоняцца табе сыны бацькі твайго.</t> </p><i> <t>Ûda! câbe praslavâc′ braty tvae. Ruka tvaâ na hrybce tvaìh voragaǔ; paklonâcca tabe syny bac′kì tvajgo.</t> </i>


text:
<pb/><t>Малады леў Юда, са здабычы, сыне мой, ты вяртаешся. Схіліўся ён, лёг, як леў і як ільвіца: хто падыме яго?</t> </p><i> <t>Malady leǔ Ûda, sa zdabyčy, syne moj, ty vârtaešsâ. Shìlìǔsâ ën, lëg, âk leǔ ì âk ìl′vìca: hto padyme âgo?</t> </i>


text:
<pb/><t>Не адыдзе скіпетр ад Юды і заканадаўца ад сьцёгнаў ягоных, пакуль ня прыйдзе Прымірэнец, і Яму пакорлівасьць народаў.</t> </p><i> <t>Ne adydze skìpetr ad Ûdy ì zakanadaǔca ad s′cëgnaǔ âgonyh, pakul′ nâ pryjdze Prymìrènec, ì Âmu pakorlìvas′c′ narodaǔ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ён прывязвае да вінаграднай лазы асьляня сваё і да лазы лепшага вінаграду сына асьліцы сваёй; мые ў віне вопратку сваю і ў крыві гронак адзеньне сваё;</t> </p><i> <t>Ën pryvâzvae da vìnagradnaj lazy as′lânâ svaë ì da lazy lepšaga vìnagradu syna as′lìcy svaëj; mye ǔ vìne vopratku svaû ì ǔ kryvì gronak adzen′ne svaë;</t> </i>


text:
<pb/><t>бліскучыя вочы ад віна, і белыя зубы ад малака.</t> </p><i> <t>blìskučyâ vočy ad vìna, ì belyâ zuby ad malaka.</t> </i>


text:
<pb/><t>Завулон каля берага марскога будзе жыць і каля прыстані карабельнай, і межы яго да Сідона.</t> </p><i> <t>Zavulon kalâ beraga marskoga budze žyc′ ì kalâ prystanì karabel′naj, ì mežy âgo da Sìdona.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ты, Ісахар, як дужы ўючны асёл, на якога цяжар пакладзены.</t> </p><i> <t>Ty, Ìsahar, âk dužy ǔûčny asël, na âkoga câžar pakladzeny.</t> </i>


text:
<pb/><t>І ўбачыш ты, што спакой табе добры і зямля корміць: схіліш сьпіну сваю пад цяжарам і будзеш насіць, каб жыць бяз клопату, - такая плата твая.</t> </p><i> <t>Ì ǔbačyš ty, što spakoj tabe dobry ì zâmlâ kormìc′: shìlìš s′pìnu svaû pad câžaram ì budzeš nasìc′, kab žyc′ bâz klopatu, - takaâ plata tvaâ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Дан будзе судзіць народ свой, як адно з каленаў Ізраіля;</t> </p><i> <t>Dan budze sudzìc′ narod svoj, âk adno z kalenaǔ Ìzraìlâ;</t> </i>


text:
<pb/><t>Дан будзе зьмеем на дарозе, асьпідам на шляху, што раніць ногу каню, так што верхавец яго ўпадзе ніцма.</t> </p><i> <t>Dan budze z′meem na daroze, as′pìdam na šlâhu, što ranìc′ nogu kanû, tak što verhavec âgo ǔpadze nìcma.</t> </i>


text:
<pb/><t>На дапамогу тваю спадзяюся, Госпадзе!</t> </p><i> <t>Na dapamogu tvaû spadzâûsâ, Gospadze!</t> </i>


text:
<pb/><t>Гад, - натоўп будзе цясьніць яго, але ён адцісьне яго па пятах.</t> </p><i> <t>Gad, - natoǔp budze câs′nìc′ âgo, ale ën adcìs′ne âgo pa pâtah.</t> </i>


text:
<pb/><t>Асіру - занадта тлусты хлеб ягоны, і ён будзе дастаўляць царскія прысмакі.</t> </p><i> <t>Asìru - zanadta tlusty hleb âgony, ì ën budze dastaǔlâc′ carskìâ prysmakì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Напталім - вольная касуля, гаварыцьмеш прыгожыя словы.</t> </p><i> <t>Naptalìm - vol′naâ kasulâ, gavaryc′meš prygožyâ slovy.</t> </i>


text:
<pb/><t>Язэп - парастак пладаноснага дрэва, парастак пладаноснага дрэва над крыніцай; гольле яго раскінулася над сьцяною.</t> </p><i> <t>Âzèp - parastak pladanosnaga drèva, parastak pladanosnaga drèva nad krynìcaj; gol′le âgo raskìnulasâ nad s′cânoû.</t> </i>


text:
<pb/><t>Немарасьцілі яго, і стралялі ў яго і варагавалі супроць яго лучнікі;</t> </p><i> <t>Nemaras′cìlì âgo, ì stralâlì ǔ âgo ì varagavalì suproc′ âgo lučnìkì;</t> </i>


text:
<pb/><t>але цьвёрды застаўся лук ягоны, і моцныя мышцы рук ягоных, ад рук магутнага Бога Якаўлевага. Адтуль Пастыр і цьвярдыня Ізраілевая,</t> </p><i> <t>ale c′vërdy zastaǔsâ luk âgony, ì mocnyâ myšcy ruk âgonyh, ad ruk magutnaga Boga Âkaǔlevaga. Adtul′ Pastyr ì c′vârdynâ Ìzraìlevaâ,</t> </i>


text:
<pb/><t>ад Бога бацькі твайго, Які хай дапаможа табе, і ад Усемагутнага, Які і хай дабраславіць цябе дабраславеньнямі нябеснымі згары, дабраславеньнямі бездані, якая ляжыць унізе, дабраславеньнямі саскоў і ўлоньня,</t> </p><i> <t>ad Boga bac′kì tvajgo, Âkì haj dapamoža tabe, ì ad Usemagutnaga, Âkì ì haj dabraslavìc′ câbe dabraslaven′nâmì nâbesnymì zgary, dabraslaven′nâmì bezdanì, âkaâ lâžyc′ unìze, dabraslaven′nâmì saskoǔ ì ǔlon′nâ,</t> </i>


text:
<pb/><t>дабраславеньнямі бацькі твайго, якія перавышаюць дабраславеньні гор старадаўніх і даброты пагоркаў вечных; хай будуць яны на галаве ў Язэпа і на цемені выбранага спаміж братоў сваіх.</t> </p><i> <t>dabraslaven′nâmì bac′kì tvajgo, âkìâ peravyšaûc′ dabraslaven′nì gor staradaǔnìh ì dabroty pagorkaǔ večnyh; haj buduc′ âny na galave ǔ Âzèpa ì na cemenì vybranaga spamìž bratoǔ svaìh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Веньямін драпежны воўк, раніцай будзе есьці лавітву і ўвечары будзе дзяліць здабычу.</t> </p><i> <t>Ven′âmìn drapežny voǔk, ranìcaj budze es′cì lavìtvu ì ǔvečary budze dzâlìc′ zdabyču.</t> </i>


text:
Вось усе дванаццаць каленаў Ізраілевых; і вось, што сказаў ім бацька іхні; і дабраславіў іх, і даў ім дабраславеньне, кожнаму сваё. </p><i> Vos′ use dvanaccac′ kalenaǔ Ìzraìlevyh; ì vos′, što skazaǔ ìm bac′ka ìhnì; ì dabraslavìǔ ìh, ì daǔ ìm dabraslaven′ne, kožnamu svaë. </i>


text:
<pb/>І наказаў ён ім і сказаў ім: я прыкладаюся да народу майго; пахавайце мяне з бацькамі маімі ў пячоры, якая на полі Эфрона Хэтэяніна, </p><i> Ì nakazaǔ ën ìm ì skazaǔ ìm: â prykladaûsâ da narodu majgo; pahavajce mâne z bac′kamì maìmì ǔ pâčory, âkaâ na polì Èfrona Hètèânìna, </i>


text:
у пячоры, якая на полі Махпэла, што перад Мамрэ, у зямлі Ханаанскай, якую купіў Абрагам з полем у Эфрона Хэтэяніна ва ўласнасьць для пахаваньня; </p><i> u pâčory, âkaâ na polì Mahpèla, što perad Mamrè, u zâmlì Hanaanskaj, âkuû kupìǔ Abragam z polem u Èfrona Hètèânìna va ǔlasnas′c′ dlâ pahavan′nâ; </i>


text:
Там пахавалі Абрагама і Сарру, жонку ягоную; там пахавалі Ісаака і Рэбэку, жонку ягоную; і там пахаваў я Лію; </p><i> Tam pahavalì Abragama ì Sarru, žonku âgonuû; tam pahavalì Ìsaaka ì Rèbèku, žonku âgonuû; ì tam pahavaǔ â Lìû; </i>


text:
гэта поле і пячора, якая на ім, куплена ў сыноў Хэтэевых. </p><i> gèta pole ì pâčora, âkaâ na ìm, kuplena ǔ synoǔ Hètèevyh. </i>


text:
<pb/>І скончыў Якаў наказы сынам сваім, і згарнуў ногі свае ў ложак, і сканаў, і прылучаны быў да народу свайго. </p><i> Ì skončyǔ Âkaǔ nakazy synam svaìm, ì zgarnuǔ nogì svae ǔ ložak, ì skanaǔ, ì prylučany byǔ da narodu svajgo. </i>


text:
<pb/>Язэп прыпаў да аблічча бацькі свайго, і цалаваў яго. </p><i> Âzèp prypaǔ da ablìčča bac′kì svajgo, ì calavaǔ âgo. </i>


text:
І загадаў Язэп слугам сваім - урачам, бальзамаваць бацьку яго; і ўрачы набальзамавалі Ізраіля. </p><i> Ì zagadaǔ Âzèp slugam svaìm - uračam, bal′zamavac′ bac′ku âgo; ì ǔračy nabal′zamavalì Ìzraìlâ. </i>


text:
І споўнілася яму сорак дзён, бо столькі дзён патрабуецца на бальзамаваньне, і аплаквалі яго Егіпцяне семдзесят дзён. </p><i> Ì spoǔnìlasâ âmu sorak dzën, bo stol′kì dzën patrabuecca na bal′zamavan′ne, ì aplakvalì âgo Egìpcâne semdzesât dzën. </i>


text:
<pb/>А калі мінуліся дні плачу па ім, Язэп сказаў прыдворным фараона, кажучы: калі я здабыў упадабаньне ў вачах вашых, дык скажэце фараону так: </p><i> A kalì mìnulìsâ dnì plaču pa ìm, Âzèp skazaǔ prydvornym faraona, kažučy: kalì â zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah vašyh, dyk skažèce faraonu tak: </i>


text:
бацька мой загадаў мне, сказаўшы: вось, я паміраю; у магіле маёй, якую я выкапаў сабе ў зямлі Ханаанскай, там пахавай мяне. І цяпер я хацеў бы пайсьці і пахаваць бацьку майго і вярнуцца. </p><i> bac′ka moj zagadaǔ mne, skazaǔšy: vos′, â pamìraû; u magìle maëj, âkuû â vykapaǔ sabe ǔ zâmlì Hanaanskaj, tam pahavaj mâne. Ì câper â haceǔ by pajs′cì ì pahavac′ bac′ku majgo ì vârnucca. </i>


text:
І сказаў фараон: ідзі і пахавай бацьку твайго, як ён загадаў табе. </p><i> Ì skazaǔ faraon: ìdzì ì pahavaj bac′ku tvajgo, âk ën zagadaǔ tabe. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Язэп хаваць бацьку свайго. І пайшлі зь ім усе слугі фараона, старэйшыны дома ягонага і ўсе старэйшыны зямлі Егіпецкай, </p><i> Ì pajšoǔ Âzèp havac′ bac′ku svajgo. Ì pajšlì z′ ìm use slugì faraona, starèjšyny doma âgonaga ì ǔse starèjšyny zâmlì Egìpeckaj, </i>


text:
і ўвесь дом Язэпа, і браты яго, і дом бацькі ягонага. Толькі дзяцей сваіх і дробнае і буйное быдла сваё пакінулі ў зямлі Гесэм. </p><i> ì ǔves′ dom Âzèpa, ì braty âgo, ì dom bac′kì âgonaga. Tol′kì dzâcej svaìh ì drobnae ì bujnoe bydla svaë pakìnulì ǔ zâmlì Gesèm. </i>


text:
Зь ім выправіліся таксама калясьніцы і вершнікі, так што гурт быў вельмі вялікі. </p><i> Z′ ìm vypravìlìsâ taksama kalâs′nìcy ì veršnìkì, tak što gurt byǔ vel′mì vâlìkì. </i>


text:
<pb/>І дайшлі яны да Гарэн-гаатада каля Ярдана і плакалі там плачам вялікім і вельмі моцным; і ўчыніў Язэп жалобу па бацьку сваім сем дзён. </p><i> Ì dajšlì âny da Garèn-gaatada kalâ Ârdana ì plakalì tam plačam vâlìkìm ì vel′mì mocnym; ì ǔčynìǔ Âzèp žalobu pa bac′ku svaìm sem dzën. </i>


text:
І бачылі жыхары зямлі той, Хананэі, плач у Гарэн-гаатадзе, і сказалі: вялікі плач гэты ў Егіпцян! Таму дадзена імя мясьціне той: плач Егіпцян, што каля Ярдана. </p><i> Ì bačylì žyhary zâmlì toj, Hananèì, plač u Garèn-gaatadze, ì skazalì: vâlìkì plač gèty ǔ Egìpcân! Tamu dadzena ìmâ mâs′cìne toj: plač Egìpcân, što kalâ Ârdana. </i>


text:
<pb/>І зрабілі сыны Якава зь ім, як ён наказаў ім; </p><i> Ì zrabìlì syny Âkava z′ ìm, âk ën nakazaǔ ìm; </i>


text:
і занесьлі яго сыны ў зямлю Ханаанскую і пахавалі яго ў пячоры на полі Махпэла, якую купіў Абрагам з полем ва ўласнасьць на пахаваньне Эфрона Хэтэяніна, каля Мамрэ. </p><i> ì zanes′lì âgo syny ǔ zâmlû Hanaanskuû ì pahavalì âgo ǔ pâčory na polì Mahpèla, âkuû kupìǔ Abragam z polem va ǔlasnas′c′ na pahavan′ne Èfrona Hètèânìna, kalâ Mamrè. </i>


text:
І вярнуўся Язэп у Егіпет, сам і браты ягоныя, і ўсе, хто хадзіў зь ім хаваць бацьку ягонага, пасьля пахаваньня ім бацькі свайго. </p><i> Ì vârnuǔsâ Âzèp u Egìpet, sam ì braty âgonyâ, ì ǔse, hto hadzìǔ z′ ìm havac′ bac′ku âgonaga, pas′lâ pahavan′nâ ìm bac′kì svajgo. </i>


text:
<pb/>І ўбачылі браты Язэпавыя, што памёр бацька іхні, і сказалі: што, калі Язэп зьненавідзіць нас і захоча адпомсьціць нам за ўсё ліха, якое мы яму зрабілі? </p><i> Ì ǔbačylì braty Âzèpavyâ, što pamër bac′ka ìhnì, ì skazalì: što, kalì Âzèp z′nenavìdzìc′ nas ì zahoča adpoms′cìc′ nam za ǔsë lìha, âkoe my âmu zrabìlì? </i>


text:
І паслалі яны сказаць Язэпу: бацька твой перад сьмерцю сваёю наказваў, кажучы: </p><i> Ì paslalì âny skazac′ Âzèpu: bac′ka tvoj perad s′mercû svaëû nakazvaǔ, kažučy: </i>


text:
так скажэце Язэпу: даруй братам тваім віну і грэх іхні, бо яны зрабілі табе благое. І сёньня даруй правіны рабоў Бога бацькі твайго. Язэп плакаў, калі яму казалі гэта. </p><i> tak skažèce Âzèpu: daruj bratam tvaìm vìnu ì grèh ìhnì, bo âny zrabìlì tabe blagoe. Ì sën′nâ daruj pravìny raboǔ Boga bac′kì tvajgo. Âzèp plakaǔ, kalì âmu kazalì gèta. </i>


text:
Прыйшлі і самыя браты ягоныя, і ўпалі перад абліччам ягоным, і сказалі: вось, мы рабы табе. </p><i> Pryjšlì ì samyâ braty âgonyâ, ì ǔpalì perad ablìččam âgonym, ì skazalì: vos′, my raby tabe. </i>


text:
І сказаў Язэп: ня бойцеся, бо я баюся Бога; </p><i> Ì skazaǔ Âzèp: nâ bojcesâ, bo â baûsâ Boga; </i>


text:
вось, вы намышлялі супроць мяне благое; але Бог абярнуў гэта на дабро, каб зрабіць тое, што цяпер ёсьць: захаваць жыцьцё вялікай колькасьці людзей; </p><i> vos′, vy namyšlâlì suproc′ mâne blagoe; ale Bog abârnuǔ gèta na dabro, kab zrabìc′ toe, što câper ës′c′: zahavac′ žyc′cë vâlìkaj kol′kas′cì lûdzej; </i>


text:
дык вось, ня бойцеся: я буду карміць вас і дзяцей вашых. І супакоіў іх і гаварыў у сэрцы ім. </p><i> dyk vos′, nâ bojcesâ: â budu karmìc′ vas ì dzâcej vašyh. Ì supakoìǔ ìh ì gavaryǔ u sèrcy ìm. </i>


text:
<pb/>І жыў Язэп у Егіпце сам і дом бацькі ягонага; а жыў Язэп усяго сто дзесяць гадоў. </p><i> Ì žyǔ Âzèp u Egìpce sam ì dom bac′kì âgonaga; a žyǔ Âzèp usâgo sto dzesâc′ gadoǔ. </i>


text:
І бачыў Язэп дзяцей у Яфрэма да трэцяга роду, таксама і сыны Махіра, сына Манасіінага, радзіліся на калені Язэпу. </p><i> Ì bačyǔ Âzèp dzâcej u Âfrèma da trècâga rodu, taksama ì syny Mahìra, syna Manasììnaga, radzìlìsâ na kalenì Âzèpu. </i>


text:
І сказаў Язэп братам сваім: я паміраю; але Бог наведае вас і выведзе вас зь зямлі гэтай у зямлю, пра якую прысягаўся Абрагаму, Ісааку і Якаву. </p><i> Ì skazaǔ Âzèp bratam svaìm: â pamìraû; ale Bog navedae vas ì vyvedze vas z′ zâmlì gètaj u zâmlû, pra âkuû prysâgaǔsâ Abragamu, Ìsaaku ì Âkavu. </i>


text:
І запрысягнуў Язэп сыноў Ізраілевых, кажучы: Бог наведае вас, і вынесяце косьці мае адгэтуль. </p><i> Ì zaprysâgnuǔ Âzèp synoǔ Ìzraìlevyh, kažučy: Bog navedae vas, ì vynesâce kos′cì mae adgètul′. </i>


text:
І памёр Язэп у сто дзесяць гадоў. І набальзамавалі яго і паклалі ў каўчэг у Егіпце. </p><i> Ì pamër Âzèp u sto dzesâc′ gadoǔ. Ì nabal′zamavalì âgo ì paklalì ǔ kaǔčèg u Egìpce. </i>


text:
<pb/>Вось імёны сыноў Ізраілевых, якія ўвайшлі ў Егіпет зь Якавам, увайшлі кожны з домам сваім: </p><i> Vos′ ìmëny synoǔ Ìzraìlevyh, âkìâ ǔvajšlì ǔ Egìpet z′ Âkavam, uvajšlì kožny z domam svaìm: </i>


text:
А ўсіх душаў, што выйшлі са сьцёгнаў Якава, было семдзесят (пяць), а Язэп быў ужо ў Егіпце. </p><i> A ǔsìh dušaǔ, što vyjšlì sa s′cëgnaǔ Âkava, bylo semdzesât (pâc′), a Âzèp byǔ užo ǔ Egìpce. </i>


text:
І памёр Язэп і ўсе браты ягоныя і ўвесь род іхні; </p><i> Ì pamër Âzèp ì ǔse braty âgonyâ ì ǔves′ rod ìhnì; </i>


text:
а сыны Ізраілевыя плодзіліся вельмі, і размножыліся, і зрабіліся яны дужа моцныя, і напоўнілася тая зямля імі. </p><i> a syny Ìzraìlevyâ plodzìlìsâ vel′mì, ì razmnožylìsâ, ì zrabìlìsâ âny duža mocnyâ, ì napoǔnìlasâ taâ zâmlâ ìmì. </i>


text:
<pb/>І паўстаў у Егіпце новы цар, які ня ведаў Язэпа, </p><i> Ì paǔstaǔ u Egìpce novy car, âkì nâ vedaǔ Âzèpa, </i>


text:
і сказаў народу свайму: вось, народ сыноў Ізраілевых шматлікі і дужэйшы за нас; </p><i> ì skazaǔ narodu svajmu: vos′, narod synoǔ Ìzraìlevyh šmatlìkì ì dužèjšy za nas; </i>


text:
перахітрым жа яго, каб ён ня множыўся; інакш, калі здарыцца вайна, злучыцца ён з нашымі няпрыяцелямі, і ўзброіцца супроць нас, і выйдзе зь зямлі. </p><i> perahìtrym ža âgo, kab ën nâ množyǔsâ; ìnakš, kalì zdarycca vajna, zlučycca ën z našymì nâpryâcelâmì, ì ǔzbroìcca suproc′ nas, ì vyjdze z′ zâmlì. </i>


text:
<pb/>І паставіў над ім упраўцаў працы. І ён пабудаваў фараону Пітом і Раамсэс, гарады пад склады. </p><i> Ì pastavìǔ nad ìm upraǔcaǔ pracy. Ì ën pabudavaǔ faraonu Pìtom ì Raamsès, garady pad sklady. </i>


text:
Але чым болей тамілі яго, тым болей ён множыўся і тым болей пашыраўся, так што пабойваліся сыноў Ізраілевых. </p><i> Ale čym bolej tamìlì âgo, tym bolej ën množyǔsâ ì tym bolej pašyraǔsâ, tak što pabojvalìsâ synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І таму Егіпцяне жорстка прымушалі сыноў Ізраілевых да працы, </p><i> Ì tamu Egìpcâne žorstka prymušalì synoǔ Ìzraìlevyh da pracy, </i>


text:
і рабілі жыцьцё іхняе горкім ад цяжкай працы над глінаю і цэглаю і ад усякай працы польнай, ад усякай працы, да якое прымушалі іх жорстка. </p><i> ì rabìlì žyc′cë ìhnâe gorkìm ad câžkaj pracy nad glìnaû ì cèglaû ì ad usâkaj pracy pol′naj, ad usâkaj pracy, da âkoe prymušalì ìh žorstka. </i>


text:
<pb/>Цар Егіпецкі загадаў бабкам-павітухам Габрэек, імя адной зь якіх Шыфра, а другое Фуа, </p><i> Car Egìpeckì zagadaǔ babkam-pavìtuham Gabrèek, ìmâ adnoj z′ âkìh Šyfra, a drugoe Fua, </i>


text:
і сказаў: калі вы будзеце спавіваць у Габрэек, дык назірайце пры родах: калі будзе сын, дык аддавайце яго сьмерці, а калі дачка, дык няхай жыве. </p><i> ì skazaǔ: kalì vy budzece spavìvac′ u Gabrèek, dyk nazìrajce pry rodah: kalì budze syn, dyk addavajce âgo s′mercì, a kalì dačka, dyk nâhaj žyve. </i>


text:
Але бабкі-павітухі баяліся Бога і не рабілі так, як казаў ім цар Егіпецкі, і пакідалі дзяцей жывых. </p><i> Ale babkì-pavìtuhì baâlìsâ Boga ì ne rabìlì tak, âk kazaǔ ìm car Egìpeckì, ì pakìdalì dzâcej žyvyh. </i>


text:
<pb/>Цар Егіпецкі паклікаў бабак-павітухаў і сказаў ім: навошта вы робіце такую справу, што пакідаеце дзяцей жывых? </p><i> Car Egìpeckì paklìkaǔ babak-pavìtuhaǔ ì skazaǔ ìm: navošta vy robìce takuû spravu, što pakìdaece dzâcej žyvyh? </i>


text:
Бабкі-павітухі сказалі фараону: Габрэйскія жанчыны не такія, як Егіпецкія: яны здаровыя, бо перш чым прыйдзе да іх бабка-павітуха, яны ўжо родзяць. </p><i> Babkì-pavìtuhì skazalì faraonu: Gabrèjskìâ žančyny ne takìâ, âk Egìpeckìâ: âny zdarovyâ, bo perš čym pryjdze da ìh babka-pavìtuha, âny ǔžo rodzâc′. </i>


text:
За гэта Бог рабіў дабро бабкам-павітухам, а народ множыўся і вельмі памацняўся. </p><i> Za gèta Bog rabìǔ dabro babkam-pavìtuham, a narod množyǔsâ ì vel′mì pamacnâǔsâ. </i>


text:
І як што бабкі-павітухі баяліся Бога, дык ён уладжваў дамы іхнія. </p><i> Ì âk što babkì-pavìtuhì baâlìsâ Boga, dyk ën uladžvaǔ damy ìhnìâ. </i>


text:
<pb/>Тады фараон усяму народу свайму загадаў, кажучы: кожнага народжанага сына кідайце ў раку, а кожную дачку пакідайце жывою. </p><i> Tady faraon usâmu narodu svajmu zagadaǔ, kažučy: kožnaga narodžanaga syna kìdajce ǔ raku, a kožnuû dačku pakìdajce žyvoû. </i>


text:
<pb/>Нехта з роду Лявіінага пайшоў і ўзяў сабе за жонку з таго ж самага роду. </p><i> Nehta z rodu Lâvììnaga pajšoǔ ì ǔzâǔ sabe za žonku z tago ž samaga rodu. </i>


text:
Жонка зачала і нарадзіла сына, і бачачы, што ён вельмі прыгожы, хавала яго тры месяцы; </p><i> Žonka začala ì naradzìla syna, ì bačačy, što ën vel′mì prygožy, havala âgo try mesâcy; </i>


text:
але ня могучы даўжэй хаваць яго, узяла трысьняговы кош і засмаліла яго асфальтам і смалою і, паклаўшы ў яго немаўля, паставіла ў трысьнягу на беразе ракі, </p><i> ale nâ mogučy daǔžèj havac′ âgo, uzâla trys′nâgovy koš ì zasmalìla âgo asfal′tam ì smaloû ì, paklaǔšy ǔ âgo nemaǔlâ, pastavìla ǔ trys′nâgu na beraze rakì, </i>


text:
а сястра яго пачала здалёк назіраць, што зь ім будзе. </p><i> a sâstra âgo pačala zdalëk nazìrac′, što z′ ìm budze. </i>


text:
<pb/>І выйшла дачка фараонава на раку мыцца, а прыслужніцы яе хадзілі па беразе ракі. Яна ўбачыла кош сярод трысьнягу і паслала рабыню сваю ўзяць яго. </p><i> Ì vyjšla dačka faraonava na raku mycca, a pryslužnìcy âe hadzìlì pa beraze rakì. Âna ǔbačyla koš sârod trys′nâgu ì paslala rabynû svaû ǔzâc′ âgo. </i>


text:
Адкрыла і ўбачыла немаўля; і вось, дзіця плача; і ўмілажалілася зь яго і сказала: гэта з Габрэйскіх дзяцей. </p><i> Adkryla ì ǔbačyla nemaǔlâ; ì vos′, dzìcâ plača; ì ǔmìlažalìlasâ z′ âgo ì skazala: gèta z Gabrèjskìh dzâcej. </i>


text:
<pb/>І сказала сястра яго дачцэ фараонавай: ці не схадзіць мне і ці не паклікаць да цябе карміцельку з Габрэек, каб яна мамчыла табе немаўля? </p><i> Ì skazala sâstra âgo dačcè faraonavaj: cì ne shadzìc′ mne ì cì ne paklìkac′ da câbe karmìcel′ku z Gabrèek, kab âna mamčyla tabe nemaǔlâ? </i>


text:
Дачка фараонава сказала ёй: схадзі. Дзяўчына пайшла і паклікала маці немаўляці. </p><i> Dačka faraonava skazala ëj: shadzì. Dzâǔčyna pajšla ì paklìkala macì nemaǔlâcì. </i>


text:
Дачка фараонава сказала ёй: вазьмі гэтае немаўля і мамчы яго мне; я заплачу табе. Жанчына ўзяла немаўля і мамчыла яго. </p><i> Dačka faraonava skazala ëj: vaz′mì gètae nemaǔlâ ì mamčy âgo mne; â zaplaču tabe. Žančyna ǔzâla nemaǔlâ ì mamčyla âgo. </i>


text:
<pb/>І вырасла немаўля, і яна прывяла яго да дачкі фараонавай, і ён быў у яе за сына, і дала яму імя: Майсей, бо, казала яна, я з вады дастала яго. </p><i> Ì vyrasla nemaǔlâ, ì âna pryvâla âgo da dačkì faraonavaj, ì ën byǔ u âe za syna, ì dala âmu ìmâ: Majsej, bo, kazala âna, â z vady dastala âgo. </i>


text:
Праз доўгі час, калі Майсей вырас, сталася, што ён выйшаў да братоў сваіх і ўбачыў цяжкую працу іхнюю; і ўбачыў, што Егіпцянін бэе аднаго Габрэя з братоў ягоных. </p><i> Praz doǔgì čas, kalì Majsej vyras, stalasâ, što ën vyjšaǔ da bratoǔ svaìh ì ǔbačyǔ câžkuû pracu ìhnûû; ì ǔbačyǔ, što Egìpcânìn bèe adnago Gabrèâ z bratoǔ âgonyh. </i>


text:
Паглядзеўшы туды і сюды і бачачы, што няма нікога, ён забіў Егіпцяніна і схаваў яго ў пяску. </p><i> Paglâdzeǔšy tudy ì sûdy ì bačačy, što nâma nìkoga, ën zabìǔ Egìpcânìna ì shavaǔ âgo ǔ pâsku. </i>


text:
І выйшаў ён на другі дзень, і вось, два Габрэі сварацца; і сказаў ён крыўдзіцелю: навошта ты бэеш блізкага твайго? </p><i> Ì vyjšaǔ ën na drugì dzen′, ì vos′, dva Gabrèì svaracca; ì skazaǔ ën kryǔdzìcelû: navošta ty bèeš blìzkaga tvajgo? </i>


text:
<pb/>А той сказаў: хто паставіў цябе начальнікам і судзьдзёю над намі? ці ня думаеш ты забіць і мяне, як забіў Егіпцяніна? Майсей спалохаўся і сказаў: правільна, даведаліся пра гэтую справу. </p><i> A toj skazaǔ: hto pastavìǔ câbe načal′nìkam ì sudz′dzëû nad namì? cì nâ dumaeš ty zabìc′ ì mâne, âk zabìǔ Egìpcânìna? Majsej spalohaǔsâ ì skazaǔ: pravìl′na, davedalìsâ pra gètuû spravu. </i>


text:
І пачуў фараон пра гэтую справу і хацеў забіць Майсея; але Майсей уцёк ад фараона і жы ў зямлі Мадыямскай і сеў каля калодзежа. </p><i> Ì pačuǔ faraon pra gètuû spravu ì haceǔ zabìc′ Majseâ; ale Majsej ucëk ad faraona ì žy ǔ zâmlì Madyâmskaj ì seǔ kalâ kalodzeža. </i>


text:
<pb/>У сьвятара Мадыямскага сем дочак. Яны прыйшлі, начэрпалі вады і напоўнілі карыты, каб напаіць авечак бацькі свайго. </p><i> U s′vâtara Madyâmskaga sem dočak. Âny pryjšlì, načèrpalì vady ì napoǔnìlì karyty, kab napaìc′ avečak bac′kì svajgo. </i>


text:
І прыйшлі пастухі і адагналі іх. Тады ўстаў Майсей і абараніў іх, і напаіў авечак іхніх. </p><i> Ì pryjšlì pastuhì ì adagnalì ìh. Tady ǔstaǔ Majsej ì abaranìǔ ìh, ì napaìǔ avečak ìhnìh. </i>


text:
І прыйшлі яны да Рагуіла, бацькі свайго, і ён сказаў: што вы так хутка прыйшлі сёньня? </p><i> Ì pryjšlì âny da Raguìla, bac′kì svajgo, ì ën skazaǔ: što vy tak hutka pryjšlì sën′nâ? </i>


text:
Яны сказалі: нейкі Егіпцянін абараніў нас ад пастухоў, і нават начэрпаў нам вады і напаіў авечак. </p><i> Âny skazalì: nejkì Egìpcânìn abaranìǔ nas ad pastuhoǔ, ì navat načèrpaǔ nam vady ì napaìǔ avečak. </i>


text:
Ён сказаў дочкам сваім: дзе ж ён? навошта вы яго пакінулі? клікніце яго, і хай ён есьць хлеб. </p><i> Ën skazaǔ dočkam svaìm: dze ž ën? navošta vy âgo pakìnulì? klìknìce âgo, ì haj ën es′c′ hleb. </i>


text:
<pb/>Майсею спадабалася жыць у гэтага чалавека; і той выдаў за Майсея дачку сваю Сэпфору. </p><i> Majseû spadabalasâ žyc′ u gètaga čalaveka; ì toj vydaǔ za Majseâ dačku svaû Sèpforu. </i>


text:
Яна нарадзіла сына, і даў яму імя: Гірсам, бо, казаў ён, я зрабіўся прыхаднем у чужой зямлі. </p><i> Âna naradzìla syna, ì daǔ âmu ìmâ: Gìrsam, bo, kazaǔ ën, â zrabìǔsâ pryhadnem u čužoj zâmlì. </i>


text:
Праз доўгі час, памёр цар Егіпецкі. І стагналі сыны Ізраілевыя ад працы і енчылі, і енк іхні ад працы ўзышоў да Бога. </p><i> Praz doǔgì čas, pamër car Egìpeckì. Ì stagnalì syny Ìzraìlevyâ ad pracy ì enčylì, ì enk ìhnì ad pracy ǔzyšoǔ da Boga. </i>


text:
І пачуў Бог стогн іхні, і ўспомніў Бог заруку Сваю з Абрагамам, Ісаакам і Якавам. </p><i> Ì pačuǔ Bog stogn ìhnì, ì ǔspomnìǔ Bog zaruku Svaû z Abragamam, Ìsaakam ì Âkavam. </i>


text:
І ўбачыў Бог сыноў Ізраілевых, і дагледзеў іх Бог. </p><i> Ì ǔbačyǔ Bog synoǔ Ìzraìlevyh, ì dagledzeǔ ìh Bog. </i>


text:
Майсей пасьвіў авечкі ў Ётора, цесьця свайго, сьвятара Мадыямскага. Аднаго разу правёў ён статак далёка ў пустыню і прыйшоў да гары Божай, Харыва. </p><i> Majsej pas′vìǔ avečkì ǔ Ëtora, ces′câ svajgo, s′vâtara Madyâmskaga. Adnago razu pravëǔ ën statak dalëka ǔ pustynû ì pryjšoǔ da gary Božaj, Haryva. </i>


text:
І зьявіўся яму анёл Гасподні ў полымі агню зь сярэдзіны цярновага куста. І ўбачыў ён, што цярновы куст гарыць агнём, але куст не згарае. </p><i> Ì z′âvìǔsâ âmu anël Gaspodnì ǔ polymì agnû z′ sârèdzìny cârnovaga kusta. Ì ǔbačyǔ ën, što cârnovy kust garyc′ agnëm, ale kust ne zgarae. </i>


text:
Майсей сказаў: пайду і падзіўлюся на гэтую вялікую зьяву, чаму куст не згарае. </p><i> Majsej skazaǔ: pajdu ì padzìǔlûsâ na gètuû vâlìkuû z′âvu, čamu kust ne zgarae. </i>


text:
Гасподзь убачыў, што ён ідзе глядзець, і паклікаў яго Бог зь сярэдзіны куста, і сказаў: Майсею! Майсею! Ён сказаў: вось я! </p><i> Gaspodz′ ubačyǔ, što ën ìdze glâdzec′, ì paklìkaǔ âgo Bog z′ sârèdzìny kusta, ì skazaǔ: Majseû! Majseû! Ën skazaǔ: vos′ â! </i>


text:
І сказаў Бог: не падыходзь сюды: здымі абутак твой з ног тваіх, бо месца, на якім ты стаіш, ёсьць зямля сьвятая. </p><i> Ì skazaǔ Bog: ne padyhodz′ sûdy: zdymì abutak tvoj z nog tvaìh, bo mesca, na âkìm ty staìš, ës′c′ zâmlâ s′vâtaâ. </i>


text:
І сказаў: Я Бог бацькі твайго, Бог Абрагама, Бог Ісаака і Бог Якава. Майсей засланіў твар свой, бо баяўся глянуць на Бога. </p><i> Ì skazaǔ: Â Bog bac′kì tvajgo, Bog Abragama, Bog Ìsaaka ì Bog Âkava. Majsej zaslanìǔ tvar svoj, bo baâǔsâ glânuc′ na Boga. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь: Я ўбачыў пакуты народа Майго ў Егіпце і пачуў енк яго ад прыстаўнікаў ягоных; Я ведаю смуткі яго </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: Â ǔbačyǔ pakuty naroda Majgo ǔ Egìpce ì pačuǔ enk âgo ad prystaǔnìkaǔ âgonyh; Â vedaû smutkì âgo </i>


text:
і іду выратаваць яго ад рукі Егіпцянаў і вывесьці яго зь зямлі гэтай у зямлю добрую і прасторную, дзе цячэ малако і мёд, у зямлю Хананэяў, Хэтэяў, Амарэяў, Фэрэзэяў, Гэвэяў і Евусэяў. </p><i> ì ìdu vyratavac′ âgo ad rukì Egìpcânaǔ ì vyves′cì âgo z′ zâmlì gètaj u zâmlû dobruû ì prastornuû, dze câčè malako ì mëd, u zâmlû Hananèâǔ, Hètèâǔ, Amarèâǔ, Fèrèzèâǔ, Gèvèâǔ ì Evusèâǔ. </i>


text:
І вось, ужо енк сыноў Ізраілевых дайшоў да Мяне, і Я бачу прыгнёт, якім прыгнятаюць іх Егіпцяне. </p><i> Ì vos′, užo enk synoǔ Ìzraìlevyh dajšoǔ da Mâne, ì Â baču prygnët, âkìm prygnâtaûc′ ìh Egìpcâne. </i>


text:
Дык вось ідзі: Я пашлю цябе да фараона; і выведзі зь Егіпта народ Мой, сыноў Ізраілевых. </p><i> Dyk vos′ ìdzì: Â pašlû câbe da faraona; ì vyvedzì z′ Egìpta narod Moj, synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
<pb/>Майсей сказаў Богу: хто я, каб мне ісьці да фараона і вывесьці зь Егіпта сыноў Ізраілевых? </p><i> Majsej skazaǔ Bogu: hto â, kab mne ìs′cì da faraona ì vyves′cì z′ Egìpta synoǔ Ìzraìlevyh? </i>


text:
І сказаў: Я буду з табою, і вось табе азнака, што Я паслаў цябе: калі ты выведзеш народ зь Егіпта, вы ўчыніце служэньне Богу на гэтай гары. </p><i> Ì skazaǔ: Â budu z taboû, ì vos′ tabe aznaka, što Â paslaǔ câbe: kalì ty vyvedzeš narod z′ Egìpta, vy ǔčynìce služèn′ne Bogu na gètaj gary. </i>


text:
<pb/>І сказаў Майсей Богу: вось, я прыйду да сыноў Ізраілевых і скажу ім: Бог бацькоў вашых паслаў мяне да вас. А яны скажуць мне: як Яго імя? Што я скажу ім? </p><i> Ì skazaǔ Majsej Bogu: vos′, â pryjdu da synoǔ Ìzraìlevyh ì skažu ìm: Bog bac′koǔ vašyh paslaǔ mâne da vas. A âny skažuc′ mne: âk Âgo ìmâ? Što â skažu ìm? </i>


text:
<pb/>Бог сказаў Майсею: Я - Сутны. І сказаў: так скажы сынам Ізраілевым: Сутны паслаў мяне да вас. </p><i> Bog skazaǔ Majseû: Â - Sutny. Ì skazaǔ: tak skažy synam Ìzraìlevym: Sutny paslaǔ mâne da vas. </i>


text:
І сказаў яшчэ Бог Майсею: так скажы сынам Ізраілевым: Гасподзь Бог бацькоў вашых, Бог Абрагама, Бог Ісаака і Бог Якава паслаў мяне да вас. Вось імя Маё навекі, і памятаньне пра Мяне з роду ў род. </p><i> Ì skazaǔ âščè Bog Majseû: tak skažy synam Ìzraìlevym: Gaspodz′ Bog bac′koǔ vašyh, Bog Abragama, Bog Ìsaaka ì Bog Âkava paslaǔ mâne da vas. Vos′ ìmâ Maë navekì, ì pamâtan′ne pra Mâne z rodu ǔ rod. </i>


text:
<pb/>Ідзі, зьбяры старэйшынаў Ізраілевых і скажы ім: Гасподзь, Бог бацькоў вашых, зьявіўся мне, Бог Абрагама, Ісаака і Якава, і сказаў: Я наведаў вас і ўбачыў, што робіцца з вамі ў Егіпце. </p><i> Ìdzì, z′bâry starèjšynaǔ Ìzraìlevyh ì skažy ìm: Gaspodz′, Bog bac′koǔ vašyh, z′âvìǔsâ mne, Bog Abragama, Ìsaaka ì Âkava, ì skazaǔ: Â navedaǔ vas ì ǔbačyǔ, što robìcca z vamì ǔ Egìpce. </i>


text:
І сказаў: Я выведу вас ад прыгнёту Егіпецкага ў зямлю Хананэяў, Хэтэяў, Амарэяў, Фэрэзэяў, Гэвэяў і Евусэяў, у зямлю, дзе цячэ малако і мёд. </p><i> Ì skazaǔ: Â vyvedu vas ad prygnëtu Egìpeckaga ǔ zâmlû Hananèâǔ, Hètèâǔ, Amarèâǔ, Fèrèzèâǔ, Gèvèâǔ ì Evusèâǔ, u zâmlû, dze câčè malako ì mëd. </i>


text:
<pb/>І яны паслухаюць голасу твайго, і пойдзеш ты і старэйшыны Ізраілевыя да цара Егіпецкага, і скажаце яму: Госпадзе, Бог Габрэяў, паклікаў нас; дык вось адпусьці нас у пустыню, на тры дні дарогі, каб прынесьці ахвяру Госпаду Богу нашаму. </p><i> Ì âny pasluhaûc′ golasu tvajgo, ì pojdzeš ty ì starèjšyny Ìzraìlevyâ da cara Egìpeckaga, ì skažace âmu: Gospadze, Bog Gabrèâǔ, paklìkaǔ nas; dyk vos′ adpus′cì nas u pustynû, na try dnì darogì, kab prynes′cì ahvâru Gospadu Bogu našamu. </i>


text:
Але Я ведаю, што цар Егіпецкі не дазволіць вам ісьці, калі ня прымусіць яго рукою моцнаю; </p><i> Ale Â vedaû, što car Egìpeckì ne dazvolìc′ vam ìs′cì, kalì nâ prymusìc′ âgo rukoû mocnaû; </i>


text:
і працягну руку Маю і ўражу Егіпет усімі дзівосамі Маімі, якія ўчыню сярод яго; і пасьля таго ён пусьціць вас. </p><i> ì pracâgnu ruku Maû ì ǔražu Egìpet usìmì dzìvosamì Maìmì, âkìâ ǔčynû sârod âgo; ì pas′lâ tago ën pus′cìc′ vas. </i>


text:
<pb/>І дам народу гэтаму літасьць у вачах Егіпцянаў; і калі пойдзеце, дык пойдзеце ня з пустымі рукамі; </p><i> Ì dam narodu gètamu lìtas′c′ u vačah Egìpcânaǔ; ì kalì pojdzece, dyk pojdzece nâ z pustymì rukamì; </i>


text:
кожная жанчына выпрасіць у суседкі сваёй і ў той, што жыве ў доме ў яе, рэчаў срэбраных і рэчаў залатых і вопраткі, і вы адзеньце ў іх сыноў вашых і дочак вашых і спустошыце Егіпет. </p><i> kožnaâ žančyna vyprasìc′ u susedkì svaëj ì ǔ toj, što žyve ǔ dome ǔ âe, rèčaǔ srèbranyh ì rèčaǔ zalatyh ì vopratkì, ì vy adzen′ce ǔ ìh synoǔ vašyh ì dočak vašyh ì spustošyce Egìpet. </i>


text:
<pb/>І адказваў Майсей і сказаў: а калі яны не павераць мне і не паслухаюцца голасу майго і скажуць: не зьявіўся табе Гасподзь? </p><i> Ì adkazvaǔ Majsej ì skazaǔ: a kalì âny ne paverac′ mne ì ne pasluhaûcca golasu majgo ì skažuc′: ne z′âvìǔsâ tabe Gaspodz′? </i>


text:
І сказаў яму Гасподзь: што гэта ў руцэ ў цябе? Ён адказваў: посах. </p><i> Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: što gèta ǔ rucè ǔ câbe? Ën adkazvaǔ: posah. </i>


text:
Гасподзь сказаў: кінь яго на зямлю. Ён кінуў яго на зямлю, і ператварыў посах у зьмея, і Майсей уцяка: ад яго. </p><i> Gaspodz′ skazaǔ: kìn′ âgo na zâmlû. Ën kìnuǔ âgo na zâmlû, ì peratvaryǔ posah u z′meâ, ì Majsej ucâka: ad âgo. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею: працягні руку тваю і вазьмі яго: і ён зрабіўся посахам у руцэ ягонай. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû: pracâgnì ruku tvaû ì vaz′mì âgo: ì ën zrabìǔsâ posaham u rucè âgonaj. </i>


text:
Гэта ўсё на тое, каб паверылі, што зьявіўся табе Гасподзь, Бог бацькоў іхніх, Бог Абрагамаў, Бог Ісаакаў і Бог Якаваў. </p><i> Gèta ǔsë na toe, kab paverylì, što z′âvìǔsâ tabe Gaspodz′, Bog bac′koǔ ìhnìh, Bog Abragamaǔ, Bog Ìsaakaǔ ì Bog Âkavaǔ. </i>


text:
<pb/>Яшчэ сказаў яму Гасподзь: пакладзі руку тваю сабе запазуху. І ён паклаў руку сваю сабе запазуху, выняў яе, і вось рука ў яго пабялела ад праказы, як сьнег. </p><i> Âščè skazaǔ âmu Gaspodz′: pakladzì ruku tvaû sabe zapazuhu. Ì ën paklaǔ ruku svaû sabe zapazuhu, vynâǔ âe, ì vos′ ruka ǔ âgo pabâlela ad prakazy, âk s′neg. </i>


text:
Сказаў: пакладзі зноў руку тваю сабе запазуху. І ён паклаў руку сваю сабе запазуху; і выняў яе з-за пазухі сваёй, і вось, яна зноў зрабілася такая самая, як цела яго. </p><i> Skazaǔ: pakladzì znoǔ ruku tvaû sabe zapazuhu. Ì ën paklaǔ ruku svaû sabe zapazuhu; ì vynâǔ âe z-za pazuhì svaëj, ì vos′, âna znoǔ zrabìlasâ takaâ samaâ, âk cela âgo. </i>


text:
Калі яны не павераць табе і не паслухаюцца голасу першай азнакі, дык павераць голасу азнакі другой; </p><i> Kalì âny ne paverac′ tabe ì ne pasluhaûcca golasu peršaj aznakì, dyk paverac′ golasu aznakì drugoj; </i>


text:
калі ж не павераць і гэтым дзьвюм азнакам і не паслухаюцца голасу твайго, дык вазьмі вады з ракі і вылі на сухое; і вада, узятая з ракі, зробіцца крывёю на сушы. </p><i> kalì ž ne paverac′ ì gètym dz′vûm aznakam ì ne pasluhaûcca golasu tvajgo, dyk vaz′mì vady z rakì ì vylì na suhoe; ì vada, uzâtaâ z rakì, zrobìcca kryvëû na sušy. </i>


text:
<pb/>І сказаў Майсей Госпаду: о, Госпадзе! чалавек я не гаваркі, і такі самы быў і ўчора і заўчора, і калі Ты пачаў гаварыць з рабом Тваім: я цяжка гавару і гаркавы. </p><i> Ì skazaǔ Majsej Gospadu: o, Gospadze! čalavek â ne gavarkì, ì takì samy byǔ ì ǔčora ì zaǔčora, ì kalì Ty pačaǔ gavaryc′ z rabom Tvaìm: â câžka gavaru ì garkavy. </i>


text:
<pb/>Гасподзь сказаў: хто даў вусны чалавеку? хто робіць нямым, альбо глухім, альбо відушчым, альбо сьляпым? ці ня Я Гасподзь? </p><i> Gaspodz′ skazaǔ: hto daǔ vusny čalaveku? hto robìc′ nâmym, al′bo gluhìm, al′bo vìduščym, al′bo s′lâpym? cì nâ Â Gaspodz′? </i>


text:
дык вось ідзі, і Я буду пры вуснах тваіх, і навучу цябе, што табе гаварыць. </p><i> dyk vos′ ìdzì, ì Â budu pry vusnah tvaìh, ì navuču câbe, što tabe gavaryc′. </i>


text:
<pb/>Сказаў: Госпадзе! пашлі іншага, каго можаш паслаць. </p><i> Skazaǔ: Gospadze! pašlì ìnšaga, kago možaš paslac′. </i>


text:
<pb/>І загарэўся гнеў Гасподні на Майсея, і Ён сказаў: хіба няма ў цябе Аарона брата, Лявіцяніна? Я ведаю, што ён можа гаварыць, і вось, ён выйдзе насустрач табе і, убачыўшы цябе, зарадуецца ў сэрцы сваім; </p><i> Ì zagarèǔsâ gneǔ Gaspodnì na Majseâ, ì Ën skazaǔ: hìba nâma ǔ câbe Aarona brata, Lâvìcânìna? Â vedaû, što ën moža gavaryc′, ì vos′, ën vyjdze nasustrač tabe ì, ubačyǔšy câbe, zaraduecca ǔ sèrcy svaìm; </i>


text:
<pb/>ты будзеш яму гаварыць і ўкладваць словы ў вусны ягоныя, а Я буду пры вуснах тваіх і пры вуснах ягоных і буду вучыць вас, што вам рабіць; </p><i> ty budzeš âmu gavaryc′ ì ǔkladvac′ slovy ǔ vusny âgonyâ, a Â budu pry vusnah tvaìh ì pry vusnah âgonyh ì budu vučyc′ vas, što vam rabìc′; </i>


text:
і будзе гаварыць ён замест цябе да народу; дык вось, ён будзе тваімі вуснамі, і ты будзеш яму замест Бога: </p><i> ì budze gavaryc′ ën zamest câbe da narodu; dyk vos′, ën budze tvaìmì vusnamì, ì ty budzeš âmu zamest Boga: </i>


text:
і посах гэты вазьмі ў руку тваю; ім ты будзеш тварыць азнакі. </p><i> ì posah gèty vaz′mì ǔ ruku tvaû; ìm ty budzeš tvaryc′ aznakì. </i>


text:
І пайшоў Майсей, і вярнуўся да Ётора, цесьця свайго, і сказаў яму: пайду я, і вярнуся да братоў маіх, якія ў Егіпце, і пагляджу, ці жывыя яны яшчэ? І сказаў Ётор Майсею: ідзі зь мірам. </p><i> Ì pajšoǔ Majsej, ì vârnuǔsâ da Ëtora, ces′câ svajgo, ì skazaǔ âmu: pajdu â, ì vârnusâ da bratoǔ maìh, âkìâ ǔ Egìpce, ì paglâdžu, cì žyvyâ âny âščè? Ì skazaǔ Ëtor Majseû: ìdzì z′ mìram. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею ў зямлі Мадыямскай: ідзі, вярніся ў Егіпет, бо памерлі ўсе, хто шукаў душы тваёй. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû ǔ zâmlì Madyâmskaj: ìdzì, vârnìsâ ǔ Egìpet, bo pamerlì ǔse, hto šukaǔ dušy tvaëj. </i>


text:
І ўзяў Майсей жонку сваю і сыноў сваіх, пасадзіў іх на асла і выправіўся ў зямлю Егіпецкую. І посах Божы Майсей узяў у руку сваю. </p><i> Ì ǔzâǔ Majsej žonku svaû ì synoǔ svaìh, pasadzìǔ ìh na asla ì vypravìǔsâ ǔ zâmlû Egìpeckuû. Ì posah Božy Majsej uzâǔ u ruku svaû. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею: калі пойдзеш і вернешся ў Егіпет, глядзі, усе цуды, якія Я даручыў табе, зрабі перад абліччам фараона; а Я зраблю і ачарсьцьвее сэрца ягонае, і ён не адпусьціць народу. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû: kalì pojdzeš ì vernešsâ ǔ Egìpet, glâdzì, use cudy, âkìâ Â daručyǔ tabe, zrabì perad ablìččam faraona; a Â zrablû ì ačars′c′vee sèrca âgonae, ì ën ne adpus′cìc′ narodu. </i>


text:
І скажы фараону: так кажа Гасподзь: Ізраіль ёсьць сын Мой, першынец Мой; </p><i> Ì skažy faraonu: tak kaža Gaspodz′: Ìzraìl′ ës′c′ syn Moj, peršynec Moj; </i>


text:
Я кажу табе: адпусьці сына Майго, каб ён учыніў Мне служэньне; а калі ня пусьціш яго, дык вось, Я забэю сына твайго, першынца твайго. </p><i> Â kažu tabe: adpus′cì syna Majgo, kab ën učynìǔ Mne služèn′ne; a kalì nâ pus′cìš âgo, dyk vos′, Â zabèû syna tvajgo, peršynca tvajgo. </i>


text:
<pb/>Па дарозе на начлезе здарылася, што сустрэў яго Гасподзь і хацеў усьмерціць яго. </p><i> Pa daroze na načleze zdarylasâ, što sustrèǔ âgo Gaspodz′ ì haceǔ us′mercìc′ âgo. </i>


text:
Тады Сэпфора, узяўшы каменны нож, абрэзала крайнюю плоць сыну свайму і, кінуўшы да ног ягоных, сказала: ты жаніх крыві ў мяне. </p><i> Tady Sèpfora, uzâǔšy kamenny nož, abrèzala krajnûû ploc′ synu svajmu ì, kìnuǔšy da nog âgonyh, skazala: ty žanìh kryvì ǔ mâne. </i>


text:
І адышоў ад яго Гасподзь. Тады сказала яна: жаніх крыві - па абразаньні. </p><i> Ì adyšoǔ ad âgo Gaspodz′. Tady skazala âna: žanìh kryvì - pa abrazan′nì. </i>


text:
<pb/>І Гасподзь сказаў Аарону: ідзі напярэймы Майсею ў пустыню. І ён пайшоў, і сустрэўся зь ім на гары Божай, і пацалаваў яго. </p><i> Ì Gaspodz′ skazaǔ Aaronu: ìdzì napârèjmy Majseû ǔ pustynû. Ì ën pajšoǔ, ì sustrèǔsâ z′ ìm na gary Božaj, ì pacalavaǔ âgo. </i>


text:
І пераказаў Майсей Аарону ўсе словы Госпада, Які яго паслаў, і ўсе азнакі, якія ён наказаў. </p><i> Ì perakazaǔ Majsej Aaronu ǔse slovy Gospada, Âkì âgo paslaǔ, ì ǔse aznakì, âkìâ ën nakazaǔ. </i>


text:
І пайшоў Майсей з Ааронам, і сабралі яны ўсіх старэйшынаў сыноў Ізраілевых, </p><i> Ì pajšoǔ Majsej z Aaronam, ì sabralì âny ǔsìh starèjšynaǔ synoǔ Ìzraìlevyh, </i>


text:
і пераказаў Аарон усе словы, якія гаварыў Гасподзь Майсею, і зрабіў Майсей азнакі на вачах у народа, </p><i> ì perakazaǔ Aaron use slovy, âkìâ gavaryǔ Gaspodz′ Majseû, ì zrabìǔ Majsej aznakì na vačah u naroda, </i>


text:
і паверыў народ; і пачулі, што Гасподзь наведаў сыноў Ізраілевых і ўбачыў пакуты іхнія, і схіліліся яны і пакланіліся. </p><i> ì paveryǔ narod; ì pačulì, što Gaspodz′ navedaǔ synoǔ Ìzraìlevyh ì ǔbačyǔ pakuty ìhnìâ, ì shìlìlìsâ âny ì paklanìlìsâ. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага Майсей і Аарон прыйшлі да фараона і сказалі: так кажа Гасподзь: адпусьці народ Мой, каб ён учыніў Мне сьвята ў пустыні. </p><i> Pas′lâ gètaga Majsej ì Aaron pryjšlì da faraona ì skazalì: tak kaža Gaspodz′: adpus′cì narod Moj, kab ën učynìǔ Mne s′vâta ǔ pustynì. </i>


text:
Але фараон сказаў: хто такі Гасподзь, каб я паслухаўся голасу Ягонага і адпусьціў Ізраіля? я ня ведаю Госпада і Ізраіля не адпушчу. </p><i> Ale faraon skazaǔ: hto takì Gaspodz′, kab â pasluhaǔsâ golasu Âgonaga ì adpus′cìǔ Ìzraìlâ? â nâ vedaû Gospada ì Ìzraìlâ ne adpušču. </i>


text:
Яны сказалі: Бог Габрэяў заклікаў нас; адпусьці нас у пустыню на тры дні дарогі прынесьці ахвяру Госпаду, Богу нашаму, каб Ён не пакараў нас пошасьцю, альбо мячом. </p><i> Âny skazalì: Bog Gabrèâǔ zaklìkaǔ nas; adpus′cì nas u pustynû na try dnì darogì prynes′cì ahvâru Gospadu, Bogu našamu, kab Ën ne pakaraǔ nas pošas′cû, al′bo mâčom. </i>


text:
І сказаў ім цар Егіпецкі: навошта вы, Майсей і Аарон, ухіляеце народ ад справаў ягоных? ідзеце да сваёй працы. </p><i> Ì skazaǔ ìm car Egìpeckì: navošta vy, Majsej ì Aaron, uhìlâece narod ad spravaǔ âgonyh? ìdzece da svaëj pracy. </i>


text:
І сказаў фараон: вось, народ у зямлі гэтай шматлікі, і вы ўхіляеце яго ад працы ягонай. </p><i> Ì skazaǔ faraon: vos′, narod u zâmlì gètaj šmatlìkì, ì vy ǔhìlâece âgo ad pracy âgonaj. </i>


text:
<pb/>І таго ж самага дня фараон даў загад прыстаўнікам над народам і наглядчыкам, кажучы: </p><i> Ì tago ž samaga dnâ faraon daǔ zagad prystaǔnìkam nad narodam ì naglâdčykam, kažučy: </i>


text:
не давайце наперад народу саломы, каб рабіць цэглу, як учора і заўчора: хай яны самыя ходзяць і зьбіраюць сабе салому; </p><i> ne davajce naperad narodu salomy, kab rabìc′ cèglu, âk učora ì zaǔčora: haj âny samyâ hodzâc′ ì z′bìraûc′ sabe salomu; </i>


text:
а цэглы накладзеце на іх тую ж самую зададзеную норму, якую яны рабілі ўчора і заўчора, і не зьмяншайце; яны гультаі, таму і крычаць: хадзем, прынясем ахвяру Богу нашаму; </p><i> a cègly nakladzece na ìh tuû ž samuû zadadzenuû normu, âkuû âny rabìlì ǔčora ì zaǔčora, ì ne z′mânšajce; âny gul′taì, tamu ì kryčac′: hadzem, prynâsem ahvâru Bogu našamu; </i>


text:
даць ім болей працы, каб яны працавалі і не займаліся пустымі размовамі. </p><i> dac′ ìm bolej pracy, kab âny pracavalì ì ne zajmalìsâ pustymì razmovamì. </i>


text:
<pb/>І выйшлі прыстаўнікі народу і наглядчыкі ягоныя і сказалі народу: так кажа фараон: не даю вам саломы; </p><i> Ì vyjšlì prystaǔnìkì narodu ì naglâdčykì âgonyâ ì skazalì narodu: tak kaža faraon: ne daû vam salomy; </i>


text:
самі ідзеце, бярэце сабе салому, дзе знойдзеце; а ад працы вашай нічога не зьмяншаецца. </p><i> samì ìdzece, bârèce sabe salomu, dze znojdzece; a ad pracy vašaj nìčoga ne z′mânšaecca. </i>


text:
І расьсеяўся народ па ўсёй зямлі Егіпецкай зьбіраць жніво замест саломы. </p><i> Ì ras′seâǔsâ narod pa ǔsëj zâmlì Egìpeckaj z′bìrac′ žnìvo zamest salomy. </i>


text:
А прыстаўнікі пануквалі, кажучы: выконвайце працу сваю кожны дзень, як і тады, калі была ў вас салома. </p><i> A prystaǔnìkì panukvalì, kažučy: vykonvajce pracu svaû kožny dzen′, âk ì tady, kalì byla ǔ vas saloma. </i>


text:
А наглядчыкі з сыноў Ізраілевых, якіх паставілі над імі прыстаўнікі фараонавыя, білі, кажучы: чаму вы ўчора і сёньня ня робіце зададзенай вам нормы цэглы, як было дагэтуль? </p><i> A naglâdčykì z synoǔ Ìzraìlevyh, âkìh pastavìlì nad ìmì prystaǔnìkì faraonavyâ, bìlì, kažučy: čamu vy ǔčora ì sën′nâ nâ robìce zadadzenaj vam normy cègly, âk bylo dagètul′? </i>


text:
<pb/>І прыйшлі наглядчыкі сыноў Ізраілевых і залямантавалі фараону, кажучы: навошта ты так робіш з рабамі тваімі? </p><i> Ì pryjšlì naglâdčykì synoǔ Ìzraìlevyh ì zalâmantavalì faraonu, kažučy: navošta ty tak robìš z rabamì tvaìmì? </i>


text:
саломы не даюць рабам тваім, а цэглу, кажуць нам, рабеце. І вось, рабоў тваіх бэюць. Грэх народу твайму! </p><i> salomy ne daûc′ rabam tvaìm, a cèglu, kažuc′ nam, rabece. Ì vos′, raboǔ tvaìh bèûc′. Grèh narodu tvajmu! </i>


text:
<pb/>Але ён сказаў: гультаі вы, гультаі, таму і кажаце: хадзем, прынясем ахвяру Госпаду. </p><i> Ale ën skazaǔ: gul′taì vy, gul′taì, tamu ì kažace: hadzem, prynâsem ahvâru Gospadu. </i>


text:
Ідзеце ж, працуйце; саломы не дадуць вам, а належную колькасьць цэглы давайце. </p><i> Ìdzece ž, pracujce; salomy ne daduc′ vam, a naležnuû kol′kas′c′ cègly davajce. </i>


text:
І ўбачылі наглядчыкі сыноў Ізраілевых бяду сваю ў словах: не зьмяншайце нормы цэглы, што на кожны дзень. </p><i> Ì ǔbačylì naglâdčykì synoǔ Ìzraìlevyh bâdu svaû ǔ slovah: ne z′mânšajce normy cègly, što na kožny dzen′. </i>


text:
<pb/>І калі яны выйшлі ад фараона, дык сустрэліся з Майсеем і Ааронам, якія стаялі, чакаючы іх, </p><i> Ì kalì âny vyjšlì ad faraona, dyk sustrèlìsâ z Majseem ì Aaronam, âkìâ staâlì, čakaûčy ìh, </i>


text:
і сказалі ім: хай бачыць і судзіць вас Гасподзь за тое, што вы зрабілі нас ненавісьнікамі ў вачах фараонавых і рабоў ягоных і далі ім меч у рукі, каб забіць нас. </p><i> ì skazalì ìm: haj bačyc′ ì sudzìc′ vas Gaspodz′ za toe, što vy zrabìlì nas nenavìs′nìkamì ǔ vačah faraonavyh ì raboǔ âgonyh ì dalì ìm meč u rukì, kab zabìc′ nas. </i>


text:
І зьвярнуўся Майсей да Госпада і сказаў: Госпадзе! навошта Ты паддаеш народ гэты такому бедству, навошта паслаў мяне? </p><i> Ì z′vârnuǔsâ Majsej da Gospada ì skazaǔ: Gospadze! navošta Ty paddaeš narod gèty takomu bedstvu, navošta paslaǔ mâne? </i>


text:
бо з таго часу, як я прыйшоў да фараона і пачаў гаварыць ад імя Твайго, ён пачаў горш абыходзіцца з народам гэтым; вызвалі ж, - Ты ня вызваліў народу Твайго. </p><i> bo z tago času, âk â pryjšoǔ da faraona ì pačaǔ gavaryc′ ad ìmâ Tvajgo, ën pačaǔ gorš abyhodzìcca z narodam gètym; vyzvalì ž, - Ty nâ vyzvalìǔ narodu Tvajgo. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею: цяпер убачыш ты, што Я зраблю з фараонам: дзеяньнем рукі моцнай ён адпусьціць іх; дзеяньнем рукі моцнай нават прагоніць іх зь зямлі сваёй. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû: câper ubačyš ty, što Â zrablû z faraonam: dzeân′nem rukì mocnaj ën adpus′cìc′ ìh; dzeân′nem rukì mocnaj navat pragonìc′ ìh z′ zâmlì svaëj. </i>


text:
<pb/>І маўляў Бог Майсею і сказаў яму: Я Гасподзь. </p><i> Ì maǔlâǔ Bog Majseû ì skazaǔ âmu: Â Gaspodz′. </i>


text:
Яўляўся Я Абрагаму, Ісааку і Якаву зь імем "Бог Усемагутны"; а зь імем Маім "Гасподзь" не адкрыўся ім; </p><i> Âǔlâǔsâ Â Abragamu, Ìsaaku ì Âkavu z′ ìmem "Bog Usemagutny"; a z′ ìmem Maìm "Gaspodz′" ne adkryǔsâ ìm; </i>


text:
і Я паклаў заруку Маю зь імі, каб даць ім зямлю Ханаанскую, зямлю вандраваньня іхняга, у якой яны вандравалі. </p><i> ì Â paklaǔ zaruku Maû z′ ìmì, kab dac′ ìm zâmlû Hanaanskuû, zâmlû vandravan′nâ ìhnâga, u âkoj âny vandravalì. </i>


text:
І Я пачуў стогны сыноў Ізраілевых пра тое, што Егіпцяне трымаюць іх у няволі, і ўспомніў заруку Маю. </p><i> Ì Â pačuǔ stogny synoǔ Ìzraìlevyh pra toe, što Egìpcâne trymaûc′ ìh u nâvolì, ì ǔspomnìǔ zaruku Maû. </i>


text:
Дык вось, скажы сынам Ізраілевым: Я Гасподзь, і выведу вас з-пад ярма Егіпцянаў, і выбаўлю вас зь няволі іхняй, і выратую вас рукою працягнутаю і судамі вялікімі; </p><i> Dyk vos′, skažy synam Ìzraìlevym: Â Gaspodz′, ì vyvedu vas z-pad ârma Egìpcânaǔ, ì vybaǔlû vas z′ nâvolì ìhnâj, ì vyratuû vas rukoû pracâgnutaû ì sudamì vâlìkìmì; </i>


text:
і прыму вас Сабе ў народ і буду вам Богам, і вы ўведаеце, што Я Гасподзь, Бог ваш, Які вывеў вас з-пад ярма Егіпецкага: </p><i> ì prymu vas Sabe ǔ narod ì budu vam Bogam, ì vy ǔvedaece, što Â Gaspodz′, Bog vaš, Âkì vyveǔ vas z-pad ârma Egìpeckaga: </i>


text:
і выведу вас у тую зямлю, якую Я, падняўшы руку Маю, прысягаўся даць яе Абрагаму, Ісааку, і Якаву, і дам вам яе ў спадчыну. Я Гасподзь. </p><i> ì vyvedu vas u tuû zâmlû, âkuû Â, padnâǔšy ruku Maû, prysâgaǔsâ dac′ âe Abragamu, Ìsaaku, ì Âkavu, ì dam vam âe ǔ spadčynu. Â Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>Майсей пераказаў гэта сынам Ізраілевым: але яны не паслухаліся Майсея з маладушнасьці і цяжкасьці працы. </p><i> Majsej perakazaǔ gèta synam Ìzraìlevym: ale âny ne pasluhalìsâ Majseâ z maladušnas′cì ì câžkas′cì pracy. </i>


text:
увайдзі, скажы фараону, цару Егіпецкаму, каб ён адпусьціў сыноў Ізраілевых зь зямлі сваёй. </p><i> uvajdzì, skažy faraonu, caru Egìpeckamu, kab ën adpus′cìǔ synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì svaëj. </i>


text:
І сказаў Майсей перад Госпадам, кажучы: вось, сыны Ізраілевыя ня слухаюцца мяне; як жа паслухаецца мяне фараон? а я не красамоўны. </p><i> Ì skazaǔ Majsej perad Gospadam, kažučy: vos′, syny Ìzraìlevyâ nâ sluhaûcca mâne; âk ža pasluhaecca mâne faraon? a â ne krasamoǔny. </i>


text:
<pb/>І маўляў Гасподзь Майсею і Аарону, і даваў ім загады сынам Ізраілевым і фараону, цару Егіпецкаму, каб вывесьці сыноў Ізраілевых зь зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì maǔlâǔ Gaspodz′ Majseû ì Aaronu, ì davaǔ ìm zagady synam Ìzraìlevym ì faraonu, caru Egìpeckamu, kab vyves′cì synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
Вось правадыры іх пакаленьняў: сыны Рувіма, першынца Ізраілевага: Ханох і Фалу, Хецрон і Храмі: гэта сямействы Рувімавыя. </p><i> Vos′ pravadyry ìh pakalen′nâǔ: syny Ruvìma, peršynca Ìzraìlevaga: Hanoh ì Falu, Hecron ì Hramì: gèta sâmejstvy Ruvìmavyâ. </i>


text:
<pb/>Сыны Сымона: Емуіл і Ямін, і Агад і Яхін, і Цахар і Саўл, сын Хананэйкі; гэта сямейства Сымонава. </p><i> Syny Symona: Emuìl ì Âmìn, ì Agad ì Âhìn, ì Cahar ì Saǔl, syn Hananèjkì; gèta sâmejstva Symonava. </i>


text:
<pb/>Вось імёны сыноў Лявія паводле родаў іх: Гірсон, І Кааф, І Мэрары. А гадоў жыцьця Лявія было сто трыццаць сем. </p><i> Vos′ ìmëny synoǔ Lâvìâ pavodle rodaǔ ìh: Gìrson, Ì Kaaf, Ì Mèrary. A gadoǔ žyc′câ Lâvìâ bylo sto tryccac′ sem. </i>


text:
<pb/>Сыны Гірсона: Ліўні і Шымэі зь сямействамі іхнімі. </p><i> Syny Gìrsona: Lìǔnì ì Šymèì z′ sâmejstvamì ìhnìmì. </i>


text:
<pb/>Сыны Каафавыя: Амрам і Іцгар, і Хэўрон і Узііл. А гадоў жыцьця Каафа было сто трыццаць тры гады. </p><i> Syny Kaafavyâ: Amram ì Ìcgar, ì Hèǔron ì Uzììl. A gadoǔ žyc′câ Kaafa bylo sto tryccac′ try gady. </i>


text:
<pb/>Сыны Мэрары: Махлі і Мушы. Гэта сямействы Лявія паводле родаў іхніх. </p><i> Syny Mèrary: Mahlì ì Mušy. Gèta sâmejstvy Lâvìâ pavodle rodaǔ ìhnìh. </i>


text:
<pb/>Амрам узяў Ёхавэду, цётку сваю, сабе за жонку, і яна нарадзіла яму Аарона і Майсея. А гадоў жыцьця Амрама было сто трыццаць сем. </p><i> Amram uzâǔ Ëhavèdu, cëtku svaû, sabe za žonku, ì âna naradzìla âmu Aarona ì Majseâ. A gadoǔ žyc′câ Amrama bylo sto tryccac′ sem. </i>


text:
<pb/>Аарон узяў сабе за жонку Елісавету, дачку Амінадававу, сястру Наасонаву, і яна нарадзіла яму Надава і Авіуда, Элеазара і Ітамара. </p><i> Aaron uzâǔ sabe za žonku Elìsavetu, dačku Amìnadavavu, sâstru Naasonavu, ì âna naradzìla âmu Nadava ì Avìuda, Èleazara ì Ìtamara. </i>


text:
<pb/>Сыны Карэя: Асір, Элкана і Авіясаф: гэта сямействы Карэевыя. </p><i> Syny Karèâ: Asìr, Èlkana ì Avìâsaf: gèta sâmejstvy Karèevyâ. </i>


text:
<pb/>Элеазхар, сын Ааронаў, узяў сабе за жонку адну з дочак Футыілавых, і яна нарадзіла яму Фінээса. Вось правадыры пакаленьняў лявіцкіх паводле сямействаў іхніх. </p><i> Èleazhar, syn Aaronaǔ, uzâǔ sabe za žonku adnu z dočak Futyìlavyh, ì âna naradzìla âmu Fìnèèsa. Vos′ pravadyry pakalen′nâǔ lâvìckìh pavodle sâmejstvaǔ ìhnìh. </i>


text:
<pb/>Аарон і Майсей, гэта - тыя, каму сказаў Гасподзь: выведзіце сыноў Ізраілевых зь зямлі Егіпецкай паводле рушэньняў іхніх. </p><i> Aaron ì Majsej, gèta - tyâ, kamu skazaǔ Gaspodz′: vyvedzìce synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì Egìpeckaj pavodle rušèn′nâǔ ìhnìh. </i>


text:
Яны ж і казалі фараону, цару Егіпецкаму, каб вывесьці сыноў Ізраілевых зь Егіпта; гэта Майсей і Аарон. </p><i> Âny ž ì kazalì faraonu, caru Egìpeckamu, kab vyves′cì synoǔ Ìzraìlevyh z′ Egìpta; gèta Majsej ì Aaron. </i>


text:
Дык вось, у той час, калі Гасподзь казаў Майсею ў зямлі Егіпецкай, </p><i> Dyk vos′, u toj čas, kalì Gaspodz′ kazaǔ Majseû ǔ zâmlì Egìpeckaj, </i>


text:
Гасподзь сказаў Майсею, кажучы: Я Гасподзь! скажы фараону, цару Егіпецкаму, усё, што Я кажу табе. </p><i> Gaspodz′ skazaǔ Majseû, kažučy: Â Gaspodz′! skažy faraonu, caru Egìpeckamu, usë, što Â kažu tabe. </i>


text:
А Майсей сказаў перад Госпадам: вось, я не красамоўны: як жа паслухаецца мяне фараон? </p><i> A Majsej skazaǔ perad Gospadam: vos′, â ne krasamoǔny: âk ža pasluhaecca mâne faraon? </i>


text:
Але Гасподзь сказаў Майсею: глядзі, Я паставіў цябе Богам фараону; а Аарон, брат твой, будзе тваім прарокам: </p><i> Ale Gaspodz′ skazaǔ Majseû: glâdzì, Â pastavìǔ câbe Bogam faraonu; a Aaron, brat tvoj, budze tvaìm prarokam: </i>


text:
ты будзеш гаварыць усё, што Я загадаю табе, а Аарон, брат твой, будзе гаварыць фараону, каб ён адпусьціў сыноў Ізраілевых зь зямлі сваёй; </p><i> ty budzeš gavaryc′ usë, što Â zagadaû tabe, a Aaron, brat tvoj, budze gavaryc′ faraonu, kab ën adpus′cìǔ synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì svaëj; </i>


text:
але Я зраблю і ачарсьцьвее сэрца фараонавае і акажу мноства азнакаў Маіх і цудаў Маіх у зямлі Егіпецкай; </p><i> ale Â zrablû ì ačars′c′vee sèrca faraonavae ì akažu mnostva aznakaǔ Maìh ì cudaǔ Maìh u zâmlì Egìpeckaj; </i>


text:
фараон не паслухаецца вас, і Я накладу руку Маю на Егіпет і выведу войска Маё, народ Мой, сыноў Ізраілевых, зь зямлі Егіпецкай - судамі вялікімі; </p><i> faraon ne pasluhaecca vas, ì Â nakladu ruku Maû na Egìpet ì vyvedu vojska Maë, narod Moj, synoǔ Ìzraìlevyh, z′ zâmlì Egìpeckaj - sudamì vâlìkìmì; </i>


text:
тады ўведаюць Егіпцяне, што Я Гасподзь, калі працягну руку Маю на Егіпет і выведу сыноў Ізраілевых з асяродзьдзя іхняга. </p><i> tady ǔvedaûc′ Egìpcâne, što Â Gaspodz′, kalì pracâgnu ruku Maû na Egìpet ì vyvedu synoǔ Ìzraìlevyh z asârodz′dzâ ìhnâga. </i>


text:
<pb/>І зрабілі Майсей і Аарон: як загадаў ім Гасподзь, так яны і зрабілі. </p><i> Ì zrabìlì Majsej ì Aaron: âk zagadaǔ ìm Gaspodz′, tak âny ì zrabìlì. </i>


text:
Майсею было восемдзесят, а Аарону восемдзесят тры гады, калі пачалі гаварыць яны фараону. </p><i> Majseû bylo vosemdzesât, a Aaronu vosemdzesât try gady, kalì pačalì gavaryc′ âny faraonu. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Майсею і Аарону, кажучы: </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû ì Aaronu, kažučy: </i>


text:
калі фараон скажа вам: зрабеце цуд, дык ты скажы Аарону: вазьмі посах твой і кінь перад фараонам, - ён зробіцца зьмеем. </p><i> kalì faraon skaža vam: zrabece cud, dyk ty skažy Aaronu: vaz′mì posah tvoj ì kìn′ perad faraonam, - ën zrobìcca z′meem. </i>


text:
Майсей і Аарон прыйшлі да фараона і зрабілі так, як сказаў ім Гасподзь. І кінуў Аарон посах свой перад фараонам і перад рабамі ягонымі, і ён зрабіўся зьмеем. </p><i> Majsej ì Aaron pryjšlì da faraona ì zrabìlì tak, âk skazaǔ ìm Gaspodz′. Ì kìnuǔ Aaron posah svoj perad faraonam ì perad rabamì âgonymì, ì ën zrabìǔsâ z′meem. </i>


text:
І паклікаў фараон мудрацоў і чарадзеяў; і гэтыя магі зрабілі тое самае сваімі чарамі: </p><i> Ì paklìkaǔ faraon mudracoǔ ì čaradzeâǔ; ì gètyâ magì zrabìlì toe samae svaìmì čaramì: </i>


text:
кожны зь іх кінуў свой посах, і яны зрабіліся зьмеямі; але посах Ааронаў праглынуў іхнія посахі. </p><i> kožny z′ ìh kìnuǔ svoj posah, ì âny zrabìlìsâ z′meâmì; ale posah Aaronaǔ praglynuǔ ìhnìâ posahì. </i>


text:
Сэрца фараонава ачарсьцьвела, і ён не паслухаўся іх, як і казаў Гасподзь. </p><i> Sèrca faraonava ačars′c′vela, ì ën ne pasluhaǔsâ ìh, âk ì kazaǔ Gaspodz′. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею: зацялося сэрца фараонавае: ён ня хоча адпусьціць народ. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû: zacâlosâ sèrca faraonavae: ën nâ hoča adpus′cìc′ narod. </i>


text:
Ідзі да фараона заўтра, вось, ён выйдзе да вады, ты стань на дарозе ў яго, на беразе ракі, і посах, які ператвараецца ў зьмея, вазьмі ў руку тваю, </p><i> Ìdzì da faraona zaǔtra, vos′, ën vyjdze da vady, ty stan′ na daroze ǔ âgo, na beraze rakì, ì posah, âkì peratvaraecca ǔ z′meâ, vaz′mì ǔ ruku tvaû, </i>


text:
і скажы яму: Гасподзь, Бог Габрэяў, паслаў мяне сказаць табе: адпусьці народ Мой, каб ён учыніў Мне служэньне ў пустыні: але вось, ты дагэтуль не паслухаўся. </p><i> ì skažy âmu: Gaspodz′, Bog Gabrèâǔ, paslaǔ mâne skazac′ tabe: adpus′cì narod Moj, kab ën učynìǔ Mne služèn′ne ǔ pustynì: ale vos′, ty dagètul′ ne pasluhaǔsâ. </i>


text:
Так кажа Гасподзь: з гэтага ўведаеш, што Я Гасподзь: вось гэтым посахам, які ў руцэ маёй, я ўдару па вадзе, якая ў рацэ, і яна ператворыцца ў кроў, </p><i> Tak kaža Gaspodz′: z gètaga ǔvedaeš, što Â Gaspodz′: vos′ gètym posaham, âkì ǔ rucè maëj, â ǔdaru pa vadze, âkaâ ǔ racè, ì âna peratvorycca ǔ kroǔ, </i>


text:
і рыба ў рацэ памрэ, і рака засьмярдзіць, і Егіпцянам агідна будзе піць ваду з ракі. </p><i> ì ryba ǔ racè pamrè, ì raka zas′mârdzìc′, ì Egìpcânam agìdna budze pìc′ vadu z rakì. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Майсею: скажы Аарону: вазьмі посах твой і працягні руку тваю на воды Егіпцянаў: на рэкі іхнія, на патокі іхнія, на азёры іхнія і на ўсякае зьмясьцілішча водаў іхніх, - і ператворацца ў кроў, і будзе кроў па ўсёй зямлі Егіпецкай і ў драўляным і ў каменным посудзе. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Majseû: skažy Aaronu: vaz′mì posah tvoj ì pracâgnì ruku tvaû na vody Egìpcânaǔ: na rèkì ìhnìâ, na patokì ìhnìâ, na azëry ìhnìâ ì na ǔsâkae z′mâs′cìlìšča vodaǔ ìhnìh, - ì peratvoracca ǔ kroǔ, ì budze kroǔ pa ǔsëj zâmlì Egìpeckaj ì ǔ draǔlânym ì ǔ kamennym posudze. </i>


text:
І зрабілі Майсей і Аарон, як сказаў Гасподзь. І падняў посах і ўдарыў па вадзе рачной на вачах у фараона і на вачах у рабоў ягоных, і ўся вада ў рацэ ператварылася ў кроў, </p><i> Ì zrabìlì Majsej ì Aaron, âk skazaǔ Gaspodz′. Ì padnâǔ posah ì ǔdaryǔ pa vadze račnoj na vačah u faraona ì na vačah u raboǔ âgonyh, ì ǔsâ vada ǔ racè peratvarylasâ ǔ kroǔ, </i>


text:
і рыба ў рацэ вымерла, і рака засьмярдзела, і Егіпцяне не маглі піць з ракі; і была кроў на ўсёй зямлі Егіпецкай. </p><i> ì ryba ǔ racè vymerla, ì raka zas′mârdzela, ì Egìpcâne ne maglì pìc′ z rakì; ì byla kroǔ na ǔsëj zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І магі Егіпецкія чарамі сваімі зрабілі тое самае. І зацялося сэрца ў фараона, і не паслухаўся іх, як і казаў Гасподзь. </p><i> Ì magì Egìpeckìâ čaramì svaìmì zrabìlì toe samae. Ì zacâlosâ sèrca ǔ faraona, ì ne pasluhaǔsâ ìh, âk ì kazaǔ Gaspodz′. </i>


