# verses

text:
І спакойна было ў зямлі сорак гадоў. І памёр Гатанііл, сын Кеназаў. </p><i> Ì spakojna bylo ǔ zâmlì sorak gadoǔ. Ì pamër Gatanììl, syn Kenazaǔ. </i>


text:
Сыны Ізраілевыя зноў пачалі ўчыняць ліхое перад вачыма Госпада, і ўмацаваў Гасподзь Эглона, цара Маавіцкага, супроць Ізраільцянаў, за тое, што ўчынялі яны ліхое перад вачыма Госпада. </p><i> Syny Ìzraìlevyâ znoǔ pačalì ǔčynâc′ lìhoe perad vačyma Gospada, ì ǔmacavaǔ Gaspodz′ Èglona, cara Maavìckaga, suproc′ Ìzraìl′cânaǔ, za toe, što ǔčynâlì âny lìhoe perad vačyma Gospada. </i>


text:
Ён сабраў да сябе Аманіцянаў і Амалікіцянаў, і пайшоў і пабіў Ізраільцянаў, і авалодалі яны горадам Пальм. </p><i> Ën sabraǔ da sâbe Amanìcânaǔ ì Amalìkìcânaǔ, ì pajšoǔ ì pabìǔ Ìzraìl′cânaǔ, ì avalodalì âny goradam Pal′m. </i>


text:
І служылі сыны Ізраілевыя Эглону, цару Маавіцкаму, васямнаццаць гадоў. </p><i> Ì služylì syny Ìzraìlevyâ Èglonu, caru Maavìckamu, vasâmnaccac′ gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Тады заенчылі сыны Ізраілевыя да Госпада, і Гасподзь паставіў ім ратаўніка Аода, сына Геры, сына Эмініевага, які быў ляўко. І паслалі сыны Ізраілевыя зь ім дарункі Эглону, цару Маавіцкаму. </p><i> Tady zaenčylì syny Ìzraìlevyâ da Gospada, ì Gaspodz′ pastavìǔ ìm rataǔnìka Aoda, syna Gery, syna Èmìnìevaga, âkì byǔ lâǔko. Ì paslalì syny Ìzraìlevyâ z′ ìm darunkì Èglonu, caru Maavìckamu. </i>


text:
Аод зрабіў сабе меч двусечны, даўжынёю ў локаць, і падперазаў яго пад плашчом сваім да правага сьцягна. </p><i> Aod zrabìǔ sabe meč dvusečny, daǔžynëû ǔ lokac′, ì padperazaǔ âgo pad plaščom svaìm da pravaga s′câgna. </i>


text:
І паднёс дарункі Эглону, цару Маавіцкаму; а Эглон быў чалавек вельмі тоўсты. </p><i> Ì padnës darunkì Èglonu, caru Maavìckamu; a Èglon byǔ čalavek vel′mì toǔsty. </i>


text:
<pb/>Калі паднёс Аод усе дарункі і правёў людзей, якія прынесьлі дарункі, </p><i> Kalì padnës Aod use darunkì ì pravëǔ lûdzej, âkìâ prynes′lì darunkì, </i>


text:
дык сам вярнуўся ад балванаў, якія ў Галгале, і сказаў: у мяне ёсьць таемнае слова табе, цару. Той сказаў: цішэй! І выйшлі ад яго ўсе, што стаялі пры ім. </p><i> dyk sam vârnuǔsâ ad balvanaǔ, âkìâ ǔ Galgale, ì skazaǔ: u mâne ës′c′ taemnae slova tabe, caru. Toj skazaǔ: cìšèj! Ì vyjšlì ad âgo ǔse, što staâlì pry ìm. </i>


text:
Аод падышоў да яго; ён сядзеў у прахалодным пакоі, які быў у яго асобна. І сказаў Аод: у мяне ёсьць да цябе слова Божае. Эглон устаў з крэсла. </p><i> Aod padyšoǔ da âgo; ën sâdzeǔ u prahalodnym pakoì, âkì byǔ u âgo asobna. Ì skazaǔ Aod: u mâne ës′c′ da câbe slova Božae. Èglon ustaǔ z krèsla. </i>


text:
Аод працягнуў левую руку сваю, і ўзяў меч з правага сьцягна свайго, і ўсадзіў яго ў чэрава ягонае, </p><i> Aod pracâgnuǔ levuû ruku svaû, ì ǔzâǔ meč z pravaga s′câgna svajgo, ì ǔsadzìǔ âgo ǔ čèrava âgonae, </i>


text:
так што ўвайшла за вастрыём і тронка, і тлушч закрыў вастрыё; бо Аод ня выняў меча з чэрава ягонага, і ён прайшоў у заднія часткі. </p><i> tak što ǔvajšla za vastryëm ì tronka, ì tlušč zakryǔ vastryë; bo Aod nâ vynâǔ meča z čèrava âgonaga, ì ën prajšoǔ u zadnìâ častkì. </i>


text:
І выйшаў Аод за дзьверы, і зачыніў за сабою дзьверы верхняга пакоя, і замкнуў. </p><i> Ì vyjšaǔ Aod za dz′very, ì začynìǔ za saboû dz′very verhnâga pakoâ, ì zamknuǔ. </i>


text:
<pb/>Калі ён выйшаў, рабы Эглона прыйшлі, і бачаць, вось, дзьверы верхняга пакоя замкнутыя, і кажуць: мабыць, ён дзеля патрэбы ў прахалодным пакоі. </p><i> Kalì ën vyjšaǔ, raby Èglona pryjšlì, ì bačac′, vos′, dz′very verhnâga pakoâ zamknutyâ, ì kažuc′: mabyc′, ën dzelâ patrèby ǔ prahalodnym pakoì. </i>


text:
Чакалі даволі доўга, але бачачы, што ніхто не адчыняе дзьвярэй сьвяцёлкі, узялі клюя і адамкнулі, і вось, гаспадар іхні ляжыць на зямлі мёртвы. </p><i> Čakalì davolì doǔga, ale bačačy, što nìhto ne adčynâe dz′vârèj s′vâcëlkì, uzâlì klûâ ì adamknulì, ì vos′, gaspadar ìhnì lâžyc′ na zâmlì mërtvy. </i>


text:
Пакуль яны здаўмяваліся, Аод тым часам сышоў, прайшоў міма балванаў і ўратаваўся ў Сэіраце. </p><i> Pakul′ âny zdaǔmâvalìsâ, Aod tym časam syšoǔ, prajšoǔ mìma balvanaǔ ì ǔratavaǔsâ ǔ Sèìrace. </i>


text:
<pb/>А прыйшоўшы, затрубіў у трубу на гары Яфрэмавай, і сышлі зь ім сыны Ізраілевыя з гары, і ён ішоў наперадзе іх. </p><i> A pryjšoǔšy, zatrubìǔ u trubu na gary Âfrèmavaj, ì syšlì z′ ìm syny Ìzraìlevyâ z gary, ì ën ìšoǔ naperadze ìh. </i>


text:
І сказаў ім: ідзеце за мною: бо аддаў Гасподзь ворагаў вашых Маавіцянаў у рукі вашыя. І пайшлі за ім, і перахапілі пераправу церазь Ярдан да Маава, і не давалі нікому пераходзіць. </p><i> Ì skazaǔ ìm: ìdzece za mnoû: bo addaǔ Gaspodz′ voragaǔ vašyh Maavìcânaǔ u rukì vašyâ. Ì pajšlì za ìm, ì perahapìlì perapravu ceraz′ Ârdan da Maava, ì ne davalì nìkomu perahodzìc′. </i>


text:
І пабілі ў той час Маавіцянаў каля дзесяці тысяч чалавек, усіх здаровых і дужых, і ніхто ня ўцёк. </p><i> Ì pabìlì ǔ toj čas Maavìcânaǔ kalâ dzesâcì tysâč čalavek, usìh zdarovyh ì dužyh, ì nìhto nâ ǔcëk. </i>


text:
Так упакорыліся ў той дзень Маавіцяне Ізраілю, і было спакойна ў зямлі восемдзесят гадоў. </p><i> Tak upakorylìsâ ǔ toj dzen′ Maavìcâne Ìzraìlû, ì bylo spakojna ǔ zâmlì vosemdzesât gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Пасьля Аода быў Самэгар, сын Анатаў, які шэсьцьсот чалавек Філістымлянаў пабіў валовым ражном; ён таксама ўратаваў Ізраіля. </p><i> Pas′lâ Aoda byǔ Samègar, syn Anataǔ, âkì šès′c′sot čalavek Fìlìstymlânaǔ pabìǔ valovym ražnom; ën taksama ǔratavaǔ Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>Калі памёр Аод, сыны Ізраілевыя пачалі зноў учыняць ліхое перад вачыма Госпада. </p><i> Kalì pamër Aod, syny Ìzraìlevyâ pačalì znoǔ učynâc′ lìhoe perad vačyma Gospada. </i>


text:
І аддаў іх Гасподзь у рукі Явіна, цара Ханаанскага, які цараваў у Асоры; ваеначальнікам у яго быў Сісора, які жыў у Харашат-Гаіме. </p><i> Ì addaǔ ìh Gaspodz′ u rukì Âvìna, cara Hanaanskaga, âkì caravaǔ u Asory; vaenačal′nìkam u âgo byǔ Sìsora, âkì žyǔ u Harašat-Gaìme. </i>


text:
І заенчылі сыны Ізраілевыя да Госпада. Бо ў яго было дзевяцьсот жалезных калясьніц, і ён жорстка прыгнятаў сыноў Ізраілевых дваццаць гадоў. </p><i> Ì zaenčylì syny Ìzraìlevyâ da Gospada. Bo ǔ âgo bylo dzevâc′sot žaleznyh kalâs′nìc, ì ën žorstka prygnâtaǔ synoǔ Ìzraìlevyh dvaccac′ gadoǔ. </i>


text:
<pb/>У той час была судзьдзёю Ізраіля Дэвора прарочыца, жонка Лапідотава. </p><i> U toj čas byla sudz′dzëû Ìzraìlâ Dèvora praročyca, žonka Lapìdotava. </i>


text:
Яна жыла пад Пальмаю Дэворынаю, паміж Рамаю і Вэтылем, на гары Яфрэмавай; і прыходзілі да яе сыны Ізраілевыя на суд. </p><i> Âna žyla pad Pal′maû Dèvorynaû, pamìž Ramaû ì Vètylem, na gary Âfrèmavaj; ì pryhodzìlì da âe syny Ìzraìlevyâ na sud. </i>


text:
<pb/>Дэвора паслала і паклікала Варака, сына Авінаамавага, з Кедэса Нэфталімавага, і сказала яму: загадвае табе Гасподзь, Бог Ізраілеў: ідзі, падыміся на гару Фавор, і вазьмі з сабою дзесяць тысяч чалавек з сыноў Нэфталімавых і сыноў Завулонавых; </p><i> Dèvora paslala ì paklìkala Varaka, syna Avìnaamavaga, z Kedèsa Nèftalìmavaga, ì skazala âmu: zagadvae tabe Gaspodz′, Bog Ìzraìleǔ: ìdzì, padymìsâ na garu Favor, ì vaz′mì z saboû dzesâc′ tysâč čalavek z synoǔ Nèftalìmavyh ì synoǔ Zavulonavyh; </i>


text:
а Я прывяду да цябе, да патока Кісона, Сісару, ваеначальніка Явінавага, і калясьніцы ягоныя і шматлюднае войска ягонае, і аддам яго ў рукі твае. </p><i> a Â pryvâdu da câbe, da patoka Kìsona, Sìsaru, vaenačal′nìka Âvìnavaga, ì kalâs′nìcy âgonyâ ì šmatlûdnae vojska âgonae, ì addam âgo ǔ rukì tvae. </i>


text:
Варак сказаў ёй: калі ты пойдзеш са мною, пайду; а калі ня пойдзеш са мною, не пайду. </p><i> Varak skazaǔ ëj: kalì ty pojdzeš sa mnoû, pajdu; a kalì nâ pojdzeš sa mnoû, ne pajdu. </i>


text:
Яна сказала: пайсьці пайду з табою; толькі не табе ўжо будзе слава на шляху гэтым, куды ты ідзеш; а ў рукі жанчыне аддасьць Гасподзь Сісару. І ўстала Дэвора і пайшла з Варакам у Кедэс. </p><i> Âna skazala: pajs′cì pajdu z taboû; tol′kì ne tabe ǔžo budze slava na šlâhu gètym, kudy ty ìdzeš; a ǔ rukì žančyne addas′c′ Gaspodz′ Sìsaru. Ì ǔstala Dèvora ì pajšla z Varakam u Kedès. </i>


text:
Варак склікаў Завулонцаў і Нэфталімцаў у Кедэс, і пайшлі сьледам за ім дзесяць тысяч чалавек, і Дэвора пайшла зь ім. </p><i> Varak sklìkaǔ Zavuloncaǔ ì Nèftalìmcaǔ u Kedès, ì pajšlì s′ledam za ìm dzesâc′ tysâč čalavek, ì Dèvora pajšla z′ ìm. </i>


text:
Хэвэр, Кенэянін, аддзяліўся ад Кенэйцаў, сыноў Халвава, родзіча Майсеевага, і раскінуў намёт свой каля дубровы ў Цаанііме паблізу Кедэса. </p><i> Hèvèr, Kenèânìn, addzâlìǔsâ ad Kenèjcaǔ, synoǔ Halvava, rodzìča Majseevaga, ì raskìnuǔ namët svoj kalâ dubrovy ǔ Caanììme pablìzu Kedèsa. </i>


text:
<pb/>І данесьлі Сісару, што Варак, сын Авінаамаў, падняўся на гару Фавор. </p><i> Ì danes′lì Sìsaru, što Varak, syn Avìnaamaǔ, padnâǔsâ na garu Favor. </i>


text:
Сісара склікаў усе калясьніцы свае, дзевяцьсот жалезных калясьніц, і ўвесь народ, які ў яго, з Харашэт-Гаіма да патока Кісона. </p><i> Sìsara sklìkaǔ use kalâs′nìcy svae, dzevâc′sot žaleznyh kalâs′nìc, ì ǔves′ narod, âkì ǔ âgo, z Harašèt-Gaìma da patoka Kìsona. </i>


text:
І сказала Дэвора Вараку: устань, бо гэта той дзень, у які Гасподзь аддасьць Сісару ў рукі твае; Сам Гасподзь пойдзе перад табою. І сышоў Варак з гары Фавор і за ім дзесяць тысяч чалавек. </p><i> Ì skazala Dèvora Varaku: ustan′, bo gèta toj dzen′, u âkì Gaspodz′ addas′c′ Sìsaru ǔ rukì tvae; Sam Gaspodz′ pojdze perad taboû. Ì syšoǔ Varak z gary Favor ì za ìm dzesâc′ tysâč čalavek. </i>


text:
Тады Гасподзь прывёў у замяшаньне Сісару і ўсе калясьніцы ягоныя і ўсё рушэньне яго ад меча Варакавага, і сышоў Сісара з калясьніцы, і пабег пеша. </p><i> Tady Gaspodz′ pryvëǔ u zamâšan′ne Sìsaru ì ǔse kalâs′nìcy âgonyâ ì ǔsë rušèn′ne âgo ad meča Varakavaga, ì syšoǔ Sìsara z kalâs′nìcy, ì pabeg peša. </i>


text:
Варак гнаў калясьніцы яго і рушэньне да Харашэт-Гаіма, і загінуў увесь табар Сісараў ад меча, не засталося нікога. </p><i> Varak gnaǔ kalâs′nìcy âgo ì rušèn′ne da Harašèt-Gaìma, ì zagìnuǔ uves′ tabar Sìsaraǔ ad meča, ne zastalosâ nìkoga. </i>


text:
<pb/>А Сісара ўцёк пеша ў намёт Яілі, жонкі Хэвэра Кенэяніна: бо паміж Явінам, царом Асорскім, і домам Хэвэра Кенэяніна быў мір. </p><i> A Sìsara ǔcëk peša ǔ namët Âìlì, žonkì Hèvèra Kenèânìna: bo pamìž Âvìnam, carom Asorskìm, ì domam Hèvèra Kenèânìna byǔ mìr. </i>


text:
І выйшла Яіль насустрач Сісару, і сказала яму: зайдзі, гаспадару мой, зайдзі да мяне, ня бойся. Ён зайшоў да яе ў намёт, і яна накрыла яго кілімам. </p><i> Ì vyjšla Âìl′ nasustrač Sìsaru, ì skazala âmu: zajdzì, gaspadaru moj, zajdzì da mâne, nâ bojsâ. Ën zajšoǔ da âe ǔ namët, ì âna nakryla âgo kìlìmam. </i>


text:
Сісара сказаў ёй: дай мне крыху вады напіцца, я піць хачу. Яна разьвязала мех з малаком, і напаіла яго, і накрыла яго. </p><i> Sìsara skazaǔ ëj: daj mne kryhu vady napìcca, â pìc′ haču. Âna raz′vâzala meh z malakom, ì napaìla âgo, ì nakryla âgo. </i>


text:
Сісара сказаў ёй: стань каля дзьвярэй намёта, і калі хто прыйдзе і спытаецца ў цябе і скажа: "ці няма тут каго?", ты скажы: "няма". </p><i> Sìsara skazaǔ ëj: stan′ kalâ dz′vârèj namëta, ì kalì hto pryjdze ì spytaecca ǔ câbe ì skaža: "cì nâma tut kago?", ty skažy: "nâma". </i>


text:
Яіль, жонка Хэвэрава, узяла кол ад намёта, і ўзяла малаток у руку сваю, і падышла да яго ціхенька, і ўбіла кол у скроню яму так, што прыкалола да зямлі; а ён спаў стомлены і памёр. </p><i> Âìl′, žonka Hèvèrava, uzâla kol ad namëta, ì ǔzâla malatok u ruku svaû, ì padyšla da âgo cìhen′ka, ì ǔbìla kol u skronû âmu tak, što prykalola da zâmlì; a ën spaǔ stomleny ì pamër. </i>


text:
І вось Варак гоніцца за Сісарам. Яіль выйшла насустрач яму, і сказала яму: увайдзі, я пакажу табе чалавека, якога ты шукаеш. Ён увайшоў да яе, і вось, Сісара ляжыць мёртвы, і кол у скроні ў яго. </p><i> Ì vos′ Varak gonìcca za Sìsaram. Âìl′ vyjšla nasustrač âmu, ì skazala âmu: uvajdzì, â pakažu tabe čalaveka, âkoga ty šukaeš. Ën uvajšoǔ da âe, ì vos′, Sìsara lâžyc′ mërtvy, ì kol u skronì ǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І ўпакорыў Бог таго дня Явіна, цара Ханаанскага, сынам Ізраілевым. </p><i> Ì ǔpakoryǔ Bog tago dnâ Âvìna, cara Hanaanskaga, synam Ìzraìlevym. </i>


text:
Рука сыноў Ізраілевых мацавалася болей і болей над Явінам, царом Ханаанскім, пакуль ня зьнішчылі яны Явіна, цара Ханаанскага. </p><i> Ruka synoǔ Ìzraìlevyh macavalasâ bolej ì bolej nad Âvìnam, carom Hanaanskìm, pakul′ nâ z′nìščylì âny Âvìna, cara Hanaanskaga. </i>


text:
<pb/><t>Таго дня засьпявалі Дэвора і Варак, сын Авінаамаў, такімі словамі:</t> </p><i> <t>Tago dnâ zas′pâvalì Dèvora ì Varak, syn Avìnaamaǔ, takìmì slovamì:</t> </i>


text:
<t>Ізраіль адпомшчаны, народ паказаў руплівасьць, праслаўце Госпада!</t> </p><i> <t>Ìzraìl′ adpomščany, narod pakazaǔ ruplìvas′c′, praslaǔce Gospada!</t> </i>


text:
<pb/><t>Слухайце, цары, уважайце, вяльможы: я Госпаду сьпяваю, я граю, Богу Ізраілеваму.</t> </p><i> <t>Sluhajce, cary, uvažajce, vâl′možy: â Gospadu s′pâvaû, â graû, Bogu Ìzraìlevamu.</t> </i>


text:
<pb/><t>Калі Ты выходзіў, Госпадзе, ад Сэіра, калі ішоў з поля Эдомскага, затрэслася зямля, закапала неба, вадою закапалі хмары;</t> </p><i> <t>Kalì Ty vyhodzìǔ, Gospadze, ad Sèìra, kalì ìšoǔ z polâ Èdomskaga, zatrèslasâ zâmlâ, zakapala neba, vadoû zakapalì hmary;</t> </i>


text:
<pb/><t>раставалі горы ад аблічча Госпада, нават гэты Сінай ад аблічча Госпада, Бога Ізраілевага.</t> </p><i> <t>rastavalì gory ad ablìčča Gospada, navat gèty Sìnaj ad ablìčča Gospada, Boga Ìzraìlevaga.</t> </i>


text:
<pb/><t>У дні Самэгара, сына Анатавага, у дні Яілі, былі пустыя дарогі, хто раней хадзіў шляхамі простымі, хадзіў тады кружнымі дарогамі.</t> </p><i> <t>U dnì Samègara, syna Anatavaga, u dnì Âìlì, bylì pustyâ darogì, hto ranej hadzìǔ šlâhamì prostymì, hadzìǔ tady kružnymì darogamì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Не засталося насельнікаў у селішчах у Ізраіля, ня стала, пакуль не паўстала я, Дэвора, пакуль не паўстала я, маці ў Ізраілі.</t> </p><i> <t>Ne zastalosâ nasel′nìkaǔ u selìščah u Ìzraìlâ, nâ stala, pakul′ ne paǔstala â, Dèvora, pakul′ ne paǔstala â, macì ǔ Ìzraìlì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Выбралі новых багоў, таму і вайна каля брамы. Ці відны былі шчыт і дзіда ў сарака тысяч Ізраіля?</t> </p><i> <t>Vybralì novyh bagoǔ, tamu ì vajna kalâ bramy. Cì vìdny bylì ščyt ì dzìda ǔ saraka tysâč Ìzraìlâ?</t> </i>


text:
<pb/><t>Сэрца маё - вам, правадыры Ізраіля, рупліўцам народным; праслаўце Госпада!</t> </p><i> <t>Sèrca maë - vam, pravadyry Ìzraìlâ, ruplìǔcam narodnym; praslaǔce Gospada!</t> </i>


text:
<pb/><t>Хто езьдзіць на белых асьліцах, хто сядзіць на дыванах і хто ходзіць па дарозе, сьпявайце песьню!</t> </p><i> <t>Hto ez′dzìc′ na belyh as′lìcah, hto sâdzìc′ na dyvanah ì hto hodzìc′ pa daroze, s′pâvajce pes′nû!</t> </i>


text:
<pb/><t>Сярод галасоў, што зьбіраюць статкі каля калодзежаў, там хай засьпяваюць хвалу правадырам Ізраіля! Тады выступіў да брамы народ Гасподні.</t> </p><i> <t>Sârod galasoǔ, što z′bìraûc′ statkì kalâ kalodzežaǔ, tam haj zas′pâvaûc′ hvalu pravadyram Ìzraìlâ! Tady vystupìǔ da bramy narod Gaspodnì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Паўстань, паўстань, Дэвора, паўстань, паўстань! засьпявай песьню! Паўстань, Варак! і вядзі палонных тваіх, сыне Авінаамаў!</t> </p><i> <t>Paǔstan′, paǔstan′, Dèvora, paǔstan′, paǔstan′! zas′pâvaj pes′nû! Paǔstan′, Varak! ì vâdzì palonnyh tvaìh, syne Avìnaamaǔ!</t> </i>


text:
<pb/><t>Тады нямногім з моцных падначаліў Ён народ; Гасподзь падначаліў мне адважных.</t> </p><i> <t>Tady nâmnogìm z mocnyh padnačalìǔ Ën narod; Gaspodz′ padnačalìǔ mne advažnyh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ад Яфрэма прыйшлі тыя, што ўкараніліся ў зямлі Амаліка; за табою Веньямін, сярод народа твайго; ад Махіра ішлі правадыры, і ад Завулона тыя, што валодалі трысьцінай пісцовай.</t> </p><i> <t>Ad Âfrèma pryjšlì tyâ, što ǔkaranìlìsâ ǔ zâmlì Amalìka; za taboû Ven′âmìn, sârod naroda tvajgo; ad Mahìra ìšlì pravadyry, ì ad Zavulona tyâ, što valodalì trys′cìnaj pìscovaj.</t> </i>


text:
<pb/><t>І князі Ісахаравыя з Дэвораю, і Ісахар гэтак сама, як Варак, кінуўся ў даліну пешы. У родах Рувімавых вялікая нясуладзіца.</t> </p><i> <t>Ì knâzì Ìsaharavyâ z Dèvoraû, ì Ìsahar gètak sama, âk Varak, kìnuǔsâ ǔ dalìnu pešy. U rodah Ruvìmavyh vâlìkaâ nâsuladzìca.</t> </i>


text:
<pb/><t>Чаго сядзіш ты паміж кашарамі, слухаючы бляяньне авечак? У плямёнах Рувімавых вялікая нясуладзіца.</t> </p><i> <t>Čago sâdzìš ty pamìž kašaramì, sluhaûčy blâân′ne avečak? U plâmënah Ruvìmavyh vâlìkaâ nâsuladzìca.</t> </i>


text:
<pb/><t>Галаад жыве спакойна за Ярданам; Дану чаго баяцца з караблямі? Асір сядзіць на беразе мора і каля прыстаняў сваіх жыве спакойна.</t> </p><i> <t>Galaad žyve spakojna za Ârdanam; Danu čago baâcca z karablâmì? Asìr sâdzìc′ na beraze mora ì kalâ prystanâǔ svaìh žyve spakojna.</t> </i>


text:
<pb/><t>Завулон - гэта люд, які душу сваю асудзіў на сьмерць, і Нэфталім на вышынях поля.</t> </p><i> <t>Zavulon - gèta lûd, âkì dušu svaû asudzìǔ na s′merc′, ì Nèftalìm na vyšynâh polâ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Прыйшлі цары, паваяваліся, тады паваяваліся цары Ханаанскія ў Танааху і каля водаў Магідонскіх, але не атрымалі ніякага срэбра.</t> </p><i> <t>Pryjšlì cary, pavaâvalìsâ, tady pavaâvalìsâ cary Hanaanskìâ ǔ Tanaahu ì kalâ vodaǔ Magìdonskìh, ale ne atrymalì nìâkaga srèbra.</t> </i>


text:
<pb/><t>Зь неба ваявалі зоркі, са шляхоў сваіх ваявалі зь Сісарам.</t> </p><i> <t>Z′ neba vaâvalì zorkì, sa šlâhoǔ svaìh vaâvalì z′ Sìsaram.</t> </i>


text:
<pb/><t>Паток Кісон падхапіў іх, паток Кедумін, паток Кісон. Тапчы, душа мая, сілу!</t> </p><i> <t>Patok Kìson padhapìǔ ìh, patok Kedumìn, patok Kìson. Tapčy, duša maâ, sìlu!</t> </i>


text:
<pb/><t>Тады ламаліся капыты конскія ад уцёкаў, ад уцёкаў борздых ягоных.</t> </p><i> <t>Tady lamalìsâ kapyty konskìâ ad ucëkaǔ, ad ucëkaǔ borzdyh âgonyh.</t> </i>


text:
<pb/><t>Праклянеце Мэроз, кажа анёл Гасподні, праклянеце жыхароў яго за тое, што ня прыйшлі на дапамогу Госпаду, на дапамогу Госпаду з адважнымі.</t> </p><i> <t>Praklânece Mèroz, kaža anël Gaspodnì, praklânece žyharoǔ âgo za toe, što nâ pryjšlì na dapamogu Gospadu, na dapamogu Gospadu z advažnymì.</t> </i>


text:
<pb/><t>Хай будзе дабраславёная сярод жанчын Яіль, жонка Хэвэра Кенэяніна, сярод жанчын у намётах хай будзе дабраславёная!</t> </p><i> <t>Haj budze dabraslavënaâ sârod žančyn Âìl′, žonka Hèvèra Kenèânìna, sârod žančyn u namëtah haj budze dabraslavënaâ!</t> </i>


text:
<pb/><t>Вады папрасіў ён: малака прынесла яна, у чары вяльможніцкай падала малака выдатнага.</t> </p><i> <t>Vady paprasìǔ ën: malaka prynesla âna, u čary vâl′možnìckaj padala malaka vydatnaga.</t> </i>


text:
<pb/><t>Руку левую працягнула яна да кала, а сваю правую да малатка работніцкага; ударыла Сісару, прабіла галаву ягоную, разьбіла і пранізала скроню яму.</t> </p><i> <t>Ruku levuû pracâgnula âna da kala, a svaû pravuû da malatka rabotnìckaga; udaryla Sìsaru, prabìla galavu âgonuû, raz′bìla ì pranìzala skronû âmu.</t> </i>


text:
<pb/><t>І схіліўся да ног яе, упаў і ляжаў, да ног яе схіліўся, упаў: дзе схіліўся, там і ўпаў забіты.</t> </p><i> <t>Ì shìlìǔsâ da nog âe, upaǔ ì lâžaǔ, da nog âe shìlìǔsâ, upaǔ: dze shìlìǔsâ, tam ì ǔpaǔ zabìty.</t> </i>


text:
<pb/><t>У вакно выглядае й галосіць маці Сісаравая праз рашотку: чаму доўга ня йдзе яго коньніца, чаго замарудзілі колы яго калясьніц?</t> </p><i> <t>U vakno vyglâdae j galosìc′ macì Sìsaravaâ praz rašotku: čamu doǔga nâ jdze âgo kon′nìca, čago zamarudzìlì koly âgo kalâs′nìc?</t> </i>


text:
<pb/><t>Рассудлівыя зь яе каляжанак ёй адказалі, і сама яна адказвае на пытаньні свае:</t> </p><i> <t>Rassudlìvyâ z′ âe kalâžanak ëj adkazalì, ì sama âna adkazvae na pytan′nì svae:</t> </i>


text:
<pb/><t>знайшлі яны, мабыць, і дзеляць здабычу, па дзяўчыне, па дзьве дзяўчыны на кожнага воіна, лупам дасталася каляровая вопратка Сісару, тканіна дасталася ў луп каляровая, вышываная паабапал, у палоннага з плячэй зьнятая.</t> </p><i> <t>znajšlì âny, mabyc′, ì dzelâc′ zdabyču, pa dzâǔčyne, pa dz′ve dzâǔčyny na kožnaga voìna, lupam dastalasâ kalârovaâ vopratka Sìsaru, tkanìna dastalasâ ǔ lup kalârovaâ, vyšyvanaâ paabapal, u palonnaga z plâčèj z′nâtaâ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Так няхай прападуць усе ворагі Твае, Госпадзе! а хто любіць Яго, няхай будзе, як сонца, што ўзыходзіць у поўнай моцы сваёй! - І сьцішылася зямля на сорак гадоў.</t> </p><i> <t>Tak nâhaj prapaduc′ use voragì Tvae, Gospadze! a hto lûbìc′ Âgo, nâhaj budze, âk sonca, što ǔzyhodzìc′ u poǔnaj mocy svaëj! - Ì s′cìšylasâ zâmlâ na sorak gadoǔ.</t> </i>


text:
<pb/>Сыны Ізраілевыя зноў пачалі ўчыняць ліхое перад вачыма Госпада, і аддаў іх Гасподзь у рукі Мадыяніцянам на сем гадоў. </p><i> Syny Ìzraìlevyâ znoǔ pačalì ǔčynâc′ lìhoe perad vačyma Gospada, ì addaǔ ìh Gaspodz′ u rukì Madyânìcânam na sem gadoǔ. </i>


text:
Цяжкая была рука ў Мадыяніцянаў над Ізраілем, і сыны Ізраілевыя зрабілі сабе ад Мадыяніцянаў цясьніны ў гарах і пячоры і ўмацаваньні. </p><i> Câžkaâ byla ruka ǔ Madyânìcânaǔ nad Ìzraìlem, ì syny Ìzraìlevyâ zrabìlì sabe ad Madyânìcânaǔ câs′nìny ǔ garah ì pâčory ì ǔmacavan′nì. </i>


text:
Калі пасее Ізраіль, прыйдуць Мадыяніцяне і Амалікіцяне, і жыхары ўсходу і ходзяць у іх; </p><i> Kalì pasee Ìzraìl′, pryjduc′ Madyânìcâne ì Amalìkìcâne, ì žyhary ǔshodu ì hodzâc′ u ìh; </i>


text:
і стаяць у іх намётамі, і зьнішчаюць створанае зямлёю да самай Газы, і не пакідаюць на пракорм Ізраілю ні авеякі, ні вала, ні асла. </p><i> ì staâc′ u ìh namëtamì, ì z′nìščaûc′ stvoranae zâmlëû da samaj Gazy, ì ne pakìdaûc′ na prakorm Ìzraìlû nì aveâkì, nì vala, nì asla. </i>


text:
Бо яны прыходзілі з быдлам сваім і з намётамі сваімі, прыходзілі ў такім мностве, як саранча; ім і вярблюдам іхнім ня было ліку, і хадзілі па зямлі Ізраілевай, спусташаючы яе. </p><i> Bo âny pryhodzìlì z bydlam svaìm ì z namëtamì svaìmì, pryhodzìlì ǔ takìm mnostve, âk saranča; ìm ì vârblûdam ìhnìm nâ bylo lìku, ì hadzìlì pa zâmlì Ìzraìlevaj, spustašaûčy âe. </i>


text:
І вельмі згалеў Ізраіль ад Мадыяніцянаў, і заенчылі сыны Ізраіля да Госпада. </p><i> Ì vel′mì zgaleǔ Ìzraìl′ ad Madyânìcânaǔ, ì zaenčylì syny Ìzraìlâ da Gospada. </i>


text:
<pb/>І калі заенчылі сыны Ізраілевыя да Госпада на Мадыяніцянаў, </p><i> Ì kalì zaenčylì syny Ìzraìlevyâ da Gospada na Madyânìcânaǔ, </i>


text:
паслаў Гасподзь прарока да сыноў Ізраілевых, і сказаў ім: так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: Я вывеў вас зь Егіпта, вывеў вас з дома рабства; </p><i> paslaǔ Gaspodz′ praroka da synoǔ Ìzraìlevyh, ì skazaǔ ìm: tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: Â vyveǔ vas z′ Egìpta, vyveǔ vas z doma rabstva; </i>


text:
выбавіў вас з рукі Егіпцянаў і з рукі ўсіх прыгнятальнікаў вашых, прагнаў іх ад вас, і даў вам зямлю іхнюю, </p><i> vybavìǔ vas z rukì Egìpcânaǔ ì z rukì ǔsìh prygnâtal′nìkaǔ vašyh, pragnaǔ ìh ad vas, ì daǔ vam zâmlû ìhnûû, </i>


text:
і сказаў вам: "Я - Гасподзь Бог ваш; не шануйце божышчаў Амарэйскіх, у зямлі якіх вы жывяце"; але вы не паслухаліся голасу Майго. </p><i> ì skazaǔ vam: "Â - Gaspodz′ Bog vaš; ne šanujce božyščaǔ Amarèjskìh, u zâmlì âkìh vy žyvâce"; ale vy ne pasluhalìsâ golasu Majgo. </i>


text:
І прыйшоў анёл Гасподні і сеў у Офры пад дубам, які належаў Ёасу, наступцу Авіезэраваму: сын яго Гедэон малаціў тады пшаніцу ў чавільні, каб схавацца ад Мадыяніцянаў. </p><i> Ì pryjšoǔ anël Gaspodnì ì seǔ u Ofry pad dubam, âkì naležaǔ Ëasu, nastupcu Avìezèravamu: syn âgo Gedèon malacìǔ tady pšanìcu ǔ čavìl′nì, kab shavacca ad Madyânìcânaǔ. </i>


text:
І зьявіўся яму анёл Гасподні і сказаў яму: Гасподзь з табою, муж дужы! </p><i> Ì z′âvìǔsâ âmu anël Gaspodnì ì skazaǔ âmu: Gaspodz′ z taboû, muž dužy! </i>


text:
Гедэон сказаў яму: гаспадару мой! калі Гасподзь з намі, дык чаму спасьцігла нас усё гэта? і дзе ўсе цуды Ягоныя, пра якія расказвалі нам бацькі нашыя, кажучы: "зь Егіпта вывеў нас Гасподзь"? цяпер пакінуў нас Гасподзь і аддаў нас у рукі Мадыяніцянам. </p><i> Gedèon skazaǔ âmu: gaspadaru moj! kalì Gaspodz′ z namì, dyk čamu spas′cìgla nas usë gèta? ì dze ǔse cudy Âgonyâ, pra âkìâ raskazvalì nam bac′kì našyâ, kažučy: "z′ Egìpta vyveǔ nas Gaspodz′"? câper pakìnuǔ nas Gaspodz′ ì addaǔ nas u rukì Madyânìcânam. </i>


text:
Гасподзь, паглядзеўшы на яго, сказаў: ідзі з гэтаю сілаю тваёю і выратуй Ізраіля ад рукі Мадыяніцянаў; Я пасылаю цябе. </p><i> Gaspodz′, paglâdzeǔšy na âgo, skazaǔ: ìdzì z gètaû sìlaû tvaëû ì vyratuj Ìzraìlâ ad rukì Madyânìcânaǔ; Â pasylaû câbe. </i>


text:
Гедэон сказаў Яму: Госпадзе! як уратую я Ізраіля! вось, і род мой у племі Манасііным самы бедны, і я ў доме ў бацькі майго наймаладзейшы. </p><i> Gedèon skazaǔ Âmu: Gospadze! âk uratuû â Ìzraìlâ! vos′, ì rod moj u plemì Manasììnym samy bedny, ì â ǔ dome ǔ bac′kì majgo najmaladzejšy. </i>


text:
І сказаў яму Гасподзь: Я буду з табою, і ты паб'еш Мадыяніцянаў, як аднаго чалавека. </p><i> Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: Â budu z taboû, ì ty pab'eš Madyânìcânaǔ, âk adnago čalaveka. </i>


text:
Гедэон сказаў Яму: калі я здабыў ласку перад вачамі Тваімі, дык зрабі мне азнаку, што Ты гаворыш са мною: </p><i> Gedèon skazaǔ Âmu: kalì â zdabyǔ lasku perad vačamì Tvaìmì, dyk zrabì mne aznaku, što Ty gavoryš sa mnoû: </i>


text:
ня йдзі адгэтуль, пакуль я ня прыйду да цябе і не прынясу дарунку майго і не прапаную Табе. Ён сказаў: Я застануся, пакуль ты ня вернешся. </p><i> nâ jdzì adgètul′, pakul′ â nâ pryjdu da câbe ì ne prynâsu darunku majgo ì ne prapanuû Tabe. Ën skazaǔ: Â zastanusâ, pakul′ ty nâ vernešsâ. </i>


text:
<pb/>Гедэон пайшоў і прыгатаваў казьляня і праснакоў з эфы мукі; мяса паклаў у кош, а ўзвар уліў у горшчык і прынёс да Яго пад дуб і прапанаваў. </p><i> Gedèon pajšoǔ ì prygatavaǔ kaz′lânâ ì prasnakoǔ z èfy mukì; mâsa paklaǔ u koš, a ǔzvar ulìǔ u gorščyk ì prynës da Âgo pad dub ì prapanavaǔ. </i>


text:
І сказаў яму анёл Божы: вазьмі мяса і праснакі, і пакладзі на гэты камень, і вылі ўзвар. Ён так і зрабіў. </p><i> Ì skazaǔ âmu anël Božy: vaz′mì mâsa ì prasnakì, ì pakladzì na gèty kamen′, ì vylì ǔzvar. Ën tak ì zrabìǔ. </i>


text:
Анёл Гасподні, працягнуўшы канец жазла, якое было ў руцэ ў яго, дакрануўся да мяса і праснакоў; і выйшаў агонь з каменя і паеў мяса і праснакі; і анёл Гасподні зьнік з вачэй ягоных. </p><i> Anël Gaspodnì, pracâgnuǔšy kanec žazla, âkoe bylo ǔ rucè ǔ âgo, dakranuǔsâ da mâsa ì prasnakoǔ; ì vyjšaǔ agon′ z kamenâ ì paeǔ mâsa ì prasnakì; ì anël Gaspodnì z′nìk z vačèj âgonyh. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Гедэон, што гэта анёл Гасподні, і сказаў Гедэон: гора мне, Уладыка Госпадзе! бо я бачыў анёла Гасподняга твар у твар. </p><i> Ì ǔbačyǔ Gedèon, što gèta anël Gaspodnì, ì skazaǔ Gedèon: gora mne, Uladyka Gospadze! bo â bačyǔ anëla Gaspodnâga tvar u tvar. </i>


text:
Гасподзь сказаў яму: мір табе, ня бойся, не памрэш. </p><i> Gaspodz′ skazaǔ âmu: mìr tabe, nâ bojsâ, ne pamrèš. </i>


text:
І зладзіў там Гедэон ахвярнік Госпаду і назваў яго: Ягова Шалом. Ён яшчэ і сёньня ў Офры Авіезэравай. </p><i> Ì zladzìǔ tam Gedèon ahvârnìk Gospadu ì nazvaǔ âgo: Âgova Šalom. Ën âščè ì sën′nâ ǔ Ofry Avìezèravaj. </i>


text:
У тую ноч сказаў яму Гасподзь: вазьмі цяля са статку бацькі твайго і другое цяля сямігадовае, і развалі ахвярнік Ваала, які ў бацькі твайго, і сьсячы сьвяшчэннае дрэва, якое каля яго, </p><i> U tuû noč skazaǔ âmu Gaspodz′: vaz′mì câlâ sa statku bac′kì tvajgo ì drugoe câlâ sâmìgadovae, ì razvalì ahvârnìk Vaala, âkì ǔ bac′kì tvajgo, ì s′sâčy s′vâščènnae drèva, âkoe kalâ âgo, </i>


text:
і пастаў ахвярнік Госпаду Богу твайму, на вяршыні скалы гэтай, у парадку, і вазьмі другое цяля і прынясі на цэласпаленьне на дровах з дрэва, якое сьсячэш. </p><i> ì pastaǔ ahvârnìk Gospadu Bogu tvajmu, na vâršynì skaly gètaj, u paradku, ì vaz′mì drugoe câlâ ì prynâsì na cèlaspalen′ne na drovah z drèva, âkoe s′sâčèš. </i>


text:
Гедэон узяў дзесяць чалавек з рабоў сваіх і зрабіў, як казаў яму Гасподзь; але як што зрабіць гэта ўдзень ён баяўся хатніх бацькі свайго і жыхароў горада, дык зрабіў уначы. </p><i> Gedèon uzâǔ dzesâc′ čalavek z raboǔ svaìh ì zrabìǔ, âk kazaǔ âmu Gaspodz′; ale âk što zrabìc′ gèta ǔdzen′ ën baâǔsâ hatnìh bac′kì svajgo ì žyharoǔ gorada, dyk zrabìǔ unačy. </i>


text:
<pb/>Раніцай усталі жыхары горада, і вось, ахвярнік Ваалаў разбураны, і дрэва каля яго сьсечанае, і другое цяля прынесена на цэласпаленьне на ягоным ахвярніку. </p><i> Ranìcaj ustalì žyhary gorada, ì vos′, ahvârnìk Vaalaǔ razburany, ì drèva kalâ âgo s′sečanae, ì drugoe câlâ prynesena na cèlaspalen′ne na âgonym ahvârnìku. </i>


text:
І гаварылі адзін аднаму: хто гэта зрабіў? Шукалі, распытвалі і сказалі: Гедэон, сын Ёасаў, зрабіў гэта. </p><i> Ì gavarylì adzìn adnamu: hto gèta zrabìǔ? Šukalì, raspytvalì ì skazalì: Gedèon, syn Ëasaǔ, zrabìǔ gèta. </i>


text:
І сказалі жыхары горада Ёасу: выведзі сына твайго: ён мусіць памерці за тое, што разбурыў ахвярнік Ваала і сьсек дрэва, якое было каля яго. </p><i> Ì skazalì žyhary gorada Ëasu: vyvedzì syna tvajgo: ën musìc′ pamercì za toe, što razburyǔ ahvârnìk Vaala ì s′sek drèva, âkoe bylo kalâ âgo. </i>


text:
Ёас сказаў усім, што падступіліся да яго: ці вам заступацца за Ваала, ці вам абараняць яго? хто заступіцца за яго, той будзе аддадзены сьмерці гэтай самай раніцы; калі ён Бог, дык няхай сам заступіцца за сябе, бо ён разбурыў ахвярнік. </p><i> Ëas skazaǔ usìm, što padstupìlìsâ da âgo: cì vam zastupacca za Vaala, cì vam abaranâc′ âgo? hto zastupìcca za âgo, toj budze addadzeny s′mercì gètaj samaj ranìcy; kalì ën Bog, dyk nâhaj sam zastupìcca za sâbe, bo ën razburyǔ ahvârnìk. </i>


text:
І пачаў зваць яго з таго дня Ераваалам, бо сказаў: хай Ваал сам судзіцца зь ім за тое, што ён разбурыў ахвярнік ягоны. </p><i> Ì pačaǔ zvac′ âgo z tago dnâ Eravaalam, bo skazaǔ: haj Vaal sam sudzìcca z′ ìm za toe, što ën razburyǔ ahvârnìk âgony. </i>


text:
Тым часам усе Мадыяніцяне і Амалікіцяне і жыхары ўсходу сабраліся разам у даліне Ізрээльскай. </p><i> Tym časam use Madyânìcâne ì Amalìkìcâne ì žyhary ǔshodu sabralìsâ razam u dalìne Ìzrèèl′skaj. </i>


text:
І дух Гасподні агарнуў Гедэона; ён затрубіў у трубу, і пакліканы быў род Авіязэраў ісьці за ім. </p><i> Ì duh Gaspodnì agarnuǔ Gedèona; ën zatrubìǔ u trubu, ì paklìkany byǔ rod Avìâzèraǔ ìs′cì za ìm. </i>


text:
І паслаў паслоў па ўсім племі Манасііным, і яно азвалася ісьці за ім; паслаў таксама паслоў да Асіра, Завулона і Нэфталіма, і гэтыя пайшлі насустрач ім. </p><i> Ì paslaǔ pasloǔ pa ǔsìm plemì Manasììnym, ì âno azvalasâ ìs′cì za ìm; paslaǔ taksama pasloǔ da Asìra, Zavulona ì Nèftalìma, ì gètyâ pajšlì nasustrač ìm. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гедэон Богу: калі Ты выратуеш Ізраіля рукою маёю, як казаў Ты, </p><i> Ì skazaǔ Gedèon Bogu: kalì Ty vyratueš Ìzraìlâ rukoû maëû, âk kazaǔ Ty, </i>


text:
дык вось, я пасьцялю ў гумне стрыжаную воўну: калі раса будзе толькі на воўне, а на ўсёй зямлі суха, дык буду ведаць, што выратуеш рукою маёю Ізраіля, як казаў Ты. </p><i> dyk vos′, â pas′câlû ǔ gumne stryžanuû voǔnu: kalì rasa budze tol′kì na voǔne, a na ǔsëj zâmlì suha, dyk budu vedac′, što vyratueš rukoû maëû Ìzraìlâ, âk kazaǔ Ty. </i>


text:
Так і сталася: на другі дзень, устаўшы рана, ён пачаў выціскаць воўну і выціснуў з воўны расы цэлую чару вады. </p><i> Tak ì stalasâ: na drugì dzen′, ustaǔšy rana, ën pačaǔ vycìskac′ voǔnu ì vycìsnuǔ z voǔny rasy cèluû čaru vady. </i>


text:
І сказаў Гедэор Богу: ня гневайся на мяне, калі яшчэ раз скажу і яшчэ толькі адзін раз учыню выпрабаваньне над воўнаю: хай будзе суха на адной толькі воўне, а на ўсёй зямлі хай будзе раса. </p><i> Ì skazaǔ Gedèor Bogu: nâ gnevajsâ na mâne, kalì âščè raz skažu ì âščè tol′kì adzìn raz učynû vyprabavan′ne nad voǔnaû: haj budze suha na adnoj tol′kì voǔne, a na ǔsëj zâmlì haj budze rasa. </i>


text:
Бог так і зрабіў у тую ноч: толькі на воўне было суха, а на ўсёй зямлі была раса. </p><i> Bog tak ì zrabìǔ u tuû noč: tol′kì na voǔne bylo suha, a na ǔsëj zâmlì byla rasa. </i>


text:
<pb/>Ераваал, ён жа Гедэон, і ўвесь народ, які быў зь ім, усталі раніцай і разьмясьціліся табарам каля крыніцы Харода; а Мадыямскі табар быў ад яго на поўнач каля пагорка Марэ ў даліне. </p><i> Eravaal, ën ža Gedèon, ì ǔves′ narod, âkì byǔ z′ ìm, ustalì ranìcaj ì raz′mâs′cìlìsâ tabaram kalâ krynìcy Haroda; a Madyâmskì tabar byǔ ad âgo na poǔnač kalâ pagorka Marè ǔ dalìne. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Гедэону: народу з табою надта многа, не магу Я аддаць Мадыяніцянаў у рукі ім, каб не заганарыўся Ізраіль перад Мною і не сказаў: "мая рука выратавала мяне"; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Gedèonu: narodu z taboû nadta mnoga, ne magu Â addac′ Madyânìcânaǔ u rukì ìm, kab ne zaganaryǔsâ Ìzraìl′ perad Mnoû ì ne skazaǔ: "maâ ruka vyratavala mâne"; </i>


text:
дык вось, абвясьці ў вушы народу і скажы: "хто палахлівы і баязьлівы, той няхай вернецца і пойдзе назад з гары Галаада". І вярнулася народу дваццаць дзьве тысячы, а дзесяць тысяч засталося. </p><i> dyk vos′, abvâs′cì ǔ vušy narodu ì skažy: "hto palahlìvy ì baâz′lìvy, toj nâhaj vernecca ì pojdze nazad z gary Galaada". Ì vârnulasâ narodu dvaccac′ dz′ve tysâčy, a dzesâc′ tysâč zastalosâ. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Гедэону: усё яшчэ многа народу; вядзі іх да вады, тады Я выберу іх табе; пра каго Я скажу: "хай ідзе з табою", той і хай ідзе з табою; а пра каго скажу табе: "не павінен ісьці з табою", той няхай і ня йдзе. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Gedèonu: usë âščè mnoga narodu; vâdzì ìh da vady, tady Â vyberu ìh tabe; pra kago Â skažu: "haj ìdze z taboû", toj ì haj ìdze z taboû; a pra kago skažu tabe: "ne pavìnen ìs′cì z taboû", toj nâhaj ì nâ jdze. </i>


text:
Ён прывёў народ да вады. І сказаў Гасподзь Гедэону: хто будзе хлябтаць ваду языком сваім, як хлебча сабака, таго станаві асобна, а таксама і тых усіх, якія будуць станавіцца на калені свае і піць. </p><i> Ën pryvëǔ narod da vady. Ì skazaǔ Gaspodz′ Gedèonu: hto budze hlâbtac′ vadu âzykom svaìm, âk hlebča sabaka, tago stanavì asobna, a taksama ì tyh usìh, âkìâ buduc′ stanavìcca na kalenì svae ì pìc′. </i>


text:
І было тых, што хлябталі ротам сваім з рукі трыста чалавек; а ўвесь засталы народ кленчыў і піў ваду. </p><i> Ì bylo tyh, što hlâbtalì rotam svaìm z rukì trysta čalavek; a ǔves′ zastaly narod klenčyǔ ì pìǔ vadu. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Гедэону: трыма сотнямі тых, што хлябталі, Я выратую вас і аддам Мадыяніцянаў у рукі вашыя, а ўвесь народ няхай ідзе кожны ў сваё месца. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Gedèonu: tryma sotnâmì tyh, što hlâbtalì, Â vyratuû vas ì addam Madyânìcânaǔ u rukì vašyâ, a ǔves′ narod nâhaj ìdze kožny ǔ svaë mesca. </i>


text:
І ўзялі яны запас ежы ў народа сабе і трубы іхнія, і адпусьціў Гедэон усіх Ізраільцянаў па намётах і затрымаў у сябе трыста чалавек; а табар Мадыямскі быў у яго ўнізе ў даліне. </p><i> Ì ǔzâlì âny zapas ežy ǔ naroda sabe ì truby ìhnìâ, ì adpus′cìǔ Gedèon usìh Ìzraìl′cânaǔ pa namëtah ì zatrymaǔ u sâbe trysta čalavek; a tabar Madyâmskì byǔ u âgo ǔnìze ǔ dalìne. </i>


text:
У тую ноч сказаў яму Гасподзь: устань, сыдзі ў табар, Я аддаю яго ў рукі твае; </p><i> U tuû noč skazaǔ âmu Gaspodz′: ustan′, sydzì ǔ tabar, Â addaû âgo ǔ rukì tvae; </i>


text:
а калі ты баішся ісьці, дык ідзі ў табар ты і Фура, слуга твой; </p><i> a kalì ty baìšsâ ìs′cì, dyk ìdzì ǔ tabar ty ì Fura, sluga tvoj; </i>


text:
і пачуеш, што гавораць, і тады ўмацуюцца рукі твае, і пойдзеш у табар. І сышоў ён і Фура, слуга ягоны, да самых узброеных, якія былі ў табары. </p><i> ì pačueš, što gavorac′, ì tady ǔmacuûcca rukì tvae, ì pojdzeš u tabar. Ì syšoǔ ën ì Fura, sluga âgony, da samyh uzbroenyh, âkìâ bylì ǔ tabary. </i>


text:
А Мадыяніцяне і Амалікіцяне і ўсе жыхары ўсходу разьмясьціліся ў даліне ў такім мностве, як саранча; вярблюдам іхнім ня было ліку, багата было іх, як пяску на беразе мора. </p><i> A Madyânìcâne ì Amalìkìcâne ì ǔse žyhary ǔshodu raz′mâs′cìlìsâ ǔ dalìne ǔ takìm mnostve, âk saranča; vârblûdam ìhnìm nâ bylo lìku, bagata bylo ìh, âk pâsku na beraze mora. </i>


text:
Гедэон прыйшоў. І вось, адзін расказвае сон другому і кажа: сьнілася мне, быццам круглы ячменны хлеб каціўся па табары Мадыямскім і, прыкаціўшыся да намёта, ударыўся ў яго так, што ён упаў, перавярнуў яго, і намёт распаўся. </p><i> Gedèon pryjšoǔ. Ì vos′, adzìn raskazvae son drugomu ì kaža: s′nìlasâ mne, byccam krugly âčmenny hleb kacìǔsâ pa tabary Madyâmskìm ì, prykacìǔšysâ da namëta, udaryǔsâ ǔ âgo tak, što ën upaǔ, peravârnuǔ âgo, ì namët raspaǔsâ. </i>


text:
Другі сказаў у адказ яму: гэта ня што іншае, як меч Гедэона, сына Ёасавага, Ізраільцяніна; аддаў Бог у рукі ягоныя Мадыяніцянаў і ўвесь табар. </p><i> Drugì skazaǔ u adkaz âmu: gèta nâ što ìnšae, âk meč Gedèona, syna Ëasavaga, Ìzraìl′cânìna; addaǔ Bog u rukì âgonyâ Madyânìcânaǔ ì ǔves′ tabar. </i>


text:
Гедэон, пачуўшы расказ пра сон і тлумачэньне яго, пакланіўся і вярнуўся ў табар Ізраільскі і сказаў: уставайце! аддаў Гасподзь у рукі вашыя табар Мадыямскі. </p><i> Gedèon, pačuǔšy raskaz pra son ì tlumačèn′ne âgo, paklanìǔsâ ì vârnuǔsâ ǔ tabar Ìzraìl′skì ì skazaǔ: ustavajce! addaǔ Gaspodz′ u rukì vašyâ tabar Madyâmskì. </i>


text:
І падзяліў трыста чалавек на тры атрады і даў у рукі ўсім ім трубы і пустыя збаны і ў збаны сьвяцільні. </p><i> Ì padzâlìǔ trysta čalavek na try atrady ì daǔ u rukì ǔsìm ìm truby ì pustyâ zbany ì ǔ zbany s′vâcìl′nì. </i>


text:
І сказаў ім: глядзеце на мяне і рабеце тое самае; вось, я падыду да табара, і што буду рабіць, тое і вы рабеце; </p><i> Ì skazaǔ ìm: glâdzece na mâne ì rabece toe samae; vos′, â padydu da tabara, ì što budu rabìc′, toe ì vy rabece; </i>


text:
калі я і тыя, што са мною, затрубім у трубы, трубеце і вы ў трубы вашыя вакол усяго табара і крычэце: меч Госпада і Гедэона! </p><i> kalì â ì tyâ, što sa mnoû, zatrubìm u truby, trubece ì vy ǔ truby vašyâ vakol usâgo tabara ì kryčèce: meč Gospada ì Gedèona! </i>


text:
<pb/>І падышоў Гедэон і сто чалавек зь ім да табара, напачатку сярэдняй варты, і разбудзілі вартавых, і затрубілі ў трубы і разьбілі збаны, якія былі ў руках у іх. </p><i> Ì padyšoǔ Gedèon ì sto čalavek z′ ìm da tabara, napačatku sârèdnâj varty, ì razbudzìlì vartavyh, ì zatrubìlì ǔ truby ì raz′bìlì zbany, âkìâ bylì ǔ rukah u ìh. </i>


text:
І затрубілі тры атрады ў трубы, і разьбілі збаны, і трымалі ў левай руцэ сьвяцільні, а ў правай руцэ трубы, і трубілі, і крычалі: меч Госпада і Гедэона! </p><i> Ì zatrubìlì try atrady ǔ truby, ì raz′bìlì zbany, ì trymalì ǔ levaj rucè s′vâcìl′nì, a ǔ pravaj rucè truby, ì trubìlì, ì kryčalì: meč Gospada ì Gedèona! </i>


text:
І стаяў кожны на сваім месцы вакол табара: і забегалі па ўсім табары, і крычалі, і кінуліся ўцякаць. </p><i> Ì staâǔ kožny na svaìm mescy vakol tabara: ì zabegalì pa ǔsìm tabary, ì kryčalì, ì kìnulìsâ ǔcâkac′. </i>


text:
Тым часам як трыста чалавек трубілі ў трубы, абярнуў Гасподзь меч аднаго на другога ва ўсім табары, і бегла рушэньне ў Бэтшыту да Царэры, да мяжы Авэлмэхолы, паблізу Табаты. </p><i> Tym časam âk trysta čalavek trubìlì ǔ truby, abârnuǔ Gaspodz′ meč adnago na drugoga va ǔsìm tabary, ì begla rušèn′ne ǔ Bètšytu da Carèry, da mâžy Avèlmèholy, pablìzu Tabaty. </i>


text:
І пакліканы Ізраільцяне з племя Нэфталімавага, Асіравага і ўсяго племя Манасіінага, і пагналіся за Мадыяніцянамі. </p><i> Ì paklìkany Ìzraìl′câne z plemâ Nèftalìmavaga, Asìravaga ì ǔsâgo plemâ Manasììnaga, ì pagnalìsâ za Madyânìcânamì. </i>


text:
А Гедэон паслаў на ўсю гару Яфрэмаву сказаць: выйдзіце насустрач Мадыяніцянам і перахапеце ў іх пераправу цераз ваду да Бэтвары і Ярдан. І скліканы ўсе Яфрэмляне і перахапілі пераправы цераз ваду Бэтфары і Ярдан; </p><i> A Gedèon paslaǔ na ǔsû garu Âfrèmavu skazac′: vyjdzìce nasustrač Madyânìcânam ì perahapece ǔ ìh perapravu ceraz vadu da Bètvary ì Ârdan. Ì sklìkany ǔse Âfrèmlâne ì perahapìlì perapravy ceraz vadu Bètfary ì Ârdan; </i>


text:
і злавілі двух князёў Мадыямскіх: Арыва і Зіва, і забілі Арыва ў Цур-Арыве, а Зіва ў Екеў-Зіве, і гналі Мадыяніцянаў; а галовы Арыва і Зіва прынесьлі Гедэону за Ярдан. </p><i> ì zlavìlì dvuh knâzëǔ Madyâmskìh: Aryva ì Zìva, ì zabìlì Aryva ǔ Cur-Aryve, a Zìva ǔ Ekeǔ-Zìve, ì gnalì Madyânìcânaǔ; a galovy Aryva ì Zìva prynes′lì Gedèonu za Ârdan. </i>


text:
І сказалі яму Яфрэмляне: навошта ты гэта зрабіў, што не паклікаў нас, калі ішоў ваяваць з Мадыяніцянамі? І моцна пасварыліся зь ім. </p><i> Ì skazalì âmu Âfrèmlâne: navošta ty gèta zrabìǔ, što ne paklìkaǔ nas, kalì ìšoǔ vaâvac′ z Madyânìcânamì? Ì mocna pasvarylìsâ z′ ìm. </i>


text:
Гедэон адказваў ім: ці зрабіў я што такое, як вы сёньня? ці шчасьлівей Яфрэм дабіраў вінаград, чым Авіезэр абіраў? </p><i> Gedèon adkazvaǔ ìm: cì zrabìǔ â što takoe, âk vy sën′nâ? cì ščas′lìvej Âfrèm dabìraǔ vìnagrad, čym Avìezèr abìraǔ? </i>


text:
У вашыя рукі аддаў Бог князёў Мадыямскіх Арыва і Зіва, і што мог я зрабіць такое, як вы? Тады супакоіўся дух іхні супроць яго, калі сказаў ён ім такія словы. </p><i> U vašyâ rukì addaǔ Bog knâzëǔ Madyâmskìh Aryva ì Zìva, ì što mog â zrabìc′ takoe, âk vy? Tady supakoìǔsâ duh ìhnì suproc′ âgo, kalì skazaǔ ën ìm takìâ slovy. </i>


text:
І прыйшоў Гедэон да Ярдана, і перайшоў сам і трыста чалавек, якія былі зь ім. Яны былі стомленыя, перасьледуючы ворагаў. </p><i> Ì pryjšoǔ Gedèon da Ârdana, ì perajšoǔ sam ì trysta čalavek, âkìâ bylì z′ ìm. Âny bylì stomlenyâ, peras′leduûčy voragaǔ. </i>


text:
І сказаў ён жыхарам Сакхота: дайце хлеба народу, які ідзе за мною; яны стаміліся, а я перасьледую Зэвэя і Салмана, цароў Мадыямскіх. </p><i> Ì skazaǔ ën žyharam Sakhota: dajce hleba narodu, âkì ìdze za mnoû; âny stamìlìsâ, a â peras′leduû Zèvèâ ì Salmana, caroǔ Madyâmskìh. </i>


text:
Князі Сакхота сказалі: хіба рука Зэвэя і Салмана ўжо ў тваёй руцэ, каб войску твайму даваць хлеб? </p><i> Knâzì Sakhota skazalì: hìba ruka Zèvèâ ì Salmana ǔžo ǔ tvaëj rucè, kab vojsku tvajmu davac′ hleb? </i>


text:
І сказаў Гедэон: за гэта, калі аддасьць Гасподзь Зэвэя і Салмана ў рукі мае, я разарву цела ваша цярноўнікам пустынным і малацільнымі зубчатымі дошкамі. </p><i> Ì skazaǔ Gedèon: za gèta, kalì addas′c′ Gaspodz′ Zèvèâ ì Salmana ǔ rukì mae, â razarvu cela vaša cârnoǔnìkam pustynnym ì malacìl′nymì zubčatymì doškamì. </i>


text:
Адтуль пайшоў ён у Пэнуэл і тое самае сказаў жыхарам яго, і жыхары Пэнуэла адказвалі яму тое самае, што адказвалі жыхары Сакхота. </p><i> Adtul′ pajšoǔ ën u Pènuèl ì toe samae skazaǔ žyharam âgo, ì žyhary Pènuèla adkazvalì âmu toe samae, što adkazvalì žyhary Sakhota. </i>


text:
Ён сказаў і жыхарам Пэнуэла: калі я вярнуся ў міры, разбуру вежу гэтую. </p><i> Ën skazaǔ ì žyharam Pènuèla: kalì â vârnusâ ǔ mìry, razburu vežu gètuû. </i>


text:
<pb/>А Зэвэй і Салман былі ў Каркоры і зь імі іхняе рушэньне да пятнаццаці тысяч, усё, што засталося з усяго рушэньня жыхароў усходу; а загінула сто тысяч чалавек, што агалялі меч. </p><i> A Zèvèj ì Salman bylì ǔ Karkory ì z′ ìmì ìhnâe rušèn′ne da pâtnaccacì tysâč, usë, što zastalosâ z usâgo rušèn′nâ žyharoǔ ushodu; a zagìnula sto tysâč čalavek, što agalâlì meč. </i>


text:
Гедэон пайшоў да тых, што жылі ў намётах на ўсход ад Новы і Ёгбэгі і пабіў табар, калі табар стаяў бясьпечна. </p><i> Gedèon pajšoǔ da tyh, što žylì ǔ namëtah na ǔshod ad Novy ì Ëgbègì ì pabìǔ tabar, kalì tabar staâǔ bâs′pečna. </i>


text:
Зэвэй і Салман пабеглі; ён пагнаўся за імі і схапіў абодвух цароў Мадыямскіх, Зэвэя і Салмана, і ўвесь табар увёў у замяшаньне. </p><i> Zèvèj ì Salman pabeglì; ën pagnaǔsâ za ìmì ì shapìǔ abodvuh caroǔ Madyâmskìh, Zèvèâ ì Salmana, ì ǔves′ tabar uvëǔ u zamâšan′ne. </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Гедэон, сын Ёаса, з вайны ад узвышша Херэса. </p><i> Ì vârnuǔsâ Gedèon, syn Ëasa, z vajny ad uzvyšša Herèsa. </i>


text:
І захапіў хлопца з жыхароў Сакхота і выпытаў у яго; і ён напісаў яму князёў і старэйшын Сакхоцкіх семдзесят сем чалавек. </p><i> Ì zahapìǔ hlopca z žyharoǔ Sakhota ì vypytaǔ u âgo; ì ën napìsaǔ âmu knâzëǔ ì starèjšyn Sakhockìh semdzesât sem čalavek. </i>


text:
І прыйшоў ён да жыхароў Сакхоцкіх і сказаў: вось Зэвэй і Салман, за якіх вы пасьмяяліся зь мяне, кажучы: хіба рука Зэвэя і Салмана ўжо ў тваёй руцэ, каб мы давалі хлеб стомленым людзям тваім? </p><i> Ì pryjšoǔ ën da žyharoǔ Sakhockìh ì skazaǔ: vos′ Zèvèj ì Salman, za âkìh vy pas′mââlìsâ z′ mâne, kažučy: hìba ruka Zèvèâ ì Salmana ǔžo ǔ tvaëj rucè, kab my davalì hleb stomlenym lûdzâm tvaìm? </i>


text:
І ўзяў старэйшын горада і церне пустэльнае і зубчатыя малацільныя дошкі і пакараў імі жыхароў Сакхота; </p><i> Ì ǔzâǔ starèjšyn gorada ì cerne pustèl′nae ì zubčatyâ malacìl′nyâ doškì ì pakaraǔ ìmì žyharoǔ Sakhota; </i>


text:
і вежу Пэнуэльскую разбурыў і перабіў жыхароў горада. </p><i> ì vežu Pènuèl′skuû razburyǔ ì perabìǔ žyharoǔ gorada. </i>


text:
<pb/>І сказаў Зэвэю і Салману: якія былі тыя, якіх вы забілі на Фаворы? Яны сказалі: яны былі такія, як ты, кожны з выгляду сын царскі. </p><i> Ì skazaǔ Zèvèû ì Salmanu: âkìâ bylì tyâ, âkìh vy zabìlì na Favory? Âny skazalì: âny bylì takìâ, âk ty, kožny z vyglâdu syn carskì. </i>


text:
Гедэон сказаў: гэта былі браты мае, сыны маці маёй! жывы Гасподзь: калі б вы пакінулі іх жывымі, я не забіў бы вас. </p><i> Gedèon skazaǔ: gèta bylì braty mae, syny macì maëj! žyvy Gaspodz′: kalì b vy pakìnulì ìh žyvymì, â ne zabìǔ by vas. </i>


text:
І сказаў Эфэру, першынцу свайму: устань, забі іх. Але хлопец не дастаў меча свайго, бо баяўся, бо быў яшчэ малады. </p><i> Ì skazaǔ Èfèru, peršyncu svajmu: ustan′, zabì ìh. Ale hlopec ne dastaǔ meča svajgo, bo baâǔsâ, bo byǔ âščè malady. </i>


text:
І сказалі Зэвэй і Салман: устань сам і забі нас, бо па чалавеку і сіла ягоная. І ўстаў Гедэон, і забіў Зэвэя і Салмана, і ўзяў спражкі, якія былі на шыях у вярблюдаў іхніх. </p><i> Ì skazalì Zèvèj ì Salman: ustan′ sam ì zabì nas, bo pa čalaveku ì sìla âgonaâ. Ì ǔstaǔ Gedèon, ì zabìǔ Zèvèâ ì Salmana, ì ǔzâǔ spražkì, âkìâ bylì na šyâh u vârblûdaǔ ìhnìh. </i>


text:
І сказалі Ізраільцяне Гедэону: валодай намі ты і сын твой і сын сына твайго, бо ты выратаваў нас з рук Мадыяніцянаў. </p><i> Ì skazalì Ìzraìl′câne Gedèonu: valodaj namì ty ì syn tvoj ì syn syna tvajgo, bo ty vyratavaǔ nas z ruk Madyânìcânaǔ. </i>


text:
Гедэон сказаў ім: ні я ня буду валодаць вамі, ні мой сын ня будзе валодаць вамі; Гасподзь хай валодае вамі. </p><i> Gedèon skazaǔ ìm: nì â nâ budu valodac′ vamì, nì moj syn nâ budze valodac′ vamì; Gaspodz′ haj valodae vamì. </i>


text:
І сказаў ім Гедэон: прашу ў вас аднаго, дайце мне кожны па завушніцы са здабычы сваёй. </p><i> Ì skazaǔ ìm Gedèon: prašu ǔ vas adnago, dajce mne kožny pa zavušnìcy sa zdabyčy svaëj. </i>


text:
Яны сказалі: дамо. І паслалі вопратку і кідалі туды кожны па завушніцы са здабычы сваёй. </p><i> Âny skazalì: damo. Ì paslalì vopratku ì kìdalì tudy kožny pa zavušnìcy sa zdabyčy svaëj. </i>


text:
Вагі ў залатых завушніцах, якія ён выпрасіў, было тысяча сямсот залатых сікляў, апрача спражак, гузікаў і пурпуровых вопратак, якія былі на царах Мадыямскіх, і апрача ланцужкоў, якія былі на шыі ў вярблюдаў іхніх. </p><i> Vagì ǔ zalatyh zavušnìcah, âkìâ ën vyprasìǔ, bylo tysâča sâmsot zalatyh sìklâǔ, aprača spražak, guzìkaǔ ì purpurovyh vopratak, âkìâ bylì na carah Madyâmskìh, ì aprača lancužkoǔ, âkìâ bylì na šyì ǔ vârblûdaǔ ìhnìh. </i>


text:
З гэтага зрабіў Гедэон эфод і паклаў яго ў сваім горадзе, у Офры, і пачалі ўсе Ізраільцяне блудна хадзіць туды за ім, і быў ён сеткаю Гедэону і ўсяму дому ягонаму. </p><i> Z gètaga zrabìǔ Gedèon èfod ì paklaǔ âgo ǔ svaìm goradze, u Ofry, ì pačalì ǔse Ìzraìl′câne bludna hadzìc′ tudy za ìm, ì byǔ ën setkaû Gedèonu ì ǔsâmu domu âgonamu. </i>


text:
Так упакорыліся Мадыяніцяне сынам Ізраіля і не падымалі ўжо галавы сваёй, і сьцішылася зямля на сорак гадоў у дні Гедэона. </p><i> Tak upakorylìsâ Madyânìcâne synam Ìzraìlâ ì ne padymalì ǔžo galavy svaëj, ì s′cìšylasâ zâmlâ na sorak gadoǔ u dnì Gedèona. </i>


text:
І пайшоў Ераваал, сын Ёасаў, і жыў у доме сваім. </p><i> Ì pajšoǔ Eravaal, syn Ëasaǔ, ì žyǔ u dome svaìm. </i>


text:
У Гедэона было семдзесят сыноў, што пайшлі ад сьцёгнаў ягоных, бо ў яго было многа жонак. </p><i> U Gedèona bylo semdzesât synoǔ, što pajšlì ad s′cëgnaǔ âgonyh, bo ǔ âgo bylo mnoga žonak. </i>


text:
Таксама і наложніца, якая жыла ў Сіхеме, нарадзіла яму сына, і ён даў яму імя Авімэлэх. </p><i> Taksama ì naložnìca, âkaâ žyla ǔ Sìheme, naradzìla âmu syna, ì ën daǔ âmu ìmâ Avìmèlèh. </i>


text:
І памёр Гедэон, сын Ёасаў, у глыбокай старасьці, і пахаваны ў магіле бацькі свайго Ёаса, у Офры Авіезэравай. </p><i> Ì pamër Gedèon, syn Ëasaǔ, u glybokaj staras′cì, ì pahavany ǔ magìle bac′kì svajgo Ëasa, u Ofry Avìezèravaj. </i>


text:
Калі памёр Гедэон, сыны Ізраілевыя зноў пачалі блудна хадзіць сьледам за Вааламі і паставілі сабе за бога Ваалвэрыта; </p><i> Kalì pamër Gedèon, syny Ìzraìlevyâ znoǔ pačalì bludna hadzìc′ s′ledam za Vaalamì ì pastavìlì sabe za boga Vaalvèryta; </i>


text:
і ня ўзгадвалі сыны Ізраілевыя Госпада Бога свайго, Які выбаўляў іх з рук усіх ворагаў навокал іх; </p><i> ì nâ ǔzgadvalì syny Ìzraìlevyâ Gospada Boga svajgo, Âkì vybaǔlâǔ ìh z ruk usìh voragaǔ navokal ìh; </i>


text:
і дому Ераваалаваму, альбо Гедэонаваму, не зрабілі міласьці дабрачынствы, якія ён зрабіў Ізраілю. </p><i> ì domu Eravaalavamu, al′bo Gedèonavamu, ne zrabìlì mìlas′cì dabračynstvy, âkìâ ën zrabìǔ Ìzraìlû. </i>


text:
<pb/>Авімэлэх, сын Ераваалаў, пайшоў у Сіхем да братоў маці сваёй і казаў ім і ўсяму роду бацькі маці сваёй і сказаў: </p><i> Avìmèlèh, syn Eravaalaǔ, pajšoǔ u Sìhem da bratoǔ macì svaëj ì kazaǔ ìm ì ǔsâmu rodu bac′kì macì svaëj ì skazaǔ: </i>


text:
голасна кажэце ўсім жыхарам Сіхемскім: што лепей вам, ці каб валодалі вамі ўсе семдзесят сыноў Ераваалавых, ці каб валодаў адзін, і ўспомніце, што я костка і плоць ваша. </p><i> golasna kažèce ǔsìm žyharam Sìhemskìm: što lepej vam, cì kab valodalì vamì ǔse semdzesât synoǔ Eravaalavyh, cì kab valodaǔ adzìn, ì ǔspomnìce, što â kostka ì ploc′ vaša. </i>


text:
Браты ягонай маці казалі пра яго ўсе гэтыя словы жыхарам Сіхемскім; і схілілася сэрца іхняе да Авімэлэха, бо яны казалі: ён брат наш. </p><i> Braty âgonaj macì kazalì pra âgo ǔse gètyâ slovy žyharam Sìhemskìm; ì shìlìlasâ sèrca ìhnâe da Avìmèlèha, bo âny kazalì: ën brat naš. </i>


text:
І далі яму семдзесят сікляў срэбра з дома Ваалвэрыта; Авімэлэх наняў на іх гультаёў і свавольных людзей, якія і пайшлі за ім. </p><i> Ì dalì âmu semdzesât sìklâǔ srèbra z doma Vaalvèryta; Avìmèlèh nanâǔ na ìh gul′taëǔ ì svavol′nyh lûdzej, âkìâ ì pajšlì za ìm. </i>


text:
І прыйшоў ён у дом бацькі свайго ў Офру і забіў братоў сваіх, семдзесят сыноў Ераваалавых, на адным камені. Застаўся толькі Ётам, малодшы сын Ераваалаў, бо схаваўся. </p><i> Ì pryjšoǔ ën u dom bac′kì svajgo ǔ Ofru ì zabìǔ bratoǔ svaìh, semdzesât synoǔ Eravaalavyh, na adnym kamenì. Zastaǔsâ tol′kì Ëtam, malodšy syn Eravaalaǔ, bo shavaǔsâ. </i>


text:
І сабраліся ўсе жыхары Сіхемскія і ўвесь дом Міло, і пайшлі і паставілі царом Авімэлэха каля дуба, што паблізу Сіхема. </p><i> Ì sabralìsâ ǔse žyhary Sìhemskìâ ì ǔves′ dom Mìlo, ì pajšlì ì pastavìlì carom Avìmèlèha kalâ duba, što pablìzu Sìhema. </i>


text:
Калі расказалі пра гэта Ётаму, ён пайшоў і стаў на вяршыню гары Гарызіма і, узвысіўшы голас свой, крычаў і казаў ім: паслухайце мяне, жыхары Сіхема, і паслухае вас Бог! </p><i> Kalì raskazalì pra gèta Ëtamu, ën pajšoǔ ì staǔ na vâršynû gary Garyzìma ì, uzvysìǔšy golas svoj, kryčaǔ ì kazaǔ ìm: pasluhajce mâne, žyhary Sìhema, ì pasluhae vas Bog! </i>


text:
<pb/>Пайшлі неяк дрэвы памазаць над сабою цара і сказалі масьліне: царуй над намі. </p><i> Pajšlì neâk drèvy pamazac′ nad saboû cara ì skazalì mas′lìne: caruj nad namì. </i>


text:
Масьліна сказала ім: няўжо я пакіну тлушч мой, якім ушаноўваюць багоў і людзей, і пайду бадзяцца па дрэвах? </p><i> Mas′lìna skazala ìm: nâǔžo â pakìnu tlušč moj, âkìm ušanoǔvaûc′ bagoǔ ì lûdzej, ì pajdu badzâcca pa drèvah? </i>


text:
<pb/>І сказалі дрэвы смакоўніцы: ідзі ты, царуй над намі. </p><i> Ì skazalì drèvy smakoǔnìcy: ìdzì ty, caruj nad namì. </i>


text:
Смакоўніца сказала ім: ці ж я пакіну саладосьць маю і добры плод і пайду бадзяцца па дрэвах? </p><i> Smakoǔnìca skazala ìm: cì ž â pakìnu salados′c′ maû ì dobry plod ì pajdu badzâcca pa drèvah? </i>


text:
<pb/>І сказалі дрэвы вінаграднай лазе: ідзі ты, царуй над намі. </p><i> Ì skazalì drèvy vìnagradnaj laze: ìdzì ty, caruj nad namì. </i>


text:
Вінаградная лаза сказала ім: ці ж я пакіну сок мой, які весяліць багоў і людзей, і пайду бадзяцца па дрэвах? </p><i> Vìnagradnaâ laza skazala ìm: cì ž â pakìnu sok moj, âkì vesâlìc′ bagoǔ ì lûdzej, ì pajdu badzâcca pa drèvah? </i>


text:
<pb/>Нарэшце сказалі ўсе дрэвы цярноўніку: ідзі ты, царуй над намі. </p><i> Narèšce skazalì ǔse drèvy cârnoǔnìku: ìdzì ty, caruj nad namì. </i>


text:
Цярноўнік сказаў дрэвам: калі вы сапраўды ставіце мяне царом над сабою, дык ідзеце, пакойцеся ў цяні маім; калі ж не, дык выйдзе агонь зь цярноўніка і папаліць кедры Ліванскія. </p><i> Cârnoǔnìk skazaǔ drèvam: kalì vy sapraǔdy stavìce mâne carom nad saboû, dyk ìdzece, pakojcesâ ǔ cânì maìm; kalì ž ne, dyk vyjdze agon′ z′ cârnoǔnìka ì papalìc′ kedry Lìvanskìâ. </i>


text:
<pb/>Дык вось глядзеце, паводле ісьціны і паводле праўды вы ўчынілі, паставіўшы Авімэлэха царом? і ці добра вы зрабілі зь Ераваалам і домам ягоным, і ці адпаведна яго дабрадзействам учынілі вы? </p><i> Dyk vos′ glâdzece, pavodle ìs′cìny ì pavodle praǔdy vy ǔčynìlì, pastavìǔšy Avìmèlèha carom? ì cì dobra vy zrabìlì z′ Eravaalam ì domam âgonym, ì cì adpavedna âgo dabradzejstvam učynìlì vy? </i>


text:
За вас бацька мой змагаўся, не даражыў жыцьцём сваім і вызваліў вас з-пад рукі Мадыяніцянаў; </p><i> Za vas bac′ka moj zmagaǔsâ, ne daražyǔ žyc′cëm svaìm ì vyzvalìǔ vas z-pad rukì Madyânìcânaǔ; </i>


text:
а вы цяпер паўсталі супроць дома бацькі майго і забілі семдзесят сыноў бацькі майго на адным камені і паставілі царом над жыхарамі Сіхемскімі Авімэлэха, сына рабыні ягонай, бо ён брат ваш. </p><i> a vy câper paǔstalì suproc′ doma bac′kì majgo ì zabìlì semdzesât synoǔ bac′kì majgo na adnym kamenì ì pastavìlì carom nad žyharamì Sìhemskìmì Avìmèlèha, syna rabynì âgonaj, bo ën brat vaš. </i>


text:
Калі вы сёньня паводле ісьціны і паводле праўды ўчынілі зь Ераваалам і домам ягоным, дык радуйцеся за Авімэлэха, і хай радуецца за вас; </p><i> Kalì vy sën′nâ pavodle ìs′cìny ì pavodle praǔdy ǔčynìlì z′ Eravaalam ì domam âgonym, dyk radujcesâ za Avìmèlèha, ì haj raduecca za vas; </i>


text:
а калі не, дык хай выйдзе агонь з Авімэлэха і хай папаліць жыхароў Сіхемскіх і ўвесь дом Міло, і хай выйдзе агонь з жыхароў Сіхемскіх і з дома Міло і хай папаліць Авімэлэха. </p><i> a kalì ne, dyk haj vyjdze agon′ z Avìmèlèha ì haj papalìc′ žyharoǔ Sìhemskìh ì ǔves′ dom Mìlo, ì haj vyjdze agon′ z žyharoǔ Sìhemskìh ì z doma Mìlo ì haj papalìc′ Avìmèlèha. </i>


text:
І пабег Ётам, і ўцёк і пайшоў у Бээр, і жыў там, хаваючыся ад брата свайго Авімэлэха. </p><i> Ì pabeg Ëtam, ì ǔcëk ì pajšoǔ u Bèèr, ì žyǔ tam, havaûčysâ ad brata svajgo Avìmèlèha. </i>


text:
І паслаў Бог злога духа паміж Авімэлэхам і жыхарамі Сіхема, і перасталі карыцца жыхары Сіхемскія Авімэлэху, </p><i> Ì paslaǔ Bog zloga duha pamìž Avìmèlèham ì žyharamì Sìhema, ì perastalì karycca žyhary Sìhemskìâ Avìmèlèhu, </i>


text:
каб такім чынам адбылася помста за семдзесят сыноў Ераваалавых, і кроў іхняя абярнулася на Авімэлэха, брата іхняга, які забіў іх, і на жыхароў Сіхемскіх, якія ўмацавалі рукі ягоныя, каб забіць братоў сваіх. </p><i> kab takìm čynam adbylasâ pomsta za semdzesât synoǔ Eravaalavyh, ì kroǔ ìhnââ abârnulasâ na Avìmèlèha, brata ìhnâga, âkì zabìǔ ìh, ì na žyharoǔ Sìhemskìh, âkìâ ǔmacavalì rukì âgonyâ, kab zabìc′ bratoǔ svaìh. </i>


text:
Жыхары Сіхемскія пасадзілі супроць яго ў засаду людзей на вяршынях гор, якія рабавалі кожнага, хто праходзіў міма іх па дарозе. Пра гэта данесена было Авімэлэху. </p><i> Žyhary Sìhemskìâ pasadzìlì suproc′ âgo ǔ zasadu lûdzej na vâršynâh gor, âkìâ rabavalì kožnaga, hto prahodzìǔ mìma ìh pa daroze. Pra gèta danesena bylo Avìmèlèhu. </i>


text:
<pb/>А прыйшоў і Гаал, сын Эвэдаў, з братамі сваімі ў Сіхем, і хадзілі яны па Сіхеме, і жыхары Сіхемскія даверыліся яму. </p><i> A pryjšoǔ ì Gaal, syn Èvèdaǔ, z bratamì svaìmì ǔ Sìhem, ì hadzìlì âny pa Sìheme, ì žyhary Sìhemskìâ daverylìsâ âmu. </i>


text:
І выйшлі ў поле, і зьбіралі вінаград свой, і ціснулі ў чавілах, і ладзілі сьвяты, хадзілі ў дом бога свайго, і елі і пілі, і пракліналі Авімэлэха. </p><i> Ì vyjšlì ǔ pole, ì z′bìralì vìnagrad svoj, ì cìsnulì ǔ čavìlah, ì ladzìlì s′vâty, hadzìlì ǔ dom boga svajgo, ì elì ì pìlì, ì praklìnalì Avìmèlèha. </i>


text:
Гаал, сын Эвэдаў, казаў: хто Авімэлэх і што Сіхем, каб мы служылі яму? Служэце лепей нашчадкам Эмора, бацькі Сіхемавага, а яму навошта, каб мы служылі? </p><i> Gaal, syn Èvèdaǔ, kazaǔ: hto Avìmèlèh ì što Sìhem, kab my služylì âmu? Služèce lepej naščadkam Èmora, bac′kì Sìhemavaga, a âmu navošta, kab my služylì? </i>


text:
калі б хто даў народ гэты ў рукі мае, я прагнаў бы Авімэлэха. І сказана было Авімэлэху: памнож войска тваё і выходзь. </p><i> kalì b hto daǔ narod gèty ǔ rukì mae, â pragnaǔ by Avìmèlèha. Ì skazana bylo Avìmèlèhu: pamnož vojska tvaë ì vyhodz′. </i>


text:
<pb/>Зэвул, правадыр горада, пачуў словы Гаала, сына Эвэдавага, і запалаў гнеў ягоны. </p><i> Zèvul, pravadyr gorada, pačuǔ slovy Gaala, syna Èvèdavaga, ì zapalaǔ gneǔ âgony. </i>


text:
Ён хітрым чынам адпраўляе паслоў да Авімэлэха, каб сказаць: вось Гаал, сын Эвэдаў, і браты ягоныя прыйшлі ў Сіхем, і вось, яны бунтуюць супроць цябе горад; </p><i> Ën hìtrym čynam adpraǔlâe pasloǔ da Avìmèlèha, kab skazac′: vos′ Gaal, syn Èvèdaǔ, ì braty âgonyâ pryjšlì ǔ Sìhem, ì vos′, âny buntuûc′ suproc′ câbe gorad; </i>


text:
дык вось, устань уначы, ты і народ, які з табою, і пастаў засаду ў полі; </p><i> dyk vos′, ustan′ unačy, ty ì narod, âkì z taboû, ì pastaǔ zasadu ǔ polì; </i>


text:
а раніцай, як узыходзіць сонца, устань рана і падступіся да горада; і калі ён і народ, які ў яго, выйдуць да цябе, тады рабі зь імі, што можа рука твая. </p><i> a ranìcaj, âk uzyhodzìc′ sonca, ustan′ rana ì padstupìsâ da gorada; ì kalì ën ì narod, âkì ǔ âgo, vyjduc′ da câbe, tady rabì z′ ìmì, što moža ruka tvaâ. </i>


text:
<pb/>І ўстаў уначы Авімэлэх і ўвесь народ, які быў зь ім, і паставілі ў засаду каля Сіхема чатыры атрады. </p><i> Ì ǔstaǔ unačy Avìmèlèh ì ǔves′ narod, âkì byǔ z′ ìm, ì pastavìlì ǔ zasadu kalâ Sìhema čatyry atrady. </i>


text:
Раніцай Гаал, сын Эвэдаў, выйшаў і стаў каля брамы гарадское; і ўстаў Авімэлэх і народ, які быў зь ім, з засады. </p><i> Ranìcaj Gaal, syn Èvèdaǔ, vyjšaǔ ì staǔ kalâ bramy garadskoe; ì ǔstaǔ Avìmèlèh ì narod, âkì byǔ z′ ìm, z zasady. </i>


text:
Гаал, убачыўшы народ, кажа Зэвулу: вось, народ спускаецца зь вяршыняў гор. А Зэвул сказаў яму: цень гор здаецца табе людзьмі. </p><i> Gaal, ubačyǔšy narod, kaža Zèvulu: vos′, narod spuskaecca z′ vâršynâǔ gor. A Zèvul skazaǔ âmu: cen′ gor zdaecca tabe lûdz′mì. </i>


text:
Гаал зноў казаў і сказаў: вось, народ спускаецца з узвышша, і адзін атрад ідзе ад дуба Мэнаім. </p><i> Gaal znoǔ kazaǔ ì skazaǔ: vos′, narod spuskaecca z uzvyšša, ì adzìn atrad ìdze ad duba Mènaìm. </i>


text:
І сказаў яму Зэвул: дзе вусны твае, якія казалі: "хто Авімэлэх, каб мы сталі служыць яму?" гэта той народ, якім ты пагарджаў; выходзь цяпер і падужайся зь ім. </p><i> Ì skazaǔ âmu Zèvul: dze vusny tvae, âkìâ kazalì: "hto Avìmèlèh, kab my stalì služyc′ âmu?" gèta toj narod, âkìm ty pagardžaǔ; vyhodz′ câper ì padužajsâ z′ ìm. </i>


text:
І пайшоў Гаал наперадзе жыхароў Сіхемскіх і біўся з Авімэлэхам. </p><i> Ì pajšoǔ Gaal naperadze žyharoǔ Sìhemskìh ì bìǔsâ z Avìmèlèham. </i>


text:
І пагнаўся за ім Авімэлэх, і пабег ён ад яго, і многа ўпала забітых да самае брамы горада. </p><i> Ì pagnaǔsâ za ìm Avìmèlèh, ì pabeg ën ad âgo, ì mnoga ǔpala zabìtyh da samae bramy gorada. </i>


text:
І застаўся Авімэлэх у Аруме, а Гаала і братоў ягоных Зэвул выгнаў, каб яны ня жылі ў Сіхеме. </p><i> Ì zastaǔsâ Avìmèlèh u Arume, a Gaala ì bratoǔ âgonyh Zèvul vygnaǔ, kab âny nâ žylì ǔ Sìheme. </i>


text:
<pb/>На другі дзень выйшаў народ у поле, і данесьлі пра гэта Авімэлэху. </p><i> Na drugì dzen′ vyjšaǔ narod u pole, ì danes′lì pra gèta Avìmèlèhu. </i>


text:
Ён узяў свой народ і падзяліў яго на тры атрады і паставіў у засадзе ў полі. І ўбачыўшы, што народ выйшаў з горада, паўстаў на іх і пабіў іх. </p><i> Ën uzâǔ svoj narod ì padzâlìǔ âgo na try atrady ì pastavìǔ u zasadze ǔ polì. Ì ǔbačyǔšy, što narod vyjšaǔ z gorada, paǔstaǔ na ìh ì pabìǔ ìh. </i>


text:
Тым часам як Авімэлэх і атрады, што былі зь ім, падступіліся і сталі каля брамы гарадское, два другія атрады напалі на ўсіх, што былі ў полі, і забівалі іх. </p><i> Tym časam âk Avìmèlèh ì atrady, što bylì z′ ìm, padstupìlìsâ ì stalì kalâ bramy garadskoe, dva drugìâ atrady napalì na ǔsìh, što bylì ǔ polì, ì zabìvalì ìh. </i>


text:
І біўся Авімэлэх з горадам увесь той дзень, і ўзяў горад, і пабіў народ, што быў у ім, і разбурыў горад і засеяў яго сольлю. </p><i> Ì bìǔsâ Avìmèlèh z goradam uves′ toj dzen′, ì ǔzâǔ gorad, ì pabìǔ narod, što byǔ u ìm, ì razburyǔ gorad ì zaseâǔ âgo sol′lû. </i>


text:
<pb/>Дачуўшыся пра гэта, усе: што былі ў вежы Сіхемскай, пайшлі ў вежу капішча Ваал-Вэрыта. </p><i> Dačuǔšysâ pra gèta, use: što bylì ǔ vežy Sìhemskaj, pajšlì ǔ vežu kapìšča Vaal-Vèryta. </i>


text:
Авімэлэху было данесена, што сабраліся туды ўсе, што былі ў вежы Сіхемскай. </p><i> Avìmèlèhu bylo danesena, što sabralìsâ tudy ǔse, što bylì ǔ vežy Sìhemskaj. </i>


text:
І пайшоў Авімэлэх на гару Сэлмон, сам і ўвесь народ, што быў зь ім, і ўзяў Авімэлэх сякеры з сабою і насек гальля, і паклаў на плечы свае, і сказаў народу, які быў зь ім: вы бачылі, што я рабіў; хутчэй рабеце і вы тое самае, што і я. </p><i> Ì pajšoǔ Avìmèlèh na garu Sèlmon, sam ì ǔves′ narod, što byǔ z′ ìm, ì ǔzâǔ Avìmèlèh sâkery z saboû ì nasek gal′lâ, ì paklaǔ na plečy svae, ì skazaǔ narodu, âkì byǔ z′ ìm: vy bačylì, što â rabìǔ; hutčèj rabece ì vy toe samae, što ì â. </i>


text:
І насек кожны з усяго народу гальля, і пайшлі за Авімэлэхам, і паклалі да вежы, і спалілі вежу агнём, і памерлі ўсе, што былі ў вежы Сіхемскай, каля тысячы мужчын і жанчын. </p><i> Ì nasek kožny z usâgo narodu gal′lâ, ì pajšlì za Avìmèlèham, ì paklalì da vežy, ì spalìlì vežu agnëm, ì pamerlì ǔse, što bylì ǔ vežy Sìhemskaj, kalâ tysâčy mužčyn ì žančyn. </i>


text:
<pb/>Потым пайшоў Авімэлэх у Тэвец, і аблажыў Тэвец і ўзяў яго. </p><i> Potym pajšoǔ Avìmèlèh u Tèvec, ì ablažyǔ Tèvec ì ǔzâǔ âgo. </i>


text:
Сярод горада была вялікая вежа, і ўцякалі туды ўсе мужчыны і жанчыны і ўсе жыхары горада, і замкнуліся і ўзышлі на дах вежы. </p><i> Sârod gorada byla vâlìkaâ veža, ì ǔcâkalì tudy ǔse mužčyny ì žančyny ì ǔse žyhary gorada, ì zamknulìsâ ì ǔzyšlì na dah vežy. </i>


text:
Авімэлэх прыйшоў да вежы і атачыў яе і падышоў да дзьвярэй вежы, каб спаліць яе агнём. </p><i> Avìmèlèh pryjšoǔ da vežy ì atačyǔ âe ì padyšoǔ da dz′vârèj vežy, kab spalìc′ âe agnëm. </i>


text:
Тады адна жанчына скінула абломак жарона на галаву Авімэлэху і праламала яму чэрап. </p><i> Tady adna žančyna skìnula ablomak žarona na galavu Avìmèlèhu ì pralamala âmu čèrap. </i>


text:
Авімэлэх адразу паклікаў хлопчыка, збраяносца свайго, і сказаў яму: агалі меч твой і ўсьмерці мяне, каб не сказалі пра мяне: жанчына забіла яго. І пракалоў яго хлопчык, і ён узяў і памёр. </p><i> Avìmèlèh adrazu paklìkaǔ hlopčyka, zbraânosca svajgo, ì skazaǔ âmu: agalì meč tvoj ì ǔs′mercì mâne, kab ne skazalì pra mâne: žančyna zabìla âgo. Ì prakaloǔ âgo hlopčyk, ì ën uzâǔ ì pamër. </i>


text:
Ізраільцяне, убачыўшы, што памёр Авімэлэх, пайшлі кожны ў сваё месца. </p><i> Ìzraìl′câne, ubačyǔšy, što pamër Avìmèlèh, pajšlì kožny ǔ svaë mesca. </i>


text:
<pb/>Так аддаў Бог Авімэлэху за зладзейства, якое ўчыніў бацьку свайму, забіўшы семдзесят братоў сваіх. </p><i> Tak addaǔ Bog Avìmèlèhu za zladzejstva, âkoe ǔčynìǔ bac′ku svajmu, zabìǔšy semdzesât bratoǔ svaìh. </i>


text:
І ўсе зладзействы жыхароў Сіхемскіх абярнуў Бог на галаву іх; і спасьцігла іх пракляцьце Ёфама, сына Ераваалавага. </p><i> Ì ǔse zladzejstvy žyharoǔ Sìhemskìh abârnuǔ Bog na galavu ìh; ì spas′cìgla ìh praklâc′ce Ëfama, syna Eravaalavaga. </i>


text:
<pb/>Пасьля Авімэлэха паўстаў на выратаваньне Ізраіля Тола, сын Туі, сына Додавага, з племя Ісахаравага. Ён жыў у Шаміры, на гары Яфрэмавай. </p><i> Pas′lâ Avìmèlèha paǔstaǔ na vyratavan′ne Ìzraìlâ Tola, syn Tuì, syna Dodavaga, z plemâ Ìsaharavaga. Ën žyǔ u Šamìry, na gary Âfrèmavaj. </i>


text:
Ён быў судзьдзя Ізраіля дваццаць тры гады, і памёр, і пахаваны ў Шаміры. </p><i> Ën byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ dvaccac′ try gady, ì pamër, ì pahavany ǔ Šamìry. </i>


text:
<pb/>Пасьля яго паўстаў Яір з Галаада і быў судзьдзёю Ізраіля дваццаць два гады. </p><i> Pas′lâ âgo paǔstaǔ Âìr z Galaada ì byǔ sudz′dzëû Ìzraìlâ dvaccac′ dva gady. </i>


text:
У яго было трыццаць два сыны, якія езьдзілі на трыццаці двух маладых аслах, і трыццаць два гарады было ў іх; іх да сёньня называюць селішчамі Яіра, што ў зямлі Галаадскай. </p><i> U âgo bylo tryccac′ dva syny, âkìâ ez′dzìlì na tryccacì dvuh maladyh aslah, ì tryccac′ dva garady bylo ǔ ìh; ìh da sën′nâ nazyvaûc′ selìščamì Âìra, što ǔ zâmlì Galaadskaj. </i>


text:
Сыны Ізраілевыя далей рабілі ліхое перад вачыма Госпада і служылі Ваалам і Астартам, і багам Арамейскім і багам Сідонскім, і багам Маавіцкім і багам Аманіцкім і багам Філістымскім, а Госпада пакінулі і ня служылі Яму. </p><i> Syny Ìzraìlevyâ dalej rabìlì lìhoe perad vačyma Gospada ì služylì Vaalam ì Astartam, ì bagam Aramejskìm ì bagam Sìdonskìm, ì bagam Maavìckìm ì bagam Amanìckìm ì bagam Fìlìstymskìm, a Gospada pakìnulì ì nâ služylì Âmu. </i>


text:
І запалаў гнеў Госпада на Ізраіля, і Ён аддаў іх у рукі Філістымлянам і ў рукі Аманіцянам; </p><i> Ì zapalaǔ gneǔ Gospada na Ìzraìlâ, ì Ën addaǔ ìh u rukì Fìlìstymlânam ì ǔ rukì Amanìcânam; </i>


text:
яны ўціскалі і мучылі сыноў Ізраілевых з таго года васемнаццаць гадоў, усіх сыноў Ізраілевых па той бок Ярдана ў зямлі Амарэйскай, якая ў Галаадзе. </p><i> âny ǔcìskalì ì mučylì synoǔ Ìzraìlevyh z tago goda vasemnaccac′ gadoǔ, usìh synoǔ Ìzraìlevyh pa toj bok Ârdana ǔ zâmlì Amarèjskaj, âkaâ ǔ Galaadze. </i>


text:
Нарэшце Аманіцяне перайшлі Ярдан, каб весьці вайну зь Юдам і Веньямінам і з домам Яфрэмавым. І вельмі цесна было сынам Ізраіля. </p><i> Narèšce Amanìcâne perajšlì Ârdan, kab ves′cì vajnu z′ Ûdam ì Ven′âmìnam ì z domam Âfrèmavym. Ì vel′mì cesna bylo synam Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>І залямантавалі сыны Ізраілевыя да Госпада і казалі: зграшылі мы перад Табою, бо пакінулі Бога нашага і служылі Ваалам. </p><i> Ì zalâmantavalì syny Ìzraìlevyâ da Gospada ì kazalì: zgrašylì my perad Taboû, bo pakìnulì Boga našaga ì služylì Vaalam. </i>


text:
І сказаў Гасподзь сынам Ізраілевым: ці ня прыгняталі вас Егіпцяне і Амарэі, і Аманіцяне і Філістымляне, </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ synam Ìzraìlevym: cì nâ prygnâtalì vas Egìpcâne ì Amarèì, ì Amanìcâne ì Fìlìstymlâne, </i>


text:
і Сіданяне і Амалікіцяне і Маавіцяне, і калі вы клікалі Мяне, ці ж не ратаваў Я вас ад рук іхніх? </p><i> ì Sìdanâne ì Amalìkìcâne ì Maavìcâne, ì kalì vy klìkalì Mâne, cì ž ne ratavaǔ Â vas ad ruk ìhnìh? </i>


text:
а вы пакінулі Мяне і пачалі служыць багам іншым; за тое Я ўжо ня буду ратаваць вас: </p><i> a vy pakìnulì Mâne ì pačalì služyc′ bagam ìnšym; za toe Â ǔžo nâ budu ratavac′ vas: </i>


text:
ідзеце, кліяце багоў, якіх вы выбралі, няхай яны ратуюць вас у цесны для вас час. </p><i> ìdzece, klìâce bagoǔ, âkìh vy vybralì, nâhaj âny ratuûc′ vas u cesny dlâ vas čas. </i>


text:
І сказалі сыны Ізраілевыя Госпаду: зграшылі мы; рабі з намі ўсё, што Табе заўгодна, толькі вызвалі нас цяпер. </p><i> Ì skazalì syny Ìzraìlevyâ Gospadu: zgrašylì my; rabì z namì ǔsë, što Tabe zaǔgodna, tol′kì vyzvalì nas câper. </i>


text:
І адкінулі ад сябе чужых багоў і пачалі служыць Госпаду. І ня вынесла душа Яго цярпеньняў Ізраіля. </p><i> Ì adkìnulì ad sâbe čužyh bagoǔ ì pačalì služyc′ Gospadu. Ì nâ vynesla duša Âgo cârpen′nâǔ Ìzraìlâ. </i>


text:
Аманіцяне сабраліся і разьмясьціліся табарам у Галаадзе; сабраліся таксама сыны Ізраілевыя і сталі табарам у Масіфе. </p><i> Amanìcâne sabralìsâ ì raz′mâs′cìlìsâ tabaram u Galaadze; sabralìsâ taksama syny Ìzraìlevyâ ì stalì tabaram u Masìfe. </i>


text:
Народ і князі Галаадскія сказалі адзін аднаму: хто пачне вайну супроць Аманіцянаў, той будзе за правадыра жыхарам Галаадскім. </p><i> Narod ì knâzì Galaadskìâ skazalì adzìn adnamu: hto pačne vajnu suproc′ Amanìcânaǔ, toj budze za pravadyra žyharam Galaadskìm. </i>


text:
Ефтай Галаадыцянін быў чалавек адважны; ён быў сын распусьніцы; ад Галаада нарадзіўся Ефтай. </p><i> Eftaj Galaadycânìn byǔ čalavek advažny; ën byǔ syn raspus′nìcy; ad Galaada naradzìǔsâ Eftaj. </i>


text:
І жонка Галаадава нарадзіла яму сыноў. Калі ўзмужнелі жончыныя сыны, яны выгналі Ефтая, сказаўшы яму: ты ня спадчыньнік у доме бацькі нашага, бо ты сын іншай жанчыны. </p><i> Ì žonka Galaadava naradzìla âmu synoǔ. Kalì ǔzmužnelì žončynyâ syny, âny vygnalì Eftaâ, skazaǔšy âmu: ty nâ spadčyn′nìk u dome bac′kì našaga, bo ty syn ìnšaj žančyny. </i>


text:
І ўцёк Ефтай ад братоў сваіх і жыў у зямлі Тоў; і сабраліся да Ефтая людзі, якім ня было чаго траціць, і выходзілі зь ім. </p><i> Ì ǔcëk Eftaj ad bratoǔ svaìh ì žyǔ u zâmlì Toǔ; ì sabralìsâ da Eftaâ lûdzì, âkìm nâ bylo čago tracìc′, ì vyhodzìlì z′ ìm. </i>


text:
<pb/>Празь некаторы час Аманіцяне пайшлі вайною на Ізраіля. </p><i> Praz′ nekatory čas Amanìcâne pajšlì vajnoû na Ìzraìlâ. </i>


text:
У час вайны Аманіцянаў зь Ізраільцянамі прыйшлі старэйшыны Галаадскія ўзяць Ефтая зь зямлі Тоў </p><i> U čas vajny Amanìcânaǔ z′ Ìzraìl′cânamì pryjšlì starèjšyny Galaadskìâ ǔzâc′ Eftaâ z′ zâmlì Toǔ </i>


text:
і сказалі Ефтаю: прыйдзі, будзь нам за правадыра, і будзем біцца з Аманіцянамі. </p><i> ì skazalì Eftaû: pryjdzì, budz′ nam za pravadyra, ì budzem bìcca z Amanìcânamì. </i>


text:
Ефтай сказаў старэйшынам Галаадскім: ці ж ня вы зьненавідзелі мяне і выгналі з дому бацькі майго? навошта ж прыйшлі да мяне цяпер, калі вы ў бядзе? </p><i> Eftaj skazaǔ starèjšynam Galaadskìm: cì ž nâ vy z′nenavìdzelì mâne ì vygnalì z domu bac′kì majgo? navošta ž pryjšlì da mâne câper, kalì vy ǔ bâdze? </i>


text:
Старэйшыны Галаадскія сказалі Ефтаю: таму мы цяпер прыйшлі да цябе, каб ты пайшоў з намі і біўся з Аманіцянамі і быў у нас за правадыра ўсім жыхарам Галаадскім. </p><i> Starèjšyny Galaadskìâ skazalì Eftaû: tamu my câper pryjšlì da câbe, kab ty pajšoǔ z namì ì bìǔsâ z Amanìcânamì ì byǔ u nas za pravadyra ǔsìm žyharam Galaadskìm. </i>


text:
І сказаў Ефтай старэйшынам Галаадскім: калі вы вернеце мяне, каб біцца з Аманіцянамі, і Гасподзь аддасьць мне іх, - дык ці застануся я ў вас за правадыра? </p><i> Ì skazaǔ Eftaj starèjšynam Galaadskìm: kalì vy vernece mâne, kab bìcca z Amanìcânamì, ì Gaspodz′ addas′c′ mne ìh, - dyk cì zastanusâ â ǔ vas za pravadyra? </i>


text:
Старэйшыны Галаадскія сказалі Ефтаю: Гасподзь хай будзе за сьведку паміж намі, што мы зробім паводле слова твайго! </p><i> Starèjšyny Galaadskìâ skazalì Eftaû: Gaspodz′ haj budze za s′vedku pamìž namì, što my zrobìm pavodle slova tvajgo! </i>


text:
І пайшоў Ефтай з старэйшынамі Галаадскімі і народ паставіў яго над сабою начальнікам і правадыром, і Ефтай вымавіў усе словы свае перад абліччам Госпада ў Масіфе. </p><i> Ì pajšoǔ Eftaj z starèjšynamì Galaadskìmì ì narod pastavìǔ âgo nad saboû načal′nìkam ì pravadyrom, ì Eftaj vymavìǔ use slovy svae perad ablìččam Gospada ǔ Masìfe. </i>


text:
І паслаў Ефтай да цара Аманіцкага сказаць: што табе да мяне, што ты прыйшоў да мяне ваяваць на зямлі маёй? </p><i> Ì paslaǔ Eftaj da cara Amanìckaga skazac′: što tabe da mâne, što ty pryjšoǔ da mâne vaâvac′ na zâmlì maëj? </i>


text:
Цар Аманіцкі сказаў паслам Ефтаевым: Ізраіль, калі ішоў зь Егіпта; узяў зямлю маю ад Арнона да Явока і Ярдана; дык вось, аддай мне яе зь мірам. </p><i> Car Amanìckì skazaǔ paslam Eftaevym: Ìzraìl′, kalì ìšoǔ z′ Egìpta; uzâǔ zâmlû maû ad Arnona da Âvoka ì Ârdana; dyk vos′, addaj mne âe z′ mìram. </i>


text:
<pb/>Ефтай другі раз паслаў паслоў да цара Аманіцкага - </p><i> Eftaj drugì raz paslaǔ pasloǔ da cara Amanìckaga - </i>


text:
сказаць яму: так кажа Ефтай: Ізраіль ня ўзяў зямлі Маавіцкай і зямлі Аманіцкай; </p><i> skazac′ âmu: tak kaža Eftaj: Ìzraìl′ nâ ǔzâǔ zâmlì Maavìckaj ì zâmlì Amanìckaj; </i>


text:
бо, калі ішлі зь Егіпта, Ізраіль пайшоў у пустыню да Чэрмнага мора і прыйшоў у Кадэс; </p><i> bo, kalì ìšlì z′ Egìpta, Ìzraìl′ pajšoǔ u pustynû da Čèrmnaga mora ì pryjšoǔ u Kadès; </i>


text:
адтуль паслаў Ізраіль паслоў да цара Эдомскага сказаць: "дазволь мне прайсьці зямлёю тваёю"; але цар Эдомскі не паслухаў; і да цара Маавіцкага ён пасылаў, але і той не згадзіўся; таму Ізраіль заставаўся ў Кадэсе. </p><i> adtul′ paslaǔ Ìzraìl′ pasloǔ da cara Èdomskaga skazac′: "dazvol′ mne prajs′cì zâmlëû tvaëû"; ale car Èdomskì ne pasluhaǔ; ì da cara Maavìckaga ën pasylaǔ, ale ì toj ne zgadzìǔsâ; tamu Ìzraìl′ zastavaǔsâ ǔ Kadèse. </i>


text:
І пайшоў пустыняю, і абышоў зямлю Эдомскую і зямлю Маавіцкую, прыйшоўшы да ўсходняй мяжы зямлі Маавіцкай, атабарыўся за Арнонам; але не ўваходзіў у межы Маавіцкія, бо Арнон ёсьць мяжа Маава. </p><i> Ì pajšoǔ pustynâû, ì abyšoǔ zâmlû Èdomskuû ì zâmlû Maavìckuû, pryjšoǔšy da ǔshodnâj mâžy zâmlì Maavìckaj, atabaryǔsâ za Arnonam; ale ne ǔvahodzìǔ u mežy Maavìckìâ, bo Arnon ës′c′ mâža Maava. </i>


text:
І паслаў Ізраіль паслоў да Сігона, цара Амарэйскага, цара Есэвонскага, і сказаў яму Ізраіль: дазволь нам прайсьці зямлёю тваёю ў нашае месца. </p><i> Ì paslaǔ Ìzraìl′ pasloǔ da Sìgona, cara Amarèjskaga, cara Esèvonskaga, ì skazaǔ âmu Ìzraìl′: dazvol′ nam prajs′cì zâmlëû tvaëû ǔ našae mesca. </i>


text:
Але Сігон не згадзіўся прапусьціць Ізраіля празь межы свае, і сабраў Сігон увесь народ свой, і разьмясьціўся табарам у Чацы, і біўся зь Ізраілем. </p><i> Ale Sìgon ne zgadzìǔsâ prapus′cìc′ Ìzraìlâ praz′ mežy svae, ì sabraǔ Sìgon uves′ narod svoj, ì raz′mâs′cìǔsâ tabaram u Čacy, ì bìǔsâ z′ Ìzraìlem. </i>


text:
І аддаў Гасподзь Бог Ізраілеў Сігона і ўвесь народ ягоны ў рукі Ізраілю, і ён пабіў іх; і атрымаў Ізраіль у спадчыну ўсю зямлю Амарэя, які жыў у зямлі той; </p><i> Ì addaǔ Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ Sìgona ì ǔves′ narod âgony ǔ rukì Ìzraìlû, ì ën pabìǔ ìh; ì atrymaǔ Ìzraìl′ u spadčynu ǔsû zâmlû Amarèâ, âkì žyǔ u zâmlì toj; </i>


text:
і атрымалі яны ў спадчыну ўсе межы Амарэя ад Арнона да Явока і ад пустыні да Ярдана. </p><i> ì atrymalì âny ǔ spadčynu ǔse mežy Amarèâ ad Arnona da Âvoka ì ad pustynì da Ârdana. </i>


text:
Дык вось, Гасподзь Бог Ізраілеў прагнаў Амарэя ад аблічча народу Свайго Ізраіля, а ты хочаш забраць яго спадчыну? </p><i> Dyk vos′, Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ pragnaǔ Amarèâ ad ablìčča narodu Svajgo Ìzraìlâ, a ty hočaš zabrac′ âgo spadčynu? </i>


text:
Ці не валодаеш ты тым, што даў табе Хамос, бог твой? І мы валодаем усім тым, што даў нам у спадчыну Гасподзь, Бог наш. </p><i> Cì ne valodaeš ty tym, što daǔ tabe Hamos, bog tvoj? Ì my valodaem usìm tym, što daǔ nam u spadčynu Gaspodz′, Bog naš. </i>


text:
Хіба ты лепшы за Валака, сына Сэпфоравага, цара Маавіцкага? ці сварыўся ён зь Ізраілем, альбо ці ваяваў зь імі? </p><i> Hìba ty lepšy za Valaka, syna Sèpforavaga, cara Maavìckaga? cì svaryǔsâ ën z′ Ìzraìlem, al′bo cì vaâvaǔ z′ ìmì? </i>


text:
Ізраіль жыве ўжо трыста гадоў у Эсэвоне і ў залежных ад яго гарадах, у Араіры і ў залежных ад яго гарадах, і ва ўсіх гарадах, якія паблізу Арнона; але чаму вы ў той час не адабралі іх? </p><i> Ìzraìl′ žyve ǔžo trysta gadoǔ u Èsèvone ì ǔ zaležnyh ad âgo garadah, u Araìry ì ǔ zaležnyh ad âgo garadah, ì va ǔsìh garadah, âkìâ pablìzu Arnona; ale čamu vy ǔ toj čas ne adabralì ìh? </i>


text:
А я не вінаваты перад табою, і ты робіш мне благое, выступіўшы супроць мяне вайною. Гасподзь Судзьдзя хай будзе сёньня судзьдзёю паміж сынамі Ізраіля і Аманіцянамі! </p><i> A â ne vìnavaty perad taboû, ì ty robìš mne blagoe, vystupìǔšy suproc′ mâne vajnoû. Gaspodz′ Sudz′dzâ haj budze sën′nâ sudz′dzëû pamìž synamì Ìzraìlâ ì Amanìcânamì! </i>


text:
Але цар Аманіцкі не паслухаў слоў Ефтая, зь якімі ён пасылаў да яго. </p><i> Ale car Amanìckì ne pasluhaǔ sloǔ Eftaâ, z′ âkìmì ën pasylaǔ da âgo. </i>


text:
І быў на Ефтаі Дух Гасподні, і прайшоў ён Галаад і Манасію, і з Масіфы Галадскай пайшоў да Аманіцянаў. </p><i> Ì byǔ na Eftaì Duh Gaspodnì, ì prajšoǔ ën Galaad ì Manasìû, ì z Masìfy Galadskaj pajšoǔ da Amanìcânaǔ. </i>


text:
І даў Ефтай абяцаньне Госпаду і сказаў: калі ты аддасі Аманіцян у рукі мае, </p><i> Ì daǔ Eftaj abâcan′ne Gospadu ì skazaǔ: kalì ty addasì Amanìcân u rukì mae, </i>


text:
дык, як вярнуся зь мірам ад Аманіцянаў, што выйдзе з варотаў дома насустрач мне, будзе Госпаду, і прынясу гэта на цэласпаленьне. </p><i> dyk, âk vârnusâ z′ mìram ad Amanìcânaǔ, što vyjdze z varotaǔ doma nasustrač mne, budze Gospadu, ì prynâsu gèta na cèlaspalen′ne. </i>


text:
І прыйшоў Ефтай да Аманіцянаў ваяваць зь імі, і аддаў іх Гасподзь у рукі ягоныя; </p><i> Ì pryjšoǔ Eftaj da Amanìcânaǔ vaâvac′ z′ ìmì, ì addaǔ ìh Gaspodz′ u rukì âgonyâ; </i>


text:
і пабіў іх боем вельмі вялікім, ад Араэра да Мініта дваццаць гарадоў, і да Авэль-Кераміма, і ўпакорыліся Амарэі перад сынамі Ізраілевымі. </p><i> ì pabìǔ ìh boem vel′mì vâlìkìm, ad Araèra da Mìnìta dvaccac′ garadoǔ, ì da Avèl′-Keramìma, ì ǔpakorylìsâ Amarèì perad synamì Ìzraìlevymì. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Ефтай у Масіфу ў дом свой, і вось, дачка ягоная выходзіць насустрач яму з тымпанамі і танцамі: яна была ў яго толькі адна, і ня было ў яго яшчэ ні сына, ні дачкі. </p><i> Ì pryjšoǔ Eftaj u Masìfu ǔ dom svoj, ì vos′, dačka âgonaâ vyhodzìc′ nasustrač âmu z tympanamì ì tancamì: âna byla ǔ âgo tol′kì adna, ì nâ bylo ǔ âgo âščè nì syna, nì dačkì. </i>


text:
Калі ён убачыў яе, разадраў вопратку на сабе і сказаў: ах, дачка мая! ты забіла мяне; і ты сярод парушальнікаў спакою майго! я адкрыў вусны мае перад Госпадам і не магу адмовіцца. </p><i> Kalì ën ubačyǔ âe, razadraǔ vopratku na sabe ì skazaǔ: ah, dačka maâ! ty zabìla mâne; ì ty sârod parušal′nìkaǔ spakoû majgo! â adkryǔ vusny mae perad Gospadam ì ne magu admovìcca. </i>


text:
Яна сказала яму: бацька мой! ты адкрыў вусны твае перад Госпадам - і рабі са мною тое, што сказалі вусны твае, калі Гасподзь учыніў празь цябе помсту ворагам тваім Аманіцянам. </p><i> Âna skazala âmu: bac′ka moj! ty adkryǔ vusny tvae perad Gospadam - ì rabì sa mnoû toe, što skazalì vusny tvae, kalì Gaspodz′ učynìǔ praz′ câbe pomstu voragam tvaìm Amanìcânam. </i>


text:
І сказала бацьку свайму: зрабі мне толькі вось што: адпусьці мяне на два месяцы; я пайду, узыду на горы і аплачу дзявоцтва маё зь сяброўкамі маімі. </p><i> Ì skazala bac′ku svajmu: zrabì mne tol′kì vos′ što: adpus′cì mâne na dva mesâcy; â pajdu, uzydu na gory ì aplaču dzâvoctva maë z′ sâbroǔkamì maìmì. </i>


text:
Ён сказаў: ідзі. І адпусьціў яе на два месяцы. Яна пайшла зь сяброўкамі і аплаквала дзявоцтва сваё ў горах. </p><i> Ën skazaǔ: ìdzì. Ì adpus′cìǔ âe na dva mesâcy. Âna pajšla z′ sâbroǔkamì ì aplakvala dzâvoctva svaë ǔ gorah. </i>


text:
Як прайшло два месяцы, яна вярнулася да бацькі свайго, і ён выканаў над ёю абяцаньне сваё, якое даў, і яна ня зьведала мужа. І ўвайшло ў звычай Ізраіля, </p><i> Âk prajšlo dva mesâcy, âna vârnulasâ da bac′kì svajgo, ì ën vykanaǔ nad ëû abâcan′ne svaë, âkoe daǔ, ì âna nâ z′vedala muža. Ì ǔvajšlo ǔ zvyčaj Ìzraìlâ, </i>


text:
што кожны год доякі Ізраіля хадзілі аплакваць дачку Ефтая Галаадыцяніна, чатыры дні ў год. </p><i> što kožny god doâkì Ìzraìlâ hadzìlì aplakvac′ dačku Eftaâ Galaadycânìna, čatyry dnì ǔ god. </i>


text:
<pb/>Яфрэмавыя сабраліся і перайшлі ў Сэвіну і сказалі Ефтаю: навошта ты хадзіў ваяваць з Аманіцянамі, а нас не паклікаў з сабою? мы спалім дом твой агнём і з табою разам. </p><i> Âfrèmavyâ sabralìsâ ì perajšlì ǔ Sèvìnu ì skazalì Eftaû: navošta ty hadzìǔ vaâvac′ z Amanìcânamì, a nas ne paklìkaǔ z saboû? my spalìm dom tvoj agnëm ì z taboû razam. </i>


text:
Ефтай сказаў ім: я і народ мой мелі з Аманіцянамі вялікую зваду; я клікаў вас, але вы не ўратавалі мяне ад рукі іхняй; </p><i> Eftaj skazaǔ ìm: â ì narod moj melì z Amanìcânamì vâlìkuû zvadu; â klìkaǔ vas, ale vy ne ǔratavalì mâne ad rukì ìhnâj; </i>


text:
бачачы, што ты не ратуеш мяне, я паставіў пад пагрозу жыцьцё маё і пайшоў на Аманіцянаў, і аддаў іх Гасподзь у рукі мае; навошта ж вы прыйшлі сёньня ваяваць са мною? </p><i> bačačy, što ty ne ratueš mâne, â pastavìǔ pad pagrozu žyc′cë maë ì pajšoǔ na Amanìcânaǔ, ì addaǔ ìh Gaspodz′ u rukì mae; navošta ž vy pryjšlì sën′nâ vaâvac′ sa mnoû? </i>


text:
І сабраў Ефтай усіх жыхароў Галаадскіх і біўся зь Яфрэмлянамі, і пабілі жыхары Галаадскія Яфрэмавых, кажучы: вы ўцекачы Яфрэмавыя, а Галаад сярод Яфрэма і сярод Манасіі. </p><i> Ì sabraǔ Eftaj usìh žyharoǔ Galaadskìh ì bìǔsâ z′ Âfrèmlânamì, ì pabìlì žyhary Galaadskìâ Âfrèmavyh, kažučy: vy ǔcekačy Âfrèmavyâ, a Galaad sârod Âfrèma ì sârod Manasìì. </i>


text:
І перахапілі Галаадыцяне пераправу церазь Ярдан у Яфрэмавых, і калі хто з ацалелых Яфрэмавых казаў: "дазвольце мне пераправіцца", дык жыхары Галаадскія казалі яму: ці не Яфрэмаў ты? Той казаў: не. </p><i> Ì perahapìlì Galaadycâne perapravu ceraz′ Ârdan u Âfrèmavyh, ì kalì hto z acalelyh Âfrèmavyh kazaǔ: "dazvol′ce mne perapravìcca", dyk žyhary Galaadskìâ kazalì âmu: cì ne Âfrèmaǔ ty? Toj kazaǔ: ne. </i>


text:
Яны казалі яму: "скажы: "шыбалет", а ён казаў: "сыбалет", і ня мог інакш вымавіць. Тады яны, узяўшы яго, заколвалі каля пераправы церазь Ярдан. І загінула тым часам зь Яфрэмавых сорак дзьве тысячы. </p><i> Âny kazalì âmu: "skažy: "šybalet", a ën kazaǔ: "sybalet", ì nâ mog ìnakš vymavìc′. Tady âny, uzâǔšy âgo, zakolvalì kalâ perapravy ceraz′ Ârdan. Ì zagìnula tym časam z′ Âfrèmavyh sorak dz′ve tysâčy. </i>


text:
Ефтай быў судзьдзёю Ізраіля шэсьць гадоў, і памёр Ефтай Галаадыцянін і пахаваны ў адным з гарадоў Галаадскіх. </p><i> Eftaj byǔ sudz′dzëû Ìzraìlâ šès′c′ gadoǔ, ì pamër Eftaj Galaadycânìn ì pahavany ǔ adnym z garadoǔ Galaadskìh. </i>


text:
Пасьля яго быў судзьдзя Ізраіля Эсэвон зь Віфляема. </p><i> Pas′lâ âgo byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ Èsèvon z′ Vìflâema. </i>


text:
У яго было трыццаць сыноў, і трыццаць дочак адпусьціў ён з дому, а трыццаць дочак узяў збоку за сыноў сваіх, і быў судзьдзя Ізраіля сем гадоў. </p><i> U âgo bylo tryccac′ synoǔ, ì tryccac′ dočak adpus′cìǔ ën z domu, a tryccac′ dočak uzâǔ zboku za synoǔ svaìh, ì byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ sem gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Пасьля яго быў судзьдзя Ізраіля Элон Завулонаў і судзіў Ізраіля дзесяць гадоў. </p><i> Pas′lâ âgo byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ Èlon Zavulonaǔ ì sudzìǔ Ìzraìlâ dzesâc′ gadoǔ. </i>


text:
І памёр Элон Завулонаў і пахаваны ў Аялоне, у зямлі Завулонавай. </p><i> Ì pamër Èlon Zavulonaǔ ì pahavany ǔ Aâlone, u zâmlì Zavulonavaj. </i>


text:
<pb/>Пасьля яго быў судзьдзя Ізраіля Аўдон, сын Гілелаў, Піратанянін. </p><i> Pas′lâ âgo byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ Aǔdon, syn Gìlelaǔ, Pìratanânìn. </i>


text:
У яго было сорак сыноў і трыццаць унукаў, якія езьдзілі на сямідзесяці маладых аслах; ён судзіў Ізраіля восем гадоў. </p><i> U âgo bylo sorak synoǔ ì tryccac′ unukaǔ, âkìâ ez′dzìlì na sâmìdzesâcì maladyh aslah; ën sudzìǔ Ìzraìlâ vosem gadoǔ. </i>


text:
І памёр Аўдон, сын Гілела, Піратанянін, і пахаваны ў Піратоне ў зямлі Яфрэмавай, на гары Амалікавай. </p><i> Ì pamër Aǔdon, syn Gìlela, Pìratanânìn, ì pahavany ǔ Pìratone ǔ zâmlì Âfrèmavaj, na gary Amalìkavaj. </i>


text:
<pb/>Сыны Ізраілевыя і далей рабілі ліхое перад вачыма Госпада, і аддаў іх Гасподзь у рукі Філістымлянам на сорак гадоў. </p><i> Syny Ìzraìlevyâ ì dalej rabìlì lìhoe perad vačyma Gospada, ì addaǔ ìh Gaspodz′ u rukì Fìlìstymlânam na sorak gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Тым часам быў чалавек з Цоры, ад племя Данавага, імем Маной; жонка ў яго была няплодная і не радзіла. </p><i> Tym časam byǔ čalavek z Cory, ad plemâ Danavaga, ìmem Manoj; žonka ǔ âgo byla nâplodnaâ ì ne radzìla. </i>


text:
І зьявіўся анёл Гасподні жонцы і сказаў ёй: вось, ты няплодная і ня родзіш; але зачнеш і народзіш сына; </p><i> Ì z′âvìǔsâ anël Gaspodnì žoncy ì skazaǔ ëj: vos′, ty nâplodnaâ ì nâ rodzìš; ale začneš ì narodzìš syna; </i>


text:
але глядзі, ня пі віна і сікеру і ня еж нічога нячыстага; </p><i> ale glâdzì, nâ pì vìna ì sìkeru ì nâ ež nìčoga nâčystaga; </i>


text:
бо вось, ты зачнеш і народзіш сына, і брытва не кранецца галавы ягонай, бо ад самага чэрава дзіця гэтае будзе назарэем Божым, і ён пачне ратаваць Ізраіля ад рукі Філістымлянаў. </p><i> bo vos′, ty začneš ì narodzìš syna, ì brytva ne kranecca galavy âgonaj, bo ad samaga čèrava dzìcâ gètae budze nazarèem Božym, ì ën pačne ratavac′ Ìzraìlâ ad rukì Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
<pb/>Жонка прыйшла і сказала мужу свайму: чалавек Божы прыходзіў да мяне, у якога выгляд, як у анёла Божага, вельмі пачцівы; я ня спыталася ў яго, адкуль ён, і ён не сказаў мне імя свайго; </p><i> Žonka pryjšla ì skazala mužu svajmu: čalavek Božy pryhodzìǔ da mâne, u âkoga vyglâd, âk u anëla Božaga, vel′mì pačcìvy; â nâ spytalasâ ǔ âgo, adkul′ ën, ì ën ne skazaǔ mne ìmâ svajgo; </i>


text:
ён сказаў мне: "вось, ты зачнеш і народзіш сына; дык ня пі віна і сікеру і ня еж нічога нячыстага, бо дзіця ад самага чэрава да сьмерці сваёй будзе назарэй Божы". </p><i> ën skazaǔ mne: "vos′, ty začneš ì narodzìš syna; dyk nâ pì vìna ì sìkeru ì nâ ež nìčoga nâčystaga, bo dzìcâ ad samaga čèrava da s′mercì svaëj budze nazarèj Božy". </i>


text:
<pb/>Маной памаліўся Госпаду і сказаў: Госпадзе! няхай прыйдзе зноў да нас чалавек Божы, якога пасылаў Ты, і навучыць нас, што нам рабіць зь дзіцём, якое мае нарадзіцца. </p><i> Manoj pamalìǔsâ Gospadu ì skazaǔ: Gospadze! nâhaj pryjdze znoǔ da nas čalavek Božy, âkoga pasylaǔ Ty, ì navučyc′ nas, što nam rabìc′ z′ dzìcëm, âkoe mae naradzìcca. </i>


text:
І пачуў Бог голас Маноя, і анёл Божы зноў прыйшоў да жонкі, калі яна была ў полі, і Маноя, мужа яе, ня было зь ёю. </p><i> Ì pačuǔ Bog golas Manoâ, ì anël Božy znoǔ pryjšoǔ da žonkì, kalì âna byla ǔ polì, ì Manoâ, muža âe, nâ bylo z′ ëû. </i>


text:
Жонка адразу пабегла і паведаміла мужу свайму і сказала яму: вось, зьявіўся мне чалавек, які прыходзіў тады. </p><i> Žonka adrazu pabegla ì pavedamìla mužu svajmu ì skazala âmu: vos′, z′âvìǔsâ mne čalavek, âkì pryhodzìǔ tady. </i>


text:
Маной устаў і пайшоў з жонкаю сваёю, і прыйшоў да таго чалавека і сказаў яму: ці той ты чалавек, які гаварыў з гэтаю жанчынаю? Анёл сказаў: я. </p><i> Manoj ustaǔ ì pajšoǔ z žonkaû svaëû, ì pryjšoǔ da tago čalaveka ì skazaǔ âmu: cì toj ty čalavek, âkì gavaryǔ z gètaû žančynaû? Anël skazaǔ: â. </i>


text:
І сказаў Маной: дык вось, калі спраўдзіцца слова тваё, як нам абыходзіцца зь дзіцём гэтым і што рабіць зь ім? </p><i> Ì skazaǔ Manoj: dyk vos′, kalì spraǔdzìcca slova tvaë, âk nam abyhodzìcca z′ dzìcëm gètym ì što rabìc′ z′ ìm? </i>


text:
Анёл Гасподні сказаў Маною: хай ён асьцерагаецца ўсяго, пра што я сказаў жонцы; </p><i> Anël Gaspodnì skazaǔ Manoû: haj ën as′ceragaecca ǔsâgo, pra što â skazaǔ žoncy; </i>


text:
хай ня есць нічога, што родзіць вінаградная лаза; хай ня п'е віна і сікеру і ня есьць нічога нячыстага і пільнуецца ўсяго, што я загадаў ёй. </p><i> haj nâ esc′ nìčoga, što rodzìc′ vìnagradnaâ laza; haj nâ p'e vìna ì sìkeru ì nâ es′c′ nìčoga nâčystaga ì pìl′nuecca ǔsâgo, što â zagadaǔ ëj. </i>


text:
І сказаў Маной анёлу Гасподняму: дазволь цябе затрымаць, пакуль мы не прыгатуем табе казьляня. </p><i> Ì skazaǔ Manoj anëlu Gaspodnâmu: dazvol′ câbe zatrymac′, pakul′ my ne prygatuem tabe kaz′lânâ. </i>


text:
Анёл Гасподні сказаў Маною: хоць бы ты і ўтрымаў мяне, але я ня буду есьці хлеба твайго; а калі хочаш учыніць цэласпаленьне Госпаду, дык учыні яго. А Маной жа ня ведаў, што гэта анёл Гасподні. </p><i> Anël Gaspodnì skazaǔ Manoû: hoc′ by ty ì ǔtrymaǔ mâne, ale â nâ budu es′cì hleba tvajgo; a kalì hočaš učynìc′ cèlaspalen′ne Gospadu, dyk učynì âgo. A Manoj ža nâ vedaǔ, što gèta anël Gaspodnì. </i>


text:
І сказаў Маной анёлу Гасподняму: якое тваё імя? каб мы цябе ўславілі, калі спраўдзіцца слова тваё. </p><i> Ì skazaǔ Manoj anëlu Gaspodnâmu: âkoe tvaë ìmâ? kab my câbe ǔslavìlì, kalì spraǔdzìcca slova tvaë. </i>


text:
Анёл Гасподні сказаў яму: што ты пытаеш пра імя маё? яно цудоўнае. </p><i> Anël Gaspodnì skazaǔ âmu: što ty pytaeš pra ìmâ maë? âno cudoǔnae. </i>


text:
І ўзяў Маной казьляня і хлебнае прынашэньне і ўчыніў Госпаду на камені. І зрабіў Ён цуд, які бачылі Маной і жонка ягоная. </p><i> Ì ǔzâǔ Manoj kaz′lânâ ì hlebnae prynašèn′ne ì ǔčynìǔ Gospadu na kamenì. Ì zrabìǔ Ën cud, âkì bačylì Manoj ì žonka âgonaâ. </i>


text:
Калі полымя пачало падымацца ад ахвярніка да неба, анёл Гасподні падняўся ў полымі ахвярніка. Убачыўшы гэта, Маной і жонка ўпалі тварам на зямлю. </p><i> Kalì polymâ pačalo padymacca ad ahvârnìka da neba, anël Gaspodnì padnâǔsâ ǔ polymì ahvârnìka. Ubačyǔšy gèta, Manoj ì žonka ǔpalì tvaram na zâmlû. </i>


text:
<pb/>І нябачны зрабіўся анёл Гасподні Маною і жонцы ягонай. Тады Маной даведаўся, што гэта анёл Гасподні. </p><i> Ì nâbačny zrabìǔsâ anël Gaspodnì Manoû ì žoncy âgonaj. Tady Manoj davedaǔsâ, što gèta anël Gaspodnì. </i>


text:
І сказаў Маной жонцы сваёй: мабыць, мы памрэм, бо бачылі мы Бога. </p><i> Ì skazaǔ Manoj žoncy svaëj: mabyc′, my pamrèm, bo bačylì my Boga. </i>


text:
Жонка яго сказала яму: калі б Гасподзь хацеў сьмерці нашай, дык ня прыняў бы з рук нашых цэласпаленьня і хлебнага прынашэньня, і не паказаў бы нам усяго таго, і цяпер не адкрыў бы нам гэтага. </p><i> Žonka âgo skazala âmu: kalì b Gaspodz′ haceǔ s′mercì našaj, dyk nâ prynâǔ by z ruk našyh cèlaspalen′nâ ì hlebnaga prynašèn′nâ, ì ne pakazaǔ by nam usâgo tago, ì câper ne adkryǔ by nam gètaga. </i>


text:
<pb/>І нарадзіла жонка сына і дала яму імя: Самсон. І расло дзіця, і дабраслаўляў яго Гасподзь. </p><i> Ì naradzìla žonka syna ì dala âmu ìmâ: Samson. Ì raslo dzìcâ, ì dabraslaǔlâǔ âgo Gaspodz′. </i>


text:
І пачаў Дух Гасподні дзейнічаць у ім у табары Данавым, паміж Цораю і Эстаолам. </p><i> Ì pačaǔ Duh Gaspodnì dzejnìčac′ u ìm u tabary Danavym, pamìž Coraû ì Èstaolam. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Самсон у Тымнату і ўбачыў у Тымнаце жанчыну з дачок Філістымскіх. </p><i> Ì pajšoǔ Samson u Tymnatu ì ǔbačyǔ u Tymnace žančynu z dačok Fìlìstymskìh. </i>


text:
Ён пайшоў і абвясьціў бацьку свайму і маці сваёй і сказаў: я бачыў у Тымнаце жанчыну з дачок Філістымскіх; вазьмеце мне яе за жонку. </p><i> Ën pajšoǔ ì abvâs′cìǔ bac′ku svajmu ì macì svaëj ì skazaǔ: â bačyǔ u Tymnace žančynu z dačok Fìlìstymskìh; vaz′mece mne âe za žonku. </i>


text:
Бацька і маці яго сказалі яму: хіба няма жанчын сярод дочак братоў тваіх і ва ўсім народзе маім, што ты ідзеш узяць жонку ў Філістымлянаў неабрэзаных? І сказаў Самсон бацьку свайму: яе вазьмі мне, бо яна мне спадабалася. </p><i> Bac′ka ì macì âgo skazalì âmu: hìba nâma žančyn sârod dočak bratoǔ tvaìh ì va ǔsìm narodze maìm, što ty ìdzeš uzâc′ žonku ǔ Fìlìstymlânaǔ neabrèzanyh? Ì skazaǔ Samson bac′ku svajmu: âe vaz′mì mne, bo âna mne spadabalasâ. </i>


text:
Бацька яго і маці яго ня ведалі, што гэта ад Госпада, і што ён шукае выпадку адпомсьціць Філістымлянам. А ў той час Філістымляне панавалі над Ізраілем. </p><i> Bac′ka âgo ì macì âgo nâ vedalì, što gèta ad Gospada, ì što ën šukae vypadku adpoms′cìc′ Fìlìstymlânam. A ǔ toj čas Fìlìstymlâne panavalì nad Ìzraìlem. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Самсон з бацькам сваім і з маці сваёю ў Тымнату, і калі падыходзілі да вінаграднікаў Тымнаты, вось, малады леў рыклівы ідзе яму насустрач. </p><i> Ì pajšoǔ Samson z bac′kam svaìm ì z macì svaëû ǔ Tymnatu, ì kalì padyhodzìlì da vìnagradnìkaǔ Tymnaty, vos′, malady leǔ ryklìvy ìdze âmu nasustrač. </i>


text:
І сышоў на яго Дух Гасподні, і ён разадраў ільва, бы казьляня; і ў руцэ ў яго нічога ня было. І не сказаў бацьку свайму і маці сваёй, што ён зрабіў. </p><i> Ì syšoǔ na âgo Duh Gaspodnì, ì ën razadraǔ ìl′va, by kaz′lânâ; ì ǔ rucè ǔ âgo nìčoga nâ bylo. Ì ne skazaǔ bac′ku svajmu ì macì svaëj, što ën zrabìǔ. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў і пагутарыў з жанчынаю, і яна спадабалася Самсону. </p><i> Ì pryjšoǔ ì pagutaryǔ z žančynaû, ì âna spadabalasâ Samsonu. </i>


text:
Празь некалькі дзён зноў пайшоў ён, каб узяць яе і зайшоў паглядзець на труп ільва, і вось, рой пчол на трупе ільвіным і мёд. </p><i> Praz′ nekal′kì dzën znoǔ pajšoǔ ën, kab uzâc′ âe ì zajšoǔ paglâdzec′ na trup ìl′va, ì vos′, roj pčol na trupe ìl′vìnym ì mëd. </i>


text:
Ён узяў яго ў рукі свае і пайшоў і еў дарогаю; і калі прыйшоў да бацькі свайго і маці сваёй, даў і ім, і яны елі; але не сказаў ім, што зь ільвінага трупа ўзяў мёд гэты. </p><i> Ën uzâǔ âgo ǔ rukì svae ì pajšoǔ ì eǔ darogaû; ì kalì pryjšoǔ da bac′kì svajgo ì macì svaëj, daǔ ì ìm, ì âny elì; ale ne skazaǔ ìm, što z′ ìl′vìnaga trupa ǔzâǔ mëd gèty. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў бацька ягоны да жанчыны, і зладзіў там Самсон гасьціну, як звычайна робяць жаніхі. </p><i> Ì pryjšoǔ bac′ka âgony da žančyny, ì zladzìǔ tam Samson gas′cìnu, âk zvyčajna robâc′ žanìhì. </i>


text:
І калі там убачылі яго, выбралі трыццаць вясельных дружкаў, каб яны былі пры ім. </p><i> Ì kalì tam ubačylì âgo, vybralì tryccac′ vâsel′nyh družkaǔ, kab âny bylì pry ìm. </i>


text:
І сказаў ім Самсон: загадаю я вам загадку; калі вы адгадаеце мне яе за сем дзён гасьціны і адгадаеце правільна, дык я даю вам трыццаць сіндонаў і трыццаць перамен вопраткі; </p><i> Ì skazaǔ ìm Samson: zagadaû â vam zagadku; kalì vy adgadaece mne âe za sem dzën gas′cìny ì adgadaece pravìl′na, dyk â daû vam tryccac′ sìndonaǔ ì tryccac′ peramen vopratkì; </i>


text:
а калі ня здолееце адгадаць мне, дык вы дайце мне трыццаць сіндонаў і трыццаць перамен вопраткі. Яны сказалі яму: загадай загадку тваю, паслухаем. </p><i> a kalì nâ zdoleece adgadac′ mne, dyk vy dajce mne tryccac′ sìndonaǔ ì tryccac′ peramen vopratkì. Âny skazalì âmu: zagadaj zagadku tvaû, pasluhaem. </i>


text:
І сказаў ім: <t>зь едака выйшла еднае, і з дужага выйшла салодкае. І не маглі адгадаць загадкі за тры дні. </p><i> Ì skazaǔ ìm: <t>z′ edaka vyjšla ednae, ì z dužaga vyjšla salodkae. Ì ne maglì adgadac′ zagadkì za try dnì. </i>


text:
На сёмы дзень сказалі яны жонцы Самсонавай: угавары мужа твайго, каб ён разгадаў нам загадку; інакш спалім агнём цябе і дом бацькі твайго; хіба ж вы паклікалі нас, каб абабраць нас? </p><i> Na sëmy dzen′ skazalì âny žoncy Samsonavaj: ugavary muža tvajgo, kab ën razgadaǔ nam zagadku; ìnakš spalìm agnëm câbe ì dom bac′kì tvajgo; hìba ž vy paklìkalì nas, kab ababrac′ nas? </i>


text:
І плакала жонка Самсонава перад ім і казала: ты ненавідзіш мяне і не кахаеш; ты загадаў загадку сынам народу майго, а мне не разгадваеш яе. Ён сказаў ёй: бацьку майму і маці маёй не разгадаў яе; ці ж табе разгадаю? </p><i> Ì plakala žonka Samsonava perad ìm ì kazala: ty nenavìdzìš mâne ì ne kahaeš; ty zagadaǔ zagadku synam narodu majgo, a mne ne razgadvaeš âe. Ën skazaǔ ëj: bac′ku majmu ì macì maëj ne razgadaǔ âe; cì ž tabe razgadaû? </i>


text:
І плакала яна перад ім сем дзён, колькі доўжылася ў іх гасьціна. Нарэшце на сёмы дзень разгадаў ёй, бо яна вельмі моцна прасіла яго. А яна разгадала загадку сынам народу свайго. </p><i> Ì plakala âna perad ìm sem dzën, kol′kì doǔžylasâ ǔ ìh gas′cìna. Narèšce na sëmy dzen′ razgadaǔ ëj, bo âna vel′mì mocna prasìla âgo. A âna razgadala zagadku synam narodu svajgo. </i>


text:
І на сёмы дзень да захаду сонца сказалі яму грамадзяне: <t>што саладзей за мёд, і што дужэй за ільва! Ён сказаў ім: калі б вы не аралі на маёй цялушцы, дык не адгадалі б маёй загадкі.</t> </p><i> Ì na sëmy dzen′ da zahadu sonca skazalì âmu gramadzâne: <t>što saladzej za mëd, ì što dužèj za ìl′va! Ën skazaǔ ìm: kalì b vy ne aralì na maëj câlušcy, dyk ne adgadalì b maëj zagadkì.</t> </i>


text:
І сышоў на яго Дух Гасподні, і пайшоў ён у Аскалон, і, забіўшы там трыццаць чалавек, зьняў зь іх вопратку, і аддаў перамены вопраткі тым, што разгадалі загадку ягоную. І запалаў гнеў ягоны, і пайшоў ён у дом да бацькі свайго. </p><i> Ì syšoǔ na âgo Duh Gaspodnì, ì pajšoǔ ën u Askalon, ì, zabìǔšy tam tryccac′ čalavek, z′nâǔ z′ ìh vopratku, ì addaǔ perameny vopratkì tym, što razgadalì zagadku âgonuû. Ì zapalaǔ gneǔ âgony, ì pajšoǔ ën u dom da bac′kì svajgo. </i>


text:
А жонка Самсонава выйшла за вясельнага дружка ягонага, які быў пры ім за дружка. </p><i> A žonka Samsonava vyjšla za vâsel′naga družka âgonaga, âkì byǔ pry ìm za družka. </i>


text:
<pb/>Празь некалькі дзён, у час жніва пшаніцы, прыйшоў Самсон пабачыцца з жонкаю сваёю, прынёсшы з сабою казьляня; і сказаў ёй: "увайду да жонкі маёй у спальню", бацька яе ня даў яму ўвайсьці. </p><i> Praz′ nekal′kì dzën, u čas žnìva pšanìcy, pryjšoǔ Samson pabačycca z žonkaû svaëû, prynësšy z saboû kaz′lânâ; ì skazaǔ ëj: "uvajdu da žonkì maëj u spal′nû", bac′ka âe nâ daǔ âmu ǔvajs′cì. </i>


text:
І сказаў бацька яе: я падумаў, што ты зьненавідзеў яе, і я аддаў яе дружку твайму; вось, меншая сястра прыгажэйшая за яе; няхай яна будзе табе замест яе. </p><i> Ì skazaǔ bac′ka âe: â padumaǔ, što ty z′nenavìdzeǔ âe, ì â addaǔ âe družku tvajmu; vos′, menšaâ sâstra prygažèjšaâ za âe; nâhaj âna budze tabe zamest âe. </i>


text:
Але Самсон сказаў ім: цяпер я буду справядлівы перад Філістымлянамі, калі ўчыню ім благое. </p><i> Ale Samson skazaǔ ìm: câper â budu spravâdlìvy perad Fìlìstymlânamì, kalì ǔčynû ìm blagoe. </i>


text:
І пайшоў Самсон, і злавіў трыста лісаў, і ўзяў паходні, і зьвязаў хвост з хвастом, і прывязаў па паходні паміж двума хвастамі; </p><i> Ì pajšoǔ Samson, ì zlavìǔ trysta lìsaǔ, ì ǔzâǔ pahodnì, ì z′vâzaǔ hvost z hvastom, ì pryvâzaǔ pa pahodnì pamìž dvuma hvastamì; </i>


text:
і запаліў паходні, і пусьціў іх на жніво Філістымскае, і выпаліў капіцы і няжаты хлеб, і вінаградныя сады і аліўкавыя. </p><i> ì zapalìǔ pahodnì, ì pus′cìǔ ìh na žnìvo Fìlìstymskae, ì vypalìǔ kapìcy ì nâžaty hleb, ì vìnagradnyâ sady ì alìǔkavyâ. </i>


text:
І казалі Філістымляне: хто гэта зрабіў? І казалі: Самсон, зяць Філістымлянаў; бо гэты ўзяў жонку ягоную і аддаў сябру ягонаму. І пайшлі Філістымляне, і спалілі агнём яе і бацьку яе. </p><i> Ì kazalì Fìlìstymlâne: hto gèta zrabìǔ? Ì kazalì: Samson, zâc′ Fìlìstymlânaǔ; bo gèty ǔzâǔ žonku âgonuû ì addaǔ sâbru âgonamu. Ì pajšlì Fìlìstymlâne, ì spalìlì agnëm âe ì bac′ku âe. </i>


text:
Самсон сказаў ім: хоць вы зрабілі гэта, але я адпомшчу вам самім, і толькі тады супакоюся. </p><i> Samson skazaǔ ìm: hoc′ vy zrabìlì gèta, ale â adpomšču vam samìm, ì tol′kì tady supakoûsâ. </i>


text:
І перабіў ён ім галені і клубы, і пайшоў і засеў у цясьніне скалы Этама. </p><i> Ì perabìǔ ën ìm galenì ì kluby, ì pajšoǔ ì zaseǔ u câs′nìne skaly Ètama. </i>


text:
<pb/>І пайшлі Філістымляне, і атабарыліся ў Юдэі, і працягнуліся да Лэхі. </p><i> Ì pajšlì Fìlìstymlâne, ì atabarylìsâ ǔ Ûdèì, ì pracâgnulìsâ da Lèhì. </i>


text:
І сказалі жыхары Юдэі: за што вы выйшлі супраць нас? Яны сказалі: мы прыйшлі зьвязаць Самсона, каб зрабіць зь ім так, як ён зрабіў з намі. </p><i> Ì skazalì žyhary Ûdèì: za što vy vyjšlì suprac′ nas? Âny skazalì: my pryjšlì z′vâzac′ Samsona, kab zrabìc′ z′ ìm tak, âk ën zrabìǔ z namì. </i>


text:
І пайшлі тры тысячы чалавек зь Юдэі да цясьніны скалы Этама, і сказалі Самсону: хіба ты ня ведаеш, што Філістымляне пануюць над намі? што гэта ты зрабіў нам? Ён сказаў ім: як яны са мною зрабілі, так і я зрабіў зь імі. </p><i> Ì pajšlì try tysâčy čalavek z′ Ûdèì da câs′nìny skaly Ètama, ì skazalì Samsonu: hìba ty nâ vedaeš, što Fìlìstymlâne panuûc′ nad namì? što gèta ty zrabìǔ nam? Ën skazaǔ ìm: âk âny sa mnoû zrabìlì, tak ì â zrabìǔ z′ ìmì. </i>


text:
І сказалі яму: мы прыйшлі зьвязаць цябе, каб аддаць цябе ў рукі Філістымлянам. І сказаў ім Самсон: прысягнеце мне, што вы не забэяце мяне. </p><i> Ì skazalì âmu: my pryjšlì z′vâzac′ câbe, kab addac′ câbe ǔ rukì Fìlìstymlânam. Ì skazaǔ ìm Samson: prysâgnece mne, što vy ne zabèâce mâne. </i>


text:
І сказалі яму: не, мы толькі зьвяжам цябе і аддамо цябе ім у рукі, а забіваць не заб'ем. І зьвязалі дзьвюма новымі вяроўкамі, і павялі яго зь цясьніны. </p><i> Ì skazalì âmu: ne, my tol′kì z′vâžam câbe ì addamo câbe ìm u rukì, a zabìvac′ ne zab'em. Ì z′vâzalì dz′vûma novymì vâroǔkamì, ì pavâlì âgo z′ câs′nìny. </i>


text:
калі ён падышоў да Лэхі, Філістымляне з крыкамі сустрэлі яго. І сышоў на Яго Дух Гасподні, і вяроўкі, што былі на руках ягоных, зрабіліся, як перагарэлы лён, і ўпалі повязі з рук ягоных. </p><i> kalì ën padyšoǔ da Lèhì, Fìlìstymlâne z krykamì sustrèlì âgo. Ì syšoǔ na Âgo Duh Gaspodnì, ì vâroǔkì, što bylì na rukah âgonyh, zrabìlìsâ, âk peragarèly lën, ì ǔpalì povâzì z ruk âgonyh. </i>


text:
Знайшоў ён сьвежую асьліную сківіцу, і, працягнуўшы руку сваю, узяў яе, і забіў ёю тысячу чалавек. </p><i> Znajšoǔ ën s′vežuû as′lìnuû skìvìcu, ì, pracâgnuǔšy ruku svaû, uzâǔ âe, ì zabìǔ ëû tysâču čalavek. </i>


text:
І сказаў Самсон: <t>сківіцай асьлінаю натоўп, два натоўпы, сківіцай асьлінаю забіў я тысячу чалавек.</t> </p><i> Ì skazaǔ Samson: <t>skìvìcaj as′lìnaû natoǔp, dva natoǔpy, skìvìcaj as′lìnaû zabìǔ â tysâču čalavek.</t> </i>


text:
Сказаўшы гэта, кінуў сківіцу з рукі сваёй, і назваў тое месца - Рамат-Лэхі. </p><i> Skazaǔšy gèta, kìnuǔ skìvìcu z rukì svaëj, ì nazvaǔ toe mesca - Ramat-Lèhì. </i>


text:
<pb/>І адчуў моцную смагу, і паклікаў Госпада і сказаў: Ты зрабіў рукою раба Твайго вялікае выратаваньне гэтае; а цяпер памру я ад смагі, і траплю ў рукі неабрэзаных. </p><i> Ì adčuǔ mocnuû smagu, ì paklìkaǔ Gospada ì skazaǔ: Ty zrabìǔ rukoû raba Tvajgo vâlìkae vyratavan′ne gètae; a câper pamru â ad smagì, ì traplû ǔ rukì neabrèzanyh. </i>


text:
І адчыніў Бог яміну ў Лэсе, і пацякла зь яе вада. Ён напіўся, і вярнуўся дух ягоны, і ён ажыў; таму і названа месца гэтае: "крыніца таго, хто заклікае", якая ў Лэсе да сёньня. </p><i> Ì adčynìǔ Bog âmìnu ǔ Lèse, ì pacâkla z′ âe vada. Ën napìǔsâ, ì vârnuǔsâ duh âgony, ì ën ažyǔ; tamu ì nazvana mesca gètae: "krynìca tago, hto zaklìkae", âkaâ ǔ Lèse da sën′nâ. </i>


text:
І быў ён судзьдзя Ізраіля ў дні Філістымлянаў дваццаць гадоў. </p><i> Ì byǔ ën sudz′dzâ Ìzraìlâ ǔ dnì Fìlìstymlânaǔ dvaccac′ gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Прыйшоў аднаго разу Самсон у Газу, і, убачыўшы там блудадзейку, увайшоў да яе. </p><i> Pryjšoǔ adnago razu Samson u Gazu, ì, ubačyǔšy tam bludadzejku, uvajšoǔ da âe. </i>


text:
Жыхары Газы сказалі: Самсон прыйшоў сюды. І хадзілі яны вакол, і падпільноўвалі яго ўсю ноч каля гарадское брамы, і хаваліся ўсю ноч, кажучы: да сьвятла ранішняга пачакаем, і заб'ем яго. </p><i> Žyhary Gazy skazalì: Samson pryjšoǔ sûdy. Ì hadzìlì âny vakol, ì padpìl′noǔvalì âgo ǔsû noč kalâ garadskoe bramy, ì havalìsâ ǔsû noč, kažučy: da s′vâtla ranìšnâga pačakaem, ì zab'em âgo. </i>


text:
А Самсон спаў да поўначы; а Апоўначы, устаўшы, схапіў дзьверы гарадское брамы з абодвума вушакамі, падняў іх разам з завалай, паклаў на плечы свае, і занёс іх на вяршыню гары, што па дарозе ў Хэўрон. </p><i> A Samson spaǔ da poǔnačy; a Apoǔnačy, ustaǔšy, shapìǔ dz′very garadskoe bramy z abodvuma vušakamì, padnâǔ ìh razam z zavalaj, paklaǔ na plečy svae, ì zanës ìh na vâršynû gary, što pa daroze ǔ Hèǔron. </i>


text:
<pb/>Пасьля таго пакахаў ён адну жанчыну, якая жыла ў даліне Сарэк; звалі яе Даліла. </p><i> Pas′lâ tago pakahaǔ ën adnu žančynu, âkaâ žyla ǔ dalìne Sarèk; zvalì âe Dalìla. </i>


text:
Да яе прыйшлі ўладцы Філістымскія, і кажуць ёй: угавары яго, і выведай, у чым вялікая сіла ягоная, і як нам адолець яго, каб зьвязаць яго і ўпакорыць яго; а мы дамо табе за тое кожны сто сікляў срэбра. </p><i> Da âe pryjšlì ǔladcy Fìlìstymskìâ, ì kažuc′ ëj: ugavary âgo, ì vyvedaj, u čym vâlìkaâ sìla âgonaâ, ì âk nam adolec′ âgo, kab z′vâzac′ âgo ì ǔpakoryc′ âgo; a my damo tabe za toe kožny sto sìklâǔ srèbra. </i>


text:
<pb/>І сказала Даліла Самсону: скажы мне, у чым вялікая сіла твая, і чым зьвязаць цябе, каб цябе ўпакорыць. </p><i> Ì skazala Dalìla Samsonu: skažy mne, u čym vâlìkaâ sìla tvaâ, ì čym z′vâzac′ câbe, kab câbe ǔpakoryc′. </i>


text:
Самсон сказаў ёй: калі зьвяжуць мяне сямю сырымі цяцівамі, якія ня высушаны, дык я зраблюся бясьсілы, і буду, як і астатнія людзі. </p><i> Samson skazaǔ ëj: kalì z′vâžuc′ mâne sâmû syrymì câcìvamì, âkìâ nâ vysušany, dyk â zrablûsâ bâs′sìly, ì budu, âk ì astatnìâ lûdzì. </i>


text:
І прынесьлі ёй уладцы Філістымскія сем сырых цяціваў, якія ня высахлі, і яна зьвязала яго імі. </p><i> Ì prynes′lì ëj uladcy Fìlìstymskìâ sem syryh câcìvaǔ, âkìâ nâ vysahlì, ì âna z′vâzala âgo ìmì. </i>


text:
Тым часам адзін патайна сядзеў у яе ўспальні.) І сказала яму: Самсоне! Філістымляне ідуць на цябе. Ён парваў цяцівы, як ірвуць нітку з кудзелі, калі перапаліць яе агонь. І ня выведана сіла ягоная. </p><i> Tym časam adzìn patajna sâdzeǔ u âe ǔspal′nì.) Ì skazala âmu: Samsone! Fìlìstymlâne ìduc′ na câbe. Ën parvaǔ câcìvy, âk ìrvuc′ nìtku z kudzelì, kalì perapalìc′ âe agon′. Ì nâ vyvedana sìla âgonaâ. </i>


text:
<pb/>І сказала Даліла Самсону: вось, ты ашукаў мяне і казаў мне няпраўду; скажы ж цяпер мне, чым цябе зьвязаць? </p><i> Ì skazala Dalìla Samsonu: vos′, ty ašukaǔ mâne ì kazaǔ mne nâpraǔdu; skažy ž câper mne, čym câbe z′vâzac′? </i>


text:
Ён сказаў ёй, калі зьвяжуць мяне новымі вяроўкамі, якія ня былі ва ўжытку, дык я зраблюся бясьсілы, і буду, як усе іншыя людзі. </p><i> Ën skazaǔ ëj, kalì z′vâžuc′ mâne novymì vâroǔkamì, âkìâ nâ bylì va ǔžytku, dyk â zrablûsâ bâs′sìly, ì budu, âk use ìnšyâ lûdzì. </i>


text:
Даліла ўзяла новыя вяроўкі, і зьвязала яго, і сказала яму: Самсоне! Філістымляне ідуць на цябе. І сарваў ён іх з рук сваіх, як ніткі. </p><i> Dalìla ǔzâla novyâ vâroǔkì, ì z′vâzala âgo, ì skazala âmu: Samsone! Fìlìstymlâne ìduc′ na câbe. Ì sarvaǔ ën ìh z ruk svaìh, âk nìtkì. </i>


text:
<pb/>І сказала Даліла Самсону: усё ты падманваеш мяне і кажаш мне няпраўду; скажы мне, чым бы цябе зьвязаць. Ён сказаў ёй: калі ты ўватчэш сем кос з галавы маёй у тканіну і прыб'еш яе цьвіком да ткацкага варацідла. </p><i> Ì skazala Dalìla Samsonu: usë ty padmanvaeš mâne ì kažaš mne nâpraǔdu; skažy mne, čym by câbe z′vâzac′. Ën skazaǔ ëj: kalì ty ǔvatčèš sem kos z galavy maëj u tkanìnu ì pryb'eš âe c′vìkom da tkackaga varacìdla. </i>


text:
І прымацавала іх да варацідла і сказала яму: Філістымляне ідуць на цябе, Самсоне! Ён прачнуўся са сну свайго і вырваў ткацкае варацідла разам з тканінай. </p><i> Ì prymacavala ìh da varacìdla ì skazala âmu: Fìlìstymlâne ìduc′ na câbe, Samsone! Ën pračnuǔsâ sa snu svajgo ì vyrvaǔ tkackae varacìdla razam z tkanìnaj. </i>


text:
<pb/>І сказала яму Даліла: як жа ты кажаш: "кахаю цябе", а сэрца тваё не са мною? вось, ты тройчы ашукаў мяне, і не сказаў мне, у чым вялікая сіла твая. </p><i> Ì skazala âmu Dalìla: âk ža ty kažaš: "kahaû câbe", a sèrca tvaë ne sa mnoû? vos′, ty trojčy ašukaǔ mâne, ì ne skazaǔ mne, u čym vâlìkaâ sìla tvaâ. </i>


text:
І як што яна словамі сваімі прыставала да яго кожны дзень і мучыла яго, дык душы ягонай да сьмерці стала цяжка; </p><i> Ì âk što âna slovamì svaìmì prystavala da âgo kožny dzen′ ì mučyla âgo, dyk dušy âgonaj da s′mercì stala câžka; </i>


text:
і ён адкрыў ёй усё сэрца сваё, і сказаў ёй: брытва не краналася галавы маёй; бо я назарэй Божы ад чэрава маці маёй. Калі ж астрыгчы мяне, дык адступіць ад мяне сіла мая; я зраблюся слабы, і буду, як усе іншыя людзі. </p><i> ì ën adkryǔ ëj usë sèrca svaë, ì skazaǔ ëj: brytva ne kranalasâ galavy maëj; bo â nazarèj Božy ad čèrava macì maëj. Kalì ž astrygčy mâne, dyk adstupìc′ ad mâne sìla maâ; â zrablûsâ slaby, ì budu, âk use ìnšyâ lûdzì. </i>


text:
Даліла, бачачы, што ён адкрыў ёй усё сэрца сваё, паслала паклікаць уладцаў Філістымскіх, сказаўшы ім: цяпер ідзеце; ён адкрыў мне сэрца сваё. І прыйшлі да яе ўладцы Філістымскія, і прынесьлі срэбра ў руках сваіх. </p><i> Dalìla, bačačy, što ën adkryǔ ëj usë sèrca svaë, paslala paklìkac′ uladcaǔ Fìlìstymskìh, skazaǔšy ìm: câper ìdzece; ën adkryǔ mne sèrca svaë. Ì pryjšlì da âe ǔladcy Fìlìstymskìâ, ì prynes′lì srèbra ǔ rukah svaìh. </i>


text:
І ўсыпіла яго Даліла на каленях сваіх; і паклікала чалавека, і загадала яму абстрыгчы сем кос з галавы ягонай. І пачаў ён слабнуць, і адступіла ад яго сіла ягоная. </p><i> Ì ǔsypìla âgo Dalìla na kalenâh svaìh; ì paklìkala čalaveka, ì zagadala âmu abstrygčy sem kos z galavy âgonaj. Ì pačaǔ ën slabnuc′, ì adstupìla ad âgo sìla âgonaâ. </i>


text:
Яна сказала: Філістымляне ідуць на цябе, Самсоне! Ён прачнуўся са сну свайго, і сказаў: пайду, як і раней, і вызвалюся. А ня ведаў, што Гасподзь адступіў ад яго. </p><i> Âna skazala: Fìlìstymlâne ìduc′ na câbe, Samsone! Ën pračnuǔsâ sa snu svajgo, ì skazaǔ: pajdu, âk ì ranej, ì vyzvalûsâ. A nâ vedaǔ, što Gaspodz′ adstupìǔ ad âgo. </i>


text:
Філістымляне ўзялі яго, і выкалалі яму вочы, прывялі яго ў Газу, і закавалі яго двума меднымі ланцугамі, і ён малоў у доме вязьняў. </p><i> Fìlìstymlâne ǔzâlì âgo, ì vykalalì âmu vočy, pryvâlì âgo ǔ Gazu, ì zakavalì âgo dvuma mednymì lancugamì, ì ën maloǔ u dome vâz′nâǔ. </i>


text:
Тым часам валасы на галаве ў яго пачалі падрастаць, дзе яны былі выстрыжаны. </p><i> Tym časam valasy na galave ǔ âgo pačalì padrastac′, dze âny bylì vystryžany. </i>


text:
Уладцы Філістымскія сабраліся, каб прынесьці вялікую ахвяру Дагону, богу свайму, і павесяліцца, і сказалі: бог наш аддаў Самсона, ворага нашага, у рукі нашыя. </p><i> Uladcy Fìlìstymskìâ sabralìsâ, kab prynes′cì vâlìkuû ahvâru Dagonu, bogu svajmu, ì pavesâlìcca, ì skazalì: bog naš addaǔ Samsona, voraga našaga, u rukì našyâ. </i>


text:
Народ таксама, бачачы яго, славіў бога свайго, кажучы: бог наш аддаў у рукі нашыя ворага нашага і спусташальніка зямлі нашай, які пабіў многіх з нас. </p><i> Narod taksama, bačačy âgo, slavìǔ boga svajgo, kažučy: bog naš addaǔ u rukì našyâ voraga našaga ì spustašal′nìka zâmlì našaj, âkì pabìǔ mnogìh z nas. </i>


text:
<pb/>І калі разьвесялілася сэрца іхняе, сказалі: пакліяце Самсона, хай ён пацешыць нас. І паклікалі Самсона з дома вязьняў, і ён забаўляў іх, і паставілі яго паміж слупамі. </p><i> Ì kalì raz′vesâlìlasâ sèrca ìhnâe, skazalì: paklìâce Samsona, haj ën pacešyc′ nas. Ì paklìkalì Samsona z doma vâz′nâǔ, ì ën zabaǔlâǔ ìh, ì pastavìlì âgo pamìž slupamì. </i>


text:
І сказаў Самсон хлопчыку, які вадзіў яго за руку: падвядзі мяне, каб я абмацаў слупы, на якіх умацаваны дом, і абаперся на іх. </p><i> Ì skazaǔ Samson hlopčyku, âkì vadzìǔ âgo za ruku: padvâdzì mâne, kab â abmacaǔ slupy, na âkìh umacavany dom, ì abapersâ na ìh. </i>


text:
А дом быў поўны мужчын і жанчын; там былі ўсе ўладцы Філістымскія, і на даху было да трох тысяч мужчын і жанчын, якія глядзелі на Самсона, які забаўляў іх. </p><i> A dom byǔ poǔny mužčyn ì žančyn; tam bylì ǔse ǔladcy Fìlìstymskìâ, ì na dahu bylo da troh tysâč mužčyn ì žančyn, âkìâ glâdzelì na Samsona, âkì zabaǔlâǔ ìh. </i>


text:
І паклікаў Самсон Госпада і сказаў: Госпадзе Божа! спамяні мяне і ўмацуй мяне толькі цяпер, о, Божа! каб я адзін раз адпомсьціў Філістымлянам за вочы мае. </p><i> Ì paklìkaǔ Samson Gospada ì skazaǔ: Gospadze Boža! spamânì mâne ì ǔmacuj mâne tol′kì câper, o, Boža! kab â adzìn raz adpoms′cìǔ Fìlìstymlânam za vočy mae. </i>


text:
І ссунуў Самсон зь месца два сярэднія слупы, на якіх уцьверджаны быў дом, упершыся ў іх, у адзін праваю рукою сваёю, а ў другі леваю. </p><i> Ì ssunuǔ Samson z′ mesca dva sârèdnìâ slupy, na âkìh uc′verdžany byǔ dom, uperšysâ ǔ ìh, u adzìn pravaû rukoû svaëû, a ǔ drugì levaû. </i>


text:
І сказаў Самсон: памры, душа мая, з Філістымлянамі! І ўперся з усяе сілы, і абваліўся дом на ўладцаў і на ўвесь народ, які быў у ім. І было памерлых, якіх забіў Самсон пры сьмерці сваёй, больш, чым калі забіў ён у жыцьці сваім. </p><i> Ì skazaǔ Samson: pamry, duša maâ, z Fìlìstymlânamì! Ì ǔpersâ z usâe sìly, ì abvalìǔsâ dom na ǔladcaǔ ì na ǔves′ narod, âkì byǔ u ìm. Ì bylo pamerlyh, âkìh zabìǔ Samson pry s′mercì svaëj, bol′š, čym kalì zabìǔ ën u žyc′cì svaìm. </i>


text:
І прыйшлі браты ягоныя і ўвесь дом бацькі ягонага, і ўзялі яго, і пайшлі і пахавалі яго паміж Цораю і Эстаолам, у магіле Маноя, бацькі ягонага. Ён быў судзьдзя Ізраіля дваццаць гадоў. </p><i> Ì pryjšlì braty âgonyâ ì ǔves′ dom bac′kì âgonaga, ì ǔzâlì âgo, ì pajšlì ì pahavalì âgo pamìž Coraû ì Èstaolam, u magìle Manoâ, bac′kì âgonaga. Ën byǔ sudz′dzâ Ìzraìlâ dvaccac′ gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Быў адзін чалавек на гары Яфрэмавай, імем Міха. </p><i> Byǔ adzìn čalavek na gary Âfrèmavaj, ìmem Mìha. </i>


text:
Ён сказаў маці сваёй: тысяча сто сікляў срэбра, якія ў цябе ўзятыя і за якія ты пры мне вымавіла праклён, гэта срэбра ў мяне, я ўзяў яго. Маці ягоная сказала: дабраславёны сын мой у Госпада! </p><i> Ën skazaǔ macì svaëj: tysâča sto sìklâǔ srèbra, âkìâ ǔ câbe ǔzâtyâ ì za âkìâ ty pry mne vymavìla praklën, gèta srèbra ǔ mâne, â ǔzâǔ âgo. Macì âgonaâ skazala: dabraslavëny syn moj u Gospada! </i>


text:
І вярнуў ён маці сваёй тысячу сто сікляў срэбра. І сказала маці ягоная: гэта срэбра ад сябе я прысьвяціла Госпаду дзеля сына майго, каб зрабіць зь яго выразанага балвана і літага куміра; дык вось аддаю яго табе. </p><i> Ì vârnuǔ ën macì svaëj tysâču sto sìklâǔ srèbra. Ì skazala macì âgonaâ: gèta srèbra ad sâbe â prys′vâcìla Gospadu dzelâ syna majgo, kab zrabìc′ z′ âgo vyrazanaga balvana ì lìtaga kumìra; dyk vos′ addaû âgo tabe. </i>


text:
Але ён вярнуў срэбра маці сваёй. Маці ягоная ўзяла дзьвесьце сікляў срэбра, і аддала іх гутніку. Ён зрабіў зь іх выразанага балвана і літага куміра, які і быў у доме ў Міхі. </p><i> Ale ën vârnuǔ srèbra macì svaëj. Macì âgonaâ ǔzâla dz′ves′ce sìklâǔ srèbra, ì addala ìh gutnìku. Ën zrabìǔ z′ ìh vyrazanaga balvana ì lìtaga kumìra, âkì ì byǔ u dome ǔ Mìhì. </i>


text:
І быў у Міхі дом Божы. І зрабіў ён наплечнік і тэрафім, і пасьвяціў аднаго сына свайго, каб ён быў у яго за сьвятара. </p><i> Ì byǔ u Mìhì dom Božy. Ì zrabìǔ ën naplečnìk ì tèrafìm, ì pas′vâcìǔ adnago syna svajgo, kab ën byǔ u âgo za s′vâtara. </i>


text:
У тыя дні ня было цара ў Ізраіля; кожны рабіў, што яму здавалася правільным. </p><i> U tyâ dnì nâ bylo cara ǔ Ìzraìlâ; kožny rabìǔ, što âmu zdavalasâ pravìl′nym. </i>


text:
Адзін хлопец зь Віфляема Юдэйскага, зь племя Юдавага, лявіт, тады жыў там. </p><i> Adzìn hlopec z′ Vìflâema Ûdèjskaga, z′ plemâ Ûdavaga, lâvìt, tady žyǔ tam. </i>


text:
Гэты чалавек пайшоў з горада Віфляема Юдэйскага, каб пажыць, дзе выпадзе, і, ідучы дарогаю, прыйшоў на гару Яфрэмавую да дома Міхі. </p><i> Gèty čalavek pajšoǔ z gorada Vìflâema Ûdèjskaga, kab pažyc′, dze vypadze, ì, ìdučy darogaû, pryjšoǔ na garu Âfrèmavuû da doma Mìhì. </i>


text:
І сказаў яму Міха: адкуль ты ідзеш? Ён сказаў яму: я лявіт зь Віфляема Юдэйскага, і іду пажыць, дзе давядзецца. </p><i> Ì skazaǔ âmu Mìha: adkul′ ty ìdzeš? Ën skazaǔ âmu: â lâvìt z′ Vìflâema Ûdèjskaga, ì ìdu pažyc′, dze davâdzecca. </i>


text:
І сказаў яму Міха: застанься пры мне, і будзь у мяне за бацьку і сьвятара; я буду даваць табе па дзесяць сікляў срэбра ў год, патрэбную вопратку і ежу. </p><i> Ì skazaǔ âmu Mìha: zastan′sâ pry mne, ì budz′ u mâne za bac′ku ì s′vâtara; â budu davac′ tabe pa dzesâc′ sìklâǔ srèbra ǔ god, patrèbnuû vopratku ì ežu. </i>


text:
Лявіт пайшоў да яго, і згадзіўся лявіт застацца ў гэтага чалавека, і быў хлопец у яго, як адзін з сыноў ягоных. </p><i> Lâvìt pajšoǔ da âgo, ì zgadzìǔsâ lâvìt zastacca ǔ gètaga čalaveka, ì byǔ hlopec u âgo, âk adzìn z synoǔ âgonyh. </i>


text:
Міха пасьвяціў лявіта, і гэты хлопец быў у яго за сьвятара, і жыў у доме ў Міхі. </p><i> Mìha pas′vâcìǔ lâvìta, ì gèty hlopec byǔ u âgo za s′vâtara, ì žyǔ u dome ǔ Mìhì. </i>


text:
І сказаў Міха: цяпер я ведаю, што Гасподзь будзе мне дабраволіць, бо лявіт у мяне за сьвятара. </p><i> Ì skazaǔ Mìha: câper â vedaû, što Gaspodz′ budze mne dabravolìc′, bo lâvìt u mâne za s′vâtara. </i>


text:
<pb/>У тыя дні ня было цара ў Ізраіля; і ў тыя дні племя Данавае шукала сабе дзялянкі, дзе б пасяліцца, бо датуль ня выпала яму поўнага надзелу сярод плямёнаў Ізраілевых. </p><i> U tyâ dnì nâ bylo cara ǔ Ìzraìlâ; ì ǔ tyâ dnì plemâ Danavae šukala sabe dzâlânkì, dze b pasâlìcca, bo datul′ nâ vypala âmu poǔnaga nadzelu sârod plâmënaǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І паслалі сыны Данавыя ад племя свайго пяць чалавек, мужчын дужых з Цоры і Эстаола, каб агледзець зямлю і разьведаць яе, і сказалі ім: ідзеце, разьведайце зямлю. Яны прыйшлі на гару Яфрэмавую да дома Міхі, і начавалі там. </p><i> Ì paslalì syny Danavyâ ad plemâ svajgo pâc′ čalavek, mužčyn dužyh z Cory ì Èstaola, kab agledzec′ zâmlû ì raz′vedac′ âe, ì skazalì ìm: ìdzece, raz′vedajce zâmlû. Âny pryjšlì na garu Âfrèmavuû da doma Mìhì, ì načavalì tam. </i>


text:
Будучы каля дома Міхі, пазналі яны голас маладога лявіта, і зайшлі туды, і пыталіся ў яго: хто цябе прывёў сюды? што ты тут робіш, і чаго ты тут? </p><i> Budučy kalâ doma Mìhì, paznalì âny golas maladoga lâvìta, ì zajšlì tudy, ì pytalìsâ ǔ âgo: hto câbe pryvëǔ sûdy? što ty tut robìš, ì čago ty tut? </i>


text:
Той сказаў ім: тое і тое зрабіў мне Міха, наняў мяне, і я ў яго за сьвятара. </p><i> Toj skazaǔ ìm: toe ì toe zrabìǔ mne Mìha, nanâǔ mâne, ì â ǔ âgo za s′vâtara. </i>


text:
Яны сказалі яму: спытайся ў Бога, каб мы ўведалі, ці будзе нам посьпех у дарозе, у якую мы выпраўляемся. </p><i> Âny skazalì âmu: spytajsâ ǔ Boga, kab my ǔvedalì, cì budze nam pos′peh u daroze, u âkuû my vypraǔlâemsâ. </i>


text:
Сьвятар сказаў ім: ідзеце зь мірам; перад Госпадам ваша дарога, у якую вы ідзяце. </p><i> S′vâtar skazaǔ ìm: ìdzece z′ mìram; perad Gospadam vaša daroga, u âkuû vy ìdzâce. </i>


text:
<pb/>І пайшлі тыя пяць мужчын, і прыйшлі ў Лаіс, і ўбачылі народ, які ў ім, што Ён жыве спакойна, паводле звычаяў Сіданянаў, ціхі і бястурботны, і што ня было ў зямлі той, хто крыўдзіў бы ў чым, альбо меў бы ўладу: ад Сіданянаў яны жылі далёка, і ні з кім ня было ў іх ніякага дачыненьня. </p><i> Ì pajšlì tyâ pâc′ mužčyn, ì pryjšlì ǔ Laìs, ì ǔbačylì narod, âkì ǔ ìm, što Ën žyve spakojna, pavodle zvyčaâǔ Sìdanânaǔ, cìhì ì bâsturbotny, ì što nâ bylo ǔ zâmlì toj, hto kryǔdzìǔ by ǔ čym, al′bo meǔ by ǔladu: ad Sìdanânaǔ âny žylì dalëka, ì nì z kìm nâ bylo ǔ ìh nìâkaga dačynen′nâ. </i>


text:
І вярнуліся да братоў сваіх у Цору і Эстаол, і сказалі ім браты іхнія: з чым вы? </p><i> Ì vârnulìsâ da bratoǔ svaìh u Coru ì Èstaol, ì skazalì ìm braty ìhnìâ: z čym vy? </i>


text:
Яны сказалі: устаньма і пойдзем на іх; мы бачылі зямлю; яна вельмі добрая. А вы задумаліся; не марудзьце, ідзеце і бярэце ў спадчыну тую зямлю. </p><i> Âny skazalì: ustan′ma ì pojdzem na ìh; my bačylì zâmlû; âna vel′mì dobraâ. A vy zadumalìsâ; ne marudz′ce, ìdzece ì bârèce ǔ spadčynu tuû zâmlû. </i>


text:
Калі пойдзеце вы, прыйдзеце да народа бястурботнага, і зямля тая шырокая. Бог аддае яе ў рукі вашыя. Гэта такое месца, дзе няма нястачы ні ў чым, што ад зямлі. </p><i> Kalì pojdzece vy, pryjdzece da naroda bâsturbotnaga, ì zâmlâ taâ šyrokaâ. Bog addae âe ǔ rukì vašyâ. Gèta takoe mesca, dze nâma nâstačy nì ǔ čym, što ad zâmlì. </i>


text:
<pb/>І выправіліся адтуль з племя Данавага, з Цоры і Эстаола, шэсьцьсот мужчын, аперазаўшыся вайсковай зброяй. </p><i> Ì vypravìlìsâ adtul′ z plemâ Danavaga, z Cory ì Èstaola, šès′c′sot mužčyn, aperazaǔšysâ vajskovaj zbroâj. </i>


text:
Яны пайшлі і сталі табарам у Кірыятыятыме, у Юдэі. Таму і называецца тое месца табарам Данавым да сёньня. Ён за Кірыятыярымам. </p><i> Âny pajšlì ì stalì tabaram u Kìryâtyâtyme, u Ûdèì. Tamu ì nazyvaecca toe mesca tabaram Danavym da sën′nâ. Ën za Kìryâtyârymam. </i>


text:
Адтуль выправіліся яны на гару Яфрэмавую, і прыйшлі да дома Міхі. </p><i> Adtul′ vypravìlìsâ âny na garu Âfrèmavuû, ì pryjšlì da doma Mìhì. </i>


text:
І сказалі тыя пяцёра мужчын, якія хадзілі на агледзіны зямлі Лаіс, братам сваім: ці ведаеце, што ў адным з дамоў гэтых ёсьць наплечнік, тэрафім, выразаны балван і літы балван? дык вось падумайце, што зь ім рабіць. </p><i> Ì skazalì tyâ pâcëra mužčyn, âkìâ hadzìlì na agledzìny zâmlì Laìs, bratam svaìm: cì vedaece, što ǔ adnym z damoǔ gètyh ës′c′ naplečnìk, tèrafìm, vyrazany balvan ì lìty balvan? dyk vos′ padumajce, što z′ ìm rabìc′. </i>


text:
І зайшлі туды, і ўвайшлі ў дом маладога лявіта, у дом Міхі, і прывіталі яго. </p><i> Ì zajšlì tudy, ì ǔvajšlì ǔ dom maladoga lâvìta, u dom Mìhì, ì pryvìtalì âgo. </i>


text:
А шэсьцьсот чалавек з сыноў Данавых, аперазаныя вайсковай зброяй, стаялі каля брамы. </p><i> A šès′c′sot čalavek z synoǔ Danavyh, aperazanyâ vajskovaj zbroâj, staâlì kalâ bramy. </i>


text:
А пяць чалавек, якія хадзілі на агледзіны зямлі, пайшлі, увайшлі туды, узялі балвана і наплечнік, тэрафім і літага балвана. Сьвятар стаяў каля брамы з тымі шасьцюстамі чалавек, аперазаных вайсковай зброяй. </p><i> A pâc′ čalavek, âkìâ hadzìlì na agledzìny zâmlì, pajšlì, uvajšlì tudy, uzâlì balvana ì naplečnìk, tèrafìm ì lìtaga balvana. S′vâtar staâǔ kalâ bramy z tymì šas′cûstamì čalavek, aperazanyh vajskovaj zbroâj. </i>


text:
Калі яны ўвайшлі ў дом Міхі і ўзялі балвана, наплечнік, тэрафім і літага балвана, сьвятар сказаў ім: што вы робіце? </p><i> Kalì âny ǔvajšlì ǔ dom Mìhì ì ǔzâlì balvana, naplečnìk, tèrafìm ì lìtaga balvana, s′vâtar skazaǔ ìm: što vy robìce? </i>


text:
Яны сказалі яму: маўчы, пакладзі руку тваю на вусны твае і йдзі з намі; і будзь у нас бацькам і сьвятаром. Ці ж лепей табе быць сьвятаром у доме аднаго чалавека, чым быць сьвятаром у племі альбо ў родзе Ізраілевым? </p><i> Âny skazalì âmu: maǔčy, pakladzì ruku tvaû na vusny tvae ì jdzì z namì; ì budz′ u nas bac′kam ì s′vâtarom. Cì ž lepej tabe byc′ s′vâtarom u dome adnago čalaveka, čym byc′ s′vâtarom u plemì al′bo ǔ rodze Ìzraìlevym? </i>


text:
Сьвятар узрадаваўся і ўзяў наплечнік, тэрафім і балвана, і пайшоў за народам. </p><i> S′vâtar uzradavaǔsâ ì ǔzâǔ naplečnìk, tèrafìm ì balvana, ì pajšoǔ za narodam. </i>


text:
<pb/>Яны павярнуліся і пайшлі, і прапусьцілі дзяцей, быдла і грузы наперад. </p><i> Âny pavârnulìsâ ì pajšlì, ì prapus′cìlì dzâcej, bydla ì gruzy naperad. </i>


text:
Калі яны адышліся ад дома Міхі, жыхары дамоў, суседніх з домам Міхі, сабраліся і пагналіся за сынамі Данавымі. </p><i> Kalì âny adyšlìsâ ad doma Mìhì, žyhary damoǔ, susednìh z domam Mìhì, sabralìsâ ì pagnalìsâ za synamì Danavymì. </i>


text:
І крычалі сынам Данавым. Сыны Данавыя абярнуліся, і сказалі Міху: чаго табе, чаго ты так крычыш? </p><i> Ì kryčalì synam Danavym. Syny Danavyâ abârnulìsâ, ì skazalì Mìhu: čago tabe, čago ty tak kryčyš? </i>


text:
Міха сказаў: вы ўзялі багоў маіх, якіх я зрабіў, і сьвятара, і пайшлі; чаго яшчэ болей? як жа вы кажаце: "чаго табе?" </p><i> Mìha skazaǔ: vy ǔzâlì bagoǔ maìh, âkìh â zrabìǔ, ì s′vâtara, ì pajšlì; čago âščè bolej? âk ža vy kažace: "čago tabe?" </i>


text:
Сыны Данавыя сказалі яму: маўчы, каб мы ня чулі голасу твайго; інакш некаторыя з нас, угневаўшыся, нападуць на вас, і ты загубіш сябе і сямэю тваю. </p><i> Syny Danavyâ skazalì âmu: maǔčy, kab my nâ čulì golasu tvajgo; ìnakš nekatoryâ z nas, ugnevaǔšysâ, napaduc′ na vas, ì ty zagubìš sâbe ì sâmèû tvaû. </i>


text:
І пайшлі сыны Данавыя дарогай сваёй; а Міха, бачачы, што яны мацнейшыя за яго, пайшоў назад і вярнуўся ў дом свой. </p><i> Ì pajšlì syny Danavyâ darogaj svaëj; a Mìha, bačačy, što âny macnejšyâ za âgo, pajšoǔ nazad ì vârnuǔsâ ǔ dom svoj. </i>


text:
<pb/>А сыны Данавыя ўзялі тое, што зрабіў Міха, і сьвятара, які быў у яго, і пайшлі ў Лаіс супроць народу спакойнага і бястурботнага, і пабілі яго мечам, а горад спалілі агнём. </p><i> A syny Danavyâ ǔzâlì toe, što zrabìǔ Mìha, ì s′vâtara, âkì byǔ u âgo, ì pajšlì ǔ Laìs suproc′ narodu spakojnaga ì bâsturbotnaga, ì pabìlì âgo mečam, a gorad spalìlì agnëm. </i>


text:
Ня было каму памагчы, бо ён быў далёка ад Сідона і ні з кім ня меў суполкі. Горад гэты быў у даліне, што паблізу Бэт-Рэхова. І пабудавалі зноў горад і пасяліліся ў ім. </p><i> Nâ bylo kamu pamagčy, bo ën byǔ dalëka ad Sìdona ì nì z kìm nâ meǔ supolkì. Gorad gèty byǔ u dalìne, što pablìzu Bèt-Rèhova. Ì pabudavalì znoǔ gorad ì pasâlìlìsâ ǔ ìm. </i>


text:
І далі імя гораду: Дан, імем бацькі свайго Дана, сына Ізраілевага; а раней імя ў горада таго было: Лаіс. </p><i> Ì dalì ìmâ goradu: Dan, ìmem bac′kì svajgo Dana, syna Ìzraìlevaga; a ranej ìmâ ǔ gorada tago bylo: Laìs. </i>


text:
І паставілі ў сябе сыны Данавыя балвана; а Ёнатан, сын Гірсона, сына Манасіі, сам і сыны ягоныя былі сьвятарамі ў племі Данавым да дня перасяленьня жыхароў той зямлі. </p><i> Ì pastavìlì ǔ sâbe syny Danavyâ balvana; a Ënatan, syn Gìrsona, syna Manasìì, sam ì syny âgonyâ bylì s′vâtaramì ǔ plemì Danavym da dnâ perasâlen′nâ žyharoǔ toj zâmlì. </i>


text:
І мелі ў сябе балвана, зробленага Міхам, увесь той час, калі дом Божы быў у Сіломе. </p><i> Ì melì ǔ sâbe balvana, zroblenaga Mìham, uves′ toj čas, kalì dom Božy byǔ u Sìlome. </i>


text:
<pb/>У тыя дні, калі ня было цара ў Ізраіля, жыў адзін лявіт на схіле гары Яфрэмавай. І ўзяў сабе наложніцу зь Віфляема Юдэйскага. </p><i> U tyâ dnì, kalì nâ bylo cara ǔ Ìzraìlâ, žyǔ adzìn lâvìt na shìle gary Âfrèmavaj. Ì ǔzâǔ sabe naložnìcu z′ Vìflâema Ûdèjskaga. </i>


text:
Наложніца ягоная пасварылася зь ім, і пайшла ад яго ў дом бацькі свайго ў Віфляем Юдэйскі, і была там чатыры месяцы. </p><i> Naložnìca âgonaâ pasvarylasâ z′ ìm, ì pajšla ad âgo ǔ dom bac′kì svajgo ǔ Vìflâem Ûdèjskì, ì byla tam čatyry mesâcy. </i>


text:
Муж яе ўстаў і пайшоў за ёю, каб пагаварыць у сэрца яе і вярнуць яе да сябе. Зь ім быў слуга ягоны і пара аслоў. Яна ўвяла яго ў дом бацькі свайго. </p><i> Muž âe ǔstaǔ ì pajšoǔ za ëû, kab pagavaryc′ u sèrca âe ì vârnuc′ âe da sâbe. Z′ ìm byǔ sluga âgony ì para asloǔ. Âna ǔvâla âgo ǔ dom bac′kì svajgo. </i>


text:
Бацька гэтай маладой жанчыны, убачыўшы яго, радасна сустрэў яго, і затрымаў яго цесьць ягоны, бацька маладой жанчыны. І прабыў ён у яго тры дні; яны елі і пілі і начавалі там. </p><i> Bac′ka gètaj maladoj žančyny, ubačyǔšy âgo, radasna sustrèǔ âgo, ì zatrymaǔ âgo ces′c′ âgony, bac′ka maladoj žančyny. Ì prabyǔ ën u âgo try dnì; âny elì ì pìlì ì načavalì tam. </i>


text:
На чацьвёрты дзень усталі яны рана, і ён устаў, каб ісьці. І сказаў бацька маладой жанчыны зяцю свайму: падмацуй сэрца тваё лустай хлеба, і потым пойдзеце. </p><i> Na čac′vërty dzen′ ustalì âny rana, ì ën ustaǔ, kab ìs′cì. Ì skazaǔ bac′ka maladoj žančyny zâcû svajmu: padmacuj sèrca tvaë lustaj hleba, ì potym pojdzece. </i>


text:
Яны засталіся, і абодва разам елі і пілі. І сказаў бацька маладой жанчыны чалавеку таму: застанься яшчэ на ноч, і хай павесяліцца сэрца тваё. </p><i> Âny zastalìsâ, ì abodva razam elì ì pìlì. Ì skazaǔ bac′ka maladoj žančyny čalaveku tamu: zastan′sâ âščè na noč, ì haj pavesâlìcca sèrca tvaë. </i>


text:
Чалавек той устаў быў, каб ісьці, але цесьць упрасіў яго, і ён зноў начаваў там. </p><i> Čalavek toj ustaǔ byǔ, kab ìs′cì, ale ces′c′ uprasìǔ âgo, ì ën znoǔ načavaǔ tam. </i>


text:
На пяты дзень устаў ён раніцай, каб ісьці. І сказаў бацька маладой жанчыны той: падмацуй сэрца тваё хлебам, і пачакайце, пакуль ня схіліцца дзень. І елі абое яны. </p><i> Na pâty dzen′ ustaǔ ën ranìcaj, kab ìs′cì. Ì skazaǔ bac′ka maladoj žančyny toj: padmacuj sèrca tvaë hlebam, ì pačakajce, pakul′ nâ shìlìcca dzen′. Ì elì aboe âny. </i>


text:
І ўстаў той чалавек, каб ісьці, сам ён, наложніца ягоная і слуга ягоны. І сказаў яму цесьць ягоны, бацька маладой жанчыны: вось, дзень схіліўся на вечар, начуйце, калі ласка; вось, дзень хутка скончыцца, начуй тут, хай павесяліцца сэрца тваё; заўтра раней устанеце ў дарогу вашую, і пойдзеш у дом твой. </p><i> Ì ǔstaǔ toj čalavek, kab ìs′cì, sam ën, naložnìca âgonaâ ì sluga âgony. Ì skazaǔ âmu ces′c′ âgony, bac′ka maladoj žančyny: vos′, dzen′ shìlìǔsâ na večar, načujce, kalì laska; vos′, dzen′ hutka skončycca, načuj tut, haj pavesâlìcca sèrca tvaë; zaǔtra ranej ustanece ǔ darogu vašuû, ì pojdzeš u dom tvoj. </i>


text:
Але мужчына не згадзіўся начаваць, устаў і пайшоў; і прыйшоў у Евус, што сёньня Ерусалім; зь ім пара наўючаных аслоў і наложніца ягоная зь ім. </p><i> Ale mužčyna ne zgadzìǔsâ načavac′, ustaǔ ì pajšoǔ; ì pryjšoǔ u Evus, što sën′nâ Erusalìm; z′ ìm para naǔûčanyh asloǔ ì naložnìca âgonaâ z′ ìm. </i>


text:
<pb/>Калі яны былі паблізу Евуса, дзень ужо моцна схіліўся. І сказаў слуга гаспадару свайму: зойдзем у гэты горад Евусэяў, і заначуем у ім. </p><i> Kalì âny bylì pablìzu Evusa, dzen′ užo mocna shìlìǔsâ. Ì skazaǔ sluga gaspadaru svajmu: zojdzem u gèty gorad Evusèâǔ, ì zanačuem u ìm. </i>


text:
Гаспадар яго сказаў яму: не, ня пойдзем у горад іншапляменцаў, якія ня з сыноў Ізраілевых, а дойдзем ла Гівы. </p><i> Gaspadar âgo skazaǔ âmu: ne, nâ pojdzem u gorad ìnšaplâmencaǔ, âkìâ nâ z synoǔ Ìzraìlevyh, a dojdzem la Gìvy. </i>


text:
І сказаў слузе свайму: дойдзем да аднаго з гэтых месцаў, і заначуем у Гіве, або ў Раме. </p><i> Ì skazaǔ sluze svajmu: dojdzem da adnago z gètyh mescaǔ, ì zanačuem u Gìve, abo ǔ Rame. </i>


text:
І пайшлі, і ішлі, і закацілася сонца каля Гівы Веньямінавай. </p><i> Ì pajšlì, ì ìšlì, ì zakacìlasâ sonca kalâ Gìvy Ven′âmìnavaj. </i>


text:
І завярнулі яны туды, каб пайсьці начаваць у Гіве. І прыйшоў ён і сеў на вуліцы ў горадзе; але ніхто не запрашаў іх у дом на наялег. </p><i> Ì zavârnulì âny tudy, kab pajs′cì načavac′ u Gìve. Ì pryjšoǔ ën ì seǔ na vulìcy ǔ goradze; ale nìhto ne zaprašaǔ ìh u dom na naâleg. </i>


text:
<pb/>І вось, ідзе адзін стары з працы сваёй з поля ўвечары; ён родам быў з гары Яфрэмавай, і жыў у Гіве. А жыхары горада гэтага былі сыны Веньямінавыя. </p><i> Ì vos′, ìdze adzìn stary z pracy svaëj z polâ ǔvečary; ën rodam byǔ z gary Âfrèmavaj, ì žyǔ u Gìve. A žyhary gorada gètaga bylì syny Ven′âmìnavyâ. </i>


text:
Ён падняў вочы свае, убачыў прахожага на вуліцы гарадской. І сказаў стары: куды ідзеш? і адкуль ты прыйшоў? </p><i> Ën padnâǔ vočy svae, ubačyǔ prahožaga na vulìcy garadskoj. Ì skazaǔ stary: kudy ìdzeš? ì adkul′ ty pryjšoǔ? </i>


text:
Той сказаў яму: мы ідзём зь Віфляема Юдэйскага да гары Яфрэмавай, адкуль я. Я хадзіў у Віфляем Юдэйскі, а цяпер іду да дома Госпада; і ніхто не запрашае мяне ў дом. </p><i> Toj skazaǔ âmu: my ìdzëm z′ Vìflâema Ûdèjskaga da gary Âfrèmavaj, adkul′ â. Â hadzìǔ u Vìflâem Ûdèjskì, a câper ìdu da doma Gospada; ì nìhto ne zaprašae mâne ǔ dom. </i>


text:
У нас ёсьць і салома і корм аслам нашым: таксама хлеб і віно мне, рабыні тваёй і слузе гэтаму ёсьць у рабоў тваіх; ні ў чым няма нястачы. </p><i> U nas ës′c′ ì saloma ì korm aslam našym: taksama hleb ì vìno mne, rabynì tvaëj ì sluze gètamu ës′c′ u raboǔ tvaìh; nì ǔ čym nâma nâstačy. </i>


text:
Стары сказаў яму: будзь спакойны; уся нястача твая на мне; толькі не начуй на дварэ. </p><i> Stary skazaǔ âmu: budz′ spakojny; usâ nâstača tvaâ na mne; tol′kì ne načuj na dvarè. </i>


text:
І ўвёў яго ў свой дом і задаў корму аслам ягоным, а самыя яны абмылі ногі свае, і елі і пілі. </p><i> Ì ǔvëǔ âgo ǔ svoj dom ì zadaǔ kormu aslam âgonym, a samyâ âny abmylì nogì svae, ì elì ì pìlì. </i>


text:
<pb/>Калі яны разьвесялілі сэрцы свае, вось, жыхары горада, людзі распусныя, атачылі дом, стукаліся ў дзьверы і казалі старому, гаспадару дома: выведзі чалавека, які ўвайшоў у дом твой, мы спазнаем яго. </p><i> Kalì âny raz′vesâlìlì sèrcy svae, vos′, žyhary gorada, lûdzì raspusnyâ, atačylì dom, stukalìsâ ǔ dz′very ì kazalì staromu, gaspadaru doma: vyvedzì čalaveka, âkì ǔvajšoǔ u dom tvoj, my spaznaem âgo. </i>


text:
Гаспадар дома выйшаў да іх і сказаў ім: не, братове мае, не рабеце ліха, калі гэты чалавек увайшоў у дом мой, не рабеце гэтага вар'яцтва. </p><i> Gaspadar doma vyjšaǔ da ìh ì skazaǔ ìm: ne, bratove mae, ne rabece lìha, kalì gèty čalavek uvajšoǔ u dom moj, ne rabece gètaga var'âctva. </i>


text:
Вось у мяне дачка дзяўчына, і ў яго наложніца, выведу я іх, упакорце іх, і рабеце зь імі, што вам заўгодна; а з чалавекам гэтым не рабеце ніякага вар'яцтва. </p><i> Vos′ u mâne dačka dzâǔčyna, ì ǔ âgo naložnìca, vyvedu â ìh, upakorce ìh, ì rabece z′ ìmì, što vam zaǔgodna; a z čalavekam gètym ne rabece nìâkaga var'âctva. </i>


text:
Але яны не хацелі слухаць яго. Тады мужчына ўзяў сваю наложніцу, і вывеў да іх на вуліцу. Яны спазналі яе, і глуміліся зь яе ўсю ноч да раніцы. І адпусьцілі яе, як толькі занялася зара. </p><i> Ale âny ne hacelì sluhac′ âgo. Tady mužčyna ǔzâǔ svaû naložnìcu, ì vyveǔ da ìh na vulìcu. Âny spaznalì âe, ì glumìlìsâ z′ âe ǔsû noč da ranìcy. Ì adpus′cìlì âe, âk tol′kì zanâlasâ zara. </i>


text:
І прыйшла жанчына з зарою, і ўпала каля дзьвярэй дома таго чалавека, у якога быў гаспадар яе, і ляжала да сьвятла. </p><i> Ì pryjšla žančyna z zaroû, ì ǔpala kalâ dz′vârèj doma tago čalaveka, u âkoga byǔ gaspadar âe, ì lâžala da s′vâtla. </i>


text:
Гаспадар яе ўстаў раніцай, адчыніў дзьверы дома, і выйшаў, каб ісьці ў дарогу сваю: аж вось, ляжыць наложніца ягоная каля дзьвярэй дома, і рукі яе на парозе. </p><i> Gaspadar âe ǔstaǔ ranìcaj, adčynìǔ dz′very doma, ì vyjšaǔ, kab ìs′cì ǔ darogu svaû: až vos′, lâžyc′ naložnìca âgonaâ kalâ dz′vârèj doma, ì rukì âe na paroze. </i>


text:
Ён сказаў ёй: уставай, пойдзем. Але адказу ня было, бо яна памерла. Ён паклаў яе на асла, устаў і пайшоў у сваё месца. </p><i> Ën skazaǔ ëj: ustavaj, pojdzem. Ale adkazu nâ bylo, bo âna pamerla. Ën paklaǔ âe na asla, ustaǔ ì pajšoǔ u svaë mesca. </i>


text:
Прыйшоўшы ў дом свой, узяў нож, і, узяўшы наложніцу сваю, разрэзаў яе па чэлесах на дванаццаць частак, і паслаў ва ўсе межы Ізраілевыя. </p><i> Pryjšoǔšy ǔ dom svoj, uzâǔ nož, ì, uzâǔšy naložnìcu svaû, razrèzaǔ âe pa čèlesah na dvanaccac′ častak, ì paslaǔ va ǔse mežy Ìzraìlevyâ. </i>


text:
Кожны, хто бачыў гэта, казаў: ня бывала і ня бачана было такога зь дня выхаду сыноў Ізраілевых зь зямлі Егіпецкай да сёньня; уважце гэтаму, парайцеся і скажэце. </p><i> Kožny, hto bačyǔ gèta, kazaǔ: nâ byvala ì nâ bačana bylo takoga z′ dnâ vyhadu synoǔ Ìzraìlevyh z′ zâmlì Egìpeckaj da sën′nâ; uvažce gètamu, parajcesâ ì skažèce. </i>


text:
<pb/>І выйшлі ўсе сыны Ізраілевыя, і сабралася ўсё супольства, як адзін чалавек, ад Дана да Вірсавіі, і зямля Галаадская перад Госпада ў Масіфу. </p><i> Ì vyjšlì ǔse syny Ìzraìlevyâ, ì sabralasâ ǔsë supol′stva, âk adzìn čalavek, ad Dana da Vìrsavìì, ì zâmlâ Galaadskaâ perad Gospada ǔ Masìfu. </i>


text:
І сабраліся правадыры ўсяго народа, усе плямёны Ізраілевыя, на сход народа Божага, чатырыста тысяч пешых, якія агалялі меч. </p><i> Ì sabralìsâ pravadyry ǔsâgo naroda, use plâmëny Ìzraìlevyâ, na shod naroda Božaga, čatyrysta tysâč pešyh, âkìâ agalâlì meč. </i>


text:
І сыны Веньямінавыя пачулі, што сыны Ізраілевыя прыйшлі ў Масіфу. І сказалі сыны Ізраілевыя: скажэце, як адбывалася гэтае ліха? </p><i> Ì syny Ven′âmìnavyâ pačulì, što syny Ìzraìlevyâ pryjšlì ǔ Masìfu. Ì skazalì syny Ìzraìlevyâ: skažèce, âk adbyvalasâ gètae lìha? </i>


text:
Лявіт, муж той забітай жанчыны, адказваў і сказаў: я з наложніцаю маёю прыйшоў начаваць у Гіву Веньямінавую; </p><i> Lâvìt, muž toj zabìtaj žančyny, adkazvaǔ ì skazaǔ: â z naložnìcaû maëû pryjšoǔ načavac′ u Gìvu Ven′âmìnavuû; </i>


text:
і паўсталі на мяне жыхары Гівы і атачылі празь мяне дом уначы; мяне мерыліся забіць і наложніцу маю замардавалі, так што яна памерла; </p><i> ì paǔstalì na mâne žyhary Gìvy ì atačylì praz′ mâne dom unačy; mâne merylìsâ zabìc′ ì naložnìcu maû zamardavalì, tak što âna pamerla; </i>


text:
я ўзяў наложніцу маю, расьсек яе і паслаў яе ва ўсе вобласьці валоданьняў Ізраілевых, бо яны ўчынілі беззаконьне і паскудную дзею ў Ізраілі; </p><i> â ǔzâǔ naložnìcu maû, ras′sek âe ì paslaǔ âe va ǔse voblas′cì valodan′nâǔ Ìzraìlevyh, bo âny ǔčynìlì bezzakon′ne ì paskudnuû dzeû ǔ Ìzraìlì; </i>


text:
вось, усе вы, сыны Ізраілевыя, разгледзьце гэтую дзею і вырашыце тут. </p><i> vos′, use vy, syny Ìzraìlevyâ, razgledz′ce gètuû dzeû ì vyrašyce tut. </i>


text:
<pb/>І паўстаў увесь народ, як адзін чалавек, і сказаў: ня пойдзем ніхто ў намёт свой і ня вернемся ніхто ў дом свой; </p><i> Ì paǔstaǔ uves′ narod, âk adzìn čalavek, ì skazaǔ: nâ pojdzem nìhto ǔ namët svoj ì nâ vernemsâ nìhto ǔ dom svoj; </i>


text:
і вось, што мы зробім сёньня з Гіваю: пойдзем на яе па жэрабі; </p><i> ì vos′, što my zrobìm sën′nâ z Gìvaû: pojdzem na âe pa žèrabì; </i>


text:
і возьмем па дзесяць чалавек са ста ад усіх плямёнаў Ізраілевых, па сто ад тысячы і па тысячы ад цьмы, каб яны прынесьлі ежы народу, які пойдзе супроць Гівы Веньямінавай, пакараць яе за паскудную дзею, якую яна ўчыніла ў Ізраілі. </p><i> ì voz′mem pa dzesâc′ čalavek sa sta ad usìh plâmënaǔ Ìzraìlevyh, pa sto ad tysâčy ì pa tysâčy ad c′my, kab âny prynes′lì ežy narodu, âkì pojdze suproc′ Gìvy Ven′âmìnavaj, pakarac′ âe za paskudnuû dzeû, âkuû âna ǔčynìla ǔ Ìzraìlì. </i>


text:
І сабраліся ўсе Ізраільцяне супроць горада аднадушна, як адзін чалавек. </p><i> Ì sabralìsâ ǔse Ìzraìl′câne suproc′ gorada adnadušna, âk adzìn čalavek. </i>


text:
<pb/>І паслалі плямёны Ізраілевыя ва ўсё племя Веньямінавае сказаць: якая гэта гнюсотная дзея ўчынена ў вас! </p><i> Ì paslalì plâmëny Ìzraìlevyâ va ǔsë plemâ Ven′âmìnavae skazac′: âkaâ gèta gnûsotnaâ dzeâ ǔčynena ǔ vas! </i>


text:
выдайце тых распусных людзей, якія ў Гіве; мы аддамо іх сьмерці і выкарчуем зло зь Ізраіля. Але сыны Веньямінавыя не хацелі слухаць голасу братоў сваіх, сыноў Ізраілевых; </p><i> vydajce tyh raspusnyh lûdzej, âkìâ ǔ Gìve; my addamo ìh s′mercì ì vykarčuem zlo z′ Ìzraìlâ. Ale syny Ven′âmìnavyâ ne hacelì sluhac′ golasu bratoǔ svaìh, synoǔ Ìzraìlevyh; </i>


text:
а сабраліся сыны Веньямінавыя з гарадоў у Гіву, каб пайсьці вайною супроць сыноў Ізраілевых. </p><i> a sabralìsâ syny Ven′âmìnavyâ z garadoǔ u Gìvu, kab pajs′cì vajnoû suproc′ synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І налічылася таго дня сыноў Веньямінавых з гарадоў дваццаць шэсьць тысяч чалавек, якія агалілі меч: апрача таго з жыхароў Гівы налічана сямсот адборных; </p><i> Ì nalìčylasâ tago dnâ synoǔ Ven′âmìnavyh z garadoǔ dvaccac′ šès′c′ tysâč čalavek, âkìâ agalìlì meč: aprača tago z žyharoǔ Gìvy nalìčana sâmsot adbornyh; </i>


text:
з усяго народу гэтага было сямсот чалавек адборных, якія былі ляўчукі, і ўсе гэтыя, кідаючы з прашчы камень у волас, ня кідалі міма. </p><i> z usâgo narodu gètaga bylo sâmsot čalavek adbornyh, âkìâ bylì lâǔčukì, ì ǔse gètyâ, kìdaûčy z praščy kamen′ u volas, nâ kìdalì mìma. </i>


text:
А Ізраільцянаў, апрача сыноў Веньямінавых, налічвалася чатырыста тысяч чалавек, што агалялі меч; усе яны былі здольныя да вайны. </p><i> A Ìzraìl′cânaǔ, aprača synoǔ Ven′âmìnavyh, nalìčvalasâ čatyrysta tysâč čalavek, što agalâlì meč; use âny bylì zdol′nyâ da vajny. </i>


text:
<pb/>І ўсталі і пайшлі ў дом Божы, і пыталіся ў Бога і сказалі сыны Ізраілевыя: хто з нас раней пойдзе на вайну з сынамі Веньяміна? І сказаў Гасподзь: Юда наперадзе. </p><i> Ì ǔstalì ì pajšlì ǔ dom Božy, ì pytalìsâ ǔ Boga ì skazalì syny Ìzraìlevyâ: hto z nas ranej pojdze na vajnu z synamì Ven′âmìna? Ì skazaǔ Gaspodz′: Ûda naperadze. </i>


text:
І ўсталі сыны Ізраілевыя раніцай і атабарыліся каля Гівы; </p><i> Ì ǔstalì syny Ìzraìlevyâ ranìcaj ì atabarylìsâ kalâ Gìvy; </i>


text:
і выступілі Ізраільцяне на вайну супроць Веньяміна, і сталі сыны Ізраілевыя ў баявы парадак каля Гівы. </p><i> ì vystupìlì Ìzraìl′câne na vajnu suproc′ Ven′âmìna, ì stalì syny Ìzraìlevyâ ǔ baâvy paradak kalâ Gìvy. </i>


text:
І выйшлі сыны Веньямінавыя зь Гівы і паклалі ў той дзень дваццаць дзьве тысячы Ізраільцянаў на зямлю. </p><i> Ì vyjšlì syny Ven′âmìnavyâ z′ Gìvy ì paklalì ǔ toj dzen′ dvaccac′ dz′ve tysâčy Ìzraìl′cânaǔ na zâmlû. </i>


text:
<pb/>Але народ Ізраільскі падбадзёрыўся, і зноў сталі ў баявы парадак на тым месцы, дзе стаялі першы дзень. </p><i> Ale narod Ìzraìl′skì padbadzëryǔsâ, ì znoǔ stalì ǔ baâvy paradak na tym mescy, dze staâlì peršy dzen′. </i>


text:
І пайшлі сыны Ізраілевыя, і плакалі перад Госпадам да вечара, і пыталіся ў Госпада: ці ўступаць мне яшчэ ў бітву з сынамі Веньяміна, брата майго? Гасподзь сказаў: ідзеце супроць яго. </p><i> Ì pajšlì syny Ìzraìlevyâ, ì plakalì perad Gospadam da večara, ì pytalìsâ ǔ Gospada: cì ǔstupac′ mne âščè ǔ bìtvu z synamì Ven′âmìna, brata majgo? Gaspodz′ skazaǔ: ìdzece suproc′ âgo. </i>


text:
І падступілі сыны Ізраілевыя да сыноў Веньяміна ў другі дзень. </p><i> Ì padstupìlì syny Ìzraìlevyâ da synoǔ Ven′âmìna ǔ drugì dzen′. </i>


text:
Веньямін выступіў супроць іх з Гівы на другі дзень, і яшчэ паклалі на зямлю з сыноў Ізраілевых васемнаццаць тысяч чалавек, што агаляюць меч. </p><i> Ven′âmìn vystupìǔ suproc′ ìh z Gìvy na drugì dzen′, ì âščè paklalì na zâmlû z synoǔ Ìzraìlevyh vasemnaccac′ tysâč čalavek, što agalâûc′ meč. </i>


text:
<pb/>Тады ўсе сыны Ізраілевыя і ўвесь народ пайшлі і прышлі ў дом Божы і, седзячы там, плакалі перад Госпадам, і пасьціліся ў той дзень да вечара, і прынесьлі цэласпаленьні і мірныя ахвяры прад Госпадам. </p><i> Tady ǔse syny Ìzraìlevyâ ì ǔves′ narod pajšlì ì pryšlì ǔ dom Božy ì, sedzâčy tam, plakalì perad Gospadam, ì pas′cìlìsâ ǔ toj dzen′ da večara, ì prynes′lì cèlaspalen′nì ì mìrnyâ ahvâry prad Gospadam. </i>


text:
ці выходзіць мне яшчэ на бітву з сынамі Веньяміна, брата майго, ці не? Гасподзь сказаў: ідзеце: Я заўтра аддам яго ў рукі вашыя. </p><i> cì vyhodzìc′ mne âščè na bìtvu z synamì Ven′âmìna, brata majgo, cì ne? Gaspodz′ skazaǔ: ìdzece: Â zaǔtra addam âgo ǔ rukì vašyâ. </i>


text:
І пайшлі сыны Ізраілевыя на сыноў Веньяміна на трэці дзень і сталі ў баявы парадак перад Гіваю, як раней. </p><i> Ì pajšlì syny Ìzraìlevyâ na synoǔ Ven′âmìna na trècì dzen′ ì stalì ǔ baâvy paradak perad Gìvaû, âk ranej. </i>


text:
Сыны Веньямінавыя выступілі супроць народу і аддаліліся ад горада, і пачалі, як раней, забіваць з народу на дарогах, зь якіх адна ідзе да Вэтыля, а другая да Гівы полем, і забілі да трыццаці чалавек зь Ізраільцянаў. </p><i> Syny Ven′âmìnavyâ vystupìlì suproc′ narodu ì addalìlìsâ ad gorada, ì pačalì, âk ranej, zabìvac′ z narodu na darogah, z′ âkìh adna ìdze da Vètylâ, a drugaâ da Gìvy polem, ì zabìlì da tryccacì čalavek z′ Ìzraìl′cânaǔ. </i>


text:
І сказалі сыны Веньямінавыя: яны падаюць перад намі, як і раней. А сыны Ізраілевыя сказалі: пабяжым ад іх і адцягнем іх ад горада на дарогі. </p><i> Ì skazalì syny Ven′âmìnavyâ: âny padaûc′ perad namì, âk ì ranej. A syny Ìzraìlevyâ skazalì: pabâžym ad ìh ì adcâgnem ìh ad gorada na darogì. </i>


text:
І ўсе Ізраільцяне ўсталі з свайго месца і выстраіліся ў Ваал-Тамары. І засада Ізраілевая кінулася са свайго месца, з заходняга боку Гівы. </p><i> Ì ǔse Ìzraìl′câne ǔstalì z svajgo mesca ì vystraìlìsâ ǔ Vaal-Tamary. Ì zasada Ìzraìlevaâ kìnulasâ sa svajgo mesca, z zahodnâga boku Gìvy. </i>


text:
І прыйшлі да Гівы дзесяць тысяч чалавек адборных з усяго Ізраіля, і пачалася жорсткая бітва; але сыны Веньяміна ня ведалі, што іх чакае бяда. </p><i> Ì pryjšlì da Gìvy dzesâc′ tysâč čalavek adbornyh z usâgo Ìzraìlâ, ì pačalasâ žorstkaâ bìtva; ale syny Ven′âmìna nâ vedalì, što ìh čakae bâda. </i>


text:
І пабіў Гасподзь Веньяміна перад Ізраільцянамі, і паклалі ў той дзень Ізраільцяне з сыноў Веньяміна дваццаць пяць тысяч сто чалавек, што агалілі меч. </p><i> Ì pabìǔ Gaspodz′ Ven′âmìna perad Ìzraìl′cânamì, ì paklalì ǔ toj dzen′ Ìzraìl′câne z synoǔ Ven′âmìna dvaccac′ pâc′ tysâč sto čalavek, što agalìlì meč. </i>


text:
Калі сыны Веньяміна ўбачылі, што яны пабітыя, тады Ізраільцяне саступілі месца сынам Веньяміна, бо спадзяваліся на засаду, якую яны пакінулі паблізу Гівы. </p><i> Kalì syny Ven′âmìna ǔbačylì, što âny pabìtyâ, tady Ìzraìl′câne sastupìlì mesca synam Ven′âmìna, bo spadzâvalìsâ na zasadu, âkuû âny pakìnulì pablìzu Gìvy. </i>


text:
А засада пасьпяшалася і памкнулася да Гівы, і ўступіла і пабіла ўвесь горад мечам. </p><i> A zasada pas′pâšalasâ ì pamknulasâ da Gìvy, ì ǔstupìla ì pabìla ǔves′ gorad mečam. </i>


text:
Ізраільцяне паставілі з засадаю ўмоўленым знакам да нападу дым слупам з горада. </p><i> Ìzraìl′câne pastavìlì z zasadaû ǔmoǔlenym znakam da napadu dym slupam z gorada. </i>


text:
І вось, калі Ізраільцяне адступілі зь месца бітвы, і Веньямін пачаў пабіваць і пабіў Ізраільцянаў да трыццаці чалавек і казаў: "зноў падаюць яны перад намі, як і ў ранейшых бітвах", </p><i> Ì vos′, kalì Ìzraìl′câne adstupìlì z′ mesca bìtvy, ì Ven′âmìn pačaǔ pabìvac′ ì pabìǔ Ìzraìl′cânaǔ da tryccacì čalavek ì kazaǔ: "znoǔ padaûc′ âny perad namì, âk ì ǔ ranejšyh bìtvah", </i>


text:
тады пачаў падымацца з горада дым слупам. Веньямін азірнуўся назад, і вось, дым ад усяго града падымаецца ў неба. </p><i> tady pačaǔ padymacca z gorada dym slupam. Ven′âmìn azìrnuǔsâ nazad, ì vos′, dym ad usâgo grada padymaecca ǔ neba. </i>


text:
Ізраільцяне вярнуліся, а Веньямін спалохаўся, бо ўбачыў, што спасьцігла яго бяда. </p><i> Ìzraìl′câne vârnulìsâ, a Ven′âmìn spalohaǔsâ, bo ǔbačyǔ, što spas′cìgla âgo bâda. </i>


text:
І пабеглі яны ад Ізраільцянаў па дарозе да пустыні; але сеча перасьледавала іх, і тыя, што выходзілі з гарадоў, пабівалі іх там; </p><i> Ì pabeglì âny ad Ìzraìl′cânaǔ pa daroze da pustynì; ale seča peras′ledavala ìh, ì tyâ, što vyhodzìlì z garadoǔ, pabìvalì ìh tam; </i>


text:
атачылі Веньяміна і перасьледавалі яго да Мэнухі і пабівалі да самага ўсходняга боку Гівы. </p><i> atačylì Ven′âmìna ì peras′ledavalì âgo da Mènuhì ì pabìvalì da samaga ǔshodnâga boku Gìvy. </i>


text:
І загінула з сыноў Веньяміна васямнаццаць тысяч чалавек, людзей дужых. </p><i> Ì zagìnula z synoǔ Ven′âmìna vasâmnaccac′ tysâč čalavek, lûdzej dužyh. </i>


text:
Астатнія павярнуліся і пабеглі да пустыні, да скалы Рымона, і пабілі яшчэ на дарогах пяць тысяч чалавек; і гналіся за імі да Гідома і яшчэ забілі зь іх дзьве тысячы чалавек. </p><i> Astatnìâ pavârnulìsâ ì pabeglì da pustynì, da skaly Rymona, ì pabìlì âščè na darogah pâc′ tysâč čalavek; ì gnalìsâ za ìmì da Gìdoma ì âščè zabìlì z′ ìh dz′ve tysâčy čalavek. </i>


text:
А ўсіх сыноў Веньямінавых, якія загінулі ў той дзень, было дваццаць пяць тысяч чалавек, што агалілі меч, і ўсе яны былі мужчыны дужыя. </p><i> A ǔsìh synoǔ Ven′âmìnavyh, âkìâ zagìnulì ǔ toj dzen′, bylo dvaccac′ pâc′ tysâč čalavek, što agalìlì meč, ì ǔse âny bylì mužčyny dužyâ. </i>


text:
І ўцяклі астатнія ў пустыню, да скалы Рымона, шэсьцьсот чалавек, і заставаліся там у каменнай гары Рымоне чатыры месяцы. </p><i> Ì ǔcâklì astatnìâ ǔ pustynû, da skaly Rymona, šès′c′sot čalavek, ì zastavalìsâ tam u kamennaj gary Rymone čatyry mesâcy. </i>


text:
А Ізраільцяне зноў пайшлі да сыноў Веньямінавых і пабілі іх там, і людзей у горадзе, і быдла, і ўсё, што ні сустракалася, і ўсе, што былі на дарозе, гарады спалілі агнём. </p><i> A Ìzraìl′câne znoǔ pajšlì da synoǔ Ven′âmìnavyh ì pabìlì ìh tam, ì lûdzej u goradze, ì bydla, ì ǔsë, što nì sustrakalasâ, ì ǔse, što bylì na daroze, garady spalìlì agnëm. </i>


text:
<pb/>І прысягнулі Ізраільцяне ў Масіфе, кажучы: ніхто з нас не аддасьць дачкі сваёй сынам Веньяміна замуж. </p><i> Ì prysâgnulì Ìzraìl′câne ǔ Masìfe, kažučy: nìhto z nas ne addas′c′ dačkì svaëj synam Ven′âmìna zamuž. </i>


text:
І прыйшоў народ у дом Божы, і сядзелі там да вечара перад Богам, і нарабілі вялікага галасу, і моцна плакалі, </p><i> Ì pryjšoǔ narod u dom Božy, ì sâdzelì tam da večara perad Bogam, ì narabìlì vâlìkaga galasu, ì mocna plakalì, </i>


text:
і сказалі: Госпадзе, Божа Ізраілеў! навошта здарылася гэта ў Ізраілі, што ня стала цяпер у Ізраіля аднаго племя? </p><i> ì skazalì: Gospadze, Boža Ìzraìleǔ! navošta zdarylasâ gèta ǔ Ìzraìlì, što nâ stala câper u Ìzraìlâ adnago plemâ? </i>


text:
<pb/>На другі дзень устаў народ раніцай, і паставілі там ахвярнік, і прынесьлі цэласпаленьні і мірныя ахвяры. </p><i> Na drugì dzen′ ustaǔ narod ranìcaj, ì pastavìlì tam ahvârnìk, ì prynes′lì cèlaspalen′nì ì mìrnyâ ahvâry. </i>


text:
І сказалі сыны Ізраілевыя: хто ня прыходзіў на сход да Госпада з усіх плямёнаў Ізраілевых? Бо вялікі праклён сказаны быў на тых, якія ня прыйшлі да Госпада ў Масіфу, і сказана было, што тыя аддадзены будуць сьмерці. </p><i> Ì skazalì syny Ìzraìlevyâ: hto nâ pryhodzìǔ na shod da Gospada z usìh plâmënaǔ Ìzraìlevyh? Bo vâlìkì praklën skazany byǔ na tyh, âkìâ nâ pryjšlì da Gospada ǔ Masìfu, ì skazana bylo, što tyâ addadzeny buduc′ s′mercì. </i>


text:
І ўмілажаліліся сыны Ізраілевыя зь Веньяміна, брата свайго, і сказалі: сёньня адцята адно племя ад Ізраіля; </p><i> Ì ǔmìlažalìlìsâ syny Ìzraìlevyâ z′ Ven′âmìna, brata svajgo, ì skazalì: sën′nâ adcâta adno plemâ ad Ìzraìlâ; </i>


text:
што нам рабіць з рэштаю іх, з жанчынамі, калі мы прысягнулі Госпадам не даваць ім жонак з дочак нашых? </p><i> što nam rabìc′ z rèštaû ìh, z žančynamì, kalì my prysâgnulì Gospadam ne davac′ ìm žonak z dočak našyh? </i>


text:
І сказалі: ці няма каго з плямёнаў Ізраілевых, хто ня прыходзіў перад Госпада ў Масіфу? І выявілася, што зь Явіса Галаадскага ніхто ня прыходзіў перад Госпада ў табар на сход. </p><i> Ì skazalì: cì nâma kago z plâmënaǔ Ìzraìlevyh, hto nâ pryhodzìǔ perad Gospada ǔ Masìfu? Ì vyâvìlasâ, što z′ Âvìsa Galaadskaga nìhto nâ pryhodzìǔ perad Gospada ǔ tabar na shod. </i>


text:
І агледжаны народ, і вось, ня было там ніводнага з жыхароў Явіса Галаадскага. </p><i> Ì agledžany narod, ì vos′, nâ bylo tam nìvodnaga z žyharoǔ Âvìsa Galaadskaga. </i>


text:
І паслала туды супольства дванаццаць тысяч чалавек, мужчын дужых, і далі ім загад, кажучы: ідзеце і пабеце жыхароў Явіса Галаадскага мечам, і жанчын і дзяцей; </p><i> Ì paslala tudy supol′stva dvanaccac′ tysâč čalavek, mužčyn dužyh, ì dalì ìm zagad, kažučy: ìdzece ì pabece žyharoǔ Âvìsa Galaadskaga mečam, ì žančyn ì dzâcej; </i>


text:
і вось што зрабеце: кожнага мужчыну і кожную жанчыну, якія зьведалі ложак мужаў, праклянеце. </p><i> ì vos′ što zrabece: kožnaga mužčynu ì kožnuû žančynu, âkìâ z′vedalì ložak mužaǔ, praklânece. </i>


text:
І знайшлі яны сярод жыхароў Явіса Галаадскага чатырыста дзяўчат, якія ня зьведалі ложка мужавага, і прывялі іх у табар у Сілом, што ў зямлі Ханаанскай. </p><i> Ì znajšlì âny sârod žyharoǔ Âvìsa Galaadskaga čatyrysta dzâǔčat, âkìâ nâ z′vedalì ložka mužavaga, ì pryvâlì ìh u tabar u Sìlom, što ǔ zâmlì Hanaanskaj. </i>


text:
<pb/>І паслала ўсё супольства перагаварыць з сынамі Веньямінавымі, якія былі ў скале Рымоне, і абвясьціла ім мір. </p><i> Ì paslala ǔsë supol′stva peragavaryc′ z synamì Ven′âmìnavymì, âkìâ bylì ǔ skale Rymone, ì abvâs′cìla ìm mìr. </i>


text:
Тады вярнуліся сыны Веньяміна, і далі ім жонак, якіх пакінулі жывымі з жанчын Явіса Галаадскага; але выявілася, што гэтага было недастаткова. </p><i> Tady vârnulìsâ syny Ven′âmìna, ì dalì ìm žonak, âkìh pakìnulì žyvymì z žančyn Âvìsa Galaadskaga; ale vyâvìlasâ, što gètaga bylo nedastatkova. </i>


text:
<pb/>А народ шкадаваў Веньяміна, што Гасподзь не захаваў цэласьці плямёнаў Ізраілевых. </p><i> A narod škadavaǔ Ven′âmìna, što Gaspodz′ ne zahavaǔ cèlas′cì plâmënaǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І сказалі старэйшыны супольства: што нам рабіць з астатнімі, што да жонак, бо зьнішчаны жанчыны ў Веньяміна? </p><i> Ì skazalì starèjšyny supol′stva: što nam rabìc′ z astatnìmì, što da žonak, bo z′nìščany žančyny ǔ Ven′âmìna? </i>


text:
І сказалі: спадчынная зямля няхай застаецца ацалелым сынам Веньяміна, каб ня зьнікла племя зь Ізраіля; </p><i> Ì skazalì: spadčynnaâ zâmlâ nâhaj zastaecca acalelym synam Ven′âmìna, kab nâ z′nìkla plemâ z′ Ìzraìlâ; </i>


text:
але мы ня можам даць ім жонак з дочак нашых. Бо сыны Ізраілевыя прысягнуліся, кажучы: пракляты, хто дасьць жонку Веньяміну; </p><i> ale my nâ možam dac′ ìm žonak z dočak našyh. Bo syny Ìzraìlevyâ prysâgnulìsâ, kažučy: praklâty, hto das′c′ žonku Ven′âmìnu; </i>


text:
І сказалі: вось, кожны год бывае сьвята Гасподняе ў Сіломе, што на поўначы ад Вэтыля і на ўсход ад дарогі, якая вядзе з Вэтыля ў Сіхем, і на поўдзень ад Левоны. </p><i> Ì skazalì: vos′, kožny god byvae s′vâta Gaspodnâe ǔ Sìlome, što na poǔnačy ad Vètylâ ì na ǔshod ad darogì, âkaâ vâdze z Vètylâ ǔ Sìhem, ì na poǔdzen′ ad Levony. </i>


text:
І загадалі сынам Веньяміна і сказалі: ідзеце і засядзьце ў вінаградніках, </p><i> Ì zagadalì synam Ven′âmìna ì skazalì: ìdzece ì zasâdz′ce ǔ vìnagradnìkah, </i>


text:
і глядзеце, калі выйдуць дзяўчаты Сіломскія скакаць у карагодах: тады выйдзіце зь вінаграднікаў і схапеце сабе кожны жонку зь дзяўчат Сіломскіх і ідзеце ў зямлю Веньямінавую; </p><i> ì glâdzece, kalì vyjduc′ dzâǔčaty Sìlomskìâ skakac′ u karagodah: tady vyjdzìce z′ vìnagradnìkaǔ ì shapece sabe kožny žonku z′ dzâǔčat Sìlomskìh ì ìdzece ǔ zâmlû Ven′âmìnavuû; </i>


text:
і калі прыйдуць бацькі іхнія, альбо браты іхнія са скаргаю да нас, мы скажам ім: прасеце нас за іх, бо мы не ўзялі кожнаму зь іх жонкі на вайне, і вы не далі ім; цяпер вы вінаватыя. </p><i> ì kalì pryjduc′ bac′kì ìhnìâ, al′bo braty ìhnìâ sa skargaû da nas, my skažam ìm: prasece nas za ìh, bo my ne ǔzâlì kožnamu z′ ìh žonkì na vajne, ì vy ne dalì ìm; câper vy vìnavatyâ. </i>


text:
<pb/>Сыны Веньяміна так і зрабілі, і ўзялі жонак паводле ліку свайго з тых, што былі ў карагодзе, якіх яны захапілі, і пайшлі і вярнуліся ў надзел свой, і пабудавалі гарады і пачалі жыць у іх. </p><i> Syny Ven′âmìna tak ì zrabìlì, ì ǔzâlì žonak pavodle lìku svajgo z tyh, što bylì ǔ karagodze, âkìh âny zahapìlì, ì pajšlì ì vârnulìsâ ǔ nadzel svoj, ì pabudavalì garady ì pačalì žyc′ u ìh. </i>


text:
У той самы час Ізраільцяне разышліся адтуль кожны ў племя сваё і ў род свой, і пайшлі адтуль кожны ў надзел свой. </p><i> U toj samy čas Ìzraìl′câne razyšlìsâ adtul′ kožny ǔ plemâ svaë ì ǔ rod svoj, ì pajšlì adtul′ kožny ǔ nadzel svoj. </i>


text:
У тыя дні ня было цара ў Ізраіля; кожны рабіў тое, што яму здавалася правільным. </p><i> U tyâ dnì nâ bylo cara ǔ Ìzraìlâ; kožny rabìǔ toe, što âmu zdavalasâ pravìl′nym. </i>


text:
<pb/>У тыя дні, калі кіравалі судзьдзі, стаўся голад на зямлі. І пайшоў адзін чалавек зь Віфляема Юдэйскага з сваёю жонкаю і двума сынамі жыць на палях Маавіцкіх. </p><i> U tyâ dnì, kalì kìravalì sudz′dzì, staǔsâ golad na zâmlì. Ì pajšoǔ adzìn čalavek z′ Vìflâema Ûdèjskaga z svaëû žonkaû ì dvuma synamì žyc′ na palâh Maavìckìh. </i>


text:
Імя таго чалавека Элімэлэх, імя жонкі ягонай Наэмінь, а імя двух сыноў ягоных Махлон і Хілеон; яны былі Эфрафяне зь Віфляема Юдэйскага. І прыйшлі яны на палі Маавіцкія і засталіся там. </p><i> Ìmâ tago čalaveka Èlìmèlèh, ìmâ žonkì âgonaj Naèmìn′, a ìmâ dvuh synoǔ âgonyh Mahlon ì Hìleon; âny bylì Èfrafâne z′ Vìflâema Ûdèjskaga. Ì pryjšlì âny na palì Maavìckìâ ì zastalìsâ tam. </i>


text:
І памёр Элімэлэх, муж Наэміні, і засталася яна з двума сынамі сваімі. </p><i> Ì pamër Èlìmèlèh, muž Naèmìnì, ì zastalasâ âna z dvuma synamì svaìmì. </i>


text:
Яны ўзялі сабе жонак з Маавіцянак, - імя адной Орфа, а імя другой Рут, - і жылі там каля дзесяці гадоў. </p><i> Âny ǔzâlì sabe žonak z Maavìcânak, - ìmâ adnoj Orfa, a ìmâ drugoj Rut, - ì žylì tam kalâ dzesâcì gadoǔ. </i>


text:
Але пасьля і абодва сыны яе, Махлон і Хілеон, памерлі, і засталася тая жанчына пасьля абодвух сваіх сыноў і пасьля мужа свайго. </p><i> Ale pas′lâ ì abodva syny âe, Mahlon ì Hìleon, pamerlì, ì zastalasâ taâ žančyna pas′lâ abodvuh svaìh synoǔ ì pas′lâ muža svajgo. </i>


text:
І ўстала яна зь нявесткамі сваімі і пайшла назад з палёў Маавіцкіх, бо пачула на палях Маавіцкіх, што Бог наведаў народ Свой і даў ім хлеб. </p><i> Ì ǔstala âna z′ nâvestkamì svaìmì ì pajšla nazad z palëǔ Maavìckìh, bo pačula na palâh Maavìckìh, što Bog navedaǔ narod Svoj ì daǔ ìm hleb. </i>


text:
І выйшла яна з той мясьціны, у якой жыла, і абедзьве нявесткі яе зь ёю. Калі яны ішлі па дарозе, вяртаючыся ў зямлю Юдэйскую, </p><i> Ì vyjšla âna z toj mâs′cìny, u âkoj žyla, ì abedz′ve nâvestkì âe z′ ëû. Kalì âny ìšlì pa daroze, vârtaûčysâ ǔ zâmlû Ûdèjskuû, </i>


text:
Наэмінь сказала дзьвюм нявесткам сваім: ідзеце, вярнецеся кожная ў дом маці сваёй; хай даруе Гасподзь вам літасьць, як вы зрабілі з памерлымі і са мною! </p><i> Naèmìn′ skazala dz′vûm nâvestkam svaìm: ìdzece, vârnecesâ kožnaâ ǔ dom macì svaëj; haj darue Gaspodz′ vam lìtas′c′, âk vy zrabìlì z pamerlymì ì sa mnoû! </i>


text:
хай дасьць вам Гасподзь, каб вы знайшлі прытулак кожная ў доме ў свайго мужа! І пацалавала іх. Але яны паднялі енк і плакалі </p><i> haj das′c′ vam Gaspodz′, kab vy znajšlì prytulak kožnaâ ǔ dome ǔ svajgo muža! Ì pacalavala ìh. Ale âny padnâlì enk ì plakalì </i>


text:
і сказалі: не, мы з табою вернемся да народу твайго. </p><i> ì skazalì: ne, my z taboû vernemsâ da narodu tvajgo. </i>


text:
<pb/>А Наэмінь сказала: вярнецеся, доякі мае; навошта вам ісьці са мною? хіба ж ёсьць у мяне яшчэ сыны ў маім чэраве, якія былі б вам мужамі? </p><i> A Naèmìn′ skazala: vârnecesâ, doâkì mae; navošta vam ìs′cì sa mnoû? hìba ž ës′c′ u mâne âščè syny ǔ maìm čèrave, âkìâ bylì b vam mužamì? </i>


text:
вярнецеся, доякі мае, ідзеце, бо я ўжо старая, каб быць замужам; ды калі б я і сказала: "ёсьць мне яшчэ надзея", і нават калі б я гэтую ноч была з мужам і потым нарадзіла сыноў, - </p><i> vârnecesâ, doâkì mae, ìdzece, bo â ǔžo staraâ, kab byc′ zamužam; dy kalì b â ì skazala: "ës′c′ mne âščè nadzeâ", ì navat kalì b â gètuû noč byla z mužam ì potym naradzìla synoǔ, - </i>


text:
дык ці ж можна вам чакаць, пакуль яны вырасьлі б? ці ж можна вам марудзіць і ня выходзіць замуж? не, доякі мае, я вельмі маркочуся за вас, бо рука Гасподняя спасьцігла мяне. </p><i> dyk cì ž možna vam čakac′, pakul′ âny vyras′lì b? cì ž možna vam marudzìc′ ì nâ vyhodzìc′ zamuž? ne, doâkì mae, â vel′mì markočusâ za vas, bo ruka Gaspodnââ spas′cìgla mâne. </i>


text:
<pb/>Яны паднялі енк і зноў заплакалі. І Орфа разьвіталася зь сьвякроўю сваёю, а Рут засталася зь ёю. </p><i> Âny padnâlì enk ì znoǔ zaplakalì. Ì Orfa raz′vìtalasâ z′ s′vâkroǔû svaëû, a Rut zastalasâ z′ ëû. </i>


text:
Наэмінь сказала Руце: вось, ятроўка твая вярнулася да народу свайго і да сваіх багоў; вярніся і ты сьледам за ятроўкаю тваёю, </p><i> Naèmìn′ skazala Ruce: vos′, âtroǔka tvaâ vârnulasâ da narodu svajgo ì da svaìh bagoǔ; vârnìsâ ì ty s′ledam za âtroǔkaû tvaëû, </i>


text:
але Рут сказала: <t>ня прымушай мяне пакідаць цябе і вяртацца ад цябе; а куды ты пойдзеш, туды і я пайду, і дзе ты жыць будзеш, там і я жыць буду; народ твой будзе маім народам, і твой Бог - маім Богам;</t> </p><i> ale Rut skazala: <t>nâ prymušaj mâne pakìdac′ câbe ì vârtacca ad câbe; a kudy ty pojdzeš, tudy ì â pajdu, ì dze ty žyc′ budzeš, tam ì â žyc′ budu; narod tvoj budze maìm narodam, ì tvoj Bog - maìm Bogam;</t> </i>


text:
<t>і дзе ты памрэш, там і я памру і пахаваная буду; хай тое і тое зробіць мне Гасподзь, і яшчэ болей зробіць: адна сьмерць разьвядзе нас з табою.</t> </p><i> <t>ì dze ty pamrèš, tam ì â pamru ì pahavanaâ budu; haj toe ì toe zrobìc′ mne Gaspodz′, ì âščè bolej zrobìc′: adna s′merc′ raz′vâdze nas z taboû.</t> </i>


text:
Наэмінь, бачачы, што яна цьвёрда рашылася ісьці зь ёю, перастала ўгаворваць яе. </p><i> Naèmìn′, bačačy, što âna c′vërda rašylasâ ìs′cì z′ ëû, perastala ǔgavorvac′ âe. </i>


text:
І ішлі абедзьве яны, пакуль ня прыйшлі ў Віфляем. Калі яны прыйшлі ў Віфляем, увесь горад прыйшоў у рух ад іх, і казалі: гэта Наэмінь? </p><i> Ì ìšlì abedz′ve âny, pakul′ nâ pryjšlì ǔ Vìflâem. Kalì âny pryjšlì ǔ Vìflâem, uves′ gorad pryjšoǔ u ruh ad ìh, ì kazalì: gèta Naèmìn′? </i>


text:
Яна сказала ім: не называйце мяне Наэмінь, а называйце мяне Мараю, бо Ўсемагутны спаслаў мне вялікую гароту; </p><i> Âna skazala ìm: ne nazyvajce mâne Naèmìn′, a nazyvajce mâne Maraû, bo Ǔsemagutny spaslaǔ mne vâlìkuû garotu; </i>


text:
я выйшла адсюль у дастатку, а вярнуў мяне Гасподзь з пустымі рукамі; навошта называць мяне Наэміньню, калі Гасподзь прымусіў мяне пакутаваць, і ‹семагутны паслаў мне няшчасьце? </p><i> â vyjšla adsûl′ u dastatku, a vârnuǔ mâne Gaspodz′ z pustymì rukamì; navošta nazyvac′ mâne Naèmìn′nû, kalì Gaspodz′ prymusìǔ mâne pakutavac′, ì ‹semagutny paslaǔ mne nâščas′ce? </i>


text:
І вярнулася Наэмінь, і зь ёю нявестка яе Рут Маавіцянка, якая прыйшла з палёў Маавіцкіх, і прыйшлі яны ў Віфляем на пачатку жніва ячменю. </p><i> Ì vârnulasâ Naèmìn′, ì z′ ëû nâvestka âe Rut Maavìcânka, âkaâ pryjšla z palëǔ Maavìckìh, ì pryjšlì âny ǔ Vìflâem na pačatku žnìva âčmenû. </i>


text:
<pb/>У Наэміні быў родзіч, па мужы яе, чалавек даволі знакаміты, з племя Элімэлэхавага, імя яго Ваоз. </p><i> U Naèmìnì byǔ rodzìč, pa mužy âe, čalavek davolì znakamìty, z plemâ Èlìmèlèhavaga, ìmâ âgo Vaoz. </i>


text:
І сказала Рут Маавіцянка Наэміні: пайду я на поле і буду зьбіраць каласы па сьледзе таго, у каго знайду ўпадабаньне. Яна сказала ёй: ідзі, дачка мая. </p><i> Ì skazala Rut Maavìcânka Naèmìnì: pajdu â na pole ì budu z′bìrac′ kalasy pa s′ledze tago, u kago znajdu ǔpadaban′ne. Âna skazala ëj: ìdzì, dačka maâ. </i>


text:
Яна пайшла, і прыйшла, і зьбірала ў полі каласы за жнеямі. І супала так, што тая частка поля належала Ваозу, які з племя Элімэлэхавага. </p><i> Âna pajšla, ì pryjšla, ì z′bìrala ǔ polì kalasy za žneâmì. Ì supala tak, što taâ častka polâ naležala Vaozu, âkì z plemâ Èlìmèlèhavaga. </i>


text:
І вось, Ваоз прыйшоў зь Віфляема і сказаў жнеям: Гасподзь з вамі! Яны сказалі яму: хай дабраславіць цябе Гасподзь! </p><i> Ì vos′, Vaoz pryjšoǔ z′ Vìflâema ì skazaǔ žneâm: Gaspodz′ z vamì! Âny skazalì âmu: haj dabraslavìc′ câbe Gaspodz′! </i>


text:
І сказаў Ваоз слузе свайму, прыстаўленаму да жнеяў: чыя гэта маладая жанчына? </p><i> Ì skazaǔ Vaoz sluze svajmu, prystaǔlenamu da žneâǔ: čyâ gèta maladaâ žančyna? </i>


text:
Слуга, прыстаўлены да жнеяў, адказваў і сказаў: гэтая маладая жанчына - Маавіцянка, якая прыйшла з Наэміньню з палёў Маавіцкіх; </p><i> Sluga, prystaǔleny da žneâǔ, adkazvaǔ ì skazaǔ: gètaâ maladaâ žančyna - Maavìcânka, âkaâ pryjšla z Naèmìn′nû z palëǔ Maavìckìh; </i>


text:
яна сказала: "буду я падбіраць і зьбіраць паміж снапамі і за жнеямі"; і прыйшла, і тут з самае раніцы дагэтуль; яна мала бывае дома. </p><i> âna skazala: "budu â padbìrac′ ì z′bìrac′ pamìž snapamì ì za žneâmì"; ì pryjšla, ì tut z samae ranìcy dagètul′; âna mala byvae doma. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ваоз Руце: паслухай, дачка мая, не хадзі зьбіраць на другое поле і не пераходзь адсюль, а будзь тут з маімі служанкамі; </p><i> Ì skazaǔ Vaoz Ruce: pasluhaj, dačka maâ, ne hadzì z′bìrac′ na drugoe pole ì ne perahodz′ adsûl′, a budz′ tut z maìmì služankamì; </i>


text:
хай на вачах тваіх будзе тое поле, дзе яны жнуць, і хадзі за імі; вось, я загадаў слугам сваім не чапаць цябе; калі захочаш піць, ідзі да посуду і пі, адкуль чэрпаюць слугі мае. </p><i> haj na vačah tvaìh budze toe pole, dze âny žnuc′, ì hadzì za ìmì; vos′, â zagadaǔ slugam svaìm ne čapac′ câbe; kalì zahočaš pìc′, ìdzì da posudu ì pì, adkul′ čèrpaûc′ slugì mae. </i>


text:
<pb/>Яна ўпала на твар свой і пакланілася да зямлі і сказала яму: чым я заслужыла ў вачах тваіх міласьць, што ты прымаеш мяне, хоць я і чужаземка? </p><i> Âna ǔpala na tvar svoj ì paklanìlasâ da zâmlì ì skazala âmu: čym â zaslužyla ǔ vačah tvaìh mìlas′c′, što ty prymaeš mâne, hoc′ â ì čužazemka? </i>


text:
Ваоз адказваў і сказаў ёй: мне сказалі ўсё, што зрабіла ты сьвякрові пасьля сьмерці мужа твайго, што ты пакінула твайго бацьку і тваю маці і тваю радзіму і прыйшла да народа, якога ты ня ведала ўчора і заўчора; </p><i> Vaoz adkazvaǔ ì skazaǔ ëj: mne skazalì ǔsë, što zrabìla ty s′vâkrovì pas′lâ s′mercì muža tvajgo, što ty pakìnula tvajgo bac′ku ì tvaû macì ì tvaû radzìmu ì pryjšla da naroda, âkoga ty nâ vedala ǔčora ì zaǔčora; </i>


text:
хай дасьць Гасподзь за гэты ўчынак твой, і хай будзе табе поўная ўзнагарода ад Госпада Бога Ізраілевага, да Якога ты прыйшла, каб супакоіцца пад Ягонымі крыламі! </p><i> haj das′c′ Gaspodz′ za gèty ǔčynak tvoj, ì haj budze tabe poǔnaâ ǔznagaroda ad Gospada Boga Ìzraìlevaga, da Âkoga ty pryjšla, kab supakoìcca pad Âgonymì krylamì! </i>


text:
Яна сказала: хай буду я ў міласьць перад вачамі тваімі, гаспадару мой! ты суцешыў мяне і гаварыў па сэрцы рабыні тваёй, тым часам як я ня вартая ніводнае з рабыняў тваіх. </p><i> Âna skazala: haj budu â ǔ mìlas′c′ perad vačamì tvaìmì, gaspadaru moj! ty sucešyǔ mâne ì gavaryǔ pa sèrcy rabynì tvaëj, tym časam âk â nâ vartaâ nìvodnae z rabynâǔ tvaìh. </i>


text:
<pb/>І сказаў ёй Ваоз: час полудня, прыйдзі сюды і еж хлеб і мачай кавалак твой у воцат. І села яна каля жнеяў. Ён падаў ёй хлеба; яна ела, наелася, і яшчэ засталося. </p><i> Ì skazaǔ ëj Vaoz: čas poludnâ, pryjdzì sûdy ì ež hleb ì mačaj kavalak tvoj u vocat. Ì sela âna kalâ žneâǔ. Ën padaǔ ëj hleba; âna ela, naelasâ, ì âščè zastalosâ. </i>


text:
І ўстала, каб падбіраць. Ваоз даў загад слугам сваім, сказаўшы: хай падбірае яна і паміж снапоў, і ня крыўдзіце яе; </p><i> Ì ǔstala, kab padbìrac′. Vaoz daǔ zagad slugam svaìm, skazaǔšy: haj padbìrae âna ì pamìž snapoǔ, ì nâ kryǔdzìce âe; </i>


text:
ды і ад снапоў адкідвайце ёй, няхай яна падбірае, і ня ганьце яе. </p><i> dy ì ad snapoǔ adkìdvajce ëj, nâhaj âna padbìrae, ì nâ gan′ce âe. </i>


text:
Так падбірала яна на полі да вечара і змалаціла сабранае, і выйшла каля эфы ячменю. </p><i> Tak padbìrala âna na polì da večara ì zmalacìla sabranae, ì vyjšla kalâ èfy âčmenû. </i>


text:
Узяўшы гэта, яна пайшла ў горад, і сьвякроў яе ўбачыла, што яна назьбірала. І дастала і дала ёй тое, што пакінула, наеўшыся сама. </p><i> Uzâǔšy gèta, âna pajšla ǔ gorad, ì s′vâkroǔ âe ǔbačyla, što âna naz′bìrala. Ì dastala ì dala ëj toe, što pakìnula, naeǔšysâ sama. </i>


text:
І сказала ёй сьвякроў яе: дзе ты зьбірала сёньня і дзе працавала? хай будзе дабраславёны той, хто прыняў цябе! Рут абвясьціла сьвякрові сваёй, у каго яна працавала, і сказала: чалавеку таму, у якога я сёньня працавала, імя Ваоз. </p><i> Ì skazala ëj s′vâkroǔ âe: dze ty z′bìrala sën′nâ ì dze pracavala? haj budze dabraslavëny toj, hto prynâǔ câbe! Rut abvâs′cìla s′vâkrovì svaëj, u kago âna pracavala, ì skazala: čalaveku tamu, u âkoga â sën′nâ pracavala, ìmâ Vaoz. </i>


text:
І сказала Наэмінь нявестцы сваёй: дабраславёны ён у Госпада за тое, што не пазбавіў міласьці сваёй ні жывых, ні мёртвых! І сказала ёй Наэмінь: чалавек гэты блізкі да нас; ён з нашых родзічаў. </p><i> Ì skazala Naèmìn′ nâvestcy svaëj: dabraslavëny ën u Gospada za toe, što ne pazbavìǔ mìlas′cì svaëj nì žyvyh, nì mërtvyh! Ì skazala ëj Naèmìn′: čalavek gèty blìzkì da nas; ën z našyh rodzìčaǔ. </i>


text:
Рут Маавіцянка сказала: ён нават сказаў мне: будзь з маімі служанкамі, пакуль яны не закончаць жніва майго. </p><i> Rut Maavìcânka skazala: ën navat skazaǔ mne: budz′ z maìmì služankamì, pakul′ âny ne zakončac′ žnìva majgo. </i>


text:
І сказала Наэмінь нявестцы сваёй Руце: добра, дачка мая, што ты будзеш хадзіць з служанкамі ягонымі, і ня будуць зьневажаць цябе на іншым полі. </p><i> Ì skazala Naèmìn′ nâvestcy svaëj Ruce: dobra, dačka maâ, što ty budzeš hadzìc′ z služankamì âgonymì, ì nâ buduc′ z′nevažac′ câbe na ìnšym polì. </i>


text:
Так была яна з служанкамі Ваозавымі і падбірала, пакуль не скончылася жніва ячменю і жніва пшаніцы, і жыла ў сьвякрові сваёй. </p><i> Tak byla âna z služankamì Vaozavymì ì padbìrala, pakul′ ne skončylasâ žnìva âčmenû ì žnìva pšanìcy, ì žyla ǔ s′vâkrovì svaëj. </i>


text:
<pb/>І сказала ёй Наэмінь, сьвякроў яе: дачка мая, ці не пашукаць табе прытулку, каб табе добра было? </p><i> Ì skazala ëj Naèmìn′, s′vâkroǔ âe: dačka maâ, cì ne pašukac′ tabe prytulku, kab tabe dobra bylo? </i>


text:
вось, Ваоз, з служанкамі якога ты была, родзіч наш; вось, ён гэтае ночы вее ў гумне ячмень; </p><i> vos′, Vaoz, z služankamì âkoga ty byla, rodzìč naš; vos′, ën gètae nočy vee ǔ gumne âčmen′; </i>


text:
умыйся, памажся, надзень строі свае і пойдзеш у гумно, але не паказвайся яму, пакуль ня скончыць есьці і піць; </p><i> umyjsâ, pamažsâ, nadzen′ stroì svae ì pojdzeš u gumno, ale ne pakazvajsâ âmu, pakul′ nâ skončyc′ es′cì ì pìc′; </i>


text:
а калі ён ляжа спаць, даведайся пра месца, дзе ён ляжа; тады прыйдзеш і адкрыеш каля ног ягоных і ляжаш: ён скажа табе, што табе рабіць. </p><i> a kalì ën lâža spac′, davedajsâ pra mesca, dze ën lâža; tady pryjdzeš ì adkryeš kalâ nog âgonyh ì lâžaš: ën skaža tabe, što tabe rabìc′. </i>


text:
Рут сказала ёй: зраблю ўсё, што ты сказала мне. </p><i> Rut skazala ëj: zrablû ǔsë, što ty skazala mne. </i>


text:
І пайшла ў гумно і зрабіла ўсё так, як загадвала ёй сьвякроў яе. </p><i> Ì pajšla ǔ gumno ì zrabìla ǔsë tak, âk zagadvala ëj s′vâkroǔ âe. </i>


text:
Ваоз наеўся і напіўся, і разьвесяліў сэрца сваё, і пайшоў і лёг спаць пад сьціртаю. І яна прыйшла ціхенька, адкрыла каля ног ягоных і легла. </p><i> Vaoz naeǔsâ ì napìǔsâ, ì raz′vesâlìǔ sèrca svaë, ì pajšoǔ ì lëg spac′ pad s′cìrtaû. Ì âna pryjšla cìhen′ka, adkryla kalâ nog âgonyh ì legla. </i>


text:
<pb/>Апоўначы ён уздрыгнуў, прыўзьняўся, і вось, каля ног ягоных ляжыць жанчына. </p><i> Apoǔnačy ën uzdrygnuǔ, pryǔz′nâǔsâ, ì vos′, kalâ nog âgonyh lâžyc′ žančyna. </i>


text:
І сказаў: хто ты? Яна сказала: Я Рут, рабыня твая, ахіні крылом тваім рабыню тваю, бо ты родзіч. </p><i> Ì skazaǔ: hto ty? Âna skazala: Â Rut, rabynâ tvaâ, ahìnì krylom tvaìm rabynû tvaû, bo ty rodzìč. </i>


text:
Ваоз сказаў: дабраславёная ты ад Госпада, дачка мая! гэты апошні твой добры ўчынак зрабіла ты яшчэ лепей за папярэдні, што ты не пайшла шукаць маладых людзей, ні бедных, ні багатых; </p><i> Vaoz skazaǔ: dabraslavënaâ ty ad Gospada, dačka maâ! gèty apošnì tvoj dobry ǔčynak zrabìla ty âščè lepej za papârèdnì, što ty ne pajšla šukac′ maladyh lûdzej, nì bednyh, nì bagatyh; </i>


text:
дык вось, дачка мая, ня бойся, я зраблю табе ўсё, што ты сказала; бо каля ўсіх брамаў народу майго ведаюць, што ты жанчына дабрадзейная; </p><i> dyk vos′, dačka maâ, nâ bojsâ, â zrablû tabe ǔsë, što ty skazala; bo kalâ ǔsìh bramaǔ narodu majgo vedaûc′, što ty žančyna dabradzejnaâ; </i>


text:
хоць і праўда, што я родзіч, але ёсьць яшчэ родзіч бліжэйшы за мяне; </p><i> hoc′ ì praǔda, što â rodzìč, ale ës′c′ âščè rodzìč blìžèjšy za mâne; </i>


text:
заначуй гэтую ноч; а заўтра, калі ён прыме цябе, дык добра, хай прыме; а калі ён не захоча прыняць цябе, дык я прыму; жывы Гасподзь! сьпі да раніцы. </p><i> zanačuj gètuû noč; a zaǔtra, kalì ën pryme câbe, dyk dobra, haj pryme; a kalì ën ne zahoča prynâc′ câbe, dyk â prymu; žyvy Gaspodz′! s′pì da ranìcy. </i>


text:
<pb/>І спала яна каля ног ягоных да раніцы, і ўстала раней, чым яны маглі пазнаць адно аднаго. І сказаў Ваоз: хай ня ведаюць, што жанчына прыходзіла ў гумно. </p><i> Ì spala âna kalâ nog âgonyh da ranìcy, ì ǔstala ranej, čym âny maglì paznac′ adno adnago. Ì skazaǔ Vaoz: haj nâ vedaûc′, što žančyna pryhodzìla ǔ gumno. </i>


text:
І сказаў ёй: падай вопратку, якая на табе, патрымай яе. Яна трымала, і ён намерыў шэсьць мераў ячменю, і паклаў на яе, і пайшоў у горад. </p><i> Ì skazaǔ ëj: padaj vopratku, âkaâ na tabe, patrymaj âe. Âna trymala, ì ën nameryǔ šès′c′ meraǔ âčmenû, ì paklaǔ na âe, ì pajšoǔ u gorad. </i>


text:
<pb/>А Рут прыйшла да сьвякрові сваёй. Тая сказала: што, дачка мая? Яна пераказала ёй усё, што зрабіў ёй чалавек той. </p><i> A Rut pryjšla da s′vâkrovì svaëj. Taâ skazala: što, dačka maâ? Âna perakazala ëj usë, što zrabìǔ ëj čalavek toj. </i>


text:
І сказала: гэтыя шэсьць мераў ячменю ён даў мне і сказаў мне: ня йдзі да сьвякрові сваёй з пустымі рукамі. </p><i> Ì skazala: gètyâ šès′c′ meraǔ âčmenû ën daǔ mne ì skazaǔ mne: nâ jdzì da s′vâkrovì svaëj z pustymì rukamì. </i>


text:
Тая сказала: пачакай, дачка мая, пакуль не даведаешся, чым усё закончыцца; бо чалавек той не застанецца спакойны, не закончыўшы дзею сёньня. </p><i> Taâ skazala: pačakaj, dačka maâ, pakul′ ne davedaešsâ, čym usë zakončycca; bo čalavek toj ne zastanecca spakojny, ne zakončyǔšy dzeû sën′nâ. </i>


text:
<pb/>Ваоз пайшоў да брамы і сядзеў там. І вось, ідзе міма родзіч, пра якога казаў Ваоз. І сказаў яму Ваоз: зайдзі сюды і сядзь тут. Той зайшоў і сеў. </p><i> Vaoz pajšoǔ da bramy ì sâdzeǔ tam. Ì vos′, ìdze mìma rodzìč, pra âkoga kazaǔ Vaoz. Ì skazaǔ âmu Vaoz: zajdzì sûdy ì sâdz′ tut. Toj zajšoǔ ì seǔ. </i>


text:
Ваоз узяў дзесяць чалавек з старэйшынаў горада і сказаў: сядзьце тут. І яны селі. </p><i> Vaoz uzâǔ dzesâc′ čalavek z starèjšynaǔ gorada ì skazaǔ: sâdz′ce tut. Ì âny selì. </i>


text:
І сказаў Ваоз родзічу: Наэмінь, якая вярнулася з палёў Маавіцкіх, прадае частку поля, што належыць брату нашаму Элімэлэху; </p><i> Ì skazaǔ Vaoz rodzìču: Naèmìn′, âkaâ vârnulasâ z palëǔ Maavìckìh, pradae častku polâ, što naležyc′ bratu našamu Èlìmèlèhu; </i>


text:
я рашыўся давесьці да вушэй тваіх і сказаць: купі пры ўсіх, што сядзяць тут, і пры старэйшынах народу майго; калі хочаш выкупіць, выкупляй; а калі ня хочаш выкупіць, скажы мне, і я буду ведаць; бо апрача цябе няма каму выкупіць, а пасьля цябе я. Той сказаў: я выкупаю. </p><i> â rašyǔsâ daves′cì da vušèj tvaìh ì skazac′: kupì pry ǔsìh, što sâdzâc′ tut, ì pry starèjšynah narodu majgo; kalì hočaš vykupìc′, vykuplâj; a kalì nâ hočaš vykupìc′, skažy mne, ì â budu vedac′; bo aprača câbe nâma kamu vykupìc′, a pas′lâ câbe â. Toj skazaǔ: â vykupaû. </i>


text:
Ваоз сказаў: калі ты купіш поле ў Наэміні, ты павінен купіць і ў Рут Маавіцянкі, жонкі памерлага, і павінен узяць яе замуж, каб узнавіць імя памерлага ў надзеле ягоным. </p><i> Vaoz skazaǔ: kalì ty kupìš pole ǔ Naèmìnì, ty pavìnen kupìc′ ì ǔ Rut Maavìcânkì, žonkì pamerlaga, ì pavìnen uzâc′ âe zamuž, kab uznavìc′ ìmâ pamerlaga ǔ nadzele âgonym. </i>


text:
І сказаў той родзіч: не магу я ўзяць яе сабе, каб не парушыць свайго надзелу: прымі яе ты, бо я не магу прыняць. </p><i> Ì skazaǔ toj rodzìč: ne magu â ǔzâc′ âe sabe, kab ne parušyc′ svajgo nadzelu: prymì âe ty, bo â ne magu prynâc′. </i>


text:
Раней быў такі звычай у Ізраіля пры выкупе і пры абмене дзеля пацьвярджэньня якой-небудзь справы: адзін здымаў бот свой і даваў другому, і гэта было сьведчаньнем у Ізраіля. </p><i> Ranej byǔ takì zvyčaj u Ìzraìlâ pry vykupe ì pry abmene dzelâ pac′vârdžèn′nâ âkoj-nebudz′ spravy: adzìn zdymaǔ bot svoj ì davaǔ drugomu, ì gèta bylo s′vedčan′nem u Ìzraìlâ. </i>


text:
І сказаў той родзіч Ваозу: купі сабе. І зьняў бот свой. </p><i> Ì skazaǔ toj rodzìč Vaozu: kupì sabe. Ì z′nâǔ bot svoj. </i>


text:
І сказаў Ваоз старэйшынам і ўсяму народу: вы цяпер сьведкі таго, што я купляю ў Наэміні ўсё Элімэлэхавае і ўсё Хілеонавае і Махлонавае: </p><i> Ì skazaǔ Vaoz starèjšynam ì ǔsâmu narodu: vy câper s′vedkì tago, što â kuplâû ǔ Naèmìnì ǔsë Èlìmèlèhavae ì ǔsë Hìleonavae ì Mahlonavae: </i>


text:
таксама і Рут Маавіцянку, жонку Міхлонаву, бяру сабе за жонку, каб пакінуць імя памерлага ў надзеле ягоным і каб ня зьнікла імя памерлага сярод братоў ягоных і каля брамы месца, дзе ён жыў: вы сёньня сьведкі таго. </p><i> taksama ì Rut Maavìcânku, žonku Mìhlonavu, bâru sabe za žonku, kab pakìnuc′ ìmâ pamerlaga ǔ nadzele âgonym ì kab nâ z′nìkla ìmâ pamerlaga sârod bratoǔ âgonyh ì kalâ bramy mesca, dze ën žyǔ: vy sën′nâ s′vedkì tago. </i>


text:
І сказаў увесь народ, які каля брамы, і старэйшыны: мы сьведкі; хай створыць Гасподзь жонку, што ўваходзіць у дом твой, як Рахіль і як Лію, якія абедзьве заснавалі дом Ізраілеў; набывай багацьце ў Эфрафе, і хай славіцца імя тваё ў Віфляеме; </p><i> Ì skazaǔ uves′ narod, âkì kalâ bramy, ì starèjšyny: my s′vedkì; haj stvoryc′ Gaspodz′ žonku, što ǔvahodzìc′ u dom tvoj, âk Rahìl′ ì âk Lìû, âkìâ abedz′ve zasnavalì dom Ìzraìleǔ; nabyvaj bagac′ce ǔ Èfrafe, ì haj slavìcca ìmâ tvaë ǔ Vìflâeme; </i>


text:
і хай будзе дом твой, як дом Фарэса, якога нарадзіла Тамар Юду, ад таго семя, якое дасьць табе Гасподзь ад гэтай маладзіцы. </p><i> ì haj budze dom tvoj, âk dom Farèsa, âkoga naradzìla Tamar Ûdu, ad tago semâ, âkoe das′c′ tabe Gaspodz′ ad gètaj maladzìcy. </i>


text:
І ўзяў Ваоз Рут, і яна зрабілася яго жонкаю. І ўвайшоў ён да яе, і Гасподзь даў ёй цяжарнасьць, і яна нарадзіла сына. </p><i> Ì ǔzâǔ Vaoz Rut, ì âna zrabìlasâ âgo žonkaû. Ì ǔvajšoǔ ën da âe, ì Gaspodz′ daǔ ëj câžarnas′c′, ì âna naradzìla syna. </i>


text:
І казалі жанчыны Наэміні: дабраславёны Гасподзь, што ён не пакінуў цябе сёньня без нашчадка! і хай славіцца імя яго ў Ізраілі! </p><i> Ì kazalì žančyny Naèmìnì: dabraslavëny Gaspodz′, što ën ne pakìnuǔ câbe sën′nâ bez naščadka! ì haj slavìcca ìmâ âgo ǔ Ìzraìlì! </i>


text:
ён будзе радасьцю і кармільцам у старасьці тваёй, бо яго нарадзіла нявестка твая, якая любіць цябе, якая табе лепей за семярых сыноў. </p><i> ën budze radas′cû ì karmìl′cam u staras′cì tvaëj, bo âgo naradzìla nâvestka tvaâ, âkaâ lûbìc′ câbe, âkaâ tabe lepej za semâryh synoǔ. </i>


text:
І ўзяла Наэмінь дзіця гэтае, і насіла яго ў абдымках сваіх, і была яму за няньку. </p><i> Ì ǔzâla Naèmìn′ dzìcâ gètae, ì nasìla âgo ǔ abdymkah svaìh, ì byla âmu za nân′ku. </i>


text:
Суседкі далі яму імя і казалі: "у Наэміні нарадзіўся сын", і далі імя яму: Авід. Ён бацька Есэя, бацькі Давідавага. </p><i> Susedkì dalì âmu ìmâ ì kazalì: "u Naèmìnì naradzìǔsâ syn", ì dalì ìmâ âmu: Avìd. Ën bac′ka Esèâ, bac′kì Davìdavaga. </i>


text:
І вось род Фарэсаў: Фарэс спарадзіў Эсрома; </p><i> Ì vos′ rod Farèsaǔ: Farès sparadzìǔ Èsroma; </i>


text:
<pb/>Эсром спарадзіў Арама; Арам спарадзіў Амінадава; </p><i> Èsrom sparadzìǔ Arama; Aram sparadzìǔ Amìnadava; </i>


text:
<pb/>Амаінадаў спарадзіў Наасона; Наасон спарадзіў Салмона; </p><i> Amaìnadaǔ sparadzìǔ Naasona; Naason sparadzìǔ Salmona; </i>


text:
<pb/>Салмон спарадзіў Ваоза; Ваоз спарадзіў Авіда; </p><i> Salmon sparadzìǔ Vaoza; Vaoz sparadzìǔ Avìda; </i>


text:
<pb/>Авід спарадзіў Есэя; Есэй спарадзіў Давіда. </p><i> Avìd sparadzìǔ Esèâ; Esèj sparadzìǔ Davìda. </i>


text:
<pb/>Быў адзін чалавек з Раматаім-Цофіма, з гары Яфрэмавай, імя яго Элкана, сын Ерахама, сына Ілія, сына Тоху, сына Цуфа, - Эфрацянін; </p><i> Byǔ adzìn čalavek z Ramataìm-Cofìma, z gary Âfrèmavaj, ìmâ âgo Èlkana, syn Erahama, syna Ìlìâ, syna Tohu, syna Cufa, - Èfracânìn; </i>


text:
у яго былі дзьве жонкі: імя адной Ганна, а імя другой Фэнана; у Фэнаны былі дзеці, а ў Ганны ня было дзяцей. </p><i> u âgo bylì dz′ve žonkì: ìmâ adnoj Ganna, a ìmâ drugoj Fènana; u Fènany bylì dzecì, a ǔ Ganny nâ bylo dzâcej. </i>


text:
<pb/>І хадзіў гэты чалавек з горада свайго ў адпаведныя дні пакланяцца і прыносіць ахвяру Госпаду Саваофу ў Сілом; і там былі два сыны ягоныя, Офні і Фэнэес, сьвятарамі Госпада. </p><i> Ì hadzìǔ gèty čalavek z gorada svajgo ǔ adpavednyâ dnì paklanâcca ì prynosìc′ ahvâru Gospadu Savaofu ǔ Sìlom; ì tam bylì dva syny âgonyâ, Ofnì ì Fènèes, s′vâtaramì Gospada. </i>


text:
У той дзень, калі Элкана прыносіў ахвяру, даваў Фэнане, жонцы сваёй, і ўсім сынам яе і дочкам яе долі; </p><i> U toj dzen′, kalì Èlkana prynosìǔ ahvâru, davaǔ Fènane, žoncy svaëj, ì ǔsìm synam âe ì dočkam âe dolì; </i>


text:
а Ганьне даваў долю адмысловую, бо кахаў Ганну, хоць Гасподзь замкнуў улоньне яе. </p><i> a Gan′ne davaǔ dolû admyslovuû, bo kahaǔ Gannu, hoc′ Gaspodz′ zamknuǔ ulon′ne âe. </i>


text:
Суперніца яе моцна засмучала яе, падбіваючы яе да нараканьняў на тое, што Гасподзь замкнуў улоньне яе. </p><i> Supernìca âe mocna zasmučala âe, padbìvaûčy âe da narakan′nâǔ na toe, što Gaspodz′ zamknuǔ ulon′ne âe. </i>


text:
Так бывала кожны год, калі хадзіла яна ў дом Гасподні: тая засмучала яе, а гэтая плакала і ня ела. </p><i> Tak byvala kožny god, kalì hadzìla âna ǔ dom Gaspodnì: taâ zasmučala âe, a gètaâ plakala ì nâ ela. </i>


text:
І сказаў ёй Элкана, муж яе: Ганна! Чаго ты плачаш і чаму не ясі, і, чаго смуткуе сэрца тваё? ці ж ня лепшы я табе за дзесяць сыноў? </p><i> Ì skazaǔ ëj Èlkana, muž âe: Ganna! Čago ty plačaš ì čamu ne âsì, ì, čago smutkue sèrca tvaë? cì ž nâ lepšy â tabe za dzesâc′ synoǔ? </i>


text:
<pb/>І ўстала Ганна пасьля таго, як яны елі і пілі ў Сіломе. А Ілій сьвятар сядзеў тады на сядзеньні каля ўваходу ў храм Гасподні. </p><i> Ì ǔstala Ganna pas′lâ tago, âk âny elì ì pìlì ǔ Sìlome. A Ìlìj s′vâtar sâdzeǔ tady na sâdzen′nì kalâ ǔvahodu ǔ hram Gaspodnì. </i>


text:
І была яна ў скрусе душы, і малілася Госпаду, і горка плакала, </p><i> Ì byla âna ǔ skruse dušy, ì malìlasâ Gospadu, ì gorka plakala, </i>


text:
і дала абяцаньне, кажучы: Госпадзе Саваоф! Калі Ты ўважыш скрусе рабы Тваёй і спамянеш пра мяне, і не забудзеш рабы Тваёй і дасі рабе Тваёй дзіця мужчынскага полу, дык я аддам яго Госпаду на ўсе дні жыцьця яго, і брытва не кране галавы ягонай. </p><i> ì dala abâcan′ne, kažučy: Gospadze Savaof! Kalì Ty ǔvažyš skruse raby Tvaëj ì spamâneš pra mâne, ì ne zabudzeš raby Tvaëj ì dasì rabe Tvaëj dzìcâ mužčynskaga polu, dyk â addam âgo Gospadu na ǔse dnì žyc′câ âgo, ì brytva ne krane galavy âgonaj. </i>


text:
<pb/>Тым часам як яна доўга малілася прад Госпадам, Ілій глядзеў на вусны яе; </p><i> Tym časam âk âna doǔga malìlasâ prad Gospadam, Ìlìj glâdzeǔ na vusny âe; </i>


text:
і як Ганна гаварыла ў сэрцы сваім, а вусны яе толькі варушыліся, і ня было чуваць голасу яе, дык Ілій прыняў яе за п'яную. </p><i> ì âk Ganna gavaryla ǔ sèrcy svaìm, a vusny âe tol′kì varušylìsâ, ì nâ bylo čuvac′ golasu âe, dyk Ìlìj prynâǔ âe za p'ânuû. </i>


text:
І сказаў ёй Ілій: дакуль ты будзеш п'яная? працьверазіся зь віна твайго. </p><i> Ì skazaǔ ëj Ìlìj: dakul′ ty budzeš p'ânaâ? prac′verazìsâ z′ vìna tvajgo. </i>


text:
<pb/>І адказвала Ганна і сказала: не, спадару мой; я - жонка, што засмучаецца духам, віна і сікеру я ня піла; а выліваю душу маю прад Госпадам; </p><i> Ì adkazvala Ganna ì skazala: ne, spadaru moj; â - žonka, što zasmučaecca duham, vìna ì sìkeru â nâ pìla; a vylìvaû dušu maû prad Gospadam; </i>


text:
ня лічы рабы тваёй нягоднаю жанчынаю, бо ад вялікай журбы маёй і ад скрухі маёй я гаварыла дагэтуль. </p><i> nâ lìčy raby tvaëj nâgodnaû žančynaû, bo ad vâlìkaj žurby maëj ì ad skruhì maëj â gavaryla dagètul′. </i>


text:
<pb/>І адказваў Ілій і сказаў: ідзі зь мірам, і Бог Ізраілеў спраўдзіць просьбу тваю, чаго ты прасіла ў Яго. </p><i> Ì adkazvaǔ Ìlìj ì skazaǔ: ìdzì z′ mìram, ì Bog Ìzraìleǔ spraǔdzìc′ pros′bu tvaû, čago ty prasìla ǔ Âgo. </i>


text:
А яна сказала: хай жа знойдзе раба твая літасьць у вачах тваіх! І пайшла яна ў няволю сваю, і ела, і аблічча яе ня было ўжо журботнае, як раней. </p><i> A âna skazala: haj ža znojdze raba tvaâ lìtas′c′ u vačah tvaìh! Ì pajšla âna ǔ nâvolû svaû, ì ela, ì ablìčča âe nâ bylo ǔžo žurbotnae, âk ranej. </i>


text:
<pb/>І ўсталі яны раніцай, і пакланіліся прад Госпадам, і вярнуліся, і прыйшлі ў дом свой у Раму. І паклікаў Элкана Ганну, жонку сваю, і спамянуў пра яе Гасподзь. </p><i> Ì ǔstalì âny ranìcaj, ì paklanìlìsâ prad Gospadam, ì vârnulìsâ, ì pryjšlì ǔ dom svoj u Ramu. Ì paklìkaǔ Èlkana Gannu, žonku svaû, ì spamânuǔ pra âe Gaspodz′. </i>


text:
Празь некаторы час зачала Ганна і нарадзіла сына і дала яму імя Самуіл, бо, "у Госпада я выпрасіла яго". </p><i> Praz′ nekatory čas začala Ganna ì naradzìla syna ì dala âmu ìmâ Samuìl, bo, "u Gospada â vyprasìla âgo". </i>


text:
І пайшоў муж яе Элкана і ўся сямья ягоная прынесьці гадавую ахвяру Госпаду і абяцаньні свае. </p><i> Ì pajšoǔ muž âe Èlkana ì ǔsâ sâm′â âgonaâ prynes′cì gadavuû ahvâru Gospadu ì abâcan′nì svae. </i>


text:
А Ганна не пайшла, сказаўшы мужу свайму: калі дзіця будзе аднята ад грудзей і падрасьце, тады я завяду яго, і ён зьявіцца прад Госпадам і застанецца там назаўсёды. </p><i> A Ganna ne pajšla, skazaǔšy mužu svajmu: kalì dzìcâ budze adnâta ad grudzej ì padras′ce, tady â zavâdu âgo, ì ën z′âvìcca prad Gospadam ì zastanecca tam nazaǔsëdy. </i>


text:
<pb/>І сказаў ёй Элкана, муж яе: рабі, што табе заўгодна; заставайся, пакуль ня выкарміш яго грудзьмі; толькі хай спраўдзіць Гасподзь слова, якое выйшла з вуснаў тваіх. І засталася жонка ягоная і карміла грудзямі сына свайго, пакуль ня выкарміла. </p><i> Ì skazaǔ ëj Èlkana, muž âe: rabì, što tabe zaǔgodna; zastavajsâ, pakul′ nâ vykarmìš âgo grudz′mì; tol′kì haj spraǔdzìc′ Gaspodz′ slova, âkoe vyjšla z vusnaǔ tvaìh. Ì zastalasâ žonka âgonaâ ì karmìla grudzâmì syna svajgo, pakul′ nâ vykarmìla. </i>


text:
А калі выкарміла яго, пайшла зь ім у Сілом, узяўшы тры цяляці і адну эфу мукі і мех віна, і прыйшла ў дом Госпада ў Сіломе; а хлопчык быў яшчэ дзіця. </p><i> A kalì vykarmìla âgo, pajšla z′ ìm u Sìlom, uzâǔšy try câlâcì ì adnu èfu mukì ì meh vìna, ì pryjšla ǔ dom Gospada ǔ Sìlome; a hlopčyk byǔ âščè dzìcâ. </i>


text:
І закалолі цяля; і прывялі хлопчыка да Ілія, </p><i> Ì zakalolì câlâ; ì pryvâlì hlopčyka da Ìlìâ, </i>


text:
і сказала: о, спадару мой! хай жыве душа твая, спадару мой! я - тая самая жанчына, якая тут пры табе стаяла і малілася Госпаду; </p><i> ì skazala: o, spadaru moj! haj žyve duša tvaâ, spadaru moj! â - taâ samaâ žančyna, âkaâ tut pry tabe staâla ì malìlasâ Gospadu; </i>


text:
за гэтае дзіця малілася я, і спраўдзіў мне Гасподзь просьбу маю, чаго я прасіла ў Яго; </p><i> za gètae dzìcâ malìlasâ â, ì spraǔdzìǔ mne Gaspodz′ pros′bu maû, čago â prasìla ǔ Âgo; </i>


text:
і я аддаю яго Госпаду на ўсе дні жыцьця ягонага - служыць Госпаду. І пакланілася там Госпаду. </p><i> ì â addaû âgo Gospadu na ǔse dnì žyc′câ âgonaga - služyc′ Gospadu. Ì paklanìlasâ tam Gospadu. </i>


text:
<pb/><t>І малілася Ганна і казала: зарадавалася сэрца маё ў Госпадзе; узьнёсься рог мой у Богу маім; шырока адкрыліся вусны мае на ворагаў маіх, бо я радуюся за ратаваньне Тваё.</t> </p><i> <t>Ì malìlasâ Ganna ì kazala: zaradavalasâ sèrca maë ǔ Gospadze; uz′nës′sâ rog moj u Bogu maìm; šyroka adkrylìsâ vusny mae na voragaǔ maìh, bo â raduûsâ za ratavan′ne Tvaë.</t> </i>


text:
<pb/><t>Няма такога сьвятога, як Гасподзь, бо няма іншага, апрача Цябе; і няма цьвярдыні, як Бог наш.</t> </p><i> <t>Nâma takoga s′vâtoga, âk Gaspodz′, bo nâma ìnšaga, aprača Câbe; ì nâma c′vârdynì, âk Bog naš.</t> </i>


text:
<pb/><t>Ня множце прамоваў пыхлівых; дзёрзкія словы няхай ня выходзяць з вуснаў вашых; бо Гасподзь ёсьць Бог веданьня, і дзеі ў Яго ўзважаныя.</t> </p><i> <t>Nâ množce pramovaǔ pyhlìvyh; dzërzkìâ slovy nâhaj nâ vyhodzâc′ z vusnaǔ vašyh; bo Gaspodz′ ës′c′ Bog vedan′nâ, ì dzeì ǔ Âgo ǔzvažanyâ.</t> </i>


text:
<pb/><t>Лук моцных ламаецца, а немачныя апярэзваюцца сілаю;</t> </p><i> <t>Luk mocnyh lamaecca, a nemačnyâ apârèzvaûcca sìlaû;</t> </i>


text:
<pb/><t>насычаныя хлебам працуюць, а галодныя адпачываюць; нават няплодная родзіць сем разоў, а шматдзетная зьнемагае.</t> </p><i> <t>nasyčanyâ hlebam pracuûc′, a galodnyâ adpačyvaûc′; navat nâplodnaâ rodzìc′ sem razoǔ, a šmatdzetnaâ z′nemagae.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гасподзь сьмерціць і ажыўляе, зводзіць у апраметную і выводзіць;</t> </p><i> <t>Gaspodz′ s′mercìc′ ì ažyǔlâe, zvodzìc′ u aprametnuû ì vyvodzìc′;</t> </i>


text:
<pb/><t>Гасподзь робіць жабраком і ўзбагачае, прыніжае і ўзвышае.</t> </p><i> <t>Gaspodz′ robìc′ žabrakom ì ǔzbagačae, prynìžae ì ǔzvyšae.</t> </i>


text:
<pb/><t>З пылу падымае Ён беднага, з гразі ўзвышае ўбогага, садзіць зь вяльможамі, і трон славы дае ім у спадчыну; бо ў Госпада асновы зямлі, і Ён сьцьвердзіў на ім сусьвет.</t> </p><i> <t>Z pylu padymae Ën bednaga, z grazì ǔzvyšae ǔbogaga, sadzìc′ z′ vâl′možamì, ì tron slavy dae ìm u spadčynu; bo ǔ Gospada asnovy zâmlì, ì Ën s′c′verdzìǔ na ìm sus′vet.</t> </i>


text:
<pb/><t>Сьляды сьвятых Сваіх Ён захоўвае, а беззаконьнікі ў цемры зьнікаюць: бо ня сілаю моцны чалавек.</t> </p><i> <t>S′lâdy s′vâtyh Svaìh Ën zahoǔvae, a bezzakon′nìkì ǔ cemry z′nìkaûc′: bo nâ sìlaû mocny čalavek.</t> </i>


text:
<pb/><t>Гасподзь сатрэ тых, што спрачаюцца зь Ім; зь нябёсаў загрыміць на іх. Гасподзь будзе судзіць канцы зямлі і дасьць моц цару Свайму і падыме рог памазанца Свайго.</t> </p><i> <t>Gaspodz′ satrè tyh, što spračaûcca z′ Ìm; z′ nâbësaǔ zagrymìc′ na ìh. Gaspodz′ budze sudzìc′ kancy zâmlì ì das′c′ moc caru Svajmu ì padyme rog pamazanca Svajgo.</t> </i>


text:
І пайшоў Элкана ў Раму ў дом свой, а хлопчык застаўся служыць Госпаду пры Іліі сьвятары. </p><i> Ì pajšoǔ Èlkana ǔ Ramu ǔ dom svoj, a hlopčyk zastaǔsâ služyc′ Gospadu pry Ìlìì s′vâtary. </i>


text:
А сыны Ілія былі людзі нягодныя; яны ня ведалі Госпада </p><i> A syny Ìlìâ bylì lûdzì nâgodnyâ; âny nâ vedalì Gospada </i>


text:
і абавязку сьвятароў перад народам. Калі хто прыносіў ахвяру, хлопчык сьвятарскі, калі гатавалася мяса, прыходзіў зь відэльцам у руцэ сваёй </p><i> ì abavâzku s′vâtaroǔ perad narodam. Kalì hto prynosìǔ ahvâru, hlopčyk s′vâtarskì, kalì gatavalasâ mâsa, pryhodzìǔ z′ vìdèl′cam u rucè svaëj </i>


text:
і апускаў яго ў касьцёл, альбо ў каструлю, альбо на патэльню, альбо ў горшчык, і што выме відэлец, тое браў сабе сьвятар. Так рабілі яны з усімі Ізраільцянамі, якія прыходзілі туды ў Сілом. </p><i> ì apuskaǔ âgo ǔ kas′cël, al′bo ǔ kastrulû, al′bo na patèl′nû, al′bo ǔ gorščyk, ì što vyme vìdèlec, toe braǔ sabe s′vâtar. Tak rabìlì âny z usìmì Ìzraìl′cânamì, âkìâ pryhodzìlì tudy ǔ Sìlom. </i>


text:
<pb/>Нават раней, чым спальвалі тлушч, прыходзіў хлопчык сьвятарскі і казаў ахвяравальніку: давай мяса на смажанку сьвятару; ён ня возьме ў цябе варанага мяса, а дай сырога. </p><i> Navat ranej, čym spal′valì tlušč, pryhodzìǔ hlopčyk s′vâtarskì ì kazaǔ ahvâraval′nìku: davaj mâsa na smažanku s′vâtaru; ën nâ voz′me ǔ câbe varanaga mâsa, a daj syroga. </i>


text:
І калі хто казаў яму: "хай спаляць раней тлушч, як павінна быць, і потым вазьмі сабе, колькі захоча душа твая", дык ён казаў: не, цяпер дай, а калі не, дык вазьму сілком. </p><i> Ì kalì hto kazaǔ âmu: "haj spalâc′ ranej tlušč, âk pavìnna byc′, ì potym vaz′mì sabe, kol′kì zahoča duša tvaâ", dyk ën kazaǔ: ne, câper daj, a kalì ne, dyk vaz′mu sìlkom. </i>


text:
<pb/>І грэх гэтых маладых людзей быў даволі вялікі прад Госпадам, бо яны ўхіляліся ад ахвяраваньняў Госпаду. </p><i> Ì grèh gètyh maladyh lûdzej byǔ davolì vâlìkì prad Gospadam, bo âny ǔhìlâlìsâ ad ahvâravan′nâǔ Gospadu. </i>


text:
<pb/>А хлопчык Самуіл служыў прад Госпадам, надзяваючы ільняны наплечнік. </p><i> A hlopčyk Samuìl služyǔ prad Gospadam, nadzâvaûčy ìl′nâny naplečnìk. </i>


text:
Верхнюю вопратку малую рабіла яму маці ягоная і прыносіла яму штогоду, калі прыходзіла з мужам сваім дзеля належнага ахвярапрынашэньня. </p><i> Verhnûû vopratku maluû rabìla âmu macì âgonaâ ì prynosìla âmu štogodu, kalì pryhodzìla z mužam svaìm dzelâ naležnaga ahvâraprynašèn′nâ. </i>


text:
І дабраславіў Ілій Элкану і жонку ягоную і сказаў: хай дасьць табе Гасподзь дзяцей ад жонкі гэтай, замест гэтага, якога ты аддаў Госпаду! І пайшлі яны ў месца сваё. </p><i> Ì dabraslavìǔ Ìlìj Èlkanu ì žonku âgonuû ì skazaǔ: haj das′c′ tabe Gaspodz′ dzâcej ad žonkì gètaj, zamest gètaga, âkoga ty addaǔ Gospadu! Ì pajšlì âny ǔ mesca svaë. </i>


text:
І наведаў Гасподзь Ганну, і зачала яна і нарадзіла яшчэ трох сыноў і дзьвюх дачок; а хлопчык Самуіл падрастаў у Госпада. </p><i> Ì navedaǔ Gaspodz′ Gannu, ì začala âna ì naradzìla âščè troh synoǔ ì dz′vûh dačok; a hlopčyk Samuìl padrastaǔ u Gospada. </i>


text:
<pb/>А Ілій быў вельмі стары і чуў усё, як учыняюць сыны ягоныя з усімі Ізраільцянамі, і што яны сьпяць з жанчынамі, што зьбіраліся каля ўваходу ў скінію сходу. </p><i> A Ìlìj byǔ vel′mì stary ì čuǔ usë, âk učynâûc′ syny âgonyâ z usìmì Ìzraìl′cânamì, ì što âny s′pâc′ z žančynamì, što z′bìralìsâ kalâ ǔvahodu ǔ skìnìû shodu. </i>


text:
І сказаў ім: навошта вы робіце такія ўчынкі? бо я чую благія словы пра вас ад усяго народу, </p><i> Ì skazaǔ ìm: navošta vy robìce takìâ ǔčynkì? bo â čuû blagìâ slovy pra vas ad usâgo narodu, </i>


text:
не, дзеці мае, нядобрая пагудка, якую я чую; вы разбэшчваеце народ Гасподні; </p><i> ne, dzecì mae, nâdobraâ pagudka, âkuû â čuû; vy razbèščvaece narod Gaspodnì; </i>


text:
калі згрэшыць чалавек супроць чалавека, дык памоляцца за яго Богу; а калі чалавек згрэшыць супроць Госпада, дык хто будзе хадайнікам за яго? Але яны ня слухалі голасу бацькі свайго, бо Гасподзь вырашыў ужо аддаць іх сьмерці. </p><i> kalì zgrèšyc′ čalavek suproc′ čalaveka, dyk pamolâcca za âgo Bogu; a kalì čalavek zgrèšyc′ suproc′ Gospada, dyk hto budze hadajnìkam za âgo? Ale âny nâ sluhalì golasu bac′kì svajgo, bo Gaspodz′ vyrašyǔ užo addac′ ìh s′mercì. </i>


text:
<pb/>А хлопчык Самуіл усё больш і больш набіраў узросту і ўпадабаньня ў Госпада і ў людзей. </p><i> A hlopčyk Samuìl usë bol′š ì bol′š nabìraǔ uzrostu ì ǔpadaban′nâ ǔ Gospada ì ǔ lûdzej. </i>


text:
І прыйшоў чалавек Божы да Ілія і сказаў яму: так кажа Гасподзь: ці ж не адкрыўся Я дому бацькі твайго, калі яны былі яшчэ ў Егіпце, у доме фараона? </p><i> Ì pryjšoǔ čalavek Božy da Ìlìâ ì skazaǔ âmu: tak kaža Gaspodz′: cì ž ne adkryǔsâ Â domu bac′kì tvajgo, kalì âny bylì âščè ǔ Egìpce, u dome faraona? </i>


text:
і ці ж ня выбраў яго з усіх каленаў Ізраілевых Сабе ў сьвятары, каб ён падымаўся да ахвярніка Майго, каб дыміў фіміямам, каб насіў наплечнік прад Мною? і ці ж ня даў я дому бацькі твайго ад усіх паленых агнём ахвяр сыноў Ізраілевых? </p><i> ì cì ž nâ vybraǔ âgo z usìh kalenaǔ Ìzraìlevyh Sabe ǔ s′vâtary, kab ën padymaǔsâ da ahvârnìka Majgo, kab dymìǔ fìmìâmam, kab nasìǔ naplečnìk prad Mnoû? ì cì ž nâ daǔ â domu bac′kì tvajgo ad usìh palenyh agnëm ahvâr synoǔ Ìzraìlevyh? </i>


text:
навошта ж вы топчаце нагамі ахвяры Мае і хлебныя прынашэньні Мае, якія запавядаў Я жытлішчу Майму, і навошта ты аддаеш перавагу сынам сваім прад Мною, раскормліваючы сябе пачаткамі прынашэньняў народу Майго Ізраіля? </p><i> navošta ž vy topčace nagamì ahvâry Mae ì hlebnyâ prynašèn′nì Mae, âkìâ zapavâdaǔ Â žytlìšču Majmu, ì navošta ty addaeš peravagu synam svaìm prad Mnoû, raskormlìvaûčy sâbe pačatkamì prynašèn′nâǔ narodu Majgo Ìzraìlâ? </i>


text:
<pb/>Таму так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: Я сказаў тады: дом твой і дом бацькі твайго будуць хадзіць прад абліччам Маім вавек; а цяпер кажа Гасподзь: хай ня будзе так, бо Я праслаўлю тых, што праслаўляюць Мяне, а тыя, што няславяць Мяне, будуць паганьбаваныя. </p><i> Tamu tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: Â skazaǔ tady: dom tvoj ì dom bac′kì tvajgo buduc′ hadzìc′ prad ablìččam Maìm vavek; a câper kaža Gaspodz′: haj nâ budze tak, bo Â praslaǔlû tyh, što praslaǔlâûc′ Mâne, a tyâ, što nâslavâc′ Mâne, buduc′ pagan′bavanyâ. </i>


text:
Вось, настаюць дні, калі я падсяку мышцу тваю і мышцу дома бацькі твайго, так што ня будзе старца ў доме тваім ніколі; </p><i> Vos′, nastaûc′ dnì, kalì â padsâku myšcu tvaû ì myšcu doma bac′kì tvajgo, tak što nâ budze starca ǔ dome tvaìm nìkolì; </i>


text:
і ты будзеш бачыць бедства жытлішча Майго, пры ўсім тым, што Гасподзь дабрачыніць Ізраілю, і ня будзе ў доме тваім старога праз усе дні. </p><i> ì ty budzeš bačyc′ bedstva žytlìšča Majgo, pry ǔsìm tym, što Gaspodz′ dabračynìc′ Ìzraìlû, ì nâ budze ǔ dome tvaìm staroga praz use dnì. </i>


text:
Я не адхілю ў цябе ўсіх ад ахвярніка Майго, каб таміць вочы твае і мучыць душу тваю; але ўсе нашчадкі дома твайго будуць паміраць у сярэдніх гадах. </p><i> Â ne adhìlû ǔ câbe ǔsìh ad ahvârnìka Majgo, kab tamìc′ vočy tvae ì mučyc′ dušu tvaû; ale ǔse naščadkì doma tvajgo buduc′ pamìrac′ u sârèdnìh gadah. </i>


text:
І вось табе азнака, якая будзе з двума сынамі тваімі, Офні і Фінээсам: абодва яны памруць у адзін дзень. </p><i> Ì vos′ tabe aznaka, âkaâ budze z dvuma synamì tvaìmì, Ofnì ì Fìnèèsam: abodva âny pamruc′ u adzìn dzen′. </i>


text:
І пастаўлю сабе сьвятара вернага; ён будзе рабіць па сэрцы Маім і па душы Маёй; і дом яго зраблю цьвёрдым, і ён будзе хадзіць прад памазанцам Маім праз усе дні; </p><i> Ì pastaǔlû sabe s′vâtara vernaga; ën budze rabìc′ pa sèrcy Maìm ì pa dušy Maëj; ì dom âgo zrablû c′vërdym, ì ën budze hadzìc′ prad pamazancam Maìm praz use dnì; </i>


text:
І кожны, хто застаўся з дому твайго, прыйдзе кланяцца яму за геру срэбра і кавалак хлеба і скажа: далучы мяне да якой-небудзь лявіцкай пасады, каб мець пракорм. </p><i> Ì kožny, hto zastaǔsâ z domu tvajgo, pryjdze klanâcca âmu za geru srèbra ì kavalak hleba ì skaža: dalučy mâne da âkoj-nebudz′ lâvìckaj pasady, kab mec′ prakorm. </i>


text:
<pb/>Хлопчык Самуіл служыў Госпаду пры Іліі; слова Гасподняе было рэдкае ў тыя дні, відзежы былі ня частыя. </p><i> Hlopčyk Samuìl služyǔ Gospadu pry Ìlìì; slova Gaspodnâe bylo rèdkae ǔ tyâ dnì, vìdzežy bylì nâ častyâ. </i>


text:
<pb/>І было ў той час, калі Ілій ляжаў на сваім месцы, - і ў вачах ягоных пачало цямнець, і ён ня мог бачыць, - </p><i> Ì bylo ǔ toj čas, kalì Ìlìj lâžaǔ na svaìm mescy, - ì ǔ vačah âgonyh pačalo câmnec′, ì ën nâ mog bačyc′, - </i>


text:
і сьвяцільня Божая яшчэ не патухла, і Самуіл ляжаў у храме Гасподнім, дзе каўчэг Божы: </p><i> ì s′vâcìl′nâ Božaâ âščè ne patuhla, ì Samuìl lâžaǔ u hrame Gaspodnìm, dze kaǔčèg Božy: </i>


text:
паклікаў Гасподзь Самуіла. І адказаў ён: вось я! </p><i> paklìkaǔ Gaspodz′ Samuìla. Ì adkazaǔ ën: vos′ â! </i>


text:
І пабег да Ілія і сказаў: вось я! ты клікаў мяне. Але той сказаў: я ня клікаў цябе; ідзі назад, кладзіся. І ён пайшоў і лёг. </p><i> Ì pabeg da Ìlìâ ì skazaǔ: vos′ â! ty klìkaǔ mâne. Ale toj skazaǔ: â nâ klìkaǔ câbe; ìdzì nazad, kladzìsâ. Ì ën pajšoǔ ì lëg. </i>


text:
Але Гасподзь другі раз паклікаў Самуіла. Ён устаў і прыйшоў да Ілія другі раз і сказаў: вось я! ты клікаў мяне. Але той сказаў: я ня клікаў цябе, сыне мой; ідзі назад, кладзіся. </p><i> Ale Gaspodz′ drugì raz paklìkaǔ Samuìla. Ën ustaǔ ì pryjšoǔ da Ìlìâ drugì raz ì skazaǔ: vos′ â! ty klìkaǔ mâne. Ale toj skazaǔ: â nâ klìkaǔ câbe, syne moj; ìdzì nazad, kladzìsâ. </i>


text:
<pb/>Самуіл яшчэ ня ведаў тады голасу Госпада, і яшчэ не адкрывалася яму слова Гасподняе. </p><i> Samuìl âščè nâ vedaǔ tady golasu Gospada, ì âščè ne adkryvalasâ âmu slova Gaspodnâe. </i>


text:
І паклікаў Гасподзь Самуіла яшчэ трэці раз. Ён устаў і прыйшоў да Ілія і сказаў: вось я! ты клікаў мяне. Тады зразумеў Ілій, што Гасподзь кліча хлопчыка. </p><i> Ì paklìkaǔ Gaspodz′ Samuìla âščè trècì raz. Ën ustaǔ ì pryjšoǔ da Ìlìâ ì skazaǔ: vos′ â! ty klìkaǔ mâne. Tady zrazumeǔ Ìlìj, što Gaspodz′ klìča hlopčyka. </i>


text:
І сказаў Ілій Самуілу: ідзі назад і кладзіся, і калі пакліча цябе Той, Які кліча, ты скажы: кажы, Госпадзе, бо чуе раб Твой. І пайшоў Самуіл і лёг на месцы сваім. </p><i> Ì skazaǔ Ìlìj Samuìlu: ìdzì nazad ì kladzìsâ, ì kalì paklìča câbe Toj, Âkì klìča, ty skažy: kažy, Gospadze, bo čue rab Tvoj. Ì pajšoǔ Samuìl ì lëg na mescy svaìm. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Гасподзь, і стаў, і паклікаў, як таго і другога разу: Самуіле! Самуіле! І сказаў Самуіл: кажы, Госпадзе, бо чуе раб Твой. </p><i> Ì pryjšoǔ Gaspodz′, ì staǔ, ì paklìkaǔ, âk tago ì drugoga razu: Samuìle! Samuìle! Ì skazaǔ Samuìl: kažy, Gospadze, bo čue rab Tvoj. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Самуілу: вось, Я ўчыню дзею ў Ізраілі, пра якую калі хто пачуе, дык у таго зазьвініць у вушах; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Samuìlu: vos′, Â ǔčynû dzeû ǔ Ìzraìlì, pra âkuû kalì hto pačue, dyk u tago zaz′vìnìc′ u vušah; </i>


text:
у той дзень Я ўчыню над Ізраілем усё тое, што Я казаў пра дом ягоны; Я пачну і закончу; </p><i> u toj dzen′ Â ǔčynû nad Ìzraìlem usë toe, što Â kazaǔ pra dom âgony; Â pačnu ì zakonču; </i>


text:
Я абвясьціў яму, што Я пакараю дом яго навекі за тую віну, што ён ведаў, як сыны ягоныя ліхадзейнічаюць, і ня цугляў іх; </p><i> Â abvâs′cìǔ âmu, što Â pakaraû dom âgo navekì za tuû vìnu, što ën vedaǔ, âk syny âgonyâ lìhadzejnìčaûc′, ì nâ cuglâǔ ìh; </i>


text:
і таму прысягаю дому Ілія, што віна дома Іліевага не загладзіцца ні ахвярамі, ні прынашэньнямі хлебнымі павек. </p><i> ì tamu prysâgaû domu Ìlìâ, što vìna doma Ìlìevaga ne zagladzìcca nì ahvâramì, nì prynašèn′nâmì hlebnymì pavek. </i>


text:
<pb/>І спаў Самуіл да раніцы, і адчыніў дзьверы дома Гасподняга; і баяўся Самуіл абвясьціць відзеж гэты Ілію. </p><i> Ì spaǔ Samuìl da ranìcy, ì adčynìǔ dz′very doma Gaspodnâga; ì baâǔsâ Samuìl abvâs′cìc′ vìdzež gèty Ìlìû. </i>


text:
Але Ілій паклікаў Самуіла і сказаў: сыне мой Самуіле! Той сказаў: вось я! </p><i> Ale Ìlìj paklìkaǔ Samuìla ì skazaǔ: syne moj Samuìle! Toj skazaǔ: vos′ â! </i>


text:
І сказаў Ілій: што сказана табе? не хавай ад мяне, тое і тое зробіць з табою Бог, і яшчэ болей зробіць, калі ты ўтоіш ад мяне што-колечы з усяго таго, што сказана табе. </p><i> Ì skazaǔ Ìlìj: što skazana tabe? ne havaj ad mâne, toe ì toe zrobìc′ z taboû Bog, ì âščè bolej zrobìc′, kalì ty ǔtoìš ad mâne što-kolečy z usâgo tago, što skazana tabe. </i>


text:
<pb/>І абвясьціў яму Самуіл і ня ўтоіў ад яго нічога. Тады сказаў Ілій: Ён - Гасподзь; што Яму заўгодна, тое і ўтворыць. </p><i> Ì abvâs′cìǔ âmu Samuìl ì nâ ǔtoìǔ ad âgo nìčoga. Tady skazaǔ Ìlìj: Ën - Gaspodz′; što Âmu zaǔgodna, toe ì ǔtvoryc′. </i>


text:
І вырас Самуіл, і Гасподзь быў зь ім; і не засталося ніводнага слова ягонага, каб ня спраўдзілася. </p><i> Ì vyras Samuìl, ì Gaspodz′ byǔ z′ ìm; ì ne zastalosâ nìvodnaga slova âgonaga, kab nâ spraǔdzìlasâ. </i>


text:
І даведаўся ўвесь Ізраіль ад Дана да Вірсавіі, што Самуілу выпаў гонар быць прарокам Гасподнім. </p><i> Ì davedaǔsâ ǔves′ Ìzraìl′ ad Dana da Vìrsavìì, što Samuìlu vypaǔ gonar byc′ prarokam Gaspodnìm. </i>


text:
І прадаўжаў Гасподзь зьяўляцца ў Сіломе пасьля таго, як адкрыў Сябе Самуілу ў Сіломе праз слова Гасподняе. </p><i> Ì pradaǔžaǔ Gaspodz′ z′âǔlâcca ǔ Sìlome pas′lâ tago, âk adkryǔ Sâbe Samuìlu ǔ Sìlome praz slova Gaspodnâe. </i>


text:
І было слова Самуіла да ўсяго Ізраіля. І выступілі Ізраільцяне супроць Філістымлянаў на вайну і атабарыліся каля Авэн-Эзэра, а Філістымляне атабарыліся каля Афэка. </p><i> Ì bylo slova Samuìla da ǔsâgo Ìzraìlâ. Ì vystupìlì Ìzraìl′câne suproc′ Fìlìstymlânaǔ na vajnu ì atabarylìsâ kalâ Avèn-Èzèra, a Fìlìstymlâne atabarylìsâ kalâ Afèka. </i>


text:
І выстраіліся Філістымляне супроць Ізраільцянаў, і адбылася бітва, і былі пабітыя Ізраільцяне Філістымлянамі, якія пабілі на полі бітвы каля чатырох тысяч чалавек. </p><i> Ì vystraìlìsâ Fìlìstymlâne suproc′ Ìzraìl′cânaǔ, ì adbylasâ bìtva, ì bylì pabìtyâ Ìzraìl′câne Fìlìstymlânamì, âkìâ pabìlì na polì bìtvy kalâ čatyroh tysâč čalavek. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў народ у табар; і сказалі старэйшыны Ізраільскія: за што пабіў нас Гасподзь сёньня перад Філістымлянамі? возьмем сабе зь Сілома каўчэг запавета Гасподняга, і ён пойдзе сярод нас і ўратуе нас ад рукі ворагаў нашых. </p><i> Ì pryjšoǔ narod u tabar; ì skazalì starèjšyny Ìzraìl′skìâ: za što pabìǔ nas Gaspodz′ sën′nâ perad Fìlìstymlânamì? voz′mem sabe z′ Sìloma kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga, ì ën pojdze sârod nas ì ǔratue nas ad rukì voragaǔ našyh. </i>


text:
<pb/>І паслаў народ у Сілом, і прынесьлі адтуль каўчэг запавета Госпада Саваофа, Які сядзіць на херувімах; а пры каўчэгу запавета Божага былі і два сыны Іліевыя, Офні і Фінээс. </p><i> Ì paslaǔ narod u Sìlom, ì prynes′lì adtul′ kaǔčèg zapaveta Gospada Savaofa, Âkì sâdzìc′ na heruvìmah; a pry kaǔčègu zapaveta Božaga bylì ì dva syny Ìlìevyâ, Ofnì ì Fìnèès. </i>


text:
І калі прыбыў каўчэг запавета Гасподняга ў табар, увесь Ізраіль падняў такі вялікі крык, што зямля стагнала. </p><i> Ì kalì prybyǔ kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga ǔ tabar, uves′ Ìzraìl′ padnâǔ takì vâlìkì kryk, što zâmlâ stagnala. </i>


text:
<pb/>І пачулі Філістымляне шум крыкаў і сказалі: чаго такія моцныя крыкі ў табары Габрэяў? І даведаліся, што каўчэг Гасподні прыбыў у табар. </p><i> Ì pačulì Fìlìstymlâne šum krykaǔ ì skazalì: čago takìâ mocnyâ krykì ǔ tabary Gabrèâǔ? Ì davedalìsâ, što kaǔčèg Gaspodnì prybyǔ u tabar. </i>


text:
І спалохаліся Філістымляне, бо сказалі: Бог той прыйшоў да іх у табар. І сказалі: гора нам! бо ня бывала падобнага ні ўчора, ні заўчора; </p><i> Ì spalohalìsâ Fìlìstymlâne, bo skazalì: Bog toj pryjšoǔ da ìh u tabar. Ì skazalì: gora nam! bo nâ byvala padobnaga nì ǔčora, nì zaǔčora; </i>


text:
гора нам! хто выбавіць нас ад рукі гэтага магутнага Бога? гэта - Той Бог, Які пабіў Егіпцян усялякімі карамі ў пустыні; </p><i> gora nam! hto vybavìc′ nas ad rukì gètaga magutnaga Boga? gèta - Toj Bog, Âkì pabìǔ Egìpcân usâlâkìmì karamì ǔ pustynì; </i>


text:
умацуйцеся і будзьце мужныя, Філістымляне, каб вам ня быць у рабстве ў Габрэяў як яны ў вас у рабстве; будзьце мужныя і паваюйце іх. </p><i> umacujcesâ ì budz′ce mužnyâ, Fìlìstymlâne, kab vam nâ byc′ u rabstve ǔ Gabrèâǔ âk âny ǔ vas u rabstve; budz′ce mužnyâ ì pavaûjce ìh. </i>


text:
<pb/>І біліся Філістымляне, і пабітыя былі Ізраільцяне, і кожны пабег у намёт свой, і была параза вельмі вялікая, і загінула ў Ізраільцянаў трыццаць тысяч пешых. </p><i> Ì bìlìsâ Fìlìstymlâne, ì pabìtyâ bylì Ìzraìl′câne, ì kožny pabeg u namët svoj, ì byla paraza vel′mì vâlìkaâ, ì zagìnula ǔ Ìzraìl′cânaǔ tryccac′ tysâč pešyh. </i>


text:
І каўчэг Божы быў узяты, і два сыны Іліевыя, Офні і Фінээс, памерлі. </p><i> Ì kaǔčèg Božy byǔ uzâty, ì dva syny Ìlìevyâ, Ofnì ì Fìnèès, pamerlì. </i>


text:
І пабег адзін Веньямініцянін зь месца бітвы і прыйшоў у Сілом таго ж самага дня; вопратка на ім была падраная і пыл на галаве ў яго. </p><i> Ì pabeg adzìn Ven′âmìnìcânìn z′ mesca bìtvy ì pryjšoǔ u Sìlom tago ž samaga dnâ; vopratka na ìm byla padranaâ ì pyl na galave ǔ âgo. </i>


text:
Калі прыйшоў ён, Ілій сядзеў на сядзеньні пры дарозе каля варот і глядзеў, бо сэрца ягонае трымцела за каўчэг Божы. І калі чалавек той прыйшоў і абвясьціў у горадзе, дык моцна застагнаў увесь горад. </p><i> Kalì pryjšoǔ ën, Ìlìj sâdzeǔ na sâdzen′nì pry daroze kalâ varot ì glâdzeǔ, bo sèrca âgonae trymcela za kaǔčèg Božy. Ì kalì čalavek toj pryjšoǔ ì abvâs′cìǔ u goradze, dyk mocna zastagnaǔ uves′ gorad. </i>


text:
<pb/>І пачуў Ілій гукі ляманту і сказаў: чаго такі шум? І адразу падышоў чалавек той і абвясьціў Ілію. </p><i> Ì pačuǔ Ìlìj gukì lâmantu ì skazaǔ: čago takì šum? Ì adrazu padyšoǔ čalavek toj ì abvâs′cìǔ Ìlìû. </i>


text:
Ілію было тады дзевяноста восем гадоў; і вочы ў яго патухлі, і ён ня мог бачыць. </p><i> Ìlìû bylo tady dzevânosta vosem gadoǔ; ì vočy ǔ âgo patuhlì, ì ën nâ mog bačyc′. </i>


text:
<pb/>І сказаў той чалавек Ілію: я прыйшоў з табара, а сёньня бег я з поля бітвы. І сказаў Ілій: што адбылося, сыне мой? </p><i> Ì skazaǔ toj čalavek Ìlìû: â pryjšoǔ z tabara, a sën′nâ beg â z polâ bìtvy. Ì skazaǔ Ìlìj: što adbylosâ, syne moj? </i>


text:
І адказваў весьнік і сказаў: пабег Ізраіль перад Філістымлянамі, і параза вялікая адбылася ў народзе, і абодва сыны твае, Офні і Фінээс, памерлі, і каўчэг Божы ўзяты. </p><i> Ì adkazvaǔ ves′nìk ì skazaǔ: pabeg Ìzraìl′ perad Fìlìstymlânamì, ì paraza vâlìkaâ adbylasâ ǔ narodze, ì abodva syny tvae, Ofnì ì Fìnèès, pamerlì, ì kaǔčèg Božy ǔzâty. </i>


text:
<pb/>Калі спамянуў ён пра каўчэг Божы, Ілій упаў зь сядзеньня дагары каля варотаў, зламаў сабе хрыбет і памёр; бо ён быў стары і цяжкі. А быў ён судзьдзя Ізраіля сорак гадоў. </p><i> Kalì spamânuǔ ën pra kaǔčèg Božy, Ìlìj upaǔ z′ sâdzen′nâ dagary kalâ varotaǔ, zlamaǔ sabe hrybet ì pamër; bo ën byǔ stary ì câžkì. A byǔ ën sudz′dzâ Ìzraìlâ sorak gadoǔ. </i>


text:
<pb/>Нявестка ягоная, жонка Фінээсава, была цяжарная, і ўжо блізіліся роды. Калі пачула яна вестку пра ўзяцьце каўчэга Божага і пра сьмерць сьвёкра свайго і мужа свайго, дык упала на калені і нарадзіла, бо падступіліся да яе болі яе. </p><i> Nâvestka âgonaâ, žonka Fìnèèsava, byla câžarnaâ, ì ǔžo blìzìlìsâ rody. Kalì pačula âna vestku pra ǔzâc′ce kaǔčèga Božaga ì pra s′merc′ s′vëkra svajgo ì muža svajgo, dyk upala na kalenì ì naradzìla, bo padstupìlìsâ da âe bolì âe. </i>


text:
І калі памірала яна, дык жанчыны, якія стаялі каля яе, казалі ёй: ня бойся, ты нарадзіла сына. Але яна не адказвала і не зважала. </p><i> Ì kalì pamìrala âna, dyk žančyny, âkìâ staâlì kalâ âe, kazalì ëj: nâ bojsâ, ty naradzìla syna. Ale âna ne adkazvala ì ne zvažala. </i>


text:
<pb/>І назвала дзіця: Іхавод, сказаўшы: "адышла слава ад Ізраіля" - з узяцьцем каўчэга Божага і зь сьмерцю сьвёкра яе і мужа яе. </p><i> Ì nazvala dzìcâ: Ìhavod, skazaǔšy: "adyšla slava ad Ìzraìlâ" - z uzâc′cem kaǔčèga Božaga ì z′ s′mercû s′vëkra âe ì muža âe. </i>


text:
Яна сказала: адышла слава ад Ізраіля, бо ўзяты каўчэг Божы. </p><i> Âna skazala: adyšla slava ad Ìzraìlâ, bo ǔzâty kaǔčèg Božy. </i>


text:
<pb/>А Філістымляне ўзялі каўчэг Божы і прынесьлі яго з Авэн-Эзэра ў Азот. </p><i> A Fìlìstymlâne ǔzâlì kaǔčèg Božy ì prynes′lì âgo z Avèn-Èzèra ǔ Azot. </i>


text:
І ўзялі Філістымляне каўчэг Божы, і ўнесьлі яго ў храм Дагона, і паставілі яго каля Дагона. </p><i> Ì ǔzâlì Fìlìstymlâne kaǔčèg Božy, ì ǔnes′lì âgo ǔ hram Dagona, ì pastavìlì âgo kalâ Dagona. </i>


text:
І ўсталі Азацяне рана на другі дзень, і вось, Дагон ляжыць тварам сваім да зямлі перад каўчэгам Гасподнім. І ўзялі яны Дагона і зноў паставілі яго на сваё месца. </p><i> Ì ǔstalì Azacâne rana na drugì dzen′, ì vos′, Dagon lâžyc′ tvaram svaìm da zâmlì perad kaǔčègam Gaspodnìm. Ì ǔzâlì âny Dagona ì znoǔ pastavìlì âgo na svaë mesca. </i>


text:
І ўсталі яны раніцай на другі дзень, і вось, Дагон ляжыць ніцма на зямлі перад каўчэгам Гасподнім; галава Дагонава і абедзьве нагі яго і абедзьве рукі ягоныя адцятыя, кожная асобна, на парозе, засталося толькі тулава Дагонава. </p><i> Ì ǔstalì âny ranìcaj na drugì dzen′, ì vos′, Dagon lâžyc′ nìcma na zâmlì perad kaǔčègam Gaspodnìm; galava Dagonava ì abedz′ve nagì âgo ì abedz′ve rukì âgonyâ adcâtyâ, kožnaâ asobna, na paroze, zastalosâ tol′kì tulava Dagonava. </i>


text:
Таму жрацы Дагонавы і ўсе, хто прыходзіў у капішча Дагона ў Азот, ня ступаюць на парог Дагонаў да сёньня. </p><i> Tamu žracy Dagonavy ì ǔse, hto pryhodzìǔ u kapìšča Dagona ǔ Azot, nâ stupaûc′ na parog Dagonaǔ da sën′nâ. </i>


text:
<pb/>І ацяжэла рука Гасподняя над Азацянамі, і Ён пабіваў іх і пакараў іх пакутлівымі нарасьцямі, у Азоце і ў навакольлі яго. </p><i> Ì acâžèla ruka Gaspodnââ nad Azacânamì, ì Ën pabìvaǔ ìh ì pakaraǔ ìh pakutlìvymì naras′câmì, u Azoce ì ǔ navakol′lì âgo. </i>


text:
І ўгледзелі гэта Азацяне і сказалі: хай не застанецца каўчэг Бога Ізраілевага ў нас, бо цяжкая рука ў Яго і для нас і для Дагона, бога нашага. </p><i> Ì ǔgledzelì gèta Azacâne ì skazalì: haj ne zastanecca kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga ǔ nas, bo câžkaâ ruka ǔ Âgo ì dlâ nas ì dlâ Dagona, boga našaga. </i>


text:
<pb/>І паслалі, і сабралі да сябе ўсіх уладароў Філістымскіх, і сказалі: што нам рабіць з каўчэгам Бога Ізраілевага? І сказалі: няхай каўчэг Бога Ізраілевага пяройдзе ў Гэт. І адправілі каўчэг Бога Ізраілевага ў Гэт. </p><i> Ì paslalì, ì sabralì da sâbe ǔsìh uladaroǔ Fìlìstymskìh, ì skazalì: što nam rabìc′ z kaǔčègam Boga Ìzraìlevaga? Ì skazalì: nâhaj kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga pârojdze ǔ Gèt. Ì adpravìlì kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga ǔ Gèt. </i>


text:
<pb/>Пасьля таго, як адправілі яго, была рука Гасподняя на горадзе - жудасьць вельмі вялікая, і пабіў Гасподзь жыхароў горада ад малога да вялікага, і паказаліся на іх нарасьці. </p><i> Pas′lâ tago, âk adpravìlì âgo, byla ruka Gaspodnââ na goradze - žudas′c′ vel′mì vâlìkaâ, ì pabìǔ Gaspodz′ žyharoǔ gorada ad maloga da vâlìkaga, ì pakazalìsâ na ìh naras′cì. </i>


text:
І паслалі яны каўчэг Божы ў Аскалон. І калі прыйшоў каўчэг Божы ў Аскалон, заенчылі Аскаланіцяне, кажучы: прынесьлі да нас каўчэг Бога Ізраілевага, каб аддаць сьмерці нас і народ наш. </p><i> Ì paslalì âny kaǔčèg Božy ǔ Askalon. Ì kalì pryjšoǔ kaǔčèg Božy ǔ Askalon, zaenčylì Askalanìcâne, kažučy: prynes′lì da nas kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga, kab addac′ s′mercì nas ì narod naš. </i>


text:
І паслалі, і сабралі ўсіх уладароў Філістымскіх, і сказалі: вышліце каўчэг Бога Ізраілевага; няхай ён вернецца на сваё месца, каб ня ўсьмерціў ён нас і народ наш. Бо сьмяротная жудасьць была на ўсім горадзе: вельмі ацяжэла рука Божая на іх. </p><i> Ì paslalì, ì sabralì ǔsìh uladaroǔ Fìlìstymskìh, ì skazalì: vyšlìce kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga; nâhaj ën vernecca na svaë mesca, kab nâ ǔs′mercìǔ ën nas ì narod naš. Bo s′mârotnaâ žudas′c′ byla na ǔsìm goradze: vel′mì acâžèla ruka Božaâ na ìh. </i>


text:
І тыя, якія не памерлі, пакараныя былі нарасьцямі, так што енк горада падымаўся да нябёсаў. </p><i> Ì tyâ, âkìâ ne pamerlì, pakaranyâ bylì naras′câmì, tak što enk gorada padymaǔsâ da nâbësaǔ. </i>


text:
<pb/>І прабыў каўчэг Гасподні ў вобласьці Філістымскай сем месяцаў. </p><i> Ì prabyǔ kaǔčèg Gaspodnì ǔ voblas′cì Fìlìstymskaj sem mesâcaǔ. </i>


text:
І паклікалі Філістымляне жрацоў і празарліўцаў і сказалі: што нам рабіць з каўчэгам Гасподнім? навучэце нас, як нам адпусьціць яго ў месца ягонае. </p><i> Ì paklìkalì Fìlìstymlâne žracoǔ ì prazarlìǔcaǔ ì skazalì: što nam rabìc′ z kaǔčègam Gaspodnìm? navučèce nas, âk nam adpus′cìc′ âgo ǔ mesca âgonae. </i>


text:
<pb/>Тыя сказалі: калі вы хочаце адпусьціць каўчэг Бога Ізраілевага, дык не адпускайце яго ні з чым, а прынясеце яму ахвяру павіннасьці; тады ацаліцеся і ўведаеце, за што не адступае ад вас рука Ягоная. </p><i> Tyâ skazalì: kalì vy hočace adpus′cìc′ kaǔčèg Boga Ìzraìlevaga, dyk ne adpuskajce âgo nì z čym, a prynâsece âmu ahvâru pavìnnas′cì; tady acalìcesâ ì ǔvedaece, za što ne adstupae ad vas ruka Âgonaâ. </i>


text:
І сказалі яны: якую ахвяру павіннасьці мусім прынесьці мы Яму? Тыя сказалі: па ліку ўладароў Філістымскіх пяць нарасьцяў залатых і пяць мышэй залатых; бо кара адна на ўсіх вас і на ўладарах вашых; </p><i> Ì skazalì âny: âkuû ahvâru pavìnnas′cì musìm prynes′cì my Âmu? Tyâ skazalì: pa lìku ǔladaroǔ Fìlìstymskìh pâc′ naras′câǔ zalatyh ì pâc′ myšèj zalatyh; bo kara adna na ǔsìh vas ì na ǔladarah vašyh; </i>


text:
дык вось, зрабеце выявы нарасьцьяў вашых і выявы мышэй вашых, што спусташаюць зямлю, і ўзьнясеце славу Богу Ізраілеваму; магчыма, Ён паслабіць руку Сваю над вамі і над багамі вашымі і над зямлёю вашаю; </p><i> dyk vos′, zrabece vyâvy naras′c′âǔ vašyh ì vyâvy myšèj vašyh, što spustašaûc′ zâmlû, ì ǔz′nâsece slavu Bogu Ìzraìlevamu; magčyma, Ën paslabìc′ ruku Svaû nad vamì ì nad bagamì vašymì ì nad zâmlëû vašaû; </i>


text:
і навошта вам рабіць жорсткім сэрца ваша, як ажарсьцьвілі сэрца сваё Егіпцяне і фараон? вось, калі Гасподзь паказаў сілу Сваю над імі, дык яны адпусьцілі іх, і тыя пайшлі; </p><i> ì navošta vam rabìc′ žorstkìm sèrca vaša, âk ažars′c′vìlì sèrca svaë Egìpcâne ì faraon? vos′, kalì Gaspodz′ pakazaǔ sìlu Svaû nad ìmì, dyk âny adpus′cìlì ìh, ì tyâ pajšlì; </i>


text:
дык вось, вазьмеце, зрабеце адну калясьніцу новую і вазьмеце дзьве каровы-першацёлкі, на якіх ня было ярма, і запражэце кароў у калясьніцы, а цялят ад іх завядзеце ад іх дамоў; </p><i> dyk vos′, vaz′mece, zrabece adnu kalâs′nìcu novuû ì vaz′mece dz′ve karovy-peršacëlkì, na âkìh nâ bylo ârma, ì zapražèce karoǔ u kalâs′nìcy, a câlât ad ìh zavâdzece ad ìh damoǔ; </i>


text:
і вазьмеце каўчэг Гасподні і пастаўце яго на калясьніцу, а залатыя рэчы, якія прынесяце Яму ў ахвяру павіннасьці, пакладзеце ў скрынку збоку ад яго; і адпусьцеце яго, і хай пойдзе; </p><i> ì vaz′mece kaǔčèg Gaspodnì ì pastaǔce âgo na kalâs′nìcu, a zalatyâ rèčy, âkìâ prynesâce Âmu ǔ ahvâru pavìnnas′cì, pakladzece ǔ skrynku zboku ad âgo; ì adpus′cece âgo, ì haj pojdze; </i>


text:
і глядзеце, калі ён пойдзе да межаў сваіх, да Бэтсаміса, дык ён вялікае зло зрабіў нам; а калі не, дык мы будзем ведаць, што не ягоная рука пакарала нас, а зрабілася гэта з намі выпадкова. </p><i> ì glâdzece, kalì ën pojdze da mežaǔ svaìh, da Bètsamìsa, dyk ën vâlìkae zlo zrabìǔ nam; a kalì ne, dyk my budzem vedac′, što ne âgonaâ ruka pakarala nas, a zrabìlasâ gèta z namì vypadkova. </i>


text:
<pb/>І зрабілі яны так: і ўзялі дзьве каровы-першацёлкі і запрэглі іх у калясьніцу, а цялят іх затрымалі дома; </p><i> Ì zrabìlì âny tak: ì ǔzâlì dz′ve karovy-peršacëlkì ì zaprèglì ìh u kalâs′nìcu, a câlât ìh zatrymalì doma; </i>


text:
і паставілі каўчэг Госпада на калясьніцу і скрынку з залатымі мышамі і выявамі нарасьцяў. </p><i> ì pastavìlì kaǔčèg Gospada na kalâs′nìcu ì skrynku z zalatymì myšamì ì vyâvamì naras′câǔ. </i>


text:
І пайшлі каровы проста на дарогу да Бэтсаміса: адною дарогаю ішлі, ішлі і рыкалі, але ня ўхіляліся ні направа, ні налева; а ўладары Філістымскія ішлі сьледам за імі да межаў Бэтсаміса. </p><i> Ì pajšlì karovy prosta na darogu da Bètsamìsa: adnoû darogaû ìšlì, ìšlì ì rykalì, ale nâ ǔhìlâlìsâ nì naprava, nì naleva; a ǔladary Fìlìstymskìâ ìšlì s′ledam za ìmì da mežaǔ Bètsamìsa. </i>


text:
<pb/>Жыхары Бэтсаміса жалі тады пшаніцу ў даліне і, зірнуўшы, угледзелі каўчэг Гасподні, і ўзрадаваліся, што ўбачылі яго. </p><i> Žyhary Bètsamìsa žalì tady pšanìcu ǔ dalìne ì, zìrnuǔšy, ugledzelì kaǔčèg Gaspodnì, ì ǔzradavalìsâ, što ǔbačylì âgo. </i>


text:
А калясьніца прыйшла на поле Ісуса Бэтсамісяніна і спынілася там; і быў тут вялікі камень, і раскалолі калясьніцу на дровы, а кароў прынесьлі на цэласпаленьне Госпаду. </p><i> A kalâs′nìca pryjšla na pole Ìsusa Bètsamìsânìna ì spynìlasâ tam; ì byǔ tut vâlìkì kamen′, ì raskalolì kalâs′nìcu na drovy, a karoǔ prynes′lì na cèlaspalen′ne Gospadu. </i>


text:
Лявіты зьнялі каўчэг Госпада і скрынку, што была пры ім, у якой былі залатыя рэчы, і паставілі на вялікім тым камені; а жыхары Бэтсаміса прынесьлі таго дня цэласпаленьне і закалолі ахвяры Госпаду. </p><i> Lâvìty z′nâlì kaǔčèg Gospada ì skrynku, što byla pry ìm, u âkoj bylì zalatyâ rèčy, ì pastavìlì na vâlìkìm tym kamenì; a žyhary Bètsamìsa prynes′lì tago dnâ cèlaspalen′ne ì zakalolì ahvâry Gospadu. </i>


text:
І пяць уладароў Філістымскіх бачылі гэта і вярнуліся таго ж дня ў Акарон. </p><i> Ì pâc′ uladaroǔ Fìlìstymskìh bačylì gèta ì vârnulìsâ tago ž dnâ ǔ Akaron. </i>


text:
<pb/>Залатыя гэтыя нарасьці, якія прынесьлі Філістымляне ў ахвяру павіннасьці Госпаду, былі: адна за Азот, адна за Газу, адна за Аскалон, адна за Гэт, адна за Акарон; </p><i> Zalatyâ gètyâ naras′cì, âkìâ prynes′lì Fìlìstymlâne ǔ ahvâru pavìnnas′cì Gospadu, bylì: adna za Azot, adna za Gazu, adna za Askalon, adna za Gèt, adna za Akaron; </i>


text:
а залатыя мышы былі па колькасьці гарадоў Філістымскіх - пяці валадароў, ад гарадоў умацаваных і да адкрытых сёлаў, да вялікага каменя, на якім паставілі каўчэг Госпада, і які да сёньня на полі Ісуса Бэтсамісяніна. </p><i> a zalatyâ myšy bylì pa kol′kas′cì garadoǔ Fìlìstymskìh - pâcì valadaroǔ, ad garadoǔ umacavanyh ì da adkrytyh sëlaǔ, da vâlìkaga kamenâ, na âkìm pastavìlì kaǔčèg Gospada, ì âkì da sën′nâ na polì Ìsusa Bètsamìsânìna. </i>


text:
<pb/>І пакараў Ён жыхароў Бэтсаміса за тое, што яны заглядвалі ў каўчэг Госпада, і забіў з народу пяцьдзесят тысяч семдзесят чалавек. І заенчыў народ, бо пакараў Гасподзь народ караю вялікаю. </p><i> Ì pakaraǔ Ën žyharoǔ Bètsamìsa za toe, što âny zaglâdvalì ǔ kaǔčèg Gospada, ì zabìǔ z narodu pâc′dzesât tysâč semdzesât čalavek. Ì zaenčyǔ narod, bo pakaraǔ Gaspodz′ narod karaû vâlìkaû. </i>


text:
І сказалі жыхары Бэтсаміса: хто можа стаяць прад Госпадам, Гэтым Сьвятым Богам? і да каго Ён пойдзе ад нас? </p><i> Ì skazalì žyhary Bètsamìsa: hto moža staâc′ prad Gospadam, Gètym S′vâtym Bogam? ì da kago Ën pojdze ad nas? </i>


text:
<pb/>І паслалі паслоў да жыхароў Кірыятыярыма сказаць: Філістымляне вярнулі каўчэг Госпада; прыйдзеце, вазьмеце яго сабе. </p><i> Ì paslalì pasloǔ da žyharoǔ Kìryâtyâryma skazac′: Fìlìstymlâne vârnulì kaǔčèg Gospada; pryjdzece, vaz′mece âgo sabe. </i>


text:
І прыйшлі жыхары Кірыятыярыма, і ўзялі каўчэг Госпада, і прынесьлі яго ў дом Амінадаваў, на пагорак, а Элеазара, сына ягонага, асьвяцілі, каб ён захоўваў каўчэг Госпада. </p><i> Ì pryjšlì žyhary Kìryâtyâryma, ì ǔzâlì kaǔčèg Gospada, ì prynes′lì âgo ǔ dom Amìnadavaǔ, na pagorak, a Èleazara, syna âgonaga, as′vâcìlì, kab ën zahoǔvaǔ kaǔčèg Gospada. </i>


text:
З таго дня, як застаўся каўчэг у Кірыятыярыме, прайшло шмат часу, гадоў дваццаць. І вярнуўся ўвесь дом Ізраілеў да Госпада. </p><i> Z tago dnâ, âk zastaǔsâ kaǔčèg u Kìryâtyâryme, prajšlo šmat času, gadoǔ dvaccac′. Ì vârnuǔsâ ǔves′ dom Ìzraìleǔ da Gospada. </i>


text:
І сказаў Самуіл усяму дому Ізраіля, кажучы: калі вы ўсім сэрцам сваім вяртаецеся да Госпада, дык выдаліце са свайго асяродзьдзя багоў іншаземных і Астартаў і расхінеце сэрца ваша да Госпада і служэце Яму аднаму, і Ён выратуе вас ад рукі Філістымлянаў. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl usâmu domu Ìzraìlâ, kažučy: kalì vy ǔsìm sèrcam svaìm vârtaecesâ da Gospada, dyk vydalìce sa svajgo asârodz′dzâ bagoǔ ìnšazemnyh ì Astartaǔ ì rashìnece sèrca vaša da Gospada ì služèce Âmu adnamu, ì Ën vyratue vas ad rukì Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І выдалілі сыны Ізраілевыя Ваалаў і Астартаў і пачалі служыць аднаму Госпаду. </p><i> Ì vydalìlì syny Ìzraìlevyâ Vaalaǔ ì Astartaǔ ì pačalì služyc′ adnamu Gospadu. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл: зьбярэце ўсіх Ізраільцянаў у Масіфу, і я памалюся за вас Госпаду. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl: z′bârèce ǔsìh Ìzraìl′cânaǔ u Masìfu, ì â pamalûsâ za vas Gospadu. </i>


text:
І сабраліся ў Масіфу, і чэрпалі ваду, і вылівалі прад Госпадам, і пасьціліся ў той дзень, кажучы: зграшылі мы прад Госпадам. І судзіў Самуіл сыноў Ізраілевых у Масіфе. </p><i> Ì sabralìsâ ǔ Masìfu, ì čèrpalì vadu, ì vylìvalì prad Gospadam, ì pas′cìlìsâ ǔ toj dzen′, kažučy: zgrašylì my prad Gospadam. Ì sudzìǔ Samuìl synoǔ Ìzraìlevyh u Masìfe. </i>


text:
<pb/>Калі пачулі Філістымляне, што сабраліся сыны Ізраілевыя ў Масіфу, тады пайшлі валадары Філістымскія на Ізраіля. Ізраільцяне, дачуўшыся, спалохаліся Філістымлянаў. </p><i> Kalì pačulì Fìlìstymlâne, što sabralìsâ syny Ìzraìlevyâ ǔ Masìfu, tady pajšlì valadary Fìlìstymskìâ na Ìzraìlâ. Ìzraìl′câne, dačuǔšysâ, spalohalìsâ Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І сказалі сыны Ізраілевыя Самуілу: не пераставай заклікаць за нас Госпада Бога нашага, каб Ён выратаваў нас ад рукі Філістымлянаў. </p><i> Ì skazalì syny Ìzraìlevyâ Samuìlu: ne perastavaj zaklìkac′ za nas Gospada Boga našaga, kab Ën vyratavaǔ nas ad rukì Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І ўзяў Самуіл адно ягня ад саскоў і прынёс яго на цэласпаленьне Госпаду, і заклікаў Самуіл Госпада да Ізраіля, і пачуў яго Гасподзь. </p><i> Ì ǔzâǔ Samuìl adno âgnâ ad saskoǔ ì prynës âgo na cèlaspalen′ne Gospadu, ì zaklìkaǔ Samuìl Gospada da Ìzraìlâ, ì pačuǔ âgo Gaspodz′. </i>


text:
<pb/>І калі Самуіл прыносіў цэласпаленьне, Філістымляне прыйшлі ваяваць зь Ізраілем. Але Гасподзь загрымеў у той дзень моцным громам над Філістымлянамі і навёў на іх жах, і яны былі пакараныя перад Ізраілем. </p><i> Ì kalì Samuìl prynosìǔ cèlaspalen′ne, Fìlìstymlâne pryjšlì vaâvac′ z′ Ìzraìlem. Ale Gaspodz′ zagrymeǔ u toj dzen′ mocnym gromam nad Fìlìstymlânamì ì navëǔ na ìh žah, ì âny bylì pakaranyâ perad Ìzraìlem. </i>


text:
І выступілі Ізраільцяне з Масіфы, і перасьледавалі Філістымлянаў, і білі іх да месца пад Вэтхорам. </p><i> Ì vystupìlì Ìzraìl′câne z Masìfy, ì peras′ledavalì Fìlìstymlânaǔ, ì bìlì ìh da mesca pad Vèthoram. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Самуіл адзін камень, і паставіў паміж Масіфаю і Сэнам і назваў яго Авэн-Эзэр, сказаўшы: да гэтага месца дапамог нам Гасподзь. </p><i> Ì ǔzâǔ Samuìl adzìn kamen′, ì pastavìǔ pamìž Masìfaû ì Sènam ì nazvaǔ âgo Avèn-Èzèr, skazaǔšy: da gètaga mesca dapamog nam Gaspodz′. </i>


text:
Так упакораны былі Філістымляне і перасталі хадзіць у межы Ізраілевыя; і была рука Гасподняя на Філістымлянах ва ўсе дні Самуіла. </p><i> Tak upakorany bylì Fìlìstymlâne ì perastalì hadzìc′ u mežy Ìzraìlevyâ; ì byla ruka Gaspodnââ na Fìlìstymlânah va ǔse dnì Samuìla. </i>


text:
<pb/>І вернуты былі Ізраілю гарады, якія ўзялі Філістымляне ў Ізраіля, ад Акарона і да Гэта, і межы іх вызваліў Ізраіль з рук Філістымлянаў, і быў мір паміж Ізраілем і Амарэямі. </p><i> Ì vernuty bylì Ìzraìlû garady, âkìâ ǔzâlì Fìlìstymlâne ǔ Ìzraìlâ, ad Akarona ì da Gèta, ì mežy ìh vyzvalìǔ Ìzraìl′ z ruk Fìlìstymlânaǔ, ì byǔ mìr pamìž Ìzraìlem ì Amarèâmì. </i>


text:
І быў Самуіл судзьдзёю Ізраіля ва ўсе дні жыцьця свайго: </p><i> Ì byǔ Samuìl sudz′dzëû Ìzraìlâ va ǔse dnì žyc′câ svajgo: </i>


text:
год у год ён хадзіў і абыходзіў Вэтыль і Галгал і Масіфу і судзіў Ізраіля ва ўсіх гэтых мясьцінах; </p><i> god u god ën hadzìǔ ì abyhodzìǔ Vètyl′ ì Galgal ì Masìfu ì sudzìǔ Ìzraìlâ va ǔsìh gètyh mâs′cìnah; </i>


text:
потым вяртаўся ў Раму, бо там быў дом ягоны, і там судзіў ён Ізраіля, і пабудаваў там ахвярнік Госпаду. </p><i> potym vârtaǔsâ ǔ Ramu, bo tam byǔ dom âgony, ì tam sudzìǔ ën Ìzraìlâ, ì pabudavaǔ tam ahvârnìk Gospadu. </i>


text:
<pb/>А калі састарыўся Самуіл, дык паставіў сыноў сваіх судзьдзямі над Ізраілем. </p><i> A kalì sastaryǔsâ Samuìl, dyk pastavìǔ synoǔ svaìh sudz′dzâmì nad Ìzraìlem. </i>


text:
Імя старэйшага сына ягонага Ёіль, а імя другога сына ягонага Авія; яны былі судзьдзямі ў Вірсавіі. </p><i> Ìmâ starèjšaga syna âgonaga Ëìl′, a ìmâ drugoga syna âgonaga Avìâ; âny bylì sudz′dzâmì ǔ Vìrsavìì. </i>


text:
Але сыны яго не хадзілі шляхамі ягонымі, а ўхіляліся ў карысьлівасьць і бралі дарункі і судзілі несправядліва. </p><i> Ale syny âgo ne hadzìlì šlâhamì âgonymì, a ǔhìlâlìsâ ǔ karys′lìvas′c′ ì bralì darunkì ì sudzìlì nespravâdlìva. </i>


text:
<pb/>І сабраліся ўсе старэйшыны Ізраіля, і прыйшлі да Самуіла ў Раму, </p><i> Ì sabralìsâ ǔse starèjšyny Ìzraìlâ, ì pryjšlì da Samuìla ǔ Ramu, </i>


text:
і сказалі яму: вось, ты састарыўся, а сыны твае ня ходзяць шляхамі тваімі; дык вось пастаў над намі цара, каб ён судзіў нас, як у іншых народаў. </p><i> ì skazalì âmu: vos′, ty sastaryǔsâ, a syny tvae nâ hodzâc′ šlâhamì tvaìmì; dyk vos′ pastaǔ nad namì cara, kab ën sudzìǔ nas, âk u ìnšyh narodaǔ. </i>


text:
<pb/>І не спадабалася слова гэтае Самуілу, калі яны сказалі: дай нам цара, каб ён судзіў нас. І маліўся Самуіл Госпаду. </p><i> Ì ne spadabalasâ slova gètae Samuìlu, kalì âny skazalì: daj nam cara, kab ën sudzìǔ nas. Ì malìǔsâ Samuìl Gospadu. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Самуілу: паслухай голасу народу ва ўсім, што яны кажуць табе; бо не цябе яны адхілілі, а адхілілі Мяне, каб Я не валадарыў над вамі; </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Samuìlu: pasluhaj golasu narodu va ǔsìm, što âny kažuc′ tabe; bo ne câbe âny adhìlìlì, a adhìlìlì Mâne, kab Â ne valadaryǔ nad vamì; </i>


text:
як яны рабілі з таго дня, калі Я вывеў іх зь Егіпта, і да гэтага дня, пакідалі Мяне і служылі іншым багам, так робяць яны з табою; </p><i> âk âny rabìlì z tago dnâ, kalì Â vyveǔ ìh z′ Egìpta, ì da gètaga dnâ, pakìdalì Mâne ì služylì ìnšym bagam, tak robâc′ âny z taboû; </i>


text:
дык вось паслухай голасу іхняга; толькі абвясьці ім і пакажы ім правы цара, які будзе валадарыць над імі. </p><i> dyk vos′ pasluhaj golasu ìhnâga; tol′kì abvâs′cì ìm ì pakažy ìm pravy cara, âkì budze valadaryc′ nad ìmì. </i>


text:
<pb/>І пераказаў Самуіл усе словы Госпада народу, што прасіў у яго цара, </p><i> Ì perakazaǔ Samuìl use slovy Gospada narodu, što prasìǔ u âgo cara, </i>


text:
і сказаў: вось якія будуць правы ў цара, які будзе валадарыць над вамі: сыноў вашых ён возьме і прыставіць іх да калясьніц сваіх і зробіць верхаўцамі сваімі, і будуць яны бегаць перад калясьніцамі ягонымі; </p><i> ì skazaǔ: vos′ âkìâ buduc′ pravy ǔ cara, âkì budze valadaryc′ nad vamì: synoǔ vašyh ën voz′me ì prystavìc′ ìh da kalâs′nìc svaìh ì zrobìc′ verhaǔcamì svaìmì, ì buduc′ âny begac′ perad kalâs′nìcamì âgonymì; </i>


text:
і паставіць іх у сябе тысячнікамі і пяцідзясяцкімі, каб яны ўраблялі палеткі ягоныя і чакалі хлеба ад яго і рабілі яму воінскую зброю і калясьнічныя прылады ягоныя; </p><i> ì pastavìc′ ìh u sâbe tysâčnìkamì ì pâcìdzâsâckìmì, kab âny ǔrablâlì paletkì âgonyâ ì čakalì hleba ad âgo ì rabìlì âmu voìnskuû zbroû ì kalâs′nìčnyâ prylady âgonyâ; </i>


text:
і дочак вашых возьме, каб яны складвалі масьці, гатавалі ежу і пяклі хлеб; </p><i> ì dočak vašyh voz′me, kab âny skladvalì mas′cì, gatavalì ežu ì pâklì hleb; </i>


text:
і палі вашыя і вінаградныя і аліўкавыя сады вашыя лепшыя возьме і аддасьць слугам сваім; </p><i> ì palì vašyâ ì vìnagradnyâ ì alìǔkavyâ sady vašyâ lepšyâ voz′me ì addas′c′ slugam svaìm; </i>


text:
і з пасеваў вашых і зь вінаградных садоў вашых возьме дзясятую частку і аддасьць еўнухам сваім і слугам сваім; </p><i> ì z pasevaǔ vašyh ì z′ vìnagradnyh sadoǔ vašyh voz′me dzâsâtuû častku ì addas′c′ eǔnuham svaìm ì slugam svaìm; </i>


text:
і рабоў вашых і рабынь вашых, і юнакоў вашых найлепшых і аслоў вашых возьме і ўжыве на свае патрэбы; </p><i> ì raboǔ vašyh ì rabyn′ vašyh, ì ûnakoǔ vašyh najlepšyh ì asloǔ vašyh voz′me ì ǔžyve na svae patrèby; </i>


text:
з дробнага быдла вашага возьме дзясятую частку, і самі вы будзеце яму рабамі; </p><i> z drobnaga bydla vašaga voz′me dzâsâtuû častku, ì samì vy budzece âmu rabamì; </i>


text:
і застогнеце тады ад цара вашага, якога вы выбралі сабе, і ня будзе Гасподзь адказваць вам тады. </p><i> ì zastognece tady ad cara vašaga, âkoga vy vybralì sabe, ì nâ budze Gaspodz′ adkazvac′ vam tady. </i>


text:
<pb/>Але народ не згадзіўся паслухацца голасу Самуіла і сказаў: не, хай цар будзе над намі, </p><i> Ale narod ne zgadzìǔsâ pasluhacca golasu Samuìla ì skazaǔ: ne, haj car budze nad namì, </i>


text:
і мы будзем як іншыя народы: будзе судзіць нас цар наш, і хадзіць перад намі, і весьці войны нашыя. </p><i> ì my budzem âk ìnšyâ narody: budze sudzìc′ nas car naš, ì hadzìc′ perad namì, ì ves′cì vojny našyâ. </i>


text:
<pb/>І выслухаў Самуіл усе словы народу і пераказаў іх у вушы Госпаду. </p><i> Ì vysluhaǔ Samuìl use slovy narodu ì perakazaǔ ìh u vušy Gospadu. </i>


text:
І сказаў Гасподзь Самуілу: паслухай голасу іхняга і пастаў ім цара. І сказаў Самуіл Ізраільцянам: ідзеце кожны ў свой горад. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Samuìlu: pasluhaj golasu ìhnâga ì pastaǔ ìm cara. Ì skazaǔ Samuìl Ìzraìl′cânam: ìdzece kožny ǔ svoj gorad. </i>


text:
<pb/>Быў нехта з сыноў Веньяміна, звалі яго Кіс, сын Авііла, сына Цэрона, сына Бэхарата, сына Афія, сына нейкага Веньямініцяніна, чалавек знакаміты. </p><i> Byǔ nehta z synoǔ Ven′âmìna, zvalì âgo Kìs, syn Avììla, syna Cèrona, syna Bèharata, syna Afìâ, syna nejkaga Ven′âmìnìcânìna, čalavek znakamìty. </i>


text:
У яго быў сын, звалі яго Саўл, малады і прыгожы; і ня было нікога зь Ізраільцянаў прыгажэйшага за яго; ён ад плячэй сваіх быў вышэйшы за ўвесь народ. </p><i> U âgo byǔ syn, zvalì âgo Saǔl, malady ì prygožy; ì nâ bylo nìkoga z′ Ìzraìl′cânaǔ prygažèjšaga za âgo; ën ad plâčèj svaìh byǔ vyšèjšy za ǔves′ narod. </i>


text:
<pb/>І прапалі асьліцы ў Кіса, бацькі Саўлавага, і сказаў Кіс Саўлу, сыну свайму: вазьмі з сабою аднаго са слугаў і ўстань, ідзі, пашукай асьліц. </p><i> Ì prapalì as′lìcy ǔ Kìsa, bac′kì Saǔlavaga, ì skazaǔ Kìs Saǔlu, synu svajmu: vaz′mì z saboû adnago sa slugaǔ ì ǔstan′, ìdzì, pašukaj as′lìc. </i>


text:
І прайшоў ён зямлю Яфрэмавую і прыйшоў у зямлю Шалішу, але не знайшлі; і прайшлі зямлю Шаалім, і там іх няма; і прайшоў ён зямлю Веньямінавую, і не знайшлі. </p><i> Ì prajšoǔ ën zâmlû Âfrèmavuû ì pryjšoǔ u zâmlû Šalìšu, ale ne znajšlì; ì prajšlì zâmlû Šaalìm, ì tam ìh nâma; ì prajšoǔ ën zâmlû Ven′âmìnavuû, ì ne znajšlì. </i>


text:
<pb/>Калі яны прыйшлі ў зямлю Цуф, Саўл сказаў слузе свайму, які быў зь ім: хадзем назад, каб бацька мой, пакінуўшы асьліц, не пачаў непакоіцца за нас. </p><i> Kalì âny pryjšlì ǔ zâmlû Cuf, Saǔl skazaǔ sluze svajmu, âkì byǔ z′ ìm: hadzem nazad, kab bac′ka moj, pakìnuǔšy as′lìc, ne pačaǔ nepakoìcca za nas. </i>


text:
Але слуга сказаў яму: вось у гэтым горадзе ёсьць чалавек Божы, чалавек паважаны; усё, што ён скажа, збываецца; сходзім цяпер туды; можа, ён пакажа нам дарогу нашую, па якой нам ісьці. </p><i> Ale sluga skazaǔ âmu: vos′ u gètym goradze ës′c′ čalavek Božy, čalavek pavažany; usë, što ën skaža, zbyvaecca; shodzìm câper tudy; moža, ën pakaža nam darogu našuû, pa âkoj nam ìs′cì. </i>


text:
І сказаў Саўл слузе свайму: вось мы пойдзем, а што мы прынясем таму чалавеку? бо хлеба не засталося ў торбах нашых, і дарунка няма, каб паднесьці чалавеку Божаму; што ў нас? </p><i> Ì skazaǔ Saǔl sluze svajmu: vos′ my pojdzem, a što my prynâsem tamu čalaveku? bo hleba ne zastalosâ ǔ torbah našyh, ì darunka nâma, kab padnes′cì čalaveku Božamu; što ǔ nas? </i>


text:
І зноў адказваў слуга Саўлу і сказаў: вось у руцэ маёй чвэрць сікля срэбра; я аддам чалавеку Божаму, і ён пакажа нам дарогу нашую. </p><i> Ì znoǔ adkazvaǔ sluga Saǔlu ì skazaǔ: vos′ u rucè maëj čvèrc′ sìklâ srèbra; â addam čalaveku Božamu, ì ën pakaža nam darogu našuû. </i>


text:
Раней у Ізраіля, калі хто-небудзь ішоў пытацца Бога, казалі так: хадзем да празарліўца. Бо той, каго называюць сёньня прарокам, раней называўся празарліўцам. </p><i> Ranej u Ìzraìlâ, kalì hto-nebudz′ ìšoǔ pytacca Boga, kazalì tak: hadzem da prazarlìǔca. Bo toj, kago nazyvaûc′ sën′nâ prarokam, ranej nazyvaǔsâ prazarlìǔcam. </i>


text:
І сказаў Саўл слузе свайму: добра ты кажаш; пойдзем. І пайшлі ў горад, дзе чалавек Божы. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl sluze svajmu: dobra ty kažaš; pojdzem. Ì pajšlì ǔ gorad, dze čalavek Božy. </i>


text:
<pb/>Калі яны падымаліся ўгору ў горад, дык спаткалі дзяўчат, якія выйшлі чэрпаць ваду, і сказалі ім: ці ёсьць тут празарлівец? </p><i> Kalì âny padymalìsâ ǔgoru ǔ gorad, dyk spatkalì dzâǔčat, âkìâ vyjšlì čèrpac′ vadu, ì skazalì ìm: cì ës′c′ tut prazarlìvec? </i>


text:
Тыя адказвалі ім і сказалі: ёсьць; вось ён, паперадзе цябе; толькі пасьпяшайся, бо ён сёньня прыйшоў у горад, бо сёньня ў народа ахвярапрынашэньне на вышыні; </p><i> Tyâ adkazvalì ìm ì skazalì: ës′c′; vos′ ën, paperadze câbe; tol′kì pas′pâšajsâ, bo ën sën′nâ pryjšoǔ u gorad, bo sën′nâ ǔ naroda ahvâraprynašèn′ne na vyšynì; </i>


text:
калі прыйдзеце ў горад, застанеце яго, пакуль ён яшчэ не пайшоў на тую вышыню, на абед; бо народ не пачне есьці, пакуль ён ня прыйдзе; бо ён дабраславіць ахвяру, і пасьля таго пачнуць есьці кліканыя; дык вось, ідзеце, цяпер яшчэ застанеце яго. </p><i> kalì pryjdzece ǔ gorad, zastanece âgo, pakul′ ën âščè ne pajšoǔ na tuû vyšynû, na abed; bo narod ne pačne es′cì, pakul′ ën nâ pryjdze; bo ën dabraslavìc′ ahvâru, ì pas′lâ tago pačnuc′ es′cì klìkanyâ; dyk vos′, ìdzece, câper âščè zastanece âgo. </i>


text:
<pb/>І пайшлі яны ў горад. Калі ж увайшлі ў сярэдзіну горада, дык вось і Самуіл выходзіць насустрач ім, каб ісьці на вышыню. </p><i> Ì pajšlì âny ǔ gorad. Kalì ž uvajšlì ǔ sârèdzìnu gorada, dyk vos′ ì Samuìl vyhodzìc′ nasustrač ìm, kab ìs′cì na vyšynû. </i>


text:
А Гасподзь адкрыў Самуілу за дзень да прыходу Саўлавага і сказаў: </p><i> A Gaspodz′ adkryǔ Samuìlu za dzen′ da pryhodu Saǔlavaga ì skazaǔ: </i>


text:
заўтра гэтым часам Я прыйшлю да цябе чалавека зь зямлі Веньямінавай, і ты памаж яго ў кіраўніка народу Майму Ізраілю, і ён уратуе народ Мой ад рукі Філістымлянаў; бо Я ўважыў народу Майму, бо енк ягоны дайшоў да Мяне. </p><i> zaǔtra gètym časam Â pryjšlû da câbe čalaveka z′ zâmlì Ven′âmìnavaj, ì ty pamaž âgo ǔ kìraǔnìka narodu Majmu Ìzraìlû, ì ën uratue narod Moj ad rukì Fìlìstymlânaǔ; bo Â ǔvažyǔ narodu Majmu, bo enk âgony dajšoǔ da Mâne. </i>


text:
<pb/>Калі Самуіл убачыў Саўла, дык Гасподзь сказаў яму: вось чалавек, пра якога Я казаў табе; ён будзе кіраваць народам Маім. </p><i> Kalì Samuìl ubačyǔ Saǔla, dyk Gaspodz′ skazaǔ âmu: vos′ čalavek, pra âkoga Â kazaǔ tabe; ën budze kìravac′ narodam Maìm. </i>


text:
І пайшоў Саўл да Самуіла ў браме і спытаўся ў яго: скажы мне, дзе дом празарліўца? </p><i> Ì pajšoǔ Saǔl da Samuìla ǔ brame ì spytaǔsâ ǔ âgo: skažy mne, dze dom prazarlìǔca? </i>


text:
<pb/>І адказваў Самуіл Саўлу і сказаў: я празарлівец, ідзі паперадзе мяне на вышыню; і вы будзеце абедаць са мною сёньня, і адпушчу цябе раніцай, і ўсё, што ў цябе на сэрцы, скажу табе; </p><i> Ì adkazvaǔ Samuìl Saǔlu ì skazaǔ: â prazarlìvec, ìdzì paperadze mâne na vyšynû; ì vy budzece abedac′ sa mnoû sën′nâ, ì adpušču câbe ranìcaj, ì ǔsë, što ǔ câbe na sèrcy, skažu tabe; </i>


text:
а пра асьліц, якія ў цябе прапалі ўжо тры дні, ня турбуйся, яны знайшліся. І каму ўсё прывабнае ў Ізраілі? Ці ж не табе і ўсяму дому бацькі твайго? </p><i> a pra as′lìc, âkìâ ǔ câbe prapalì ǔžo try dnì, nâ turbujsâ, âny znajšlìsâ. Ì kamu ǔsë pryvabnae ǔ Ìzraìlì? Cì ž ne tabe ì ǔsâmu domu bac′kì tvajgo? </i>


text:
<pb/>І адказваў Саўл і сказаў: ці ж ня сын я Веньяміна, аднаго з малодшых пакаленьняў Ізраілевых? і племя маё ці ж ня меншае сярод плямёнаў Веньямінавых? Навошта ж ты кажаш мне гэта? </p><i> Ì adkazvaǔ Saǔl ì skazaǔ: cì ž nâ syn â Ven′âmìna, adnago z malodšyh pakalen′nâǔ Ìzraìlevyh? ì plemâ maë cì ž nâ menšae sârod plâmënaǔ Ven′âmìnavyh? Navošta ž ty kažaš mne gèta? </i>


text:
<pb/>І ўзяў Самуіл Саўла і слугу ягонага, і ўвёў іх у пакой, і даў ім першае месца сярод запрошаных, якіх было каля трыццаці чалавек. </p><i> Ì ǔzâǔ Samuìl Saǔla ì slugu âgonaga, ì ǔvëǔ ìh u pakoj, ì daǔ ìm peršae mesca sârod zaprošanyh, âkìh bylo kalâ tryccacì čalavek. </i>


text:
І сказаў Самуіл кухару: падай тую частку, якую я даў табе і пра якую я сказаў табе: адкладзі яе ў сябе. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl kuharu: padaj tuû častku, âkuû â daǔ tabe ì pra âkuû â skazaǔ tabe: adkladzì âe ǔ sâbe. </i>


text:
<pb/>І ўзяў кухар лапатку і што было пры ёй і паклаў перад Саўлам. І сказаў Самуіл: вось гэта пакінута, пакладзі перад сабою і еж, бо на гэты час ашчаджана гэта табе, калі я склікаў народ. І абедаў Саўл з Самуілам у той дзень. </p><i> Ì ǔzâǔ kuhar lapatku ì što bylo pry ëj ì paklaǔ perad Saǔlam. Ì skazaǔ Samuìl: vos′ gèta pakìnuta, pakladzì perad saboû ì ež, bo na gèty čas aščadžana gèta tabe, kalì â sklìkaǔ narod. Ì abedaǔ Saǔl z Samuìlam u toj dzen′. </i>


text:
<pb/>І сышлі яны з вышыні ў горад, і Самуіл гутарыў з Саўлам на даху. </p><i> Ì syšlì âny z vyšynì ǔ gorad, ì Samuìl gutaryǔ z Saǔlam na dahu. </i>


text:
Раніцай усталі яны так: калі ўзышла зара, Самуіл паклікаў Саўла на даху і сказаў: устань, я правяду цябе. І ўстаў Саўл, і выйшлі абодва яны з дома, ён і Самуіл. </p><i> Ranìcaj ustalì âny tak: kalì ǔzyšla zara, Samuìl paklìkaǔ Saǔla na dahu ì skazaǔ: ustan′, â pravâdu câbe. Ì ǔstaǔ Saǔl, ì vyjšlì abodva âny z doma, ën ì Samuìl. </i>


text:
Калі падыходзілі яны ў канец горада, Самуіл сказаў Саўлу: скажы слузе, каб ён пайшоў наперад нас, - і той пайшоў наперад; - а ты спыніся цяпер, і я адкрыю табе, што сказаў Бог. </p><i> Kalì padyhodzìlì âny ǔ kanec gorada, Samuìl skazaǔ Saǔlu: skažy sluze, kab ën pajšoǔ naperad nas, - ì toj pajšoǔ naperad; - a ty spynìsâ câper, ì â adkryû tabe, što skazaǔ Bog. </i>


text:
<pb/>І ўзяў Самуіл посуд з алеем і выліў на галаву ягоную, і пацалаваў яго і сказаў: вось, Гасподзь памазвае цябе на кіраўніка спадчыны Сваёй: </p><i> Ì ǔzâǔ Samuìl posud z aleem ì vylìǔ na galavu âgonuû, ì pacalavaǔ âgo ì skazaǔ: vos′, Gaspodz′ pamazvae câbe na kìraǔnìka spadčyny Svaëj: </i>


text:
калі ты цяпер пойдзеш ад мяне, дык сустрэнеш двух чалавек паблізу магілы Рахілі, на межах Веньямінавых, у Цэлцаху, і яны скажуць табе: знайшліся асьліцы, якіх ты хадзіў шукаць, і вось бацька твой, забыўшы пра асьліц, непакоіцца за вас, кажучы: што з сынам маім? </p><i> kalì ty câper pojdzeš ad mâne, dyk sustrèneš dvuh čalavek pablìzu magìly Rahìlì, na mežah Ven′âmìnavyh, u Cèlcahu, ì âny skažuc′ tabe: znajšlìsâ as′lìcy, âkìh ty hadzìǔ šukac′, ì vos′ bac′ka tvoj, zabyǔšy pra as′lìc, nepakoìcca za vas, kažučy: što z synam maìm? </i>


text:
<pb/>і пойдзеш адтуль далей і прыйдзеш да дубровы Фаворскай, і сустрэнуць цябе там тры чалавекі, што ісьцімуць да Бога ў Вэтыль: адзін нясе тры казьляняткі, другі нясе тры хлябы, а трэці нясе мех зь віном; </p><i> ì pojdzeš adtul′ dalej ì pryjdzeš da dubrovy Favorskaj, ì sustrènuc′ câbe tam try čalavekì, što ìs′cìmuc′ da Boga ǔ Vètyl′: adzìn nâse try kaz′lânâtkì, drugì nâse try hlâby, a trècì nâse meh z′ vìnom; </i>


text:
і будуць яны цябе вітаць і дадуць табе два хлябы, і ты возьмеш з рук іхніх. </p><i> ì buduc′ âny câbe vìtac′ ì daduc′ tabe dva hlâby, ì ty voz′meš z ruk ìhnìh. </i>


text:
Пасьля таго ты прыйдзеш на пагорак Божы, дзе ахоўны атрад Філістымскі; і калі ўвойдзеш там у горад, сустрэнеш гурт прарокаў, што сыходзіцьмуць з вышыні, і перад імі псалтыр і тымпан, і жалейка і гусьлі, і яны прарочаць; </p><i> Pas′lâ tago ty pryjdzeš na pagorak Božy, dze ahoǔny atrad Fìlìstymskì; ì kalì ǔvojdzeš tam u gorad, sustrèneš gurt prarokaǔ, što syhodzìc′muc′ z vyšynì, ì perad ìmì psaltyr ì tympan, ì žalejka ì gus′lì, ì âny praročac′; </i>


text:
і сыйдзе на цябе Дух Гасподні, і ты будзеш прарочыць зь імі і зробішся іншым чалавекам. </p><i> ì syjdze na câbe Duh Gaspodnì, ì ty budzeš praročyc′ z′ ìmì ì zrobìšsâ ìnšym čalavekam. </i>


text:
<pb/>Калі гэтыя азнакі збудуцца з табою, тады рабі, што можа рука твая, бо з табою Бог. </p><i> Kalì gètyâ aznakì zbuducca z taboû, tady rabì, što moža ruka tvaâ, bo z taboû Bog. </i>


text:
І ты пайдзі раней за мяне ў Галгал, куды і я прыйду да цябе дзеля прынясеньня цэласпаленьня і мірных ахвяраў; сем дзён чакай, пакуль я ня прыйду да цябе, і тады пакажу табе, што табе рабіць. </p><i> Ì ty pajdzì ranej za mâne ǔ Galgal, kudy ì â pryjdu da câbe dzelâ prynâsen′nâ cèlaspalen′nâ ì mìrnyh ahvâraǔ; sem dzën čakaj, pakul′ â nâ pryjdu da câbe, ì tady pakažu tabe, što tabe rabìc′. </i>


text:
Як толькі Саўл павярнуўся, каб ісьці да Самуіла, Бог даў яму іншае сэрца, і збыліся ўсе тыя азнакі ў той самы дзень. </p><i> Âk tol′kì Saǔl pavârnuǔsâ, kab ìs′cì da Samuìla, Bog daǔ âmu ìnšae sèrca, ì zbylìsâ ǔse tyâ aznakì ǔ toj samy dzen′. </i>


text:
Калі прыйшлі яны да пагорка, вось сустракаецца ім гурт прарокаў, і сышоў на яго Дух Божы, і ён прарочыў сярод іх. </p><i> Kalì pryjšlì âny da pagorka, vos′ sustrakaecca ìm gurt prarokaǔ, ì syšoǔ na âgo Duh Božy, ì ën praročyǔ sârod ìh. </i>


text:
Усе, хто ведаў яго ўчора і заўчора, убачыўшы, што ён з прарокамі прарочыць, казалі ў народзе адзін аднаму: што гэта сталася з сынам Кісавым? няўжо і Саўл у прароках? </p><i> Use, hto vedaǔ âgo ǔčora ì zaǔčora, ubačyǔšy, što ën z prarokamì praročyc′, kazalì ǔ narodze adzìn adnamu: što gèta stalasâ z synam Kìsavym? nâǔžo ì Saǔl u prarokah? </i>


text:
<pb/>І адказваў адзін з тых, што былі там, і сказаў: а ў тых, хто бацька. Таму ўвайшло ў прымаўку: няўжо і Саўл у прароках? </p><i> Ì adkazvaǔ adzìn z tyh, što bylì tam, ì skazaǔ: a ǔ tyh, hto bac′ka. Tamu ǔvajšlo ǔ prymaǔku: nâǔžo ì Saǔl u prarokah? </i>


text:
І перастаў ён прарочыць і пайшоў на вышыню. </p><i> Ì perastaǔ ën praročyc′ ì pajšoǔ na vyšynû. </i>


text:
<pb/>І сказаў дзядзька Саўлаў яму і слузе ягонаму: куды вы хадзілі? Ён сказаў: шукаць асьліц, але, бачачы, што іх няма, зайшлі да Самуіла. </p><i> Ì skazaǔ dzâdz′ka Saǔlaǔ âmu ì sluze âgonamu: kudy vy hadzìlì? Ën skazaǔ: šukac′ as′lìc, ale, bačačy, što ìh nâma, zajšlì da Samuìla. </i>


text:
І сказаў дзядзька Саўлаў: раскажы мне, што сказаў вам Самуіл. </p><i> Ì skazaǔ dzâdz′ka Saǔlaǔ: raskažy mne, što skazaǔ vam Samuìl. </i>


text:
І сказаў Саўл дзядзьку свайму: ён абвясьціў нам, што асьліцы знайшліся. А таго, што сказаў яму Самуіл пра царства, не адкрыў яму. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl dzâdz′ku svajmu: ën abvâs′cìǔ nam, što as′lìcy znajšlìsâ. A tago, što skazaǔ âmu Samuìl pra carstva, ne adkryǔ âmu. </i>


text:
<pb/>І склікаў Самуіл народ да Госпада ў Масіфу </p><i> Ì sklìkaǔ Samuìl narod da Gospada ǔ Masìfu </i>


text:
і сказаў сынам Ізраілевым: так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: Я вывеў Ізраіля зь Егіпта і выбавіў вас з рукі Егіпцянаў і ад рукі ўсіх царстваў, што прыгняталі вас. </p><i> ì skazaǔ synam Ìzraìlevym: tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: Â vyveǔ Ìzraìlâ z′ Egìpta ì vybavìǔ vas z rukì Egìpcânaǔ ì ad rukì ǔsìh carstvaǔ, što prygnâtalì vas. </i>


text:
А вы цяпер адкінулі Бога вашага, Які ратуе вас ад усіх бедстваў вашых і смуткаў вашых, і сказалі Яму: цара пастаў над намі. Дык вось станьце прад Госпадам паводле плямёнаў вашых і паводле родаў вашых. </p><i> A vy câper adkìnulì Boga vašaga, Âkì ratue vas ad usìh bedstvaǔ vašyh ì smutkaǔ vašyh, ì skazalì Âmu: cara pastaǔ nad namì. Dyk vos′ stan′ce prad Gospadam pavodle plâmënaǔ vašyh ì pavodle rodaǔ vašyh. </i>


text:
<pb/>І загадаў Самуіл падыходзіць усім плямёнам Ізраілевым, і ўказана племя Веньямінава. </p><i> Ì zagadaǔ Samuìl padyhodzìc′ usìm plâmënam Ìzraìlevym, ì ǔkazana plemâ Ven′âmìnava. </i>


text:
І загадаў падыходзіць племю Веньямінаваму паводле родаў яго і ўказаны род Матрыеў; і прыводзяць род Матрыеў па мужчынах, і названы Саўл, сын Кісаў; і шукалі яго і не знаходзілі. </p><i> Ì zagadaǔ padyhodzìc′ plemû Ven′âmìnavamu pavodle rodaǔ âgo ì ǔkazany rod Matryeǔ; ì pryvodzâc′ rod Matryeǔ pa mužčynah, ì nazvany Saǔl, syn Kìsaǔ; ì šukalì âgo ì ne znahodzìlì. </i>


text:
І спыталіся яшчэ ў Госпада: ці прыйдзе ён яшчэ сюды? І сказаў Гасподзь: вось ён хаваецца ў абозе. </p><i> Ì spytalìsâ âščè ǔ Gospada: cì pryjdze ën âščè sûdy? Ì skazaǔ Gaspodz′: vos′ ën havaecca ǔ aboze. </i>


text:
<pb/>І пабеглі і ўзялі яго адтуль, і ён стаў сярод народу і быў ад плячэй сваіх вышэйшы за ўвесь народ. </p><i> Ì pabeglì ì ǔzâlì âgo adtul′, ì ën staǔ sârod narodu ì byǔ ad plâčèj svaìh vyšèjšy za ǔves′ narod. </i>


text:
І сказаў Самуіл усяму народу: ці бачыце, каго выбраў Гасподзь? падобнага да яго няма ва ўсім народзе. Тады ўвесь народ усклікнуў і сказаў: хай жыве цар! </p><i> Ì skazaǔ Samuìl usâmu narodu: cì bačyce, kago vybraǔ Gaspodz′? padobnaga da âgo nâma va ǔsìm narodze. Tady ǔves′ narod usklìknuǔ ì skazaǔ: haj žyve car! </i>


text:
<pb/>І выклаў Самуіл народу правы царства, і напісаў кнігу, і паклаў прад Госпадам. І адпусьціў увесь народ, кожнага ў дом свой. </p><i> Ì vyklaǔ Samuìl narodu pravy carstva, ì napìsaǔ knìgu, ì paklaǔ prad Gospadam. Ì adpus′cìǔ uves′ narod, kožnaga ǔ dom svoj. </i>


text:
Таксама і Саўл пайшоў у дом свой, у Гіву; і пайшлі зь ім адважныя, сэрца якіх крануўся Бог. </p><i> Taksama ì Saǔl pajšoǔ u dom svoj, u Gìvu; ì pajšlì z′ ìm advažnyâ, sèrca âkìh kranuǔsâ Bog. </i>


text:
А нягодныя людзі казалі: ці ж яму ратаваць нас? І пагардзілі ім і не паднесьлі яму дарункаў. Але ён як бы не заўважаў таго. </p><i> A nâgodnyâ lûdzì kazalì: cì ž âmu ratavac′ nas? Ì pagardzìlì ìm ì ne padnes′lì âmu darunkaǔ. Ale ën âk by ne zaǔvažaǔ tago. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Наас Аманіцянін і аблажыў Явіс Галаадскі. І сказалі ўсе жыхары Явіса Наасу: заключы з намі спрымірэнства, і мы будзем служыць табе. </p><i> Ì pryjšoǔ Naas Amanìcânìn ì ablažyǔ Âvìs Galaadskì. Ì skazalì ǔse žyhary Âvìsa Naasu: zaklûčy z namì sprymìrènstva, ì my budzem služyc′ tabe. </i>


text:
<pb/>І сказаў ім Наас Аманіцянін: я ўступлю з вамі ў спрымірэнства, але дзеля таго, каб выкалаць кожнаму з вас правае вока і тым самым пакласьці няславу на ўсяго Ізраіля. </p><i> Ì skazaǔ ìm Naas Amanìcânìn: â ǔstuplû z vamì ǔ sprymìrènstva, ale dzelâ tago, kab vykalac′ kožnamu z vas pravae voka ì tym samym paklas′cì nâslavu na ǔsâgo Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>І сказалі яму старэйшыны Явіса: дай нам тэрміну сем дзён, каб паслаць нам паслоў ва ўсе межы Ізраільскія, і калі ніхто не дапаможа нам, дык мы пойдзем да цябе. </p><i> Ì skazalì âmu starèjšyny Âvìsa: daj nam tèrmìnu sem dzën, kab paslac′ nam pasloǔ va ǔse mežy Ìzraìl′skìâ, ì kalì nìhto ne dapamoža nam, dyk my pojdzem da câbe. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі паслы ў Гіву Саўлавую і пераказалі словы гэтыя ў вушы народу; і ўвесь народ падняў лямант і заплакаў. </p><i> Ì pryjšlì pasly ǔ Gìvu Saǔlavuû ì perakazalì slovy gètyâ ǔ vušy narodu; ì ǔves′ narod padnâǔ lâmant ì zaplakaǔ. </i>


text:
І вось, прыйшоў Саўл, ідучы за валамі, з поля і сказаў: што зрабілася з народам, што ён плача? І пераказалі яму словы жыхароў Явіса. </p><i> Ì vos′, pryjšoǔ Saǔl, ìdučy za valamì, z polâ ì skazaǔ: što zrabìlasâ z narodam, što ën plača? Ì perakazalì âmu slovy žyharoǔ Âvìsa. </i>


text:
<pb/>І сышоў Дух Божы на Саўла, калі ён пачуў словы гэтыя, і моцна ўспалымніўся гнеў ягоны; </p><i> Ì syšoǔ Duh Božy na Saǔla, kalì ën pačuǔ slovy gètyâ, ì mocna ǔspalymnìǔsâ gneǔ âgony; </i>


text:
І ўзяў ён пару валоў, і расьцяў іх на часткі, і паслаў ва ўсе межы Ізраільскія праз тых паслоў, абвяшчаючы, што так будзе зроблена з валамі таго, хто ня пойдзе сьледам за Саўлам і Самуілам. І напаў страх Гасподні на народ, і выступілі як адзін чалавек. </p><i> Ì ǔzâǔ ën paru valoǔ, ì ras′câǔ ìh na častkì, ì paslaǔ va ǔse mežy Ìzraìl′skìâ praz tyh pasloǔ, abvâščaûčy, što tak budze zroblena z valamì tago, hto nâ pojdze s′ledam za Saǔlam ì Samuìlam. Ì napaǔ strah Gaspodnì na narod, ì vystupìlì âk adzìn čalavek. </i>


text:
Саўл агледзеў іх у Вэзэку, і знайшоў сыноў Ізраілевых трыста тысяч, і мужчын Юдавых трыццаць тысяч </p><i> Saǔl agledzeǔ ìh u Vèzèku, ì znajšoǔ synoǔ Ìzraìlevyh trysta tysâč, ì mužčyn Ûdavyh tryccac′ tysâč </i>


text:
<pb/>І сказалі прыйшлым паслам: так скажэце жыхарам Явіса Галаадскага: заўтра будзе вам дапамога, калі прыгрэе сонца. І прыйшлі паслы і абвясьцілі жыхарам Явіса, і яны зарадаваліся. </p><i> Ì skazalì pryjšlym paslam: tak skažèce žyharam Âvìsa Galaadskaga: zaǔtra budze vam dapamoga, kalì prygrèe sonca. Ì pryjšlì pasly ì abvâs′cìlì žyharam Âvìsa, ì âny zaradavalìsâ. </i>


text:
І сказалі жыхары Явіса: заўтра выйдзем да вас, і рабеце з намі, як вам заўгодна. </p><i> Ì skazalì žyhary Âvìsa: zaǔtra vyjdzem da vas, ì rabece z namì, âk vam zaǔgodna. </i>


text:
<pb/>На другі дзень Саўл падзяліў народ на тры атрады, і яны праніклі ўсярэдзіну табара ў час ранішняй варты і пабілі Аманіцянаў да дзённай сьпёкі; тыя, што засталіся, расьсеяліся, так што не засталося зь іх двух разам. </p><i> Na drugì dzen′ Saǔl padzâlìǔ narod na try atrady, ì âny pranìklì ǔsârèdzìnu tabara ǔ čas ranìšnâj varty ì pabìlì Amanìcânaǔ da dzënnaj s′pëkì; tyâ, što zastalìsâ, ras′seâlìsâ, tak što ne zastalosâ z′ ìh dvuh razam. </i>


text:
Тады сказаў народ Самуілу: хто казаў: ці ж Саўлу цараваць над намі? дайце гэтых людзей, і мы аддамо іх сьмерці. </p><i> Tady skazaǔ narod Samuìlu: hto kazaǔ: cì ž Saǔlu caravac′ nad namì? dajce gètyh lûdzej, ì my addamo ìh s′mercì. </i>


text:
Але Саўл сказаў: у гэты дзень нікога ня трэба аддаваць сьмерці, бо сёньня Гасподзь учыніў выратаваньне ў Ізраілі. </p><i> Ale Saǔl skazaǔ: u gèty dzen′ nìkoga nâ trèba addavac′ s′mercì, bo sën′nâ Gaspodz′ učynìǔ vyratavan′ne ǔ Ìzraìlì. </i>


text:
І сказаў Самуіл народу: пойдзем у Галгал і абновім там царства. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl narodu: pojdzem u Galgal ì abnovìm tam carstva. </i>


text:
І пайшоў увесь народ у Галгал, і паставілі там Саўла царом прад Госпадам у Галгале, і прынесьлі там мірныя ахвяры прад Госпадам. І вельмі весяліліся там Саўл і ўсе Ізраільцяне. </p><i> Ì pajšoǔ uves′ narod u Galgal, ì pastavìlì tam Saǔla carom prad Gospadam u Galgale, ì prynes′lì tam mìrnyâ ahvâry prad Gospadam. Ì vel′mì vesâlìlìsâ tam Saǔl ì ǔse Ìzraìl′câne. </i>


text:
І сказаў Самуіл усяму Ізраілю: вось, Я паслухаўся голасу вашага ва ўсім, што вы казалі мне, і паставіў над вамі цара, </p><i> Ì skazaǔ Samuìl usâmu Ìzraìlû: vos′, Â pasluhaǔsâ golasu vašaga va ǔsìm, što vy kazalì mne, ì pastavìǔ nad vamì cara, </i>


text:
і вось, цар ходзіць перад вамі; а я састарыўся і пасівеў; і сыны мае з вамі; а я хадзіў перад вамі з маладосьці маёй і да сёньня; </p><i> ì vos′, car hodzìc′ perad vamì; a â sastaryǔsâ ì pasìveǔ; ì syny mae z vamì; a â hadzìǔ perad vamì z malados′cì maëj ì da sën′nâ; </i>


text:
вось я; сьведчыце на мяне перад Госпадам і прад памазанцам Ягоным, у каго я ўзяў вала, у каго ўзяў асла, каго пакрыўдзіў і каго ўціснуў, у каго ўзяў дарунак і заплюшчыў у справе ягонай вочы мае, - і я вярну вам. </p><i> vos′ â; s′vedčyce na mâne perad Gospadam ì prad pamazancam Âgonym, u kago â ǔzâǔ vala, u kago ǔzâǔ asla, kago pakryǔdzìǔ ì kago ǔcìsnuǔ, u kago ǔzâǔ darunak ì zaplûščyǔ u sprave âgonaj vočy mae, - ì â vârnu vam. </i>


text:
<pb/>І адказвалі: ты ня крыўдзіў нас і ня ўціскаў нас і нічога ні ў кога ня ўзяў. </p><i> Ì adkazvalì: ty nâ kryǔdzìǔ nas ì nâ ǔcìskaǔ nas ì nìčoga nì ǔ koga nâ ǔzâǔ. </i>


text:
І сказаў ён ім: сьведка на вас Гасподзь, і сьведка памазанец Ягоны ў гэты дзень, што вы не знайшлі нічога за мною. І сказалі: сьведка. </p><i> Ì skazaǔ ën ìm: s′vedka na vas Gaspodz′, ì s′vedka pamazanec Âgony ǔ gèty dzen′, što vy ne znajšlì nìčoga za mnoû. Ì skazalì: s′vedka. </i>


text:
<pb/>Тады Самуіл сказаў народу: сьведка Гасподзь, Які паставіў Майсея і Аарона і Які вывеў бацькоў вашых зь зямлі Егіпецкай. </p><i> Tady Samuìl skazaǔ narodu: s′vedka Gaspodz′, Âkì pastavìǔ Majseâ ì Aarona ì Âkì vyveǔ bac′koǔ vašyh z′ zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
А цяпер станьце, і я буду судзіцца з вамі прад Госпадам за ўсе дабрачынствы, якія зрабіў Ён вам і бацькам вашым. </p><i> A câper stan′ce, ì â budu sudzìcca z vamì prad Gospadam za ǔse dabračynstvy, âkìâ zrabìǔ Ën vam ì bac′kam vašym. </i>


text:
Калі прыйшоў Якаў у Егіпет, і бацькі вашыя залямантавалі да Госпада, дык Гасподзь паслаў Майсея і Аарона, і яны вывелі бацькоў вашых зь Егіпта і пасялілі іх на месцы гэтым. </p><i> Kalì pryjšoǔ Âkaǔ u Egìpet, ì bac′kì vašyâ zalâmantavalì da Gospada, dyk Gaspodz′ paslaǔ Majseâ ì Aarona, ì âny vyvelì bac′koǔ vašyh z′ Egìpta ì pasâlìlì ìh na mescy gètym. </i>


text:
<pb/>Але яны забылі Госпада Бога свайго, і Ён аддаў іх у рукі Сісары, ваеначальніка Асорскага, і ў рукі Філістымлянаў і ў рукі цара Маавіцкага, якія ваявалі супроць іх. </p><i> Ale âny zabylì Gospada Boga svajgo, ì Ën addaǔ ìh u rukì Sìsary, vaenačal′nìka Asorskaga, ì ǔ rukì Fìlìstymlânaǔ ì ǔ rukì cara Maavìckaga, âkìâ vaâvalì suproc′ ìh. </i>


text:
Але калі яны залямантавалі да Госпада і сказалі: "зграшылі мы, бо пакінулі Госпада і пачалі служыць Ваалам і Астартам, цяпер выратуй нас ад рукі ворагаў нашых і мы будзем служыць Табе", </p><i> Ale kalì âny zalâmantavalì da Gospada ì skazalì: "zgrašylì my, bo pakìnulì Gospada ì pačalì služyc′ Vaalam ì Astartam, câper vyratuj nas ad rukì voragaǔ našyh ì my budzem služyc′ Tabe", </i>


text:
тады Гасподзь паслаў Ераваала і Варака, і Ефтая і Самуіла, і выратаваў вас ад рукі ворагаў вашых, што атачалі вас, і вы жылі ў бясьпецы. </p><i> tady Gaspodz′ paslaǔ Eravaala ì Varaka, ì Eftaâ ì Samuìla, ì vyratavaǔ vas ad rukì voragaǔ vašyh, što atačalì vas, ì vy žylì ǔ bâs′pecy. </i>


text:
<pb/>Але ўбачыўшы, што Наас, цар Аманіцкі, ідзе супроць вас, вы сказалі мне: "ня цар няхай валадарыць над намі", тым часам як Гасподзь Бог ваш - цар ваш. </p><i> Ale ǔbačyǔšy, što Naas, car Amanìckì, ìdze suproc′ vas, vy skazalì mne: "nâ car nâhaj valadaryc′ nad namì", tym časam âk Gaspodz′ Bog vaš - car vaš. </i>


text:
Дык вось, вось цар, якога вы абралі, якога вы патрабавалі: вось, Гасподзь паставіў над вамі цара. </p><i> Dyk vos′, vos′ car, âkoga vy abralì, âkoga vy patrabavalì: vos′, Gaspodz′ pastavìǔ nad vamì cara. </i>


text:
Калі будзеце баяцца Госпада і служыць Яму і слухаць голасу Ягонага, і ня будзеце супрацівіцца загадам Госпада, і будзеце і вы і цар ваш, які валадарыць над вамі, хадзіць за Госпадам Богам вашым; </p><i> Kalì budzece baâcca Gospada ì služyc′ Âmu ì sluhac′ golasu Âgonaga, ì nâ budzece supracìvìcca zagadam Gospada, ì budzece ì vy ì car vaš, âkì valadaryc′ nad vamì, hadzìc′ za Gospadam Bogam vašym; </i>


text:
а калі ня будзеце слухаць голасу Госпада і пачняце супрацівіцца загадам Госпада, дык рука Госпада будзе супроць вас, як была супроць бацькоў вашых. </p><i> a kalì nâ budzece sluhac′ golasu Gospada ì pačnâce supracìvìcca zagadam Gospada, dyk ruka Gospada budze suproc′ vas, âk byla suproc′ bac′koǔ vašyh. </i>


text:
<pb/>Цяпер станьце і паглядзеце на дзею вялікую, якую Гасподзь учыніў перад вачыма вашымі: </p><i> Câper stan′ce ì paglâdzece na dzeû vâlìkuû, âkuû Gaspodz′ učynìǔ perad vačyma vašymì: </i>


text:
ці ж ня жніва пшаніцы сёньня? але я паклічу Госпада, і пашле Ён гром і дождж, і вы ўведаеце і пабачыце, які вялікі грэх, які вы ўчынілі прад вачыма Госпада, просячы сабе цара. </p><i> cì ž nâ žnìva pšanìcy sën′nâ? ale â paklìču Gospada, ì pašle Ën grom ì doždž, ì vy ǔvedaece ì pabačyce, âkì vâlìkì grèh, âkì vy ǔčynìlì prad vačyma Gospada, prosâčy sabe cara. </i>


text:
<pb/>І паклікаў Самуіл Госпада, і Гасподзь паслаў гром і дождж у той дзень; і прыйшоў увесь народ у вялікі страх ад Госпада і Самуіла. </p><i> Ì paklìkaǔ Samuìl Gospada, ì Gaspodz′ paslaǔ grom ì doždž u toj dzen′; ì pryjšoǔ uves′ narod u vâlìkì strah ad Gospada ì Samuìla. </i>


text:
І сказаў увесь народ Самуілу: памаліся за рабоў тваіх прад Госпадам Богам тваім, каб не памерці нам; бо да ўсіх грахоў нашых мы дадалі яшчэ грэх, калі прасілі сабе цара. </p><i> Ì skazaǔ uves′ narod Samuìlu: pamalìsâ za raboǔ tvaìh prad Gospadam Bogam tvaìm, kab ne pamercì nam; bo da ǔsìh grahoǔ našyh my dadalì âščè grèh, kalì prasìlì sabe cara. </i>


text:
<pb/>І адказваў Самуіл народу: ня бойцеся, грэх гэты вамі зроблены, але вы не адступайце толькі ад Госпада і служэце Госпаду ўсім сэрцам вашым </p><i> Ì adkazvaǔ Samuìl narodu: nâ bojcesâ, grèh gèty vamì zrobleny, ale vy ne adstupajce tol′kì ad Gospada ì služèce Gospadu ǔsìm sèrcam vašym </i>


text:
і не навяртайцеся на сьлед нікчэмных багоў, якія не прынясуць карысьці і ня выбавяць, бо яны - нішто. </p><i> ì ne navârtajcesâ na s′led nìkčèmnyh bagoǔ, âkìâ ne prynâsuc′ karys′cì ì nâ vybavâc′, bo âny - nìšto. </i>


text:
А Гасподзь не пакіне народу Свайго дзеля вялікага імя Свайго, бо Госпаду заўгодна было выбраць вас народам Сваім; </p><i> A Gaspodz′ ne pakìne narodu Svajgo dzelâ vâlìkaga ìmâ Svajgo, bo Gospadu zaǔgodna bylo vybrac′ vas narodam Svaìm; </i>


text:
і я таксама не дапушчу сабе грэху прад Госпадам, каб перастаць маліцца за вас, і буду настаўляць вас на шлях добры і просты; </p><i> ì â taksama ne dapušču sabe grèhu prad Gospadam, kab perastac′ malìcca za vas, ì budu nastaǔlâc′ vas na šlâh dobry ì prosty; </i>


text:
толькі бойцеся Госпада і служэце Яму ў ісьціне, ад усяго сэрца вашага, бо вы бачылі, якія вялікія дзеі Ён учыніў з вамі; </p><i> tol′kì bojcesâ Gospada ì služèce Âmu ǔ ìs′cìne, ad usâgo sèrca vašaga, bo vy bačylì, âkìâ vâlìkìâ dzeì Ën učynìǔ z vamì; </i>


text:
калі ж вы будзеце рабіць ліхое, дык і вы і цар ваш загінеце. </p><i> kalì ž vy budzece rabìc′ lìhoe, dyk ì vy ì car vaš zagìnece. </i>


text:
<pb/>Год быў з пачатку цараваньня Саўла, і другі год цараваў ён над Ізраілем, як выбраў сабе Саўл тры тысячы зь Ізраільцянаў: </p><i> God byǔ z pačatku caravan′nâ Saǔla, ì drugì god caravaǔ ën nad Ìzraìlem, âk vybraǔ sabe Saǔl try tysâčy z′ Ìzraìl′cânaǔ: </i>


text:
дзьве тысячы былі з Саўлам у Міхмасе і на гары Вэтыльскай, а тысяча была зь Ёнатанам у Гіве Веньямінавай; а астатні люд адпусьціў ён па дамах сваіх. </p><i> dz′ve tysâčy bylì z Saǔlam u Mìhmase ì na gary Vètyl′skaj, a tysâča byla z′ Ënatanam u Gìve Ven′âmìnavaj; a astatnì lûd adpus′cìǔ ën pa damah svaìh. </i>


text:
<pb/>І разьбіў Ёнатан ахоўны атрад Філістымскі, які быў у Гіве; і пачулі пра гэта Філістымляне, а Саўл пратрубіў у трубу па ўсёй краіне, абвяшчаючы: няхай пачуюць Габрэі! </p><i> Ì raz′bìǔ Ënatan ahoǔny atrad Fìlìstymskì, âkì byǔ u Gìve; ì pačulì pra gèta Fìlìstymlâne, a Saǔl pratrubìǔ u trubu pa ǔsëj kraìne, abvâščaûčy: nâhaj pačuûc′ Gabrèì! </i>


text:
Калі ўвесь Ізраіль пачуў, што разьбіў Саўл ахоўны атрад Філістымскі і што Ізраіль зрабіўся ненавісны Філістымлянам, дык люд сабраўся да Саўла ў Галгал. </p><i> Kalì ǔves′ Ìzraìl′ pačuǔ, što raz′bìǔ Saǔl ahoǔny atrad Fìlìstymskì ì što Ìzraìl′ zrabìǔsâ nenavìsny Fìlìstymlânam, dyk lûd sabraǔsâ da Saǔla ǔ Galgal. </i>


text:
<pb/>І сабраліся Філістымляне на вайну супроць Ізраіля: трыццаць тысяч калясьніц і шэсьць тысяч коньніцы, і люду мноства, як пясок на беразе мора; і прыйшлі і разьмясьціліся табарам у Міхмасе, з усходняга боку Бэт-Авэна. </p><i> Ì sabralìsâ Fìlìstymlâne na vajnu suproc′ Ìzraìlâ: tryccac′ tysâč kalâs′nìc ì šès′c′ tysâč kon′nìcy, ì lûdu mnostva, âk pâsok na beraze mora; ì pryjšlì ì raz′mâs′cìlìsâ tabaram u Mìhmase, z ushodnâga boku Bèt-Avèna. </i>


text:
Ізраільцяне, бачачы, што яны ў небясьпецы, бо народ быў уціснуты, хаваліся ў пячорах і ў цясьнінах і ў скалах, і ў вежах і ў равах; </p><i> Ìzraìl′câne, bačačy, što âny ǔ nebâs′pecy, bo narod byǔ ucìsnuty, havalìsâ ǔ pâčorah ì ǔ câs′nìnah ì ǔ skalah, ì ǔ vežah ì ǔ ravah; </i>


text:
а некаторыя з Габрэяў пераправіліся за Ярдан у краіну Гадаву і Галаадскую; а Саўл быў яшчэ ў Галгале, і ўвесь люд, які быў зь ім, быў у страху. </p><i> a nekatoryâ z Gabrèâǔ perapravìlìsâ za Ârdan u kraìnu Gadavu ì Galaadskuû; a Saǔl byǔ âščè ǔ Galgale, ì ǔves′ lûd, âkì byǔ z′ ìm, byǔ u strahu. </i>


text:
І чакаў ён сем дзён, да тэрміну, вызначанага Самуілам, а Самуіл ня прыходзіў у Галгал. І пачаў люд разьбягацца ад яго. </p><i> Ì čakaǔ ën sem dzën, da tèrmìnu, vyznačanaga Samuìlam, a Samuìl nâ pryhodzìǔ u Galgal. Ì pačaǔ lûd raz′bâgacca ad âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл: прывядзеце да мяне, што вызначана ў ахвяру цэласпаленьня і ў ахвяры мірныя. І ўчыніў цэласпаленьне. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: pryvâdzece da mâne, što vyznačana ǔ ahvâru cèlaspalen′nâ ì ǔ ahvâry mìrnyâ. Ì ǔčynìǔ cèlaspalen′ne. </i>


text:
Але ледзь толькі закончыў ён цэласпаленьне, вось, прыходзіць Самуіл. І выйшаў Саўл насустрач яму, каб вітаць яго. </p><i> Ale ledz′ tol′kì zakončyǔ ën cèlaspalen′ne, vos′, pryhodzìc′ Samuìl. Ì vyjšaǔ Saǔl nasustrač âmu, kab vìtac′ âgo. </i>


text:
<pb/>Але Самуіл сказаў: што ты зрабіў? Саўл адказаў: я бачыў, што люд разьбягаецца ад мяне, а ты ня прыходзіў у назначаны час, а Філістымляне сабраліся ў Міхмасе; </p><i> Ale Samuìl skazaǔ: što ty zrabìǔ? Saǔl adkazaǔ: â bačyǔ, što lûd raz′bâgaecca ad mâne, a ty nâ pryhodzìǔ u naznačany čas, a Fìlìstymlâne sabralìsâ ǔ Mìhmase; </i>


text:
тады падумаў я: "цяпер прыйдуць на мяне Філістымляне ў Галгал, а я яшчэ не заклікаў да Госпада", і таму рашыўся ўчыніць цэласпаленьне. </p><i> tady padumaǔ â: "câper pryjduc′ na mâne Fìlìstymlâne ǔ Galgal, a â âščè ne zaklìkaǔ da Gospada", ì tamu rašyǔsâ ǔčynìc′ cèlaspalen′ne. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл Саўлу: кепска зрабіў ты, што ня выканаў загаду Госпада Бога твайго, што даўно быў табе, бо сёньня ўмацаваў бы Гасподзь цараваньне тваё над Ізраілем назаўсёды; </p><i> Ì skazaǔ Samuìl Saǔlu: kepska zrabìǔ ty, što nâ vykanaǔ zagadu Gospada Boga tvajgo, što daǔno byǔ tabe, bo sën′nâ ǔmacavaǔ by Gaspodz′ caravan′ne tvaë nad Ìzraìlem nazaǔsëdy; </i>


text:
але цяпер ня выстаяць царству твайму: Гасподзь знойдзе Сабе чалавека па сэрцы Сваім і загадае яму Гасподзь быць правадыром народу Свайго, бо ты ня выканаў таго, што было загадана табе Госпадам. </p><i> ale câper nâ vystaâc′ carstvu tvajmu: Gaspodz′ znojdze Sabe čalaveka pa sèrcy Svaìm ì zagadae âmu Gaspodz′ byc′ pravadyrom narodu Svajgo, bo ty nâ vykanaǔ tago, što bylo zagadana tabe Gospadam. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Самуіл і пайшоў з Галгала ў Гіву Веньямінаву; а Саўл пералічыў людзей, якія былі зь ім, да шасьцісот чалавек. </p><i> Ì ǔstaǔ Samuìl ì pajšoǔ z Galgala ǔ Gìvu Ven′âmìnavu; a Saǔl peralìčyǔ lûdzej, âkìâ bylì z′ ìm, da šas′cìsot čalavek. </i>


text:
Саўл з сынам сваім Ёнатанам і людзьмі, якія былі пры іх, заселі ў Гіве Веньямінавай; а Філістымляне стаялі табарам у Міхмасе. </p><i> Saǔl z synam svaìm Ënatanam ì lûdz′mì, âkìâ bylì pry ìh, zaselì ǔ Gìve Ven′âmìnavaj; a Fìlìstymlâne staâlì tabaram u Mìhmase. </i>


text:
І выйшлі з табара Філістымскага тры атрады для спусташэньня зямлі: адзін скіраваўся па дарозе да Офры, у акругу Саўлавую, </p><i> Ì vyjšlì z tabara Fìlìstymskaga try atrady dlâ spustašèn′nâ zâmlì: adzìn skìravaǔsâ pa daroze da Ofry, u akrugu Saǔlavuû, </i>


text:
другі атрад выправіўся па дарозе Вэтаронскай, а трэці скіраваўся па дарозе да мяжы даліны Цэваім, да пустыні. </p><i> drugì atrad vypravìǔsâ pa daroze Vètaronskaj, a trècì skìravaǔsâ pa daroze da mâžy dalìny Cèvaìm, da pustynì. </i>


text:
<pb/>Кавалёў ня было ва ўсёй зямлі Ізраільскай, бо Філістымляне апасаліся, каб Габрэі не зрабілі меча альбо дзіды. </p><i> Kavalëǔ nâ bylo va ǔsëj zâmlì Ìzraìl′skaj, bo Fìlìstymlâne apasalìsâ, kab Gabrèì ne zrabìlì meča al′bo dzìdy. </i>


text:
І павінны былі хадзіць усе Ізраільцяне да Філістымлянаў мянціць свае сашнікі і свае рыдлёўкі, і свае сякеры і свае матыкі, </p><i> Ì pavìnny bylì hadzìc′ use Ìzraìl′câne da Fìlìstymlânaǔ mâncìc′ svae sašnìkì ì svae rydlëǔkì, ì svae sâkery ì svae matykì, </i>


text:
калі зробіцца шчарбіна на лязе ў сашніку і ў рыдлёўках, і ў вілах і ў сякерах, альбо калі трэба ражон паправіць. </p><i> kalì zrobìcca ščarbìna na lâze ǔ sašnìku ì ǔ rydlëǔkah, ì ǔ vìlah ì ǔ sâkerah, al′bo kalì trèba ražon papravìc′. </i>


text:
Таму ў час вайны ня было ні меча, ні дзіды ва ўсяго народу, які быў з Саўлам і Ёнатанам, а толькі знайшліся яны ў Саўла і Ёнатана, сына ягонага. </p><i> Tamu ǔ čas vajny nâ bylo nì meča, nì dzìdy va ǔsâgo narodu, âkì byǔ z Saǔlam ì Ënatanam, a tol′kì znajšlìsâ âny ǔ Saǔla ì Ënatana, syna âgonaga. </i>


text:
І выйшаў перадавы атрад Філістымскі да пераправы Міхмаскай. </p><i> Ì vyjšaǔ peradavy atrad Fìlìstymskì da perapravy Mìhmaskaj. </i>


text:
Аднаго дня сказаў Ёнатан, сын Саўлаў, слузе, збраяносцу свайму: ідзі, пяройдзем да атрада Філістымскага, што па той бок. А бацьку свайму не сказаў пра гэта. </p><i> Adnago dnâ skazaǔ Ënatan, syn Saǔlaǔ, sluze, zbraânoscu svajmu: ìdzì, pârojdzem da atrada Fìlìstymskaga, što pa toj bok. A bac′ku svajmu ne skazaǔ pra gèta. </i>


text:
<pb/>А Саўл быў у навакольлі Гівы, пад гранатавым дрэвам, што ў Мігроне; зь ім было каля шасьцісот чалавек народу </p><i> A Saǔl byǔ u navakol′lì Gìvy, pad granatavym drèvam, što ǔ Mìgrone; z′ ìm bylo kalâ šas′cìsot čalavek narodu </i>


text:
і Ахія, сын Ахітува, брата Ёхавэда, сына Фінэеса, сына Ілія, сьвятар Госпада ў Сіломе, які насіў наплечнік. А народ ня ведаў, што Ёнатан пайшоў. </p><i> ì Ahìâ, syn Ahìtuva, brata Ëhavèda, syna Fìnèesa, syna Ìlìâ, s′vâtar Gospada ǔ Sìlome, âkì nasìǔ naplečnìk. A narod nâ vedaǔ, što Ënatan pajšoǔ. </i>


text:
<pb/>Паміж пераходамі, па якіх Ёнатан спрабаваў прабрацца да атрада Філістымскага, была вострая скала з аднаго боку і вострая скала з другога: адна называлася Бацэц, а другая Сэнэ; </p><i> Pamìž perahodamì, pa âkìh Ënatan sprabavaǔ prabracca da atrada Fìlìstymskaga, byla vostraâ skala z adnago boku ì vostraâ skala z drugoga: adna nazyvalasâ Bacèc, a drugaâ Sènè; </i>


text:
адна скала выдавалася з поўначы да Міхмаса, а другая з поўдня да Гівы. </p><i> adna skala vydavalasâ z poǔnačy da Mìhmasa, a drugaâ z poǔdnâ da Gìvy. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёнатан слузе-збраяносцу свайму: ідзі, пяройдзем да атрада гэтых неабрэзаных; магчыма, Гасподзь дапаможа нам, бо Госпаду няцяжка выратаваць многіх, альбо нямногіх. </p><i> Ì skazaǔ Ënatan sluze-zbraânoscu svajmu: ìdzì, pârojdzem da atrada gètyh neabrèzanyh; magčyma, Gaspodz′ dapamoža nam, bo Gospadu nâcâžka vyratavac′ mnogìh, al′bo nâmnogìh. </i>


text:
І адказаў збраяносец: рабі ўсё, што на сэрцы ў цябе; ідзі, вось я з табою, куды табе заўгодна. </p><i> Ì adkazaǔ zbraânosec: rabì ǔsë, što na sèrcy ǔ câbe; ìdzì, vos′ â z taboû, kudy tabe zaǔgodna. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёнатан: вось, мы пяройдзем да гэтых людзей і станем на вачах у іх; </p><i> Ì skazaǔ Ënatan: vos′, my pârojdzem da gètyh lûdzej ì stanem na vačah u ìh; </i>


text:
калі яны так скажуць нам: "спынецеся, пакуль мы пойдзем да вас", дык мы спынімся на сваіх месцах і ня ўзыдзем да іх; </p><i> kalì âny tak skažuc′ nam: "spynecesâ, pakul′ my pojdzem da vas", dyk my spynìmsâ na svaìh mescah ì nâ ǔzydzem da ìh; </i>


text:
а калі так скажуць: "падымемся да нас", дык мы ўзыдзем, бо Гасподзь аддаў іх у рукі нашыя; і гэта будзе знакам нам. </p><i> a kalì tak skažuc′: "padymemsâ da nas", dyk my ǔzydzem, bo Gaspodz′ addaǔ ìh u rukì našyâ; ì gèta budze znakam nam. </i>


text:
<pb/>Калі абодва яны спыніліся на вачах у атрада Філістымскага, дык Філістымляне сказалі: вось, Габрэі выходзяць зь цясьнінаў, у якіх хаваліся яны. </p><i> Kalì abodva âny spynìlìsâ na vačah u atrada Fìlìstymskaga, dyk Fìlìstymlâne skazalì: vos′, Gabrèì vyhodzâc′ z′ câs′nìnaǔ, u âkìh havalìsâ âny. </i>


text:
І закрычалі людзі, якія складалі атрад, да Ёнатана і збраяносца ягонага, кажучы: падымецеся да нас, і мы вам скажам нешта. Тады Ёнатан сказаў збраяносцу свайму: ідзі сьледам за мною, бо Гасподзь аддаў іх у рукі Ізраілю. </p><i> Ì zakryčalì lûdzì, âkìâ skladalì atrad, da Ënatana ì zbraânosca âgonaga, kažučy: padymecesâ da nas, ì my vam skažam nešta. Tady Ënatan skazaǔ zbraânoscu svajmu: ìdzì s′ledam za mnoû, bo Gaspodz′ addaǔ ìh u rukì Ìzraìlû. </i>


text:
<pb/>І пачаў узыходзіць Ёнатан, чапляючыся рукамі і нагамі, і збраяносец ягоны за ім. І падалі Філістымляне перад Ёнатанам, а збраяносец дабіваў іх за ім. </p><i> Ì pačaǔ uzyhodzìc′ Ënatan, čaplâûčysâ rukamì ì nagamì, ì zbraânosec âgony za ìm. Ì padalì Fìlìstymlâne perad Ënatanam, a zbraânosec dabìvaǔ ìh za ìm. </i>


text:
І загінула ў гэтым першым пабоішчы ад Ёнатана і збраяносцаў ягоных каля дваццаці чалавек, на палавіне поля, ураблянага параю валоў за дзень. </p><i> Ì zagìnula ǔ gètym peršym paboìščy ad Ënatana ì zbraânoscaǔ âgonyh kalâ dvaccacì čalavek, na palavìne polâ, urablânaga paraû valoǔ za dzen′. </i>


text:
<pb/>І ўсчалася жудасьць у табары на полі і ва ўсім народзе: перадавыя атрады і спусташальнікі зямлі затрымцелі; здрыганулася ўся зямля, і быў жах вялікі ад Госпада. </p><i> Ì ǔsčalasâ žudas′c′ u tabary na polì ì va ǔsìm narodze: peradavyâ atrady ì spustašal′nìkì zâmlì zatrymcelì; zdryganulasâ ǔsâ zâmlâ, ì byǔ žah vâlìkì ad Gospada. </i>


text:
<pb/>І ўбачылі вартавыя Саўла ў Гіве Веньямінавай, што натоўп расьсейваецца і бяжыць туды і сюды. </p><i> Ì ǔbačylì vartavyâ Saǔla ǔ Gìve Ven′âmìnavaj, što natoǔp ras′sejvaecca ì bâžyc′ tudy ì sûdy. </i>


text:
І сказаў Саўл народу, які быў зь ім: перагледзьце і даведайцеся, хто з нашых выйшаў. І перагледзелі, і вось, няма Ёнатана і збраяносца ягонага. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl narodu, âkì byǔ z′ ìm: peragledz′ce ì davedajcesâ, hto z našyh vyjšaǔ. Ì peragledzelì, ì vos′, nâma Ënatana ì zbraânosca âgonaga. </i>


text:
І сказаў Саўл Ахію: прынясі ківот Божы, - бо ківот Божы ў той час быў з сынамі Ізраільскімі. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Ahìû: prynâsì kìvot Božy, - bo kìvot Božy ǔ toj čas byǔ z synamì Ìzraìl′skìmì. </i>


text:
Саўл яшчэ гаварыў, калі замяшаньне ў табары Філістымскім усё больш і больш павялічвалася. Тады сказаў Саўл сьвятару: складзі рукі твае. </p><i> Saǔl âščè gavaryǔ, kalì zamâšan′ne ǔ tabary Fìlìstymskìm usë bol′š ì bol′š pavâlìčvalasâ. Tady skazaǔ Saǔl s′vâtaru: skladzì rukì tvae. </i>


text:
<pb/>І ўсклікнуў Саўл і ўвесь люд, які быў зь ім, і прыйшлі да месца бітвы, і вось, там меч кожнага павернуты быў супроць блізкага свайго; замяшаньне было вельмі вялікае. </p><i> Ì ǔsklìknuǔ Saǔl ì ǔves′ lûd, âkì byǔ z′ ìm, ì pryjšlì da mesca bìtvy, ì vos′, tam meč kožnaga pavernuty byǔ suproc′ blìzkaga svajgo; zamâšan′ne bylo vel′mì vâlìkae. </i>


text:
Тады і Габрэі, якія ўчора і заўчора былі ў Філістымлянаў і якія ўсюды хадзілі зь імі ў табары, прысталі да Ізраільцянаў, што былі з Саўлам і Ёнатанам; </p><i> Tady ì Gabrèì, âkìâ ǔčora ì zaǔčora bylì ǔ Fìlìstymlânaǔ ì âkìâ ǔsûdy hadzìlì z′ ìmì ǔ tabary, prystalì da Ìzraìl′cânaǔ, što bylì z Saǔlam ì Ënatanam; </i>


text:
І ўсе Ізраільцяне, якія хаваліся на гары Яфрэмавай, пачуўшы, што Філістымляне пабеглі, таксама прысталі да сваіх у бітве. </p><i> Ì ǔse Ìzraìl′câne, âkìâ havalìsâ na gary Âfrèmavaj, pačuǔšy, što Fìlìstymlâne pabeglì, taksama prystalì da svaìh u bìtve. </i>


text:
І выратаваў Гасподзь таго дня Ізраіля; а бітва пашырылася аж да Бэт-Авэна. </p><i> Ì vyratavaǔ Gaspodz′ tago dnâ Ìzraìlâ; a bìtva pašyrylasâ až da Bèt-Avèna. </i>


text:
Людзі Ізраільскія былі стомленыя ў той дзень; а Саўл закляў народ, сказаўшы: пракляты, хто скаштуе хлеба да вечара, пакуль я не адпомшчу ворагам маім. І ніхто зь люду не скаштаваў ежы. </p><i> Lûdzì Ìzraìl′skìâ bylì stomlenyâ ǔ toj dzen′; a Saǔl zaklâǔ narod, skazaǔšy: praklâty, hto skaštue hleba da večara, pakul′ â ne adpomšču voragam maìm. Ì nìhto z′ lûdu ne skaštavaǔ ežy. </i>


text:
<pb/>І пайшоў увесь люд у лес, і быў там на паляне мёд. </p><i> Ì pajšoǔ uves′ lûd u les, ì byǔ tam na palâne mëd. </i>


text:
І ўвайшоў люд у лес, кажучы: вось, цячэ мёд. Але ніхто не працягнуў рукі сваёй да вуснаў сваіх, бо люд баяўся заклёну. </p><i> Ì ǔvajšoǔ lûd u les, kažučy: vos′, câčè mëd. Ale nìhto ne pracâgnuǔ rukì svaëj da vusnaǔ svaìh, bo lûd baâǔsâ zaklënu. </i>


text:
А Ёнатан ня чуў, калі бацька ягоны заклінаў люд, і працягнуўшы канец кія, які быў у руцэ ў яго, умачыў яго ў соты мядовыя і павярнуў рукою да вуснаў сваіх, і пасьвятлелі вочы ягоныя. </p><i> A Ënatan nâ čuǔ, kalì bac′ka âgony zaklìnaǔ lûd, ì pracâgnuǔšy kanec kìâ, âkì byǔ u rucè ǔ âgo, umačyǔ âgo ǔ soty mâdovyâ ì pavârnuǔ rukoû da vusnaǔ svaìh, ì pas′vâtlelì vočy âgonyâ. </i>


text:
І сказаў яму адзін зь людзей, кажучы: бацька твой закляў люд, сказаўшы: пракляты, хто сёньня скаштуе ежы; ад гэтага люд стаміўся. </p><i> Ì skazaǔ âmu adzìn z′ lûdzej, kažučy: bac′ka tvoj zaklâǔ lûd, skazaǔšy: praklâty, hto sën′nâ skaštue ežy; ad gètaga lûd stamìǔsâ. </i>


text:
І сказаў Ёнатан: зьбянтэжыў бацька мой зямлю; глядзеце, у мяне прасьвятлелі вочы, калі я скаштаваў крыху гэтага мёду; </p><i> Ì skazaǔ Ënatan: z′bântèžyǔ bac′ka moj zâmlû; glâdzece, u mâne pras′vâtlelì vočy, kalì â skaštavaǔ kryhu gètaga mëdu; </i>


text:
калі б паеў сёньня люд са здабычы, якую знайшоў у ворагаў сваіх, дык ці ня большым быў бы разгром Філістымлянаў? </p><i> kalì b paeǔ sën′nâ lûd sa zdabyčy, âkuû znajšoǔ u voragaǔ svaìh, dyk cì nâ bol′šym byǔ by razgrom Fìlìstymlânaǔ? </i>


text:
<pb/>І таго дня разграмілі Філістымлянаў ад Міхмаса да Аялона, і народ вельмі стаміўся. </p><i> Ì tago dnâ razgramìlì Fìlìstymlânaǔ ad Mìhmasa da Aâlona, ì narod vel′mì stamìǔsâ. </i>


text:
І кінуўся люд на здабычу, і бралі авечак, валоў і цялят, і калолі на зямлі, і еў люд з крывёю. </p><i> Ì kìnuǔsâ lûd na zdabyču, ì bralì avečak, valoǔ ì câlât, ì kalolì na zâmlì, ì eǔ lûd z kryvëû. </i>


text:
<pb/>І паведамілі Саўлу, кажучы: вось, люд грэшыць прад Госпадам, есьць з крывёю. І сказаў Саўл: вы зграшылі; прывярнеце цяпер да мяне вялікі камень. </p><i> Ì pavedamìlì Saǔlu, kažučy: vos′, lûd grèšyc′ prad Gospadam, es′c′ z kryvëû. Ì skazaǔ Saǔl: vy zgrašylì; pryvârnece câper da mâne vâlìkì kamen′. </i>


text:
Потым сказаў Саўл: прайдзеце паміж людзей і скажэце ім: хай кожны прыводзіць да мяне свайго вала і кожны сваю авечку, і калеце тут і ежце, і не грашэце прад Госпадам, ня ежце з крывёю. І прыводзілі ўсе зь люду, кожны сваёю рукою, вала свайго ўначы, і калолі там. </p><i> Potym skazaǔ Saǔl: prajdzece pamìž lûdzej ì skažèce ìm: haj kožny pryvodzìc′ da mâne svajgo vala ì kožny svaû avečku, ì kalece tut ì ežce, ì ne grašèce prad Gospadam, nâ ežce z kryvëû. Ì pryvodzìlì ǔse z′ lûdu, kožny svaëû rukoû, vala svajgo ǔnačy, ì kalolì tam. </i>


text:
І зладзіў Саўл ахвярнік Госпаду: то быў першы ахвярнік, пастаўлены ім Госпаду. </p><i> Ì zladzìǔ Saǔl ahvârnìk Gospadu: to byǔ peršy ahvârnìk, pastaǔleny ìm Gospadu. </i>


text:
І сказаў Саўл: пойдзем у пагоню за Філістымлянамі ўначы і абяром іх да сьвітаньня і не пакінем у іх ніводнага чалавека. І сказалі: рабі ўсё, што добра ў вачах тваіх. А сьвятар сказаў: прыступім тут да Бога. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: pojdzem u pagonû za Fìlìstymlânamì ǔnačy ì abârom ìh da s′vìtan′nâ ì ne pakìnem u ìh nìvodnaga čalaveka. Ì skazalì: rabì ǔsë, što dobra ǔ vačah tvaìh. A s′vâtar skazaǔ: prystupìm tut da Boga. </i>


text:
І спытаў Саўл у Бога: ці ісьці мне ў пагоню за Філістымлянамі? ці аддасі іх у рукі Ізраіля? Але Ён не адказваў яму ў той дзень. </p><i> Ì spytaǔ Saǔl u Boga: cì ìs′cì mne ǔ pagonû za Fìlìstymlânamì? cì addasì ìh u rukì Ìzraìlâ? Ale Ën ne adkazvaǔ âmu ǔ toj dzen′. </i>


text:
<pb/>Тады сказаў Саўл: хай падыдуць сюды ўсе начальнікі народу і разьведаюць і даведаюцца, на кім грэх сёньня? </p><i> Tady skazaǔ Saǔl: haj padyduc′ sûdy ǔse načal′nìkì narodu ì raz′vedaûc′ ì davedaûcca, na kìm grèh sën′nâ? </i>


text:
бо - жывы Гасподзь, які выратаваў Ізраіля, - калі будзе і на Ёнатане, сыне маім, дык і ён памрэ мусова. І ніхто не адказваў яму з усяго народу. </p><i> bo - žyvy Gaspodz′, âkì vyratavaǔ Ìzraìlâ, - kalì budze ì na Ënatane, syne maìm, dyk ì ën pamrè musova. Ì nìhto ne adkazvaǔ âmu z usâgo narodu. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл усім Ізраільцянам: станьце вы па адзін бок, а я і сын мой Ёнатан станем па другі бок. І адказваў люд Саўлу: рабі, што добра ў вачах тваіх. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl usìm Ìzraìl′cânam: stan′ce vy pa adzìn bok, a â ì syn moj Ënatan stanem pa drugì bok. Ì adkazvaǔ lûd Saǔlu: rabì, što dobra ǔ vačah tvaìh. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл: Госпадзе, Божа Ізраілеў! дай знак. І выкрытыя былі Ёнатан і Саўл, а народ выйшаў невінаваты. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: Gospadze, Boža Ìzraìleǔ! daj znak. Ì vykrytyâ bylì Ënatan ì Saǔl, a narod vyjšaǔ nevìnavaty. </i>


text:
Тады сказаў Саўл: кіньце жэрабя паміж мною і Ёнатанам, сынам маім, і ўпала жэрабя на Ёнатана. </p><i> Tady skazaǔ Saǔl: kìn′ce žèrabâ pamìž mnoû ì Ënatanam, synam maìm, ì ǔpala žèrabâ na Ënatana. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл Ёнатану: раскажы мне, што зрабіў ты? І расказаў яму Ёнатан і сказаў: я паспытаў канцом кія, што ў руцэ ў мяне, крыху мёду; і вось, я павінен памерці. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Ënatanu: raskažy mne, što zrabìǔ ty? Ì raskazaǔ âmu Ënatan ì skazaǔ: â paspytaǔ kancom kìâ, što ǔ rucè ǔ mâne, kryhu mëdu; ì vos′, â pavìnen pamercì. </i>


text:
І сказаў Саўл: хай тое і тое зробіць мне Бог, і яшчэ болей зробіць; ты, Ёнатан, павінен сёньня памерці! </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: haj toe ì toe zrobìc′ mne Bog, ì âščè bolej zrobìc′; ty, Ënatan, pavìnen sën′nâ pamercì! </i>


text:
<pb/>Але люд сказаў Саўлу: ці Ёнатану памерці, які даў вялікае выратаваньне Ізраілю? Хай ня будзе гэтага! Жывы Гасподзь, і валасіна не ўпадзе з галавы ягонай на зямлю, бо з Богам ён дзеяў сёньня. І вызваліў люд Ёнатана, і не памёр ён. </p><i> Ale lûd skazaǔ Saǔlu: cì Ënatanu pamercì, âkì daǔ vâlìkae vyratavan′ne Ìzraìlû? Haj nâ budze gètaga! Žyvy Gaspodz′, ì valasìna ne ǔpadze z galavy âgonaj na zâmlû, bo z Bogam ën dzeâǔ sën′nâ. Ì vyzvalìǔ lûd Ënatana, ì ne pamër ën. </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Саўл ад перасьледу Філістымлянаў; а Філістымляне пайшлі ў сваё месца. </p><i> Ì vârnuǔsâ Saǔl ad peras′ledu Fìlìstymlânaǔ; a Fìlìstymlâne pajšlì ǔ svaë mesca. </i>


text:
І ўцьвердзіў Саўл сваё цараваньне над Ізраілем, і ваяваў з усімі навакольнымі ворагамі сваімі, з Маавам і з Аманіцянамі, і з Эдомам і з царамі Совы і зь Філістымлянамі, і ўсюды, супроць каго ні выступаў, меў посьпех. </p><i> Ì ǔc′verdzìǔ Saǔl svaë caravan′ne nad Ìzraìlem, ì vaâvaǔ z usìmì navakol′nymì voragamì svaìmì, z Maavam ì z Amanìcânamì, ì z Èdomam ì z caramì Sovy ì z′ Fìlìstymlânamì, ì ǔsûdy, suproc′ kago nì vystupaǔ, meǔ pos′peh. </i>


text:
І сабраў войска, і пабіў Амаліка, і вызваліў Ізраіля з рукі грабежнікаў ягоных. </p><i> Ì sabraǔ vojska, ì pabìǔ Amalìka, ì vyzvalìǔ Ìzraìlâ z rukì grabežnìkaǔ âgonyh. </i>


text:
Сыны ў Саўла былі: Ёнатан, Есуі і Мэлхісуа; а імёны дзьвюх дачок ягоных: імя старэйшай - Мэрова, а імя малодшай - Мэлхола. </p><i> Syny ǔ Saǔla bylì: Ënatan, Esuì ì Mèlhìsua; a ìmëny dz′vûh dačok âgonyh: ìmâ starèjšaj - Mèrova, a ìmâ malodšaj - Mèlhola. </i>


text:
А імя жонкі Саўлавай - Ахінаам, дачка Ахімааца; а імя правадыра войска ягонага - Авэнір, сын Ніра, дзядзькі Саўлавага. </p><i> A ìmâ žonkì Saǔlavaj - Ahìnaam, dačka Ahìmaaca; a ìmâ pravadyra vojska âgonaga - Avènìr, syn Nìra, dzâdz′kì Saǔlavaga. </i>


text:
Кіс, бацька Саўлаў, і Нір, бацька Авэніраў, былі сыны Авііла. </p><i> Kìs, bac′ka Saǔlaǔ, ì Nìr, bac′ka Avènìraǔ, bylì syny Avììla. </i>


text:
<pb/>І была зацятая вайна супроць Філістымлянаў праз ўвесь час Саўлаў. І калі Саўл бачыў якога-небудзь чалавека дужага і ваяўнічага, браў яго да сябе. </p><i> Ì byla zacâtaâ vajna suproc′ Fìlìstymlânaǔ praz ǔves′ čas Saǔlaǔ. Ì kalì Saǔl bačyǔ âkoga-nebudz′ čalaveka dužaga ì vaâǔnìčaga, braǔ âgo da sâbe. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл Саўлу: Гасподзь паслаў мяне памазаць цябе царом над народам Ягоным, над Ізраілем; цяпер паслухайся голасу Госпада. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl Saǔlu: Gaspodz′ paslaǔ mâne pamazac′ câbe carom nad narodam Âgonym, nad Ìzraìlem; câper pasluhajsâ golasu Gospada. </i>


text:
Так кажа Гасподзь Саваоф: успомніў Я пра тое, што зрабіў Амалік Ізраілю, як ён супрацьстаяў яму на шляху, калі ён ішоў зь Егіпта. </p><i> Tak kaža Gaspodz′ Savaof: uspomnìǔ Â pra toe, što zrabìǔ Amalìk Ìzraìlû, âk ën suprac′staâǔ âmu na šlâhu, kalì ën ìšoǔ z′ Egìpta. </i>


text:
цяпер ідзі і пабі Амаліка і вынішчы ўсё, што ў яго; і не давай літасьці яму, а аддай сьмерці ад мужа да жонкі, ад падлетка да немаўляці, ад вала да авечкі, ад вярблюда да асла. </p><i> câper ìdzì ì pabì Amalìka ì vynìščy ǔsë, što ǔ âgo; ì ne davaj lìtas′cì âmu, a addaj s′mercì ad muža da žonkì, ad padletka da nemaǔlâcì, ad vala da avečkì, ad vârblûda da asla. </i>


text:
<pb/>І сабраў Саўл люд і налічыў іх у Тэлаіме дзьвесьце тысяч Ізраільцянаў пешых і дзесяць тысяч з калена Юдавага. </p><i> Ì sabraǔ Saǔl lûd ì nalìčyǔ ìh u Tèlaìme dz′ves′ce tysâč Ìzraìl′cânaǔ pešyh ì dzesâc′ tysâč z kalena Ûdavaga. </i>


text:
І дайшоў Саўл да горада Амалікавага і зрабіў засаду ў даліне. </p><i> Ì dajšoǔ Saǔl da gorada Amalìkavaga ì zrabìǔ zasadu ǔ dalìne. </i>


text:
І сказаў Саўл Кіняянам: ідзеце, аддзялецеся, выйдзіце з асяродзьдзя Амаліка, каб я не загубіў вас зь ім, бо вы аказалі прыхільнасьць усім Ізраільцянам, калі яны ішлі зь Егіпта. І аддзяліліся Кіняяне з асяродзьдзя Амаліка. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Kìnâânam: ìdzece, addzâlecesâ, vyjdzìce z asârodz′dzâ Amalìka, kab â ne zagubìǔ vas z′ ìm, bo vy akazalì pryhìl′nas′c′ usìm Ìzraìl′cânam, kalì âny ìšlì z′ Egìpta. Ì addzâlìlìsâ Kìnââne z asârodz′dzâ Amalìka. </i>


text:
<pb/>І пабіў Саўл Амаліка ад Хавілы да навакольля Сура, што перад Егіптам; </p><i> Ì pabìǔ Saǔl Amalìka ad Havìly da navakol′lâ Sura, što perad Egìptam; </i>


text:
і Агага, цара Амалікавага, захапіў жывога, а народ увесь вынішчыў мечам. </p><i> ì Agaga, cara Amalìkavaga, zahapìǔ žyvoga, a narod uves′ vynìščyǔ mečam. </i>


text:
Але Саўл і народ пашкадавалі Агага і найлепшых авечак і валоў і ўкормленых ягнят, і ўсё добрае, і не хацелі зьнішчаць, а ўсе рэчы малаважныя і благія зьнішчылі. </p><i> Ale Saǔl ì narod paškadavalì Agaga ì najlepšyh avečak ì valoǔ ì ǔkormlenyh âgnât, ì ǔsë dobrae, ì ne hacelì z′nìščac′, a ǔse rèčy malavažnyâ ì blagìâ z′nìščylì. </i>


text:
Шкадую, што паставіў Я Саўла царом, бо ён адвярнуўся ад Мяне і слова Майго ня выканаў. І засмуціўся Самуіл і заклікаў Госпада цэлую ноч. </p><i> Škaduû, što pastavìǔ Â Saǔla carom, bo ën advârnuǔsâ ad Mâne ì slova Majgo nâ vykanaǔ. Ì zasmucìǔsâ Samuìl ì zaklìkaǔ Gospada cèluû noč. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Самуіл рана раніцай і пайшоў насустрач Саўлу. І паведамілі Самуілу, што Саўл хадзіў на Карміл і там паставіў сабе помнік, і сышоў у Галгал. </p><i> Ì ǔstaǔ Samuìl rana ranìcaj ì pajšoǔ nasustrač Saǔlu. Ì pavedamìlì Samuìlu, što Saǔl hadzìǔ na Karmìl ì tam pastavìǔ sabe pomnìk, ì syšoǔ u Galgal. </i>


text:
Калі прыйшоў Самуіл да Саўла, дык Саўл сказаў яму: дабраславёны ты ў Госпада; я выканаў слова Госпада. </p><i> Kalì pryjšoǔ Samuìl da Saǔla, dyk Saǔl skazaǔ âmu: dabraslavëny ty ǔ Gospada; â vykanaǔ slova Gospada. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл: а што гэта за бляяньне авечак у вушах маіх і рыканьне валоў, якое я чую? </p><i> Ì skazaǔ Samuìl: a što gèta za blâân′ne avečak u vušah maìh ì rykan′ne valoǔ, âkoe â čuû? </i>


text:
І сказаў Саўл: прывялі іх ад Амаліка, бо людзі пашкадавалі найлепшых авечак і валоў на ахвяраваньне Госпаду Богу твайму; а астатняе мы зьнішчылі. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: pryvâlì ìh ad Amalìka, bo lûdzì paškadavalì najlepšyh avečak ì valoǔ na ahvâravan′ne Gospadu Bogu tvajmu; a astatnâe my z′nìščylì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл Саўлу: пачакай, я скажу табе, што сказаў мне Гасподзь уначы. І сказаў яму Саўл: кажы. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl Saǔlu: pačakaj, â skažu tabe, što skazaǔ mne Gaspodz′ unačy. Ì skazaǔ âmu Saǔl: kažy. </i>


text:
І сказаў Самуіл: ці не малы ты быў у вачах тваіх, калі стаўся галавою плямёнаў Ізраілевых, і Гасподзь памазаў цябе царом над Ізраілем? </p><i> Ì skazaǔ Samuìl: cì ne maly ty byǔ u vačah tvaìh, kalì staǔsâ galavoû plâmënaǔ Ìzraìlevyh, ì Gaspodz′ pamazaǔ câbe carom nad Ìzraìlem? </i>


text:
І паслаў цябе Гасподзь у дарогу, сказаўшы: ідзі і пракляні няверных Амалікіцянаў і ваюй супроць іх, пакуль ня зьнішчыш іх. </p><i> Ì paslaǔ câbe Gaspodz′ u darogu, skazaǔšy: ìdzì ì praklânì nâvernyh Amalìkìcânaǔ ì vaûj suproc′ ìh, pakul′ nâ z′nìščyš ìh. </i>


text:
Чаму ж ты не паслухаў голасу Госпада і кінуўся на здабычу і ўчыніў благое перад вачыма Госпада? </p><i> Čamu ž ty ne pasluhaǔ golasu Gospada ì kìnuǔsâ na zdabyču ì ǔčynìǔ blagoe perad vačyma Gospada? </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл Самуілу: я паслухаўся голасу Госпада і пайшоў у дарогу, куды паслаў мяне Гасподзь, і прывёў Агага, цара Амалікіцкага, а Амаліка зьнішчыў; </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Samuìlu: â pasluhaǔsâ golasu Gospada ì pajšoǔ u darogu, kudy paslaǔ mâne Gaspodz′, ì pryvëǔ Agaga, cara Amalìkìckaga, a Amalìka z′nìščyǔ; </i>


text:
а людзі са здабычы, з авечак і валоў, узялі самае лепшае з праклятага, дзеля ахвяраваньня Госпаду Богу твайму ў Галгале. </p><i> a lûdzì sa zdabyčy, z avečak ì valoǔ, uzâlì samae lepšae z praklâtaga, dzelâ ahvâravan′nâ Gospadu Bogu tvajmu ǔ Galgale. </i>


text:
<pb/><t>І адказаў Самуіл: няўжо цэласпаленьні і ахвяры гэтак сама прыемныя Госпаду, як паслушэнства голасу Госпада? паслушэнства лепшае за ахвяры і паслухмянасьць лепшая за тлушч авечы;</t> </p><i> <t>Ì adkazaǔ Samuìl: nâǔžo cèlaspalen′nì ì ahvâry gètak sama pryemnyâ Gospadu, âk paslušènstva golasu Gospada? paslušènstva lepšae za ahvâry ì pasluhmânas′c′ lepšaâ za tlušč avečy;</t> </i>


text:
<pb/><t>бо непакорлівасць ёсьць грэх, як чараўніцтва, і супраціўства тое самае, што балвахвалства; за тое, што ты занядбаў слова Госпада, і ён занядбаў цябе, каб ты ня быў царом.</t> </p><i> <t>bo nepakorlìvasc′ ës′c′ grèh, âk čaraǔnìctva, ì supracìǔstva toe samae, što balvahvalstva; za toe, što ty zanâdbaǔ slova Gospada, ì ën zanâdbaǔ câbe, kab ty nâ byǔ carom.</t> </i>


text:
І сказаў Саўл Самуілу: зграшыў я, бо пераступіў загад Госпада і слова тваё; але я баяўся народу і паслухаўся голасу ягонага; </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Samuìlu: zgrašyǔ â, bo perastupìǔ zagad Gospada ì slova tvaë; ale â baâǔsâ narodu ì pasluhaǔsâ golasu âgonaga; </i>


text:
а цяпер здымі зь мяне грэх мой і вярніся са мною, каб я пакланіўся Госпаду твайму. </p><i> a câper zdymì z′ mâne grèh moj ì vârnìsâ sa mnoû, kab â paklanìǔsâ Gospadu tvajmu. </i>


text:
<pb/>І адказаў Самуіл Саўлу: не вярнуся я з табою, бо ты зьнікчэмніў слова Госпада, і Гасподзь зьнікчэмніў цябе, каб ты ня быў царом над Ізраілем. </p><i> Ì adkazaǔ Samuìl Saǔlu: ne vârnusâ â z taboû, bo ty z′nìkčèmnìǔ slova Gospada, ì Gaspodz′ z′nìkčèmnìǔ câbe, kab ty nâ byǔ carom nad Ìzraìlem. </i>


text:
<pb/>І павярнуўся Самуіл, каб адысьці. Але Саўл ухапіўся за край вопраткі ягонай і разадраў яе. </p><i> Ì pavârnuǔsâ Samuìl, kab adys′cì. Ale Saǔl uhapìǔsâ za kraj vopratkì âgonaj ì razadraǔ âe. </i>


text:
Тады сказаў Самуіл: сёньня адабраў Гасподзь царства Ізраільскае ў цябе і аддаў яго блізкаму твайму, лепшаму за цябе; </p><i> Tady skazaǔ Samuìl: sën′nâ adabraǔ Gaspodz′ carstva Ìzraìl′skae ǔ câbe ì addaǔ âgo blìzkamu tvajmu, lepšamu za câbe; </i>


text:
і ня скажа няпраўды і не пакаецца вернік Ізраілеў, бо не чалавек Ён, каб каяцца Яму. </p><i> ì nâ skaža nâpraǔdy ì ne pakaecca vernìk Ìzraìleǔ, bo ne čalavek Ën, kab kaâcca Âmu. </i>


text:
І сказаў Саўл: я зграшыў; але ўшануй мяне сёньня перад старэйшынамі народу майго і перад Ізраілем і вярніся са мною, і я пакланюся Госпаду Богу твайму. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: â zgrašyǔ; ale ǔšanuj mâne sën′nâ perad starèjšynamì narodu majgo ì perad Ìzraìlem ì vârnìsâ sa mnoû, ì â paklanûsâ Gospadu Bogu tvajmu. </i>


text:
І вярнуўся Самуіл па Саўла, і пакланіўся Саўл Госпаду. </p><i> Ì vârnuǔsâ Samuìl pa Saǔla, ì paklanìǔsâ Saǔl Gospadu. </i>


text:
Потым сказаў Самуіл: прывядзеце да мяне Агага, цара Амалікіцкага. І падышоў да яго Агаг дрыготкі, і сказаў Агаг: канечне горыч сьмерці мінулася? </p><i> Potym skazaǔ Samuìl: pryvâdzece da mâne Agaga, cara Amalìkìckaga. Ì padyšoǔ da âgo Agag drygotkì, ì skazaǔ Agag: kanečne goryč s′mercì mìnulasâ? </i>


text:
Але Самуіл сказаў: як меч твой жанчын пазбаўляў дзяцей, так маці твая сярод жанчын хай пазбудзецца сына. І расьсек Самуіл Агага прад Госпадам у Галгале. </p><i> Ale Samuìl skazaǔ: âk meč tvoj žančyn pazbaǔlâǔ dzâcej, tak macì tvaâ sârod žančyn haj pazbudzecca syna. Ì ras′sek Samuìl Agaga prad Gospadam u Galgale. </i>


text:
<pb/>І адышоў Самуіл у Раму, а Саўл пайшоў у дом свой, у Гіву Саўлаву. </p><i> Ì adyšoǔ Samuìl u Ramu, a Saǔl pajšoǔ u dom svoj, u Gìvu Saǔlavu. </i>


text:
І больш ня бачыўся Самуіл з Саўлам да сьмерці сваёй; але смуткаваў Самуіл па Саўле, бо Гасподзь шкадаваў, што зрабіў Саўла царом над Ізраілем. </p><i> Ì bol′š nâ bačyǔsâ Samuìl z Saǔlam da s′mercì svaëj; ale smutkavaǔ Samuìl pa Saǔle, bo Gaspodz′ škadavaǔ, što zrabìǔ Saǔla carom nad Ìzraìlem. </i>


text:
<pb/>І сказаў Гасподзь Самуілу: дакуль ты будзеш смуткаваць па Саўле, якога Я адхіліў, каб ён ня быў царом над Ізраілем? напоўні рог твой алеем і ідзі; Я пашлю цябе да Ясэя Віфляемляніна, бо сярод сыноў ягоных Я нагледзеў Сабе цара. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′ Samuìlu: dakul′ ty budzeš smutkavac′ pa Saǔle, âkoga Â adhìlìǔ, kab ën nâ byǔ carom nad Ìzraìlem? napoǔnì rog tvoj aleem ì ìdzì; Â pašlû câbe da Âsèâ Vìflâemlânìna, bo sârod synoǔ âgonyh Â nagledzeǔ Sabe cara. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл: як я пайду? Саўл дачуецца і заб'е мяне. Гасподзь сказаў: вазьмі ў руку тваю цяля са статку і скажы: я прыйшоў дзеля ахвяраваньня Госпаду; </p><i> Ì skazaǔ Samuìl: âk â pajdu? Saǔl dačuecca ì zab'e mâne. Gaspodz′ skazaǔ: vaz′mì ǔ ruku tvaû câlâ sa statku ì skažy: â pryjšoǔ dzelâ ahvâravan′nâ Gospadu; </i>


text:
і запрасі Ясэя да ахвяры; Я пакажу табе, што табе рабіць, і ты памажаш Мне таго, пра каго Я скажу табе. </p><i> ì zaprasì Âsèâ da ahvâry; Â pakažu tabe, što tabe rabìc′, ì ty pamažaš Mne tago, pra kago Â skažu tabe. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Самуіл так, як сказаў яму Гасподзь. Калі прыйшоў ён у Віфляем, дык старэйшыны горада з трымценьнем выйшлі насустрач яму і сказалі: ці мірны прыход твой? </p><i> Ì zrabìǔ Samuìl tak, âk skazaǔ âmu Gaspodz′. Kalì pryjšoǔ ën u Vìflâem, dyk starèjšyny gorada z trymcen′nem vyjšlì nasustrač âmu ì skazalì: cì mìrny pryhod tvoj? </i>


text:
І адказаў ён: мірны, дзеля ахвяраваньня Госпаду прыйшоў я; асьвяцецеся і ідзеце са мною да ахвярапрынашэньня. І асьвяціў Ясэя і сыноў ягоных і запрасіў іх да ахвяры. </p><i> Ì adkazaǔ ën: mìrny, dzelâ ahvâravan′nâ Gospadu pryjšoǔ â; as′vâcecesâ ì ìdzece sa mnoû da ahvâraprynašèn′nâ. Ì as′vâcìǔ Âsèâ ì synoǔ âgonyh ì zaprasìǔ ìh da ahvâry. </i>


text:
<pb/>І калі яны прыйшлі, ён, убачыўшы Эліява, сказаў: правільна, гэты прад Госпадам памазанец Ягоны! </p><i> Ì kalì âny pryjšlì, ën, ubačyǔšy Èlìâva, skazaǔ: pravìl′na, gèty prad Gospadam pamazanec Âgony! </i>


text:
Але Гасподзь сказаў Самуілу: не зважай на выгляд ягоны і на вышыню росту яго; Я адхіліў яго; Я гляджу ня так, як глядзіць чалавек; бо чалавек глядзіць на аблічча, а Гасподзь глядзіць на сэрца. </p><i> Ale Gaspodz′ skazaǔ Samuìlu: ne zvažaj na vyglâd âgony ì na vyšynû rostu âgo; Â adhìlìǔ âgo; Â glâdžu nâ tak, âk glâdzìc′ čalavek; bo čalavek glâdzìc′ na ablìčča, a Gaspodz′ glâdzìc′ na sèrca. </i>


text:
<pb/>І паклікаў Ясэй Амінадава і падвёў яго да Самуіла, і сказаў Самуіл: і гэтага ня выбраў Гасподзь. </p><i> Ì paklìkaǔ Âsèj Amìnadava ì padvëǔ âgo da Samuìla, ì skazaǔ Samuìl: ì gètaga nâ vybraǔ Gaspodz′. </i>


text:
І падвёў Ясэй Саму, і сказаў Самуіл: і гэтага ня выбраў Гасподзь. </p><i> Ì padvëǔ Âsèj Samu, ì skazaǔ Samuìl: ì gètaga nâ vybraǔ Gaspodz′. </i>


text:
Так падводзіў Ясэй да Самуіла сямёх сыноў сваіх, але Самуіл сказаў Ясэю; нікога з гэтых ня выбраў Гасподзь. </p><i> Tak padvodzìǔ Âsèj da Samuìla sâmëh synoǔ svaìh, ale Samuìl skazaǔ Âsèû; nìkoga z gètyh nâ vybraǔ Gaspodz′. </i>


text:
І сказаў Самуіл Ясэю: ці ўсе дзеці тут? І адказаў Ясэй: ёсьць яшчэ маладзейшы; ён пасьвіць авечкі. І сказаў Самуіл Ясэю: пашлі і вазьмі яго, бо мы ня сядзем абедаць, пакуль ня прыйдзе ён сюды. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl Âsèû: cì ǔse dzecì tut? Ì adkazaǔ Âsèj: ës′c′ âščè maladzejšy; ën pas′vìc′ avečkì. Ì skazaǔ Samuìl Âsèû: pašlì ì vaz′mì âgo, bo my nâ sâdzem abedac′, pakul′ nâ pryjdze ën sûdy. </i>


text:
<pb/>І паслаў Ясэй, і прывялі яго. І быў ён бялявы, з прыгожымі вачыма і прыемным тварам. І сказаў Гасподзь: устань, памаж яго, бо гэта ён. </p><i> Ì paslaǔ Âsèj, ì pryvâlì âgo. Ì byǔ ën bâlâvy, z prygožymì vačyma ì pryemnym tvaram. Ì skazaǔ Gaspodz′: ustan′, pamaž âgo, bo gèta ën. </i>


text:
І ўзяў Самуіл рог з алеем і памазаў яго сярод братоў ягоных, і пакоіўся Дух Гасподні на Давідзе з таго дня і пасьля. А Самуіл устаў і адышоў у Раму. </p><i> Ì ǔzâǔ Samuìl rog z aleem ì pamazaǔ âgo sârod bratoǔ âgonyh, ì pakoìǔsâ Duh Gaspodnì na Davìdze z tago dnâ ì pas′lâ. A Samuìl ustaǔ ì adyšoǔ u Ramu. </i>


text:
А ад Саўла адступіўся Дух Гасподні, і бунтаваў яго ліхі дух супраць Госпада. </p><i> A ad Saǔla adstupìǔsâ Duh Gaspodnì, ì buntavaǔ âgo lìhì duh suprac′ Gospada. </i>


text:
І сказалі яму слугі Саўлавыя: вось, ліхі дух супроць Госпада бунтуе цябе; </p><i> Ì skazalì âmu slugì Saǔlavyâ: vos′, lìhì duh suproc′ Gospada buntue câbe; </i>


text:
няхай гаспадар наш загадае слугам сваім, якія перад табою, пашукаць чалавека, умельскага ў гульні на арфе, і калі прыйдзе на цябе ліхі дух супроць Бога, дык ён, іграючы рукою сваёю, будзе супакойваць цябе; </p><i> nâhaj gaspadar naš zagadae slugam svaìm, âkìâ perad taboû, pašukac′ čalaveka, umel′skaga ǔ gul′nì na arfe, ì kalì pryjdze na câbe lìhì duh suproc′ Boga, dyk ën, ìgraûčy rukoû svaëû, budze supakojvac′ câbe; </i>


text:
і адказаў Саўл слугам сваім: знайдзеце мне чалавека, які добра грае, і прывядзеце яго да мяне. </p><i> ì adkazaǔ Saǔl slugam svaìm: znajdzece mne čalaveka, âkì dobra grae, ì pryvâdzece âgo da mâne. </i>


text:
Тады адзін слуга ягоны сказаў: вось, я бачыў у Ясэя Віфляемляніна сына, які ўмее граць, чалавека адважнага і ваяўнічага, і разумнага ў словах і віднага сабою, і Гасподзь зь ім. </p><i> Tady adzìn sluga âgony skazaǔ: vos′, â bačyǔ u Âsèâ Vìflâemlânìna syna, âkì ǔmee grac′, čalaveka advažnaga ì vaâǔnìčaga, ì razumnaga ǔ slovah ì vìdnaga saboû, ì Gaspodz′ z′ ìm. </i>


text:
<pb/>І паслаў Саўл вястуноў да Ясэя і сказаў: пашлі да мяне Давіда, сына твайго, які каля статку. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl vâstunoǔ da Âsèâ ì skazaǔ: pašlì da mâne Davìda, syna tvajgo, âkì kalâ statku. </i>


text:
І ўзяў Ясэй асла з хлебам і мех зь віном і адно казьляня, і паслаў з Давідам, сынам сваім, да Саўла. </p><i> Ì ǔzâǔ Âsèj asla z hlebam ì meh z′ vìnom ì adno kaz′lânâ, ì paslaǔ z Davìdam, synam svaìm, da Saǔla. </i>


text:
І прыйшоў Давід да Саўла і служыў перад ім, і вельмі спадабаўся яму і зрабіўся ягоным збраяносцам. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd da Saǔla ì služyǔ perad ìm, ì vel′mì spadabaǔsâ âmu ì zrabìǔsâ âgonym zbraânoscam. </i>


text:
І паслаў Саўл сказаць Ясэю: няхай Давід служыць пры мне, бо ён здабыў упадабаньне ў вачах маіх. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl skazac′ Âsèû: nâhaj Davìd služyc′ pry mne, bo ën zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah maìh. </i>


text:
<pb/>І калі Дух ад Бога бываў на Саўле, дык Давід, узяўшы арфу, граў, - і радасьней і лепей рабілася Саўлу, і дух ліхі адступаўся ад яго. </p><i> Ì kalì Duh ad Boga byvaǔ na Saǔle, dyk Davìd, uzâǔšy arfu, graǔ, - ì radas′nej ì lepej rabìlasâ Saǔlu, ì duh lìhì adstupaǔsâ ad âgo. </i>


text:
<pb/>Філістымляне сабралі войскі свае на вайну і сабраліся ў Сакхоце, што ў Юдэі, і разьмясьціліся табарам паміж Сакхотам і Азэкам у Эфэс-Даміме. </p><i> Fìlìstymlâne sabralì vojskì svae na vajnu ì sabralìsâ ǔ Sakhoce, što ǔ Ûdèì, ì raz′mâs′cìlìsâ tabaram pamìž Sakhotam ì Azèkam u Èfès-Damìme. </i>


text:
А Саўл і Ізраільцяне сабраліся і разьмясьціліся табарам у даліне дуба і падрыхтаваліся да вайны супроць Філістымлянаў. </p><i> A Saǔl ì Ìzraìl′câne sabralìsâ ì raz′mâs′cìlìsâ tabaram u dalìne duba ì padryhtavalìsâ da vajny suproc′ Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І сталі Філістымляне на гары з аднаго боку, і Ізраільцяне на гары з другога боку, а паміж імі была даліна. </p><i> Ì stalì Fìlìstymlâne na gary z adnago boku, ì Ìzraìl′câne na gary z drugoga boku, a pamìž ìmì byla dalìna. </i>


text:
<pb/>І выступіў з табара Філістымскага аднаборац, імем Галіяф, з Гэта; ростам ён - шэсьць локцяў зь пядзяю. </p><i> Ì vystupìǔ z tabara Fìlìstymskaga adnaborac, ìmem Galìâf, z Gèta; rostam ën - šès′c′ lokcâǔ z′ pâdzâû. </i>


text:
Медны шалом на галаве ў яго; і апрануты ён быў у лускаватую браню, і вага брані ягонай - пяць тысяч сікляў медзі; </p><i> Medny šalom na galave ǔ âgo; ì apranuty ën byǔ u luskavatuû branû, ì vaga branì âgonaj - pâc′ tysâč sìklâǔ medzì; </i>


text:
медныя накаленьнікі на нагах ягоных, і медны шчыт за плячамі ў яго; </p><i> mednyâ nakalen′nìkì na nagah âgonyh, ì medny ščyt za plâčamì ǔ âgo; </i>


text:
і дзяржак дзіды ягонай, як навой у кроснах; а сама дзіда ягоная - шэсьцьсот сікляў жалеза, і перад ім ішоў збраяносец. </p><i> ì dzâržak dzìdy âgonaj, âk navoj u krosnah; a sama dzìda âgonaâ - šès′c′sot sìklâǔ žaleza, ì perad ìm ìšoǔ zbraânosec. </i>


text:
<pb/>І стаў ён і крычаў да палкоў Ізраільскіх, кажучы ім: навошта вы выйшлі ваяваць? ці ж не Філістымлянін я, а вы рабы Саўлавыя? выбераце ў сябе чалавека, і няхай выйдзе да мяне; </p><i> Ì staǔ ën ì kryčaǔ da palkoǔ Ìzraìl′skìh, kažučy ìm: navošta vy vyjšlì vaâvac′? cì ž ne Fìlìstymlânìn â, a vy raby Saǔlavyâ? vyberace ǔ sâbe čalaveka, ì nâhaj vyjdze da mâne; </i>


text:
калі ён можа пабіцца са мною і заб'е мяне, дык мы будзем вашымі рабамі; а калі я адолею яго і заб'ю яго, дык вы будзеце нашымі рабамі і будзеце служыць нам. </p><i> kalì ën moža pabìcca sa mnoû ì zab'e mâne, dyk my budzem vašymì rabamì; a kalì â adoleû âgo ì zab'û âgo, dyk vy budzece našymì rabamì ì budzece služyc′ nam. </i>


text:
І сказаў Філістымлянін: сёньня я пасаромлю палкі Ізраільскія; дайце мне чалавека, і мы падужаемся ўдвух. </p><i> Ì skazaǔ Fìlìstymlânìn: sën′nâ â pasaromlû palkì Ìzraìl′skìâ; dajce mne čalaveka, ì my padužaemsâ ǔdvuh. </i>


text:
І пачулі Саўл і ўсе Ізраільцяне гэтыя словы Філістымляніна, і вельмі перапалохаліся і жахнуліся. </p><i> Ì pačulì Saǔl ì ǔse Ìzraìl′câne gètyâ slovy Fìlìstymlânìna, ì vel′mì perapalohalìsâ ì žahnulìsâ. </i>


text:
<pb/>А Давід быў сын Эфрацяніна зь Віфляема Юдавага, на імя Ясэй, у якога было восем сыноў; гэты чалавек у дні Саўла дасягнуў старасьці і быў старэйшы сярод мужчын. </p><i> A Davìd byǔ syn Èfracânìna z′ Vìflâema Ûdavaga, na ìmâ Âsèj, u âkoga bylo vosem synoǔ; gèty čalavek u dnì Saǔla dasâgnuǔ staras′cì ì byǔ starèjšy sârod mužčyn. </i>


text:
Тры старэйшыя сыны Ясэевыя пайшлі з Саўлам на вайну; імёны трох сыноў ягоных, што пайшлі на вайну: старэйшы - Эліяў, другі за ім - Амінадаў, і трэці - Сама: </p><i> Try starèjšyâ syny Âsèevyâ pajšlì z Saǔlam na vajnu; ìmëny troh synoǔ âgonyh, što pajšlì na vajnu: starèjšy - Èlìâǔ, drugì za ìm - Amìnadaǔ, ì trècì - Sama: </i>


text:
А Давід быў малодшы. Трое старэйшых пайшлі з Саўлам, </p><i> A Davìd byǔ malodšy. Troe starèjšyh pajšlì z Saǔlam, </i>


text:
а Давід вярнуўся ад Саўла, каб пасьвіць авечкі бацькі свайго ў Віфляеме. </p><i> a Davìd vârnuǔsâ ad Saǔla, kab pas′vìc′ avečkì bac′kì svajgo ǔ Vìflâeme. </i>


text:
<pb/>І выступаў Філістымлянін той раніцай і ўвечары і выстаўляў сябе сорак дзён. </p><i> Ì vystupaǔ Fìlìstymlânìn toj ranìcaj ì ǔvečary ì vystaǔlâǔ sâbe sorak dzën. </i>


text:
І сказаў Ясэй Давіду, сыну свайму: вазьмі братам сваім эфу сушанага зерня і дзесяць гэтых хлябоў і занясі ў табар да сваіх братоў; </p><i> Ì skazaǔ Âsèj Davìdu, synu svajmu: vaz′mì bratam svaìm èfu sušanaga zernâ ì dzesâc′ gètyh hlâboǔ ì zanâsì ǔ tabar da svaìh bratoǔ; </i>


text:
а гэтыя дзесяць сыроў занясі тысячніку і даведайся пра здароўе братоў і даведайся пра патрэбы іхнія. </p><i> a gètyâ dzesâc′ syroǔ zanâsì tysâčnìku ì davedajsâ pra zdaroǔe bratoǔ ì davedajsâ pra patrèby ìhnìâ. </i>


text:
Саўл і яны і ўсе Ізраільцяне былі ў даліне дуба і рыхтаваліся да бітвы зь Філістымлянамі. </p><i> Saǔl ì âny ì ǔse Ìzraìl′câne bylì ǔ dalìne duba ì ryhtavalìsâ da bìtvy z′ Fìlìstymlânamì. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Давід рана раніцай, і даручыў авечак вартавому, і, узяўшы ношку, пайшоў, як загадаў яму Ясэй; і прыйшоў да табара, калі войскі былі выведзены ў строй і з крыкам рыхтаваліся да бітвы. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd rana ranìcaj, ì daručyǔ avečak vartavomu, ì, uzâǔšy nošku, pajšoǔ, âk zagadaǔ âmu Âsèj; ì pryjšoǔ da tabara, kalì vojskì bylì vyvedzeny ǔ stroj ì z krykam ryhtavalìsâ da bìtvy. </i>


text:
І выставілі Ізраільцяне і Філістымляне строй супроць строю. </p><i> Ì vystavìlì Ìzraìl′câne ì Fìlìstymlâne stroj suproc′ stroû. </i>


text:
Давід пакінуў сваю ношку абознаму вартавому, і пабег у рады і, прыйшоўшы, спытаўся ў братоў сваіх пра здароўе. </p><i> Davìd pakìnuǔ svaû nošku aboznamu vartavomu, ì pabeg u rady ì, pryjšoǔšy, spytaǔsâ ǔ bratoǔ svaìh pra zdaroǔe. </i>


text:
І вось, калі ён гутарыў зь імі, аднаборац зь імем Галіяф, Філістымлянін з Гэта, выступае з радоў Філістымскіх і кажа тыя словы, і Давід пачуў. </p><i> Ì vos′, kalì ën gutaryǔ z′ ìmì, adnaborac z′ ìmem Galìâf, Fìlìstymlânìn z Gèta, vystupae z radoǔ Fìlìstymskìh ì kaža tyâ slovy, ì Davìd pačuǔ. </i>


text:
І ўсе Ізраільцяне, убачыўшы гэтага чалавека, уцякалі ад яго і вельмі баяліся. </p><i> Ì ǔse Ìzraìl′câne, ubačyǔšy gètaga čalaveka, ucâkalì ad âgo ì vel′mì baâlìsâ. </i>


text:
<pb/>І казалі Ізраільцяне: бачыце гэтага чалавека, што выступае? ён выступае, каб ганіць Ізраіля; калі б хто забіў яго, адарыў бы таго цар вялікім багацьцем, і дачку сваю выдаў бы за яго, і дом бацькі ягонага зрабіў бы свабодным у Ізраілі. </p><i> Ì kazalì Ìzraìl′câne: bačyce gètaga čalaveka, što vystupae? ën vystupae, kab ganìc′ Ìzraìlâ; kalì b hto zabìǔ âgo, adaryǔ by tago car vâlìkìm bagac′cem, ì dačku svaû vydaǔ by za âgo, ì dom bac′kì âgonaga zrabìǔ by svabodnym u Ìzraìlì. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід людзям, якія стаялі зь ім: што зробяць таму, хто заб'е гэтага Філістымляніна і здыме ганьбу зь Ізраіля? бо хто гэты неабрэзаны Філістымлянін, што так ганіць войска Бога жывога? </p><i> Ì skazaǔ Davìd lûdzâm, âkìâ staâlì z′ ìm: što zrobâc′ tamu, hto zab'e gètaga Fìlìstymlânìna ì zdyme gan′bu z′ Ìzraìlâ? bo hto gèty neabrèzany Fìlìstymlânìn, što tak ganìc′ vojska Boga žyvoga? </i>


text:
І сказаў яму народ тыя самыя словы, кажучы: вось, што зроблена будзе таму чалавеку, які заб'е яго. </p><i> Ì skazaǔ âmu narod tyâ samyâ slovy, kažučy: vos′, što zroblena budze tamu čalaveku, âkì zab'e âgo. </i>


text:
<pb/>І пачуў Эліяў, старэйшы брат Давідаў, што гаварыў ён зь людзьмі, і раззлаваўся Эліяў на Давіда і сказаў: навошта ты сюды прыйшоў і на каго пакінуў нямногія авечкі тыя ў пустыні? я ведаю пыху тваю і благое сэрца тваё, ты прыйшоў падзівіцца на бойку. </p><i> Ì pačuǔ Èlìâǔ, starèjšy brat Davìdaǔ, što gavaryǔ ën z′ lûdz′mì, ì razzlavaǔsâ Èlìâǔ na Davìda ì skazaǔ: navošta ty sûdy pryjšoǔ ì na kago pakìnuǔ nâmnogìâ avečkì tyâ ǔ pustynì? â vedaû pyhu tvaû ì blagoe sèrca tvaë, ty pryjšoǔ padzìvìcca na bojku. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід: што ж я зрабіў? ці ня словы гэта? </p><i> Ì skazaǔ Davìd: što ž â zrabìǔ? cì nâ slovy gèta? </i>


text:
І адвярнуўся ад яго да другога і казаў тыя самыя словы, і адказаў яму народ па-ранейшаму. </p><i> Ì advârnuǔsâ ad âgo da drugoga ì kazaǔ tyâ samyâ slovy, ì adkazaǔ âmu narod pa-ranejšamu. </i>


text:
І пачулі словы, якія казаў Давід, і пераказалі Саўлу, і той паклікаў яго. </p><i> Ì pačulì slovy, âkìâ kazaǔ Davìd, ì perakazalì Saǔlu, ì toj paklìkaǔ âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Саўлу: няхай ніхто ня падае духам празь яго; раб твой пойдзе і памерыцца з гэтым Філістымлянінам. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Saǔlu: nâhaj nìhto nâ padae duham praz′ âgo; rab tvoj pojdze ì pamerycca z gètym Fìlìstymlânìnam. </i>


text:
І сказаў Саўл Давіду: ня можаш ты ісьці супроць гэтага Філістымляніна, каб дужацца зь ім, бо ты яшчэ хлопец, а ён воін з маладосьці сваёй. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: nâ možaš ty ìs′cì suproc′ gètaga Fìlìstymlânìna, kab dužacca z′ ìm, bo ty âščè hlopec, a ën voìn z malados′cì svaëj. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл Давіду: раб твой пасьвіў авечкі ў бацькі свайго, і калі, бывала, прыходзіў леў або мядзьведзь і задзіраў авечку ў статку, </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: rab tvoj pas′vìǔ avečkì ǔ bac′kì svajgo, ì kalì, byvala, pryhodzìǔ leǔ abo mâdz′vedz′ ì zadzìraǔ avečku ǔ statku, </i>


text:
дык я гнаўся за ім і нападаў на яго і адбіраў з пашчы ягонай; а калі ён кідаўся на мяне, дык я браў яго за касмачы і біў яго і забіваў яго; </p><i> dyk â gnaǔsâ za ìm ì napadaǔ na âgo ì adbìraǔ z paščy âgonaj; a kalì ën kìdaǔsâ na mâne, dyk â braǔ âgo za kasmačy ì bìǔ âgo ì zabìvaǔ âgo; </i>


text:
і льва і мядзьведзя забіваў раб твой, і з гэтым Філістымлянінам неабрэзаным будзе тое самае, што зь імі, бо так ганіць войска Бога жывога. </p><i> ì l′va ì mâdz′vedzâ zabìvaǔ rab tvoj, ì z gètym Fìlìstymlânìnam neabrèzanym budze toe samae, što z′ ìmì, bo tak ganìc′ vojska Boga žyvoga. </i>


text:
І сказаў Давід: Гасподзь, Які выбаўляў мяне ад ільва і ад мядзьведзя, выбавіць мяне і ад рукі гэтага Філістымляніна. І сказаў Саўл Давіду: ідзі, і хай будзе Гасподзь з табою. </p><i> Ì skazaǔ Davìd: Gaspodz′, Âkì vybaǔlâǔ mâne ad ìl′va ì ad mâdz′vedzâ, vybavìc′ mâne ì ad rukì gètaga Fìlìstymlânìna. Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: ìdzì, ì haj budze Gaspodz′ z taboû. </i>


text:
<pb/>І апрануў Саўл Давіда ў сваю вопратку, і ўсклаў на галаву ягоную медны шалом, і надзеў на яго браню. </p><i> Ì apranuǔ Saǔl Davìda ǔ svaû vopratku, ì ǔsklaǔ na galavu âgonuû medny šalom, ì nadzeǔ na âgo branû. </i>


text:
І аперазаўся Давід мечам паверх вопраткі і пачаў хадзіць, бо ня прывык да такое зброі; потым сказаў Давід Саўлу: я не магу хадзіць у гэтым, я ня прывык. І зьняў Давід усё гэта зь сябе. </p><i> Ì aperazaǔsâ Davìd mečam paverh vopratkì ì pačaǔ hadzìc′, bo nâ pryvyk da takoe zbroì; potym skazaǔ Davìd Saǔlu: â ne magu hadzìc′ u gètym, â nâ pryvyk. Ì z′nâǔ Davìd usë gèta z′ sâbe. </i>


text:
І ўзяў кій свой у руку сваю, і выбраў сабе пяць гладкіх камянёў з ручая, і паклаў іх у пастуховую торбу, якая была зь ім; і з торбаю і з прашчаю ў руцэ сваёй выступіў супроць Філістымляніна. </p><i> Ì ǔzâǔ kìj svoj u ruku svaû, ì vybraǔ sabe pâc′ gladkìh kamânëǔ z ručaâ, ì paklaǔ ìh u pastuhovuû torbu, âkaâ byla z′ ìm; ì z torbaû ì z praščaû ǔ rucè svaëj vystupìǔ suproc′ Fìlìstymlânìna. </i>


text:
<pb/>Выступіў і Філістымлянін, ідучы і набліжаючыся да Давіда, і збраяносец ішоў паперадзе яго. </p><i> Vystupìǔ ì Fìlìstymlânìn, ìdučy ì nablìžaûčysâ da Davìda, ì zbraânosec ìšoǔ paperadze âgo. </i>


text:
І зірнуў Філістымлянін і, убачыўшы Давіда, з пагардаю паглядзеў на яго, бо ён быў малады, бялявы і прыгожы тварам. </p><i> Ì zìrnuǔ Fìlìstymlânìn ì, ubačyǔšy Davìda, z pagardaû paglâdzeǔ na âgo, bo ën byǔ malady, bâlâvy ì prygožy tvaram. </i>


text:
І сказаў Філістымлянін Давіду: што ты ідзеш на мяне зь кіем? хіба я сабака? І пракляў Філістымлянін Давіда сваімі багамі. </p><i> Ì skazaǔ Fìlìstymlânìn Davìdu: što ty ìdzeš na mâne z′ kìem? hìba â sabaka? Ì praklâǔ Fìlìstymlânìn Davìda svaìmì bagamì. </i>


text:
І сказаў Філістымлянін Давіду: падыдзі да мяне, і я аддам цела тваё птушкам нябесным і зьвярам польным. </p><i> Ì skazaǔ Fìlìstymlânìn Davìdu: padydzì da mâne, ì â addam cela tvaë ptuškam nâbesnym ì z′vâram pol′nym. </i>


text:
<pb/>А Давід адказваў Філістымляніну: ты ідзеш супроць мяне зь мечам і дзідай і шчытом, а я іду супроць цябе ў імя Госпада Саваофа, Бога войска Ізраільскага, якое ты ганіў; </p><i> A Davìd adkazvaǔ Fìlìstymlânìnu: ty ìdzeš suproc′ mâne z′ mečam ì dzìdaj ì ščytom, a â ìdu suproc′ câbe ǔ ìmâ Gospada Savaofa, Boga vojska Ìzraìl′skaga, âkoe ty ganìǔ; </i>


text:
сёньня аддасьць цябе Гасподзь у руку маю, і я заб'ю цябе, і здыму зь цябе галаву тваю, і аддам трупы войска Філістымскага птушкам нябесным і зьвярам польным, і ўведае ўся зямля, што ёсьць Бог у Ізраілі; </p><i> sën′nâ addas′c′ câbe Gaspodz′ u ruku maû, ì â zab'û câbe, ì zdymu z′ câbe galavu tvaû, ì addam trupy vojska Fìlìstymskaga ptuškam nâbesnym ì z′vâram pol′nym, ì ǔvedae ǔsâ zâmlâ, što ës′c′ Bog u Ìzraìlì; </i>


text:
і ўведае ўвесь гэты гурт, што ня мечам і дзідаю ратуе Гасподзь, бо гэта вайна Госпада, і Ён аддасьць вас у рукі нашыя. </p><i> ì ǔvedae ǔves′ gèty gurt, što nâ mečam ì dzìdaû ratue Gaspodz′, bo gèta vajna Gospada, ì Ën addas′c′ vas u rukì našyâ. </i>


text:
<pb/>Калі Філістымлянін падняўся і пачаў падыходзіць і зьбліжацца дзеля сустрэчы з Давідам, Давід пасьпешліва пабег да строю насустрач Філістымляніну. </p><i> Kalì Fìlìstymlânìn padnâǔsâ ì pačaǔ padyhodzìc′ ì z′blìžacca dzelâ sustrèčy z Davìdam, Davìd pas′pešlìva pabeg da stroû nasustrač Fìlìstymlânìnu. </i>


text:
І апусьціў Давід руку сваю ў торбу і дастаў адтуль камень, і шпурнуў з прашчы і пацэліў Філістымляніну ў лоб, так што камень упіўся ў лоб ягоны, і ён упаў тварам на зямлю. </p><i> Ì apus′cìǔ Davìd ruku svaû ǔ torbu ì dastaǔ adtul′ kamen′, ì špurnuǔ z praščy ì pacèlìǔ Fìlìstymlânìnu ǔ lob, tak što kamen′ upìǔsâ ǔ lob âgony, ì ën upaǔ tvaram na zâmlû. </i>


text:
<pb/>Так адолеў Давід Філістымляніна прашчаю і каменем, і падужаў Філістымляніна і забіў яго; а меча ня было ў руках у Давіда. </p><i> Tak adoleǔ Davìd Fìlìstymlânìna praščaû ì kamenem, ì padužaǔ Fìlìstymlânìna ì zabìǔ âgo; a meča nâ bylo ǔ rukah u Davìda. </i>


text:
Тады Давід падбег і, наступіўшы на Філістымляніна, узяў меч ягоны і дастаў яго з похваў, ударыў яго і адсек ім галаву ягоную; Філістымляне, убачыўшы, што асілак іхні памёр, пабеглі. </p><i> Tady Davìd padbeg ì, nastupìǔšy na Fìlìstymlânìna, uzâǔ meč âgony ì dastaǔ âgo z pohvaǔ, udaryǔ âgo ì adsek ìm galavu âgonuû; Fìlìstymlâne, ubačyǔšy, što asìlak ìhnì pamër, pabeglì. </i>


text:
<pb/>І падняліся мужчыны Ізраільскія і Юдэйскія, і закрычалі і гналі Філістымлян да ўваходу ў даліну і да брамы Акарона. І падалі бітыя Філістымляне па дарозе Шаарымскай, да Гэта і да Акарона. </p><i> Ì padnâlìsâ mužčyny Ìzraìl′skìâ ì Ûdèjskìâ, ì zakryčalì ì gnalì Fìlìstymlân da ǔvahodu ǔ dalìnu ì da bramy Akarona. Ì padalì bìtyâ Fìlìstymlâne pa daroze Šaarymskaj, da Gèta ì da Akarona. </i>


text:
І вярнуліся сыны Ізраільскія з пагоні за Філістымлянамі і разрабавалі табар іхні. </p><i> Ì vârnulìsâ syny Ìzraìl′skìâ z pagonì za Fìlìstymlânamì ì razrabavalì tabar ìhnì. </i>


text:
І ўзяў Давід галаву Філістымляніна і занёс яе ў Ерусалім, а зброю ягоную паклаў у намёце сваім. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd galavu Fìlìstymlânìna ì zanës âe ǔ Erusalìm, a zbroû âgonuû paklaǔ u namëce svaìm. </i>


text:
<pb/>Калі Саўл убачыў Давіда, які выходзіў супроць Філістымляніна, дык сказаў Авэніру, начальніку войска: Авэнір, чый сын гэты хлопец? Авэнір адказаў: хай жыве душа твая, цару; я ня ведаю. </p><i> Kalì Saǔl ubačyǔ Davìda, âkì vyhodzìǔ suproc′ Fìlìstymlânìna, dyk skazaǔ Avènìru, načal′nìku vojska: Avènìr, čyj syn gèty hlopec? Avènìr adkazaǔ: haj žyve duša tvaâ, caru; â nâ vedaû. </i>


text:
І сказаў цар: дык спытайся, чый сын гэты хлопец? </p><i> Ì skazaǔ car: dyk spytajsâ, čyj syn gèty hlopec? </i>


text:
<pb/>А калі Давід вяртаўся пасьля пагібелі Філістымляніна, дык Авэнір узяў яго і прывёў да Саўла, і галава Філістымляніна была ў руцэ ў яго. </p><i> A kalì Davìd vârtaǔsâ pas′lâ pagìbelì Fìlìstymlânìna, dyk Avènìr uzâǔ âgo ì pryvëǔ da Saǔla, ì galava Fìlìstymlânìna byla ǔ rucè ǔ âgo. </i>


text:
І спытаўся ў яго Саўл: чый ты сын, хлопча? І адказаў Давід: сын раба твайго Ясэя зь Віфляема. </p><i> Ì spytaǔsâ ǔ âgo Saǔl: čyj ty syn, hlopča? Ì adkazaǔ Davìd: syn raba tvajgo Âsèâ z′ Vìflâema. </i>


text:
<pb/>Калі закончыў Давід гутарку з Саўлам, душа Ёнатана прыляпілася да душы ягонай, і палюбіў яго Ёнатан, як сваю душу. </p><i> Kalì zakončyǔ Davìd gutarku z Saǔlam, duša Ënatana prylâpìlasâ da dušy âgonaj, ì palûbìǔ âgo Ënatan, âk svaû dušu. </i>


text:
І ўзяў яго Саўл таго самага дня і не дазволіў яму вяртацца ў дом бацькі ягонага. </p><i> Ì ǔzâǔ âgo Saǔl tago samaga dnâ ì ne dazvolìǔ âmu vârtacca ǔ dom bac′kì âgonaga. </i>


text:
А Ёнатан заключыў з Давідам спрымірэнства, бо палюбіў яго, як сваю душу. </p><i> A Ënatan zaklûčyǔ z Davìdam sprymìrènstva, bo palûbìǔ âgo, âk svaû dušu. </i>


text:
І зьняў Ёнатан вопратку сваю, якая была на ім, і аддаў яе Давіду, таксама і астатнюю вопратку сваю, і меч свой, і лук свой, і свой пояс. </p><i> Ì z′nâǔ Ënatan vopratku svaû, âkaâ byla na ìm, ì addaǔ âe Davìdu, taksama ì astatnûû vopratku svaû, ì meč svoj, ì luk svoj, ì svoj poâs. </i>


text:
<pb/>І Давід дзеяў разумна ўсюды, куды ні пасылаў яго Саўл, і зрабіў яго Саўл начальнікам над ваеннымі людзьмі; і гэта спадабалася ўсяму народу і слугам Саўлавым. </p><i> Ì Davìd dzeâǔ razumna ǔsûdy, kudy nì pasylaǔ âgo Saǔl, ì zrabìǔ âgo Saǔl načal′nìkam nad vaennymì lûdz′mì; ì gèta spadabalasâ ǔsâmu narodu ì slugam Saǔlavym. </i>


text:
<pb/>Калі яны ішлі, пры вяртаньні Давіда зь перамогі над Філістымлянінам, дык жанчыны з усіх гарадоў Ізраільскіх выходзілі насустрач Саўлу цару са сьпевамі і танцамі, з урачыстымі тымпанамі і зь кімваламі. </p><i> Kalì âny ìšlì, pry vârtan′nì Davìda z′ peramogì nad Fìlìstymlânìnam, dyk žančyny z usìh garadoǔ Ìzraìl′skìh vyhodzìlì nasustrač Saǔlu caru sa s′pevamì ì tancamì, z uračystymì tympanamì ì z′ kìmvalamì. </i>


text:
І крычалі жанчыны, якія ігралі, кажучы: <t>Саўл перамог тысячы, а Давід дзясяткі тысяч!</t> </p><i> Ì kryčalì žančyny, âkìâ ìgralì, kažučy: <t>Saǔl peramog tysâčy, a Davìd dzâsâtkì tysâč!</t> </i>


text:
І Саўл моцна засмуціўся, і няпрыемнае яму было гэтае слова, і ён сказаў: Давіду далі дзясяткі тысяч, а мне тысячы; яму нехапае толькі царства. </p><i> Ì Saǔl mocna zasmucìǔsâ, ì nâpryemnae âmu bylo gètae slova, ì ën skazaǔ: Davìdu dalì dzâsâtkì tysâč, a mne tysâčy; âmu nehapae tol′kì carstva. </i>


text:
І з таго дня і потым падазрона глядзеў Саўл на Давіда. </p><i> Ì z tago dnâ ì potym padazrona glâdzeǔ Saǔl na Davìda. </i>


text:
<pb/>І было на другі дзень: напаў ліхі дух ад Бога на Саўла, і ён шалеў у доме сваім, а Давід граў рукою сваёю на струнах, як і ў іншыя дні; у руцэ ў Саўла была дзіда. </p><i> Ì bylo na drugì dzen′: napaǔ lìhì duh ad Boga na Saǔla, ì ën šaleǔ u dome svaìm, a Davìd graǔ rukoû svaëû na strunah, âk ì ǔ ìnšyâ dnì; u rucè ǔ Saǔla byla dzìda. </i>


text:
І кінуў Саўл дзіду, падумаўшы: прыб'ю Давіда да сьцяны; але Давід два разы ўхіліўся ад яго. </p><i> Ì kìnuǔ Saǔl dzìdu, padumaǔšy: pryb'û Davìda da s′câny; ale Davìd dva razy ǔhìlìǔsâ ad âgo. </i>


text:
<pb/>І пачаў баяцца Саўл Давіда, бо Гасподзь быў зь ім, а ад Саўла адступіўся. </p><i> Ì pačaǔ baâcca Saǔl Davìda, bo Gaspodz′ byǔ z′ ìm, a ad Saǔla adstupìǔsâ. </i>


text:
І выдаліў яго Саўл ад сябе і паставіў яго ў сябе тысячнікам, і ён уваходзіў і выходзіў перад народам. </p><i> Ì vydalìǔ âgo Saǔl ad sâbe ì pastavìǔ âgo ǔ sâbe tysâčnìkam, ì ën uvahodzìǔ ì vyhodzìǔ perad narodam. </i>


text:
І Давід ва ўсіх дзеях сваіх рабіў разумна, і Гасподзь быў зь ім. </p><i> Ì Davìd va ǔsìh dzeâh svaìh rabìǔ razumna, ì Gaspodz′ byǔ z′ ìm. </i>


text:
І Саўл бачыў, што ён вельмі разумны, і баяўся яго. </p><i> Ì Saǔl bačyǔ, što ën vel′mì razumny, ì baâǔsâ âgo. </i>


text:
А ўвесь Ізраіль і Юда любілі Давіда, бо ён уваходзіў і выходзіў перад ім. </p><i> A ǔves′ Ìzraìl′ ì Ûda lûbìlì Davìda, bo ën uvahodzìǔ ì vyhodzìǔ perad ìm. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл Давіду: вось старэйшая дачка мая, Мэрова: я дам яе табе за жонку, толькі будзь у мяне адважны і вядзі войны Гасподнія. Бо Саўл думаў: няхай не мая рука будзе на ім, а рука Філістымлянаў будзе на ім. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: vos′ starèjšaâ dačka maâ, Mèrova: â dam âe tabe za žonku, tol′kì budz′ u mâne advažny ì vâdzì vojny Gaspodnìâ. Bo Saǔl dumaǔ: nâhaj ne maâ ruka budze na ìm, a ruka Fìlìstymlânaǔ budze na ìm. </i>


text:
<pb/>Але Давід сказаў Саўлу: хто я і што жыцьцё маё і род бацькі майго ў Ізраілі, каб мне быць зяцем царовым? </p><i> Ale Davìd skazaǔ Saǔlu: hto â ì što žyc′cë maë ì rod bac′kì majgo ǔ Ìzraìlì, kab mne byc′ zâcem carovym? </i>


text:
А калі настаў час аддаць Мэрову, дачку Саўлавую, Давіду, дык яна выдадзена была замуж за Адрыэла з Мэхолы. </p><i> A kalì nastaǔ čas addac′ Mèrovu, dačku Saǔlavuû, Davìdu, dyk âna vydadzena byla zamuž za Adryèla z Mèholy. </i>


text:
<pb/>Але Давіда пакахала другая дачка Саўлавая, Мэлхола; і калі паведамілі пра гэта Саўлу, дык гэта было прыемна яму. </p><i> Ale Davìda pakahala drugaâ dačka Saǔlavaâ, Mèlhola; ì kalì pavedamìlì pra gèta Saǔlu, dyk gèta bylo pryemna âmu. </i>


text:
Саўл думаў: аддам яе за яго, і яна будзе яму сеткаю, і рука Філістымлянаў будзе на ім. І сказаў Саўл Давіду: праз другую ты пароднішся са мною. </p><i> Saǔl dumaǔ: addam âe za âgo, ì âna budze âmu setkaû, ì ruka Fìlìstymlânaǔ budze na ìm. Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: praz druguû ty parodnìšsâ sa mnoû. </i>


text:
<pb/>І загадаў Саўл слугам сваім: скажэце Давіду патаемна: вось, цар дабраволіць табе, і ўсе слугі ягоныя любяць цябе; дык вось, будзь зяцем царовым. </p><i> Ì zagadaǔ Saǔl slugam svaìm: skažèce Davìdu pataemna: vos′, car dabravolìc′ tabe, ì ǔse slugì âgonyâ lûbâc′ câbe; dyk vos′, budz′ zâcem carovym. </i>


text:
І перадалі слугі Саўлавыя ў вушы Давіду ўсе словы гэтыя. І сказаў Давід: хіба лёгка даецца вам быць зяцем цара? я - чалавек бедны і нязначны. </p><i> Ì peradalì slugì Saǔlavyâ ǔ vušy Davìdu ǔse slovy gètyâ. Ì skazaǔ Davìd: hìba lëgka daecca vam byc′ zâcem cara? â - čalavek bedny ì nâznačny. </i>


text:
<pb/>І данесьлі Саўлу слугі ягоныя і сказалі: вось, што кажа Давід. </p><i> Ì danes′lì Saǔlu slugì âgonyâ ì skazalì: vos′, što kaža Davìd. </i>


text:
І сказаў Саўл: так скажэце Давіду, цар ня хоча вена, апрача ста краеабразаньняў Філістымскіх, у помсту ворагам царовым. Бо Саўл меў на думцы загубіць Давіда рукамі Філістымлянаў. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: tak skažèce Davìdu, car nâ hoča vena, aprača sta kraeabrazan′nâǔ Fìlìstymskìh, u pomstu voragam carovym. Bo Saǔl meǔ na dumcy zagubìc′ Davìda rukamì Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
<pb/>І пераказалі слугі ягоныя Давіду гэтыя словы, і спадабалася Давіду стацца зяцем царовым. </p><i> Ì perakazalì slugì âgonyâ Davìdu gètyâ slovy, ì spadabalasâ Davìdu stacca zâcem carovym. </i>


text:
Яшчэ не прайшлі вызначаныя дні, як Давід устаў і пайшоў сам і людзі ягоныя зь ім, і забіў дзьвесьце чалавек Філістымлянаў, і прынёс Давід краеабразаньні іхнія, і падаў іх у поўным ліку цару, каб зрабіцца зяцем царовым. І выдаў Саўл за яго Мэлхолу, дачку сваю, замуж. </p><i> Âščè ne prajšlì vyznačanyâ dnì, âk Davìd ustaǔ ì pajšoǔ sam ì lûdzì âgonyâ z′ ìm, ì zabìǔ dz′ves′ce čalavek Fìlìstymlânaǔ, ì prynës Davìd kraeabrazan′nì ìhnìâ, ì padaǔ ìh u poǔnym lìku caru, kab zrabìcca zâcem carovym. Ì vydaǔ Saǔl za âgo Mèlholu, dačku svaû, zamuž. </i>


text:
<pb/>І ўбачыў Саўл і зразумеў, што Гасподзь з Давідам, і што Мэлхола, дачка Саўлавая, любіла Давіда. </p><i> Ì ǔbačyǔ Saǔl ì zrazumeǔ, što Gaspodz′ z Davìdam, ì što Mèlhola, dačka Saǔlavaâ, lûbìla Davìda. </i>


text:
І пачаў Саўл яшчэ больш баяцца Давіда і зрабіўся ворагам ягоным на ўсё жыцьцё. </p><i> Ì pačaǔ Saǔl âščè bol′š baâcca Davìda ì zrabìǔsâ voragam âgonym na ǔsë žyc′cë. </i>


text:
І калі правадыры Філістымскія выйшлі на вайну, Давід, з самага выхаду іхняга, дзеяў разумней за ўсіх слуг Саўлавых, і вельмі праславілася імя ягонае. </p><i> Ì kalì pravadyry Fìlìstymskìâ vyjšlì na vajnu, Davìd, z samaga vyhadu ìhnâga, dzeâǔ razumnej za ǔsìh slug Saǔlavyh, ì vel′mì praslavìlasâ ìmâ âgonae. </i>


text:
<pb/>І казаў Саўл Ёнатану, сыну свайму, і ўсім слугам сваім, каб забіць Давіда. Але Ёнатан, сын Саўлаў, вельмі любіў Давіда. </p><i> Ì kazaǔ Saǔl Ënatanu, synu svajmu, ì ǔsìm slugam svaìm, kab zabìc′ Davìda. Ale Ënatan, syn Saǔlaǔ, vel′mì lûbìǔ Davìda. </i>


text:
І паведаміў Ёнатан Давіду, кажучы: бацька мой Саўл спрабуе забіць цябе; дык вось, асьцерагайся заўтра; схавайся і будзь у патайным месцы; </p><i> Ì pavedamìǔ Ënatan Davìdu, kažučy: bac′ka moj Saǔl sprabue zabìc′ câbe; dyk vos′, as′ceragajsâ zaǔtra; shavajsâ ì budz′ u patajnym mescy; </i>


text:
а я выйду і стану каля бацькі майго на полі, дзе ты будзеш, і пагавару пра цябе з бацькам маім, і што ўбачу, раскажу табе. </p><i> a â vyjdu ì stanu kalâ bac′kì majgo na polì, dze ty budzeš, ì pagavaru pra câbe z bac′kam maìm, ì što ǔbaču, raskažu tabe. </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёнатан добрае пра Давіда Саўлу, бацьку свайму, і сказаў яму: хай ня грэшыць цар супроць раба свайго Давіда, бо ён нічым не зграшыў супроць цябе, і дзеі ягоныя вельмі карысныя табе; </p><i> Ì skazaǔ Ënatan dobrae pra Davìda Saǔlu, bac′ku svajmu, ì skazaǔ âmu: haj nâ grèšyc′ car suproc′ raba svajgo Davìda, bo ën nìčym ne zgrašyǔ suproc′ câbe, ì dzeì âgonyâ vel′mì karysnyâ tabe; </i>


text:
ён унебясьпечваў душу сваю, каб пабіць Філістымляніна; і Гасподзь учыніў вялікае выратаваньне ўсяму Ізраілю; ты бачыў гэта і радаваўся; навошта ж ты хочаш зграшыць супроць невінаватай крыві і забіць Давіда бяз прычыны? </p><i> ën unebâs′pečvaǔ dušu svaû, kab pabìc′ Fìlìstymlânìna; ì Gaspodz′ učynìǔ vâlìkae vyratavan′ne ǔsâmu Ìzraìlû; ty bačyǔ gèta ì radavaǔsâ; navošta ž ty hočaš zgrašyc′ suproc′ nevìnavataj kryvì ì zabìc′ Davìda bâz pryčyny? </i>


text:
<pb/>І паслухаў Саўл голасу Ёнатана і запрысягнуўся Саўл: жывы Гасподзь, Давід не памрэ. </p><i> Ì pasluhaǔ Saǔl golasu Ënatana ì zaprysâgnuǔsâ Saǔl: žyvy Gaspodz′, Davìd ne pamrè. </i>


text:
І паклікаў Ёнатан Давіда, і пераказаў яму Ёнатан усе словы гэтыя, і прывёў Ёнатан Давіда да Саўла, і ён быў пры ім, як учора і заўчора. </p><i> Ì paklìkaǔ Ënatan Davìda, ì perakazaǔ âmu Ënatan use slovy gètyâ, ì pryvëǔ Ënatan Davìda da Saǔla, ì ën byǔ pry ìm, âk učora ì zaǔčora. </i>


text:
<pb/>Зноў пачалася вайна, і выйшаў Давід, і ваяваў зь Філістымлянамі, і ўчыніў ім вялікае пабоішча, і яны пабеглі ад яго. </p><i> Znoǔ pačalasâ vajna, ì vyjšaǔ Davìd, ì vaâvaǔ z′ Fìlìstymlânamì, ì ǔčynìǔ ìm vâlìkae paboìšča, ì âny pabeglì ad âgo. </i>


text:
І ліхі дух ад Бога напаў на Саўла, і ён сядзеў у доме сваім, і дзіда была ў руцэ ў яго, а Давід іграў рукою сваёю на струнах. </p><i> Ì lìhì duh ad Boga napaǔ na Saǔla, ì ën sâdzeǔ u dome svaìm, ì dzìda byla ǔ rucè ǔ âgo, a Davìd ìgraǔ rukoû svaëû na strunah. </i>


text:
І хацеў Саўл прыбіць Давіда дзідаю да сьцяны, але Давід адскочыў ад Саўла, і дзіда ўпілася ў сьцяну; а Давід уцёк і ўратаваўся тае начы. </p><i> Ì haceǔ Saǔl prybìc′ Davìda dzìdaû da s′câny, ale Davìd adskočyǔ ad Saǔla, ì dzìda ǔpìlasâ ǔ s′cânu; a Davìd ucëk ì ǔratavaǔsâ tae načy. </i>


text:
<pb/>І паслаў Саўл слуг у дом да Давіда, каб падпільнаваць яго і забіць да раніцы. І сказала Давіду Мэлхола, жонка ягоная: калі ты ня выратуеш душы тваёй у гэтую ноч, дык заўтра будзеш забіты. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl slug u dom da Davìda, kab padpìl′navac′ âgo ì zabìc′ da ranìcy. Ì skazala Davìdu Mèlhola, žonka âgonaâ: kalì ty nâ vyratueš dušy tvaëj u gètuû noč, dyk zaǔtra budzeš zabìty. </i>


text:
І спусьціла Мэлхола Давіда з акна, і ён пайшоў, і ўцёк і ўратаваўся. </p><i> Ì spus′cìla Mèlhola Davìda z akna, ì ën pajšoǔ, ì ǔcëk ì ǔratavaǔsâ. </i>


text:
<pb/>А Мэлхола ўзяла статую і паклала яе на ложак, а ў галавах у яе паклала казіную скуру, і накрыла вопраткай. </p><i> A Mèlhola ǔzâla statuû ì paklala âe na ložak, a ǔ galavah u âe paklala kazìnuû skuru, ì nakryla vopratkaj. </i>


text:
І паслаў Саўл слуг, каб узяць Давіда; але Мэлхола сказала: ён хворы. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl slug, kab uzâc′ Davìda; ale Mèlhola skazala: ën hvory. </i>


text:
<pb/>І паслаў Саўл слуг, каб агледзець Давіда, кажучы: прынясеце яго да мяне на пасьцелі, каб забіць яго. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl slug, kab agledzec′ Davìda, kažučy: prynâsece âgo da mâne na pas′celì, kab zabìc′ âgo. </i>


text:
І прыйшлі слугі, і вось, на пасьцелі статуя, а ў галавах у яе казіная скура. </p><i> Ì pryjšlì slugì, ì vos′, na pas′celì statuâ, a ǔ galavah u âe kazìnaâ skura. </i>


text:
<pb/>Тады Саўл сказаў Мэлхоле: дзеля чаго ты так ашукала мяне і адпусьціла ворага майго, каб ён уцёк? І сказала Мэлхола Саўлу: ён сказаў мне: адпусьці мяне, інакш я заб'ю цябе. </p><i> Tady Saǔl skazaǔ Mèlhole: dzelâ čago ty tak ašukala mâne ì adpus′cìla voraga majgo, kab ën ucëk? Ì skazala Mèlhola Saǔlu: ën skazaǔ mne: adpus′cì mâne, ìnakš â zab'û câbe. </i>


text:
<pb/>І ўцёк Давід і ўратаваўся, і прыйшоў да Самуіла ў Раму і расказаў яму ўсё, што зрабіў зь імі Саўл. І пайшоў ён з Самуілам, і спыніліся яны ў Наваце. </p><i> Ì ǔcëk Davìd ì ǔratavaǔsâ, ì pryjšoǔ da Samuìla ǔ Ramu ì raskazaǔ âmu ǔsë, što zrabìǔ z′ ìmì Saǔl. Ì pajšoǔ ën z Samuìlam, ì spynìlìsâ âny ǔ Navace. </i>


text:
І данесьлі Саўлу, кажучы: вось, Давід у Наваце, у Раме. </p><i> Ì danes′lì Saǔlu, kažučy: vos′, Davìd u Navace, u Rame. </i>


text:
І паслаў Саўл слуг узяць Давіда, і калі ўбачылі яны гурт прарокаў, што прарочылі, і Самуіла, які начальнічаў над імі, дык Дух Божы сышоў на слуг Саўла, і яны пачалі прарочыць. </p><i> Ì paslaǔ Saǔl slug uzâc′ Davìda, ì kalì ǔbačylì âny gurt prarokaǔ, što praročylì, ì Samuìla, âkì načal′nìčaǔ nad ìmì, dyk Duh Božy syšoǔ na slug Saǔla, ì âny pačalì praročyc′. </i>


text:
Данесьлі пра гэта Саўлу, і ён паслаў іншых слуг, але і гэтыя пачалі прарочыць. Потым паслаў Саўл трох слуг, і гэтыя пачалі прарочыць. </p><i> Danes′lì pra gèta Saǔlu, ì ën paslaǔ ìnšyh slug, ale ì gètyâ pačalì praročyc′. Potym paslaǔ Saǔl troh slug, ì gètyâ pačalì praročyc′. </i>


text:
Саўл сам пайшоў у Раму, і дайшоў да вялікай крыніцы, што ў Сэфе, і спытаўся, кажучы: дзе Самуіл і Давід? І сказалі: вось, у Наваце, у Раме. </p><i> Saǔl sam pajšoǔ u Ramu, ì dajšoǔ da vâlìkaj krynìcy, što ǔ Sèfe, ì spytaǔsâ, kažučy: dze Samuìl ì Davìd? Ì skazalì: vos′, u Navace, u Rame. </i>


text:
<pb/>І пайшоў ён туды ў Нават у Раме, і на яго сышоў Дух Божы, і ён ішоў і прарочыў, пакуль ня прыйшоў у Нават у Раме. </p><i> Ì pajšoǔ ën tudy ǔ Navat u Rame, ì na âgo syšoǔ Duh Božy, ì ën ìšoǔ ì praročyǔ, pakul′ nâ pryjšoǔ u Navat u Rame. </i>


text:
І зьняў ён вопратку сваю, і прарочыў перад Самуілам, і ўвесь дзень той і ўсю ноч ляжаў неапрануты; таму кажуць: няўжо і Саўл у прароках? </p><i> Ì z′nâǔ ën vopratku svaû, ì praročyǔ perad Samuìlam, ì ǔves′ dzen′ toj ì ǔsû noč lâžaǔ neapranuty; tamu kažuc′: nâǔžo ì Saǔl u prarokah? </i>


text:
<pb/>Давід уцёк з Навата ў Раме і прыйшоў і сказаў Ёнатану: што зрабіў я, у чым няпраўда мая, чым зграшыў я перад бацькам тваім, што ён шукае душы маёй? </p><i> Davìd ucëk z Navata ǔ Rame ì pryjšoǔ ì skazaǔ Ënatanu: što zrabìǔ â, u čym nâpraǔda maâ, čym zgrašyǔ â perad bac′kam tvaìm, što ën šukae dušy maëj? </i>


text:
<pb/>І сказаў яму Ёнатан: не, ты не памрэш; вось, бацька мой ня робіць ні большае, ні меншае дзеі, не адкрыўшы вушам маім; навошта ж бо бацьку майму хаваць ад мяне гэтую дзею? гэтага ня будзе. </p><i> Ì skazaǔ âmu Ënatan: ne, ty ne pamrèš; vos′, bac′ka moj nâ robìc′ nì bol′šae, nì menšae dzeì, ne adkryǔšy vušam maìm; navošta ž bo bac′ku majmu havac′ ad mâne gètuû dzeû? gètaga nâ budze. </i>


text:
<pb/>Давід прысягаў і казаў: бацька твой добра ведае, што я здабыў упадабаньне ў вачах тваіх, і таму гаворыць сам у Сабе: "хай ня ведае пра тое Ёнатан, каб не засмуціўся, але жывы Гасподзь і жывая душа твая! адзін толькі крок паміж мною і сьмерцю," </p><i> Davìd prysâgaǔ ì kazaǔ: bac′ka tvoj dobra vedae, što â zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah tvaìh, ì tamu gavoryc′ sam u Sabe: "haj nâ vedae pra toe Ënatan, kab ne zasmucìǔsâ, ale žyvy Gaspodz′ ì žyvaâ duša tvaâ! adzìn tol′kì krok pamìž mnoû ì s′mercû," </i>


text:
І сказаў Ёнатан Давіду: чаго жадае душа твая, я зраблю табе. </p><i> Ì skazaǔ Ënatan Davìdu: čago žadae duša tvaâ, â zrablû tabe. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Ёнатану: вось заўтра малады месяц, і я павінен сядзець з царом за сталом; але адпусьці мяне, і я схаваюся ў полі да вечара пасьлязаўтра. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ënatanu: vos′ zaǔtra malady mesâc, ì â pavìnen sâdzec′ z carom za stalom; ale adpus′cì mâne, ì â shavaûsâ ǔ polì da večara pas′lâzaǔtra. </i>


text:
Калі бацька твой спытаецца пра мяне, ты скажы: Давід адпрасіўся ў мяне схадзіць у свой горад Віфляем, бо там гадавое ахвярапрынашэньне ўсяго роду ягонага. </p><i> Kalì bac′ka tvoj spytaecca pra mâne, ty skažy: Davìd adprasìǔsâ ǔ mâne shadzìc′ u svoj gorad Vìflâem, bo tam gadavoe ahvâraprynašèn′ne ǔsâgo rodu âgonaga. </i>


text:
Калі на гэта ён скажа: "добра", дык мір рабу твайму; а калі ён угневаецца, дык ведай, што ліхое намысьліў ён. </p><i> Kalì na gèta ën skaža: "dobra", dyk mìr rabu tvajmu; a kalì ën ugnevaecca, dyk vedaj, što lìhoe namys′lìǔ ën. </i>


text:
А ты зрабі міласьць рабу твайму, - бо ты прыняў раба твайго ў запавет Гасподні з табою, - і калі ёсьць якая віна на мне, дык забі ты мяне; навошта табе весьці мяне да бацькі твайго? </p><i> A ty zrabì mìlas′c′ rabu tvajmu, - bo ty prynâǔ raba tvajgo ǔ zapavet Gaspodnì z taboû, - ì kalì ës′c′ âkaâ vìna na mne, dyk zabì ty mâne; navošta tabe ves′cì mâne da bac′kì tvajgo? </i>


text:
<pb/>І сказаў Ёнатан: ніяк ня будзе гэтага з табою; бо, калі я даведаюся напэўна, што ў бацькі майго намысьлена ліхое ўчыніць над табою, дык няўжо не паведамлю табе пра гэта? </p><i> Ì skazaǔ Ënatan: nìâk nâ budze gètaga z taboû; bo, kalì â davedaûsâ napèǔna, što ǔ bac′kì majgo namys′lena lìhoe ǔčynìc′ nad taboû, dyk nâǔžo ne pavedamlû tabe pra gèta? </i>


text:
І сказаў Давід Ёнатану: хто паведаміць мне, калі бацька твой адкажа сурова? </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ënatanu: hto pavedamìc′ mne, kalì bac′ka tvoj adkaža surova? </i>


text:
І сказаў Ёнатан Давіду: ідзі, выйдзем у поле. І выйшлі абодва ў поле. </p><i> Ì skazaǔ Ënatan Davìdu: ìdzì, vyjdzem u pole. Ì vyjšlì abodva ǔ pole. </i>


text:
І сказаў Ёнатан Давіду: жывы Гасподзь Бог Ізраілеў! я заўтра каля гэтага часу, альбо пасьлязаўтра, выпытаю ў бацькі майго; і калі ён добрым прыхільны да Давіда, і я тады не пашлю да цябе і не адкрыю перад вушамі тваімі, </p><i> Ì skazaǔ Ënatan Davìdu: žyvy Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ! â zaǔtra kalâ gètaga času, al′bo pas′lâzaǔtra, vypytaû ǔ bac′kì majgo; ì kalì ën dobrym pryhìl′ny da Davìda, ì â tady ne pašlû da câbe ì ne adkryû perad vušamì tvaìmì, </i>


text:
няхай тое і тое зробіць Гасподзь зь Ёнатанам і яшчэ болей зробіць. Калі ж бацька мой намышляе зрабіць табе ліхое, і гэта адкрыю ў вушы твае, і адпушчу цябе, і тады ідзі зь мірам: і хай будзе Гасподзь з табою, як бы з бацькам маім! </p><i> nâhaj toe ì toe zrobìc′ Gaspodz′ z′ Ënatanam ì âščè bolej zrobìc′. Kalì ž bac′ka moj namyšlâe zrabìc′ tabe lìhoe, ì gèta adkryû ǔ vušy tvae, ì adpušču câbe, ì tady ìdzì z′ mìram: ì haj budze Gaspodz′ z taboû, âk by z bac′kam maìm! </i>


text:
Але і ты, калі я яшчэ буду жывы, зрабі мне міласьць Гасподнюю. </p><i> Ale ì ty, kalì â âščè budu žyvy, zrabì mne mìlas′c′ Gaspodnûû. </i>


text:
А калі я памру, дык не адбяры міласьці тваёй ад дому майго вавек, нават і тады, калі Гасподзь зьнішчыць з улоньня зямлі ўсіх ворагаў Давідавых. </p><i> A kalì â pamru, dyk ne adbâry mìlas′cì tvaëj ad domu majgo vavek, navat ì tady, kalì Gaspodz′ z′nìščyc′ z ulon′nâ zâmlì ǔsìh voragaǔ Davìdavyh. </i>


text:
Так заключыў Ёнатан запавет з домам Давіда і сказаў: хай спагоніць Гасподзь з ворагаў Давідавых! </p><i> Tak zaklûčyǔ Ënatan zapavet z domam Davìda ì skazaǔ: haj spagonìc′ Gaspodz′ z voragaǔ Davìdavyh! </i>


text:
І зноў Ёнатан прысягаўся Давіду сваёй любоўю да яго, бо любіў яго, як сваю душу. </p><i> Ì znoǔ Ënatan prysâgaǔsâ Davìdu svaëj lûboǔû da âgo, bo lûbìǔ âgo, âk svaû dušu. </i>


text:
І сказаў яму Ёнатан: заўтра малады месяц, і пра цябе спытаюць, бо месца тваё будзе не занятае; </p><i> Ì skazaǔ âmu Ënatan: zaǔtra malady mesâc, ì pra câbe spytaûc′, bo mesca tvaë budze ne zanâtae; </i>


text:
таму на трэці дзень ты спусьціся і пасьпяшайся на тое месца, дзе ты хаваўся раней, і сядзь каля каменя Азэль: </p><i> tamu na trècì dzen′ ty spus′cìsâ ì pas′pâšajsâ na toe mesca, dze ty havaǔsâ ranej, ì sâdz′ kalâ kamenâ Azèl′: </i>


text:
а я ў той бок пушчу тры стралы, быццам страляючы па цэлі; </p><i> a â ǔ toj bok pušču try straly, byccam stralâûčy pa cèlì; </i>


text:
потым пашлю хлопчыка, кажучы: "ідзі, знайдзі стрэлы"; і калі я скажу хлопчыку: "вось, стрэлы за табою, вазьмі іх", дык прыйдзі да мяне, бо мір табе, і, жывы Гасподзь, нічога табе ня будзе; </p><i> potym pašlû hlopčyka, kažučy: "ìdzì, znajdzì strèly"; ì kalì â skažu hlopčyku: "vos′, strèly za taboû, vaz′mì ìh", dyk pryjdzì da mâne, bo mìr tabe, ì, žyvy Gaspodz′, nìčoga tabe nâ budze; </i>


text:
а калі так скажу хлопчыку: "вось, стрэлы прад табою", дык ты сыдзі, бо адпускае цябе Гасподзь; </p><i> a kalì tak skažu hlopčyku: "vos′, strèly prad taboû", dyk ty sydzì, bo adpuskae câbe Gaspodz′; </i>


text:
а таму, што мы казалі, я і ты, сьведка Гасподзь паміж мною і табою навекі. </p><i> a tamu, što my kazalì, â ì ty, s′vedka Gaspodz′ pamìž mnoû ì taboû navekì. </i>


text:
<pb/>І схаваўся Давід у полі. І настаў час маладзіка, і сеў цар абедаць. </p><i> Ì shavaǔsâ Davìd u polì. Ì nastaǔ čas maladzìka, ì seǔ car abedac′. </i>


text:
Цар сеў на сваім месцы, паводле звычаю, на сядзеньні каля сьцяны, і Ёнатан устаў, і Авэнір сеў каля Саўла; а месца Давідава засталася незанятае. </p><i> Car seǔ na svaìm mescy, pavodle zvyčaû, na sâdzen′nì kalâ s′câny, ì Ënatan ustaǔ, ì Avènìr seǔ kalâ Saǔla; a mesca Davìdava zastalasâ nezanâtae. </i>


text:
І не сказаў Саўл у той дзень нічога, бо падумаў, што гэта выпадковасьць, што Давід нячысты, не ачысьціўся. </p><i> Ì ne skazaǔ Saǔl u toj dzen′ nìčoga, bo padumaǔ, što gèta vypadkovas′c′, što Davìd nâčysty, ne ačys′cìǔsâ. </i>


text:
Настаў і другі дзень маладзіка, а месца Давідава заставалася незанятае. Тады сказаў Саўл сыну свайму Ёнатану: чаму сын Ясэеў ня прыйшоў на абед ні ўчора, ні сёньня? </p><i> Nastaǔ ì drugì dzen′ maladzìka, a mesca Davìdava zastavalasâ nezanâtae. Tady skazaǔ Saǔl synu svajmu Ënatanu: čamu syn Âsèeǔ nâ pryjšoǔ na abed nì ǔčora, nì sën′nâ? </i>


text:
<pb/>І адказаў Ёнатан Саўлу: Давід адпрасіўся ў мяне ў Віфляем: </p><i> Ì adkazaǔ Ënatan Saǔlu: Davìd adprasìǔsâ ǔ mâne ǔ Vìflâem: </i>


text:
ён казаў: "адпусьці мяне, бо ў нас у горадзе родавае ахвярапрынашэньне, і мой брат запрасіў мяне; дык вось, калі я знайшоў дабраславеньне ў вачах тваіх, схаджу я і пабачуся са сваімі братамі"; таму ён і ня прыйшоў на абед да цара. </p><i> ën kazaǔ: "adpus′cì mâne, bo ǔ nas u goradze rodavae ahvâraprynašèn′ne, ì moj brat zaprasìǔ mâne; dyk vos′, kalì â znajšoǔ dabraslaven′ne ǔ vačah tvaìh, shadžu â ì pabačusâ sa svaìmì bratamì"; tamu ën ì nâ pryjšoǔ na abed da cara. </i>


text:
<pb/>Тады моцна ўгневаўся Саўл на Ёнатана і сказаў яму: сыне нягодны і непакорлівы! хіба я ня ведаю, што ты сябраваўся з сынам Ясэевым на сорам сабе і на сорам маці тваёй! </p><i> Tady mocna ǔgnevaǔsâ Saǔl na Ënatana ì skazaǔ âmu: syne nâgodny ì nepakorlìvy! hìba â nâ vedaû, što ty sâbravaǔsâ z synam Âsèevym na soram sabe ì na soram macì tvaëj! </i>


text:
бо ўсе дні, пакуль сын Ясэеў будзе жыць на зямлі, ня ўстоіш ні ты, ні царства тваё; цяпер жа пашлі і прывядзі яго да мяне, бо ён асуджаны на сьмерць. </p><i> bo ǔse dnì, pakul′ syn Âsèeǔ budze žyc′ na zâmlì, nâ ǔstoìš nì ty, nì carstva tvaë; câper ža pašlì ì pryvâdzì âgo da mâne, bo ën asudžany na s′merc′. </i>


text:
<pb/>І адказаў Ёнатан Саўлу, бацьку свайму, і сказаў яму: за што забіваеш яго? што ён зрабіў? </p><i> Ì adkazaǔ Ënatan Saǔlu, bac′ku svajmu, ì skazaǔ âmu: za što zabìvaeš âgo? što ën zrabìǔ? </i>


text:
Тады Саўл кінуў дзіду ў яго, каб забіць яго. І Ёнатан зразумеў, што бацька ягоны рашыўся забіць Давіда. </p><i> Tady Saǔl kìnuǔ dzìdu ǔ âgo, kab zabìc′ âgo. Ì Ënatan zrazumeǔ, što bac′ka âgony rašyǔsâ zabìc′ Davìda. </i>


text:
І ўстаў Ёнатан з-за стала ў вялікім гневе і не абедаў на другі дзень маладзіка, бо смуткаваў па Давідзе і таму што пакрыўдзіў яго бацька ягоны. </p><i> Ì ǔstaǔ Ënatan z-za stala ǔ vâlìkìm gneve ì ne abedaǔ na drugì dzen′ maladzìka, bo smutkavaǔ pa Davìdze ì tamu što pakryǔdzìǔ âgo bac′ka âgony. </i>


text:
<pb/>На другі дзень раніцай выйшаў Ёнатан у поле, у час, назначаны Давіду, і малы хлопчык зь ім. </p><i> Na drugì dzen′ ranìcaj vyjšaǔ Ënatan u pole, u čas, naznačany Davìdu, ì maly hlopčyk z′ ìm. </i>


text:
І сказаў ён хлопчыку: бяжы, шукай стрэлы, якія я пускаю. Хлопчык пабег, а ён пускаў стрэлы так, што яны ляцелі далей хлопчыка. </p><i> Ì skazaǔ ën hlopčyku: bâžy, šukaj strèly, âkìâ â puskaû. Hlopčyk pabeg, a ën puskaǔ strèly tak, što âny lâcelì dalej hlopčyka. </i>


text:
І пабег хлопчык туды, куды Ёнатан пускаў стрэлы, і закрычаў Ёнатан усьлед хлопчыку і сказаў: глядзі, страла перад табою. </p><i> Ì pabeg hlopčyk tudy, kudy Ënatan puskaǔ strèly, ì zakryčaǔ Ënatan us′led hlopčyku ì skazaǔ: glâdzì, strala perad taboû. </i>


text:
І зноў крычаў Ёнатан усьлед хлопчыку: хутчэй бяжы, ня спыняйся. І сабраў хлопчык Ёнатанаў стрэлы і прыйшоў да свайго гаспадара. </p><i> Ì znoǔ kryčaǔ Ënatan us′led hlopčyku: hutčèj bâžy, nâ spynâjsâ. Ì sabraǔ hlopčyk Ënatanaǔ strèly ì pryjšoǔ da svajgo gaspadara. </i>


text:
А хлопчык ня ведаў нічога; толькі Ёнатан і Давід ведалі, што да чаго. </p><i> A hlopčyk nâ vedaǔ nìčoga; tol′kì Ënatan ì Davìd vedalì, što da čago. </i>


text:
І аддаў Ёнатан зброю сваю хлопчыку, які быў пры ім, і сказаў яму: ідзі, занясі ў горад. </p><i> Ì addaǔ Ënatan zbroû svaû hlopčyku, âkì byǔ pry ìm, ì skazaǔ âmu: ìdzì, zanâsì ǔ gorad. </i>


text:
<pb/>Хлопчык пайшоў, а Давід падняўся з паўднёвага боку і ўпаў тварам сваім на зямлю і тройчы пакланіўся; і цалавалі яны адзін аднаго, і плакалі абодва разам, але Давід плакаў болей. </p><i> Hlopčyk pajšoǔ, a Davìd padnâǔsâ z paǔdnëvaga boku ì ǔpaǔ tvaram svaìm na zâmlû ì trojčy paklanìǔsâ; ì calavalì âny adzìn adnago, ì plakalì abodva razam, ale Davìd plakaǔ bolej. </i>


text:
І сказаў Ёнатан Давіду: ідзі зь мірам; а ў чым прысягалі мы абодва імем Госпада, кажучы: "Гасподзь хай будзе паміж мною і табою і паміж семем маім і семем тваім", тое хай будзе навекі. </p><i> Ì skazaǔ Ënatan Davìdu: ìdzì z′ mìram; a ǔ čym prysâgalì my abodva ìmem Gospada, kažučy: "Gaspodz′ haj budze pamìž mnoû ì taboû ì pamìž semem maìm ì semem tvaìm", toe haj budze navekì. </i>


text:
І ўстаў Давід і пайшоў, а Ёнатан вярнуўся ў горад. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd ì pajšoǔ, a Ënatan vârnuǔsâ ǔ gorad. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід у Номву да Ахімэлэха сьвятара, і сумеўся Ахімэлэх пры сустрэчы з Давідам і сказаў яму: чаму ты адзін, і нікога няма з табою? </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd u Nomvu da Ahìmèlèha s′vâtara, ì sumeǔsâ Ahìmèlèh pry sustrèčy z Davìdam ì skazaǔ âmu: čamu ty adzìn, ì nìkoga nâma z taboû? </i>


text:
І сказаў Давід Ахімэлэху сьвятару: цар даручыў мне дзею і сказаў мне: "хай ніхто ня ведае, па што я паслаў цябе і што даручыў табе"; таму людзей я пакінуў на пэўным месцы; </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ahìmèlèhu s′vâtaru: car daručyǔ mne dzeû ì skazaǔ mne: "haj nìhto nâ vedae, pa što â paslaǔ câbe ì što daručyǔ tabe"; tamu lûdzej â pakìnuǔ na pèǔnym mescy; </i>


text:
дык вось, што ёсьць у цябе пад рукою, дай мне, хлябоў пяць, альбо што знойдзецца. </p><i> dyk vos′, što ës′c′ u câbe pad rukoû, daj mne, hlâboǔ pâc′, al′bo što znojdzecca. </i>


text:
<pb/>І адказаў сьвятар Давіду, кажучы: няма ў мяне пад рукою простага хлеба, а ёсьць хлеб асьвечаны; калі толькі людзі твае ўстрымаліся ад жанчын. </p><i> Ì adkazaǔ s′vâtar Davìdu, kažučy: nâma ǔ mâne pad rukoû prostaga hleba, a ës′c′ hleb as′večany; kalì tol′kì lûdzì tvae ǔstrymalìsâ ad žančyn. </i>


text:
І адказаў Давід сьвятару і сказаў яму: жанчын з намі ня было ні ўчора, ні заўчора, з часу, як я выйшаў, а посуд хлопчыкаў чысты, а калі дарога нячыстая, дык хлеб застанецца чыстым у посудзе. </p><i> Ì adkazaǔ Davìd s′vâtaru ì skazaǔ âmu: žančyn z namì nâ bylo nì ǔčora, nì zaǔčora, z času, âk â vyjšaǔ, a posud hlopčykaǔ čysty, a kalì daroga nâčystaâ, dyk hleb zastanecca čystym u posudze. </i>


text:
<pb/>І даў яму сьвятар асьвечанага хлеба; бо ня было ў яго хлеба, акрамя хлябоў выстаўленьня, якія ўзятыя былі ад аблічча Госпада, каб, калі зьнятыя будуць, пакласьці цёплыя хлябы. </p><i> Ì daǔ âmu s′vâtar as′večanaga hleba; bo nâ bylo ǔ âgo hleba, akramâ hlâboǔ vystaǔlen′nâ, âkìâ ǔzâtyâ bylì ad ablìčča Gospada, kab, kalì z′nâtyâ buduc′, paklas′cì cëplyâ hlâby. </i>


text:
Там быў таго дня прад Госпадам адзін слуга Саўлаў, імем Доік, Ідумэянін, начальнік пастухоў Саўлавых. </p><i> Tam byǔ tago dnâ prad Gospadam adzìn sluga Saǔlaǔ, ìmem Doìk, Ìdumèânìn, načal′nìk pastuhoǔ Saǔlavyh. </i>


text:
І сказаў Давід Ахімэлэху: ці няма тут у цябе пад рукою дзіды ці меча? бо я ня ўзяў з сабою ні меча, ні іншай зброі, бо даручэньне царовае было сьпешнае. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Ahìmèlèhu: cì nâma tut u câbe pad rukoû dzìdy cì meča? bo â nâ ǔzâǔ z saboû nì meča, nì ìnšaj zbroì, bo daručèn′ne carovae bylo s′pešnae. </i>


text:
І сказаў сьвятар: вось меч Галіяфа Філістымляніна, якога ты забіў у даліне дуба, загорнуты ў вопратку, за наплечнікам; калі хочаш, вазьмі яго; іншага акрамя гэтага тут няма. І сказаў Давід: няма да яго падобнага, дай мне яго. </p><i> Ì skazaǔ s′vâtar: vos′ meč Galìâfa Fìlìstymlânìna, âkoga ty zabìǔ u dalìne duba, zagornuty ǔ vopratku, za naplečnìkam; kalì hočaš, vaz′mì âgo; ìnšaga akramâ gètaga tut nâma. Ì skazaǔ Davìd: nâma da âgo padobnaga, daj mne âgo. </i>


text:
І ўстаў Давід, і ўцёк таго самага дня ад Саўла, і прыйшоў да Анхуса, цара Гэцкага. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd, ì ǔcëk tago samaga dnâ ad Saǔla, ì pryjšoǔ da Anhusa, cara Gèckaga. </i>


text:
І сазалі Анхусу слугі ягоныя: ці ня гэта Давід, цар той краіны? ці не яму сьпявалі ў карагодах і казалі: <t>Саўл пабіў тысячы, а Давід - дзясяткі тысяч?</t> </p><i> Ì sazalì Anhusu slugì âgonyâ: cì nâ gèta Davìd, car toj kraìny? cì ne âmu s′pâvalì ǔ karagodah ì kazalì: <t>Saǔl pabìǔ tysâčy, a Davìd - dzâsâtkì tysâč?</t> </i>


text:
Давід паклаў словы гэтыя ў сэрцы сваім і моцна баяўся Анхуса, цара Гэцкага. </p><i> Davìd paklaǔ slovy gètyâ ǔ sèrcy svaìm ì mocna baâǔsâ Anhusa, cara Gèckaga. </i>


text:
І зьмяніў твар свой перад імі, і прыкінуўся вар'ятам у іхніх вачах, і крэсьліў на дзьвярах, і пускаў сьліну па барадзе сваёй. </p><i> Ì z′mânìǔ tvar svoj perad ìmì, ì prykìnuǔsâ var'âtam u ìhnìh vačah, ì krès′lìǔ na dz′vârah, ì puskaǔ s′lìnu pa baradze svaëj. </i>


text:
<pb/>І сказаў Анхус рабам сваім: бачыце, ён чалавек вар'ят; навошта вы прывялі яго да мяне? </p><i> Ì skazaǔ Anhus rabam svaìm: bačyce, ën čalavek var'ât; navošta vy pryvâlì âgo da mâne? </i>


text:
ці ж мала ў мяне вар'ятаў, што вы прывялі яго, каб ён юродзіў перад мною? няўжо ён увойдзе ў дом мой? </p><i> cì ž mala ǔ mâne var'âtaǔ, što vy pryvâlì âgo, kab ën ûrodzìǔ perad mnoû? nâǔžo ën uvojdze ǔ dom moj? </i>


text:
<pb/>І выйшаў Давід адтуль і ўцёк у пячору Адаламскую, і пачулі браты ягоныя і ўвесь дом бацькі ягонага і прыйшлі да яго туды. </p><i> Ì vyjšaǔ Davìd adtul′ ì ǔcëk u pâčoru Adalamskuû, ì pačulì braty âgonyâ ì ǔves′ dom bac′kì âgonaga ì pryjšlì da âgo tudy. </i>


text:
і сабраліся да яго ўсе прыгнечаныя і ўсе пазычэнцы і ўсе засмучаныя душою, і стаўся ён начальнікам над імі: і было зь ім каля чатырохсот чалавек. </p><i> ì sabralìsâ da âgo ǔse prygnečanyâ ì ǔse pazyčèncy ì ǔse zasmučanyâ dušoû, ì staǔsâ ën načal′nìkam nad ìmì: ì bylo z′ ìm kalâ čatyrohsot čalavek. </i>


text:
<pb/>Адтуль пайшоў Давід у Масіфу Маавіцкую і сказаў цару Маавіцкаму: няхай бацька мой і маці мая пабудуць у вас, пакуль я не даведаюся, што зробіць са мною Бог. </p><i> Adtul′ pajšoǔ Davìd u Masìfu Maavìckuû ì skazaǔ caru Maavìckamu: nâhaj bac′ka moj ì macì maâ pabuduc′ u vas, pakul′ â ne davedaûsâ, što zrobìc′ sa mnoû Bog. </i>


text:
І прывёў іх да цара Маавіцкага, і жылі яны ў яго ўвесь час, пакуль Давід быў у тым сховішчы. </p><i> Ì pryvëǔ ìh da cara Maavìckaga, ì žylì âny ǔ âgo ǔves′ čas, pakul′ Davìd byǔ u tym shovìščy. </i>


text:
Але прарок Гад сказаў Давіду: не заставайся ў гэтым сховішчы, а выпраўляйся, ідзі ў зямлю Юдаву. І пайшоў Давід і прыйшоў у лес Хэрэт. </p><i> Ale prarok Gad skazaǔ Davìdu: ne zastavajsâ ǔ gètym shovìščy, a vypraǔlâjsâ, ìdzì ǔ zâmlû Ûdavu. Ì pajšoǔ Davìd ì pryjšoǔ u les Hèrèt. </i>


text:
І дачуўся Саўл, што Давід аб'явіўся і людзі, якія былі зь ім. Саўл сядзеў тады ў Гіве пад дубам на гары, зь дзідай у руцэ, і ўсе слугі ягоныя абступалі яго. </p><i> Ì dačuǔsâ Saǔl, što Davìd ab'âvìǔsâ ì lûdzì, âkìâ bylì z′ ìm. Saǔl sâdzeǔ tady ǔ Gìve pad dubam na gary, z′ dzìdaj u rucè, ì ǔse slugì âgonyâ abstupalì âgo. </i>


text:
І сказаў Саўл слугам сваім, што абступалі яго: паслухайце, сыны Веньямінавыя! няўжо ўсім вам дасьць сын Ясэя палі і вінаграднікі і ўсіх вас паставіць тысячнікамі і сотнікамі, </p><i> Ì skazaǔ Saǔl slugam svaìm, što abstupalì âgo: pasluhajce, syny Ven′âmìnavyâ! nâǔžo ǔsìm vam das′c′ syn Âsèâ palì ì vìnagradnìkì ì ǔsìh vas pastavìc′ tysâčnìkamì ì sotnìkamì, </i>


text:
што вы ўсе згаварыліся супроць мяне, і ніхто не адкрыў мне, калі сын мой уступіць у сяброўства з сынам Ясэя, і ніхто з вас не пашкадаваў мяне і не адкрыў мне, што сын мой узбудзіў супроць мяне раба майго каваць мне путы, як гэта сёньня відаць? </p><i> što vy ǔse zgavarylìsâ suproc′ mâne, ì nìhto ne adkryǔ mne, kalì syn moj ustupìc′ u sâbroǔstva z synam Âsèâ, ì nìhto z vas ne paškadavaǔ mâne ì ne adkryǔ mne, što syn moj uzbudzìǔ suproc′ mâne raba majgo kavac′ mne puty, âk gèta sën′nâ vìdac′? </i>


text:
<pb/>І адказваў Доік Ідумэянін, які стаяў са слугамі Саўлавымі, і сказаў: я бачыў, як сын Ясэя прыходзіў у Номву да Ахімэлэха, сына Ахітува, </p><i> Ì adkazvaǔ Doìk Ìdumèânìn, âkì staâǔ sa slugamì Saǔlavymì, ì skazaǔ: â bačyǔ, âk syn Âsèâ pryhodzìǔ u Nomvu da Ahìmèlèha, syna Ahìtuva, </i>


text:
і той спытаўся пра яго ў Госпада, і даў яму ежу, і меч Галіяфа Філістымляніна аддаў яму. </p><i> ì toj spytaǔsâ pra âgo ǔ Gospada, ì daǔ âmu ežu, ì meč Galìâfa Fìlìstymlânìna addaǔ âmu. </i>


text:
<pb/>І паслаў цар паклікаць Ахімэлэха, сына Ахітувавага, сьвятара, і ўвесь дом бацькі ягонага, сьвятароў, што ў Номве. І прыйшлі яны ўсе да цара. </p><i> Ì paslaǔ car paklìkac′ Ahìmèlèha, syna Ahìtuvavaga, s′vâtara, ì ǔves′ dom bac′kì âgonaga, s′vâtaroǔ, što ǔ Nomve. Ì pryjšlì âny ǔse da cara. </i>


text:
І сказаў Саўл: паслухай, сыне Ахітува. І той адказваў: вось я, гаспадару мой. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: pasluhaj, syne Ahìtuva. Ì toj adkazvaǔ: vos′ â, gaspadaru moj. </i>


text:
І сказаў яму Саўл: навошта вы змовіліся супроць мяне, ты і сын Ясэя, што ты даў яму хлябы і меч і спытаўся пра яго ў Бога, каб ён паўстаў супроць мяне і каваў мне путы, як гэта сёньня відаць? </p><i> Ì skazaǔ âmu Saǔl: navošta vy zmovìlìsâ suproc′ mâne, ty ì syn Âsèâ, što ty daǔ âmu hlâby ì meč ì spytaǔsâ pra âgo ǔ Boga, kab ën paǔstaǔ suproc′ mâne ì kavaǔ mne puty, âk gèta sën′nâ vìdac′? </i>


text:
<pb/>І адказваў Ахімэлэх цару і сказаў: хто з усіх рабоў тваіх такі верны, як Давід? ён і зяць цароў, і выканаўца загадаў тваіх, і шанаваны ў доме тваім. </p><i> Ì adkazvaǔ Ahìmèlèh caru ì skazaǔ: hto z usìh raboǔ tvaìh takì verny, âk Davìd? ën ì zâc′ caroǔ, ì vykanaǔca zagadaǔ tvaìh, ì šanavany ǔ dome tvaìm. </i>


text:
Ці ж цяпер я пачаў пытацца пра яго ў Бога? Не, не вінаваць мяне за гэта, цару, раба твайго і ўвесь дом бацькі майго, бо ва ўсім гэтым ня ведае раб твой ні малога, ні вялікага. </p><i> Cì ž câper â pačaǔ pytacca pra âgo ǔ Boga? Ne, ne vìnavac′ mâne za gèta, caru, raba tvajgo ì ǔves′ dom bac′kì majgo, bo va ǔsìm gètym nâ vedae rab tvoj nì maloga, nì vâlìkaga. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар: ты павінен памерці, Ахімэлэх, ты і ўвесь дом бацькі твайго. </p><i> Ì skazaǔ car: ty pavìnen pamercì, Ahìmèlèh, ty ì ǔves′ dom bac′kì tvajgo. </i>


text:
І сказаў цар целаахоўцам, якія стаялі каля яго: ідзеце, аддайце сьмерці сьвятароў Гасподніх, бо й іхняя рука з Давідам, і яны ведалі, што ён уцёк, і не адкрылі мне. Але слугі царовыя не хацелі падняць рук сваіх на забойства сьвятароў Гасподніх. </p><i> Ì skazaǔ car celaahoǔcam, âkìâ staâlì kalâ âgo: ìdzece, addajce s′mercì s′vâtaroǔ Gaspodnìh, bo j ìhnââ ruka z Davìdam, ì âny vedalì, što ën ucëk, ì ne adkrylì mne. Ale slugì carovyâ ne hacelì padnâc′ ruk svaìh na zabojstva s′vâtaroǔ Gaspodnìh. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Доіку: ідзі ты і аддай сьмерці сьвятароў. І пайшоў Доік Ідумэянін, і напаў на сьвятароў, і забіў таго дня восемдзесят пяць мужчын, што насілі ільняны наплечнік; </p><i> Ì skazaǔ car Doìku: ìdzì ty ì addaj s′mercì s′vâtaroǔ. Ì pajšoǔ Doìk Ìdumèânìn, ì napaǔ na s′vâtaroǔ, ì zabìǔ tago dnâ vosemdzesât pâc′ mužčyn, što nasìlì ìl′nâny naplečnìk; </i>


text:
Номву, горад сьвятароў, пабіў мечам; і мужчын і жанчын, і юнакоў і дзяцей, і валоў і аслоў і авечак пабіў мечам. </p><i> Nomvu, gorad s′vâtaroǔ, pabìǔ mečam; ì mužčyn ì žančyn, ì ûnakoǔ ì dzâcej, ì valoǔ ì asloǔ ì avečak pabìǔ mečam. </i>


text:
<pb/>Уратаваўся адзін толькі сын Ахімэлэхаў, сына Ахітува, якога звалі Авіятар, і ўцёк да Давіда. </p><i> Uratavaǔsâ adzìn tol′kì syn Ahìmèlèhaǔ, syna Ahìtuva, âkoga zvalì Avìâtar, ì ǔcëk da Davìda. </i>


text:
І расказаў Авіятар Давіду, што Саўл забіў сьвятароў Гасподніх. </p><i> Ì raskazaǔ Avìâtar Davìdu, što Saǔl zabìǔ s′vâtaroǔ Gaspodnìh. </i>


text:
І расказаў Давід Авіятару: я ведаў у той дзень, калі там быў Доік Ідумэянін, што ён мусова данясе Саўлу; я вінаваты за ўсе душы дома бацькі твайго; </p><i> Ì raskazaǔ Davìd Avìâtaru: â vedaǔ u toj dzen′, kalì tam byǔ Doìk Ìdumèânìn, što ën musova danâse Saǔlu; â vìnavaty za ǔse dušy doma bac′kì tvajgo; </i>


text:
застанься ў мяне, ня бойся, бо хто будзе шукаць маёй душы, будзе шукаць і тваёй душы; ты будзеш у мяне пад аховай. </p><i> zastan′sâ ǔ mâne, nâ bojsâ, bo hto budze šukac′ maëj dušy, budze šukac′ ì tvaëj dušy; ty budzeš u mâne pad ahovaj. </i>


text:
<pb/>Паведамілі Давіду, кажучы: вось, Філістымляне напалі на Кэіль і рабуюць гумны. </p><i> Pavedamìlì Davìdu, kažučy: vos′, Fìlìstymlâne napalì na Kèìl′ ì rabuûc′ gumny. </i>


text:
І спытаўся Давід у Госпада. кажучы: ці ісьці мне, і ці паб'ю я гэтых Філістымлянаў? І адказваў Гасподзь Давіду: ідзі, ты паб'еш Філістымлянаў і выратуеш Кэіль. </p><i> Ì spytaǔsâ Davìd u Gospada. kažučy: cì ìs′cì mne, ì cì pab'û â gètyh Fìlìstymlânaǔ? Ì adkazvaǔ Gaspodz′ Davìdu: ìdzì, ty pab'eš Fìlìstymlânaǔ ì vyratueš Kèìl′. </i>


text:
<pb/>Але тыя, што былі з Давідам, сказалі яму: вось, мы баімся тут у Юдэі, як жа нам ісьці ў Кэіль супроць рушэньняў Філістымскіх? </p><i> Ale tyâ, što bylì z Davìdam, skazalì âmu: vos′, my baìmsâ tut u Ûdèì, âk ža nam ìs′cì ǔ Kèìl′ suproc′ rušèn′nâǔ Fìlìstymskìh? </i>


text:
Тады зноў спытаў Давід у Госпада, і адказваў яму Гасподзь і сказаў: устань і йдзі ў Кэіль, бо Я перадам Філістымлянаў у рукі твае. </p><i> Tady znoǔ spytaǔ Davìd u Gospada, ì adkazvaǔ âmu Gaspodz′ ì skazaǔ: ustan′ ì jdzì ǔ Kèìl′, bo Â peradam Fìlìstymlânaǔ u rukì tvae. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Давід зь людзьмі сваімі ў Кэіль, і ваяваў зь Філістымлянамі, і забраў быдла іхняе, і ўчыніў ім вялікае пабоішча, і выратаваў Давід жыхароў Кэіля. </p><i> Ì pajšoǔ Davìd z′ lûdz′mì svaìmì ǔ Kèìl′, ì vaâvaǔ z′ Fìlìstymlânamì, ì zabraǔ bydla ìhnâe, ì ǔčynìǔ ìm vâlìkae paboìšča, ì vyratavaǔ Davìd žyharoǔ Kèìlâ. </i>


text:
Калі Авіятар, сын Ахімэлэхаў, прыбег да Давіда ў Кэіль, дык прынёс з сабою і наплечнік. </p><i> Kalì Avìâtar, syn Ahìmèlèhaǔ, prybeg da Davìda ǔ Kèìl′, dyk prynës z saboû ì naplečnìk. </i>


text:
І данесьлі Саўлу, што Давід прыйшоў у Кэіль, і Саўл сказаў: Бог аддаў яго ў рукі мае, бо ён замкнуўся, увайшоўшы ў горад з брамамі і замкамі. </p><i> Ì danes′lì Saǔlu, što Davìd pryjšoǔ u Kèìl′, ì Saǔl skazaǔ: Bog addaǔ âgo ǔ rukì mae, bo ën zamknuǔsâ, uvajšoǔšy ǔ gorad z bramamì ì zamkamì. </i>


text:
І склікаў Саўл увесь народ на вайну, каб ісьці да Кэіля, аблажыць Давіда і людзей ягоных. </p><i> Ì sklìkaǔ Saǔl uves′ narod na vajnu, kab ìs′cì da Kèìlâ, ablažyc′ Davìda ì lûdzej âgonyh. </i>


text:
<pb/>Калі даведаўся Давід, што Саўл намысьліў супроць яго ліхое, сказаў сьвятару Авіятару: прынясі наплечнік. </p><i> Kalì davedaǔsâ Davìd, što Saǔl namys′lìǔ suproc′ âgo lìhoe, skazaǔ s′vâtaru Avìâtaru: prynâsì naplečnìk. </i>


text:
І сказаў Давід: Госпадзе Божа Ізраілеў! Раб твой пачуў, што Саўл хоча прыйсьці ў Кэіль, спустошыць горад празь мяне. </p><i> Ì skazaǔ Davìd: Gospadze Boža Ìzraìleǔ! Rab tvoj pačuǔ, što Saǔl hoča pryjs′cì ǔ Kèìl′, spustošyc′ gorad praz′ mâne. </i>


text:
Ці аддадуць мяне жыхары Кэіля ў рукі яму? І ці прыйдзе сюды Саўл, як чуў раб Твой? Госпадзе Божа Ізраілеў! адкрый рабу Твайму. І сказаў Гасподзь: прыйдзе. </p><i> Cì addaduc′ mâne žyhary Kèìlâ ǔ rukì âmu? Ì cì pryjdze sûdy Saǔl, âk čuǔ rab Tvoj? Gospadze Boža Ìzraìleǔ! adkryj rabu Tvajmu. Ì skazaǔ Gaspodz′: pryjdze. </i>


text:
І сказаў Давід: ці аддадуць жыхары Кэіля мяне і людзей маіх у рукі Саўлу? І сказаў Гасподзь: аддадуць. </p><i> Ì skazaǔ Davìd: cì addaduc′ žyhary Kèìlâ mâne ì lûdzej maìh u rukì Saǔlu? Ì skazaǔ Gaspodz′: addaduc′. </i>


text:
<pb/>Тады падняўся Давід і людзі ягоныя, каля шасьцісот чалавек, і выйшлі з Кэіля і хадзілі, дзе маглі. А Саўлу было данесена, што Давід уцёк з Кэіля, і тады ён адмяніў паход. </p><i> Tady padnâǔsâ Davìd ì lûdzì âgonyâ, kalâ šas′cìsot čalavek, ì vyjšlì z Kèìlâ ì hadzìlì, dze maglì. A Saǔlu bylo danesena, što Davìd ucëk z Kèìlâ, ì tady ën admânìǔ pahod. </i>


text:
А Давід заставаўся ў пустыні ў недаступных мясьцінах і потым на гары ў пустыні Зіф. А Саўл шукаў яго кожны дзень; але Бог не аддаў Давіда ў рукі ягоныя. </p><i> A Davìd zastavaǔsâ ǔ pustynì ǔ nedastupnyh mâs′cìnah ì potym na gary ǔ pustynì Zìf. A Saǔl šukaǔ âgo kožny dzen′; ale Bog ne addaǔ Davìda ǔ rukì âgonyâ. </i>


text:
І бачыў Давід, што Саўл выйшаў шукаць душы ягонай; а Давід быў у пустыні Зіф у лесе. </p><i> Ì bačyǔ Davìd, što Saǔl vyjšaǔ šukac′ dušy âgonaj; a Davìd byǔ u pustynì Zìf u lese. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Ёнатан, сын Саўлаў, і прыйшоў да Давіда ў лес, і ўмацаваў яго спадзяваньнем на Бога, </p><i> Ì ǔstaǔ Ënatan, syn Saǔlaǔ, ì pryjšoǔ da Davìda ǔ les, ì ǔmacavaǔ âgo spadzâvan′nem na Boga, </i>


text:
і сказаў яму: ня бойся, бо ня знойдзе цябе рука бацькі майго Саўла, і ты будзеш цараваць над Ізраілем, а я буду другі пасьля цябе; і Саўл, бацька мой, ведае гэта. </p><i> ì skazaǔ âmu: nâ bojsâ, bo nâ znojdze câbe ruka bac′kì majgo Saǔla, ì ty budzeš caravac′ nad Ìzraìlem, a â budu drugì pas′lâ câbe; ì Saǔl, bac′ka moj, vedae gèta. </i>


text:
І паклалі яны паміж сабою заруку прад абліччам Госпада; і Давід застаўся ў лесе, а Ёнатан пайшоў у дом свой. </p><i> Ì paklalì âny pamìž saboû zaruku prad ablìččam Gospada; ì Davìd zastaǔsâ ǔ lese, a Ënatan pajšoǔ u dom svoj. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі Зіфэі да Саўла ў Гіву, кажучы: вось, Давід хаваецца ў нас у недаступных мясьцінах, у лесе, на пагорку Гэхіла, што направа ад Есімона; </p><i> Ì pryjšlì Zìfèì da Saǔla ǔ Gìvu, kažučy: vos′, Davìd havaecca ǔ nas u nedastupnyh mâs′cìnah, u lese, na pagorku Gèhìla, što naprava ad Esìmona; </i>


text:
дык вось, па жаданьні душы тваёй, цару, ідзі; а нашым чынам будзе аддаць яго ў рукі цара. </p><i> dyk vos′, pa žadan′nì dušy tvaëj, caru, ìdzì; a našym čynam budze addac′ âgo ǔ rukì cara. </i>


text:
<pb/>І сказаў ім Саўл: дабраславёныя вы ў Госпада за тое, што пашкадавалі мяне; </p><i> Ì skazaǔ ìm Saǔl: dabraslavënyâ vy ǔ Gospada za toe, što paškadavalì mâne; </i>


text:
ідзеце, упэўніцеся яшчэ і высачыце месца ягонае, дзе будзе нага ягоная, і хто бачыў яго там, бо мне кажуць, што ён вельмі хітры; </p><i> ìdzece, upèǔnìcesâ âščè ì vysačyce mesca âgonae, dze budze naga âgonaâ, ì hto bačyǔ âgo tam, bo mne kažuc′, što ën vel′mì hìtry; </i>


text:
і высачыце, і разьведайце ўсе ягоныя сховішчы, у якіх ён тоіцца, і вярнецеся да мяне з пэўнаю весткаю, і я пайду з вамі; і калі ён у гэтай зямлі, я буду шукаць яго ва ўсіх тысячах Юдавых. </p><i> ì vysačyce, ì raz′vedajce ǔse âgonyâ shovìščy, u âkìh ën toìcca, ì vârnecesâ da mâne z pèǔnaû vestkaû, ì â pajdu z vamì; ì kalì ën u gètaj zâmlì, â budu šukac′ âgo va ǔsìh tysâčah Ûdavyh. </i>


text:
<pb/>І ўсталі яны і пайшлі ў Зіф раней за Саўла. А Давід і людзі ягоныя былі ў пустыні Маон, на раўніне, направа ад Есімона. </p><i> Ì ǔstalì âny ì pajšlì ǔ Zìf ranej za Saǔla. A Davìd ì lûdzì âgonyâ bylì ǔ pustynì Maon, na raǔnìne, naprava ad Esìmona. </i>


text:
І пайшоў Саўл зь людзьмі сваімі шукаць яго. Але Давіду паведамілі пра гэта, і ён перайшоў да скалы і заставаўся ў пустыні Маон. І дачуўся Саўл і пагнаўся за Давідам у пустыню Маон. </p><i> Ì pajšoǔ Saǔl z′ lûdz′mì svaìmì šukac′ âgo. Ale Davìdu pavedamìlì pra gèta, ì ën perajšoǔ da skaly ì zastavaǔsâ ǔ pustynì Maon. Ì dačuǔsâ Saǔl ì pagnaǔsâ za Davìdam u pustynû Maon. </i>


text:
І йшоў Саўл па адным баку гары, а Давід зь людзьмі сваімі быў па другі бок гары. І калі Давід сьпяшаўся ўцячы ад Саўла, а Саўл зь людзьмі сваімі ішоў у абыход Давіду і людзям ягоным, каб захапіць іх, </p><i> Ì jšoǔ Saǔl pa adnym baku gary, a Davìd z′ lûdz′mì svaìmì byǔ pa drugì bok gary. Ì kalì Davìd s′pâšaǔsâ ǔcâčy ad Saǔla, a Saǔl z′ lûdz′mì svaìmì ìšoǔ u abyhod Davìdu ì lûdzâm âgonym, kab zahapìc′ ìh, </i>


text:
тады прыйшоў да Саўла вястун, кажучы: сьпяшайся і прыходзь, бо Філістымляне напалі на зямлю. </p><i> tady pryjšoǔ da Saǔla vâstun, kažučy: s′pâšajsâ ì pryhodz′, bo Fìlìstymlâne napalì na zâmlû. </i>


text:
<pb/>І вярнуўся Саўл ад перасьледу Давідавага і пайшоў насустрач Філістымлянам; таму і назвалі гэтую мясьціну: Сэла-Гамахлэкот. </p><i> Ì vârnuǔsâ Saǔl ad peras′ledu Davìdavaga ì pajšoǔ nasustrač Fìlìstymlânam; tamu ì nazvalì gètuû mâs′cìnu: Sèla-Gamahlèkot. </i>


text:
І выйшаў Давід адтуль і жыў у бясьпечных мясьцінах Эн-Гадзі. </p><i> Ì vyjšaǔ Davìd adtul′ ì žyǔ u bâs′pečnyh mâs′cìnah Èn-Gadzì. </i>


text:
<pb/>Калі Саўл вярнуўся ад Філістымлянаў, яму паведамілі, кажучы: вось, Давід у пустыні Эн-Гадзі. </p><i> Kalì Saǔl vârnuǔsâ ad Fìlìstymlânaǔ, âmu pavedamìlì, kažučy: vos′, Davìd u pustynì Èn-Gadzì. </i>


text:
І ўзяў Саўл тры тысячы выбраных мужчын з усяго Ізраіля і пайшоў шукаць Давіда і людзей ягоных па гарах, дзе жывуць сарны. </p><i> Ì ǔzâǔ Saǔl try tysâčy vybranyh mužčyn z usâgo Ìzraìlâ ì pajšoǔ šukac′ Davìda ì lûdzej âgonyh pa garah, dze žyvuc′ sarny. </i>


text:
І прыйшоў да кашары авечай, пры дарозе; там была пячора, і зайшоў туды Саўл дзеля патрэбы; а Давід і людзі ягоныя сядзелі ўглыбіні пячоры. </p><i> Ì pryjšoǔ da kašary avečaj, pry daroze; tam byla pâčora, ì zajšoǔ tudy Saǔl dzelâ patrèby; a Davìd ì lûdzì âgonyâ sâdzelì ǔglybìnì pâčory. </i>


text:
І казалі Давіду людзі ягоныя: вось дзень, пра які казаў табе Гасподзь: вось, Я аддам ворага твайго ў рукі твае, і зробіш зь ім, што табе заўгодна. Давід устаў і ціхенька адрэзаў край ад верхняй вопраткі Саўла. </p><i> Ì kazalì Davìdu lûdzì âgonyâ: vos′ dzen′, pra âkì kazaǔ tabe Gaspodz′: vos′, Â addam voraga tvajgo ǔ rukì tvae, ì zrobìš z′ ìm, što tabe zaǔgodna. Davìd ustaǔ ì cìhen′ka adrèzaǔ kraj ad verhnâj vopratkì Saǔla. </i>


text:
Але пасьля гэтага забалела на сэрцы ў Давіда, што ён адрэзаў край ад вопраткі Саўла. </p><i> Ale pas′lâ gètaga zabalela na sèrcy ǔ Davìda, što ën adrèzaǔ kraj ad vopratkì Saǔla. </i>


text:
І сказаў ён людзям сваім: хай не дапусьціць мне Гасподзь зрабіць гэта гаспадару майму, памазанцу Гасподняму, каб накласьці руку маю на яго, бо ён памазанец Гасподні. </p><i> Ì skazaǔ ën lûdzâm svaìm: haj ne dapus′cìc′ mne Gaspodz′ zrabìc′ gèta gaspadaru majmu, pamazancu Gaspodnâmu, kab naklas′cì ruku maû na âgo, bo ën pamazanec Gaspodnì. </i>


text:
І стрымаў Давід людзей сваіх гэтымі словамі і ня даў ім паўстаць на Саўла. А Саўл устаў і выйшаў зь пячоры на дарогу. </p><i> Ì strymaǔ Davìd lûdzej svaìh gètymì slovamì ì nâ daǔ ìm paǔstac′ na Saǔla. A Saǔl ustaǔ ì vyjšaǔ z′ pâčory na darogu. </i>


text:
<pb/>Потым устаў і Давід, і выйшаў зь пячоры, і закрычаў усьлед Саўлу, кажучы: гаспадару мой, цару! Саўл азірнуўся, і Давід упаў тварам на зямлю і пакланіўся. </p><i> Potym ustaǔ ì Davìd, ì vyjšaǔ z′ pâčory, ì zakryčaǔ us′led Saǔlu, kažučy: gaspadaru moj, caru! Saǔl azìrnuǔsâ, ì Davìd upaǔ tvaram na zâmlû ì paklanìǔsâ. </i>


text:
І сказаў Давід Саўлу: навошта ты слухаеш словы людзей, якія кажуць: вось, Давід намышляе ліхое на цябе? </p><i> Ì skazaǔ Davìd Saǔlu: navošta ty sluhaeš slovy lûdzej, âkìâ kažuc′: vos′, Davìd namyšlâe lìhoe na câbe? </i>


text:
Вось, сёньня бачаць вочы твае, што Гасподзь аддаваў цябе сёньня ў рукі мае ў пячоры, і мне казалі, каб забіць цябе; але я пашкадаваў цябе і сказаў: не падыму рукі маёй на гаспадара майго, бо ён памазанец Госпада. </p><i> Vos′, sën′nâ bačac′ vočy tvae, što Gaspodz′ addavaǔ câbe sën′nâ ǔ rukì mae ǔ pâčory, ì mne kazalì, kab zabìc′ câbe; ale â paškadavaǔ câbe ì skazaǔ: ne padymu rukì maëj na gaspadara majgo, bo ën pamazanec Gospada. </i>


text:
Бацька мой! паглядзі на край вопраткі тваёй у руцэ маёй: я адрэзаў край вопраткі тваёй, а цябе не забіў; пазнай і пераканайся, што няма ў руцэ маёй ліха, ні падступства, і я не зграшыў супроць цябе; а ты шукаеш душы маёй, каб забраць яе. </p><i> Bac′ka moj! paglâdzì na kraj vopratkì tvaëj u rucè maëj: â adrèzaǔ kraj vopratkì tvaëj, a câbe ne zabìǔ; paznaj ì perakanajsâ, što nâma ǔ rucè maëj lìha, nì padstupstva, ì â ne zgrašyǔ suproc′ câbe; a ty šukaeš dušy maëj, kab zabrac′ âe. </i>


text:
Хай рассудзіць Гасподзь паміж мною і табою, і хай адпомсьціць табе Гасподзь за мяне; але рука мая ня будзе на табе, </p><i> Haj rassudzìc′ Gaspodz′ pamìž mnoû ì taboû, ì haj adpoms′cìc′ tabe Gaspodz′ za mâne; ale ruka maâ nâ budze na tabe, </i>


text:
як павядае старадаўняя прыпавесьць: ад беззаконных паходзіць беззаконьне. А мая рука ня будзе на табе. </p><i> âk pavâdae staradaǔnââ prypaves′c′: ad bezzakonnyh pahodzìc′ bezzakon′ne. A maâ ruka nâ budze na tabe. </i>


text:
Супроць каго выйшаў цар Ізраільскі? За кім ты ганяешся? За мёртвым сабакам, за адною блыхою. </p><i> Suproc′ kago vyjšaǔ car Ìzraìl′skì? Za kìm ty ganâešsâ? Za mërtvym sabakam, za adnoû blyhoû. </i>


text:
Гасподзь хай будзе судзьдзёю паміж мною і табою. Ён разгледзіць, разьбярэ справу маю і выратуе мяне ад рукі тваёй. </p><i> Gaspodz′ haj budze sudz′dzëû pamìž mnoû ì taboû. Ën razgledzìc′, raz′bârè spravu maû ì vyratue mâne ad rukì tvaëj. </i>


text:
<pb/>Калі скончыў Давід гаварыць словы гэтыя да Саўла, Саўл сказаў: ці твой гэта голас, сыне мой Давідзе? І ўзвысіў Саўл голас свой, і плакаў, </p><i> Kalì skončyǔ Davìd gavaryc′ slovy gètyâ da Saǔla, Saǔl skazaǔ: cì tvoj gèta golas, syne moj Davìdze? Ì ǔzvysìǔ Saǔl golas svoj, ì plakaǔ, </i>


text:
і сказаў Давіду: твая большая праўда за маю, бо ты адплаціў мне дабром, а я плаціў табе злом; </p><i> ì skazaǔ Davìdu: tvaâ bol′šaâ praǔda za maû, bo ty adplacìǔ mne dabrom, a â placìǔ tabe zlom; </i>


text:
ты паказаў гэта сёньня, абышоўшыся са мною мілажальна: калі Гасподзь аддаваў мяне ў рукі твае, ты не забіў мяне. </p><i> ty pakazaǔ gèta sën′nâ, abyšoǔšysâ sa mnoû mìlažal′na: kalì Gaspodz′ addavaǔ mâne ǔ rukì tvae, ty ne zabìǔ mâne. </i>


text:
Хто, знайшоўшы ворага свайго, адпусьціў бы яго ў добрую дарогу? Гасподзь заплаціць табе дабром за тое, што ты зрабіў мне сёнья. </p><i> Hto, znajšoǔšy voraga svajgo, adpus′cìǔ by âgo ǔ dobruû darogu? Gaspodz′ zaplacìc′ tabe dabrom za toe, što ty zrabìǔ mne sën′â. </i>


text:
І цяпер я ведаю, што ты канечне будзеш цараваць, і царства Ізраілевае будзе цьвёрдае ў руцэ тваёй. </p><i> Ì câper â vedaû, što ty kanečne budzeš caravac′, ì carstva Ìzraìlevae budze c′vërdae ǔ rucè tvaëj. </i>


text:
Дык вось, запрысягніся мне Госпадам, што ты ня выкараніш нашчадкаў маіх пасьля мяне і ня зьнішчыш імя майго ў доме ў бацькі майго. </p><i> Dyk vos′, zaprysâgnìsâ mne Gospadam, što ty nâ vykaranìš naščadkaǔ maìh pas′lâ mâne ì nâ z′nìščyš ìmâ majgo ǔ dome ǔ bac′kì majgo. </i>


text:
<pb/>І прысягнуў Давід Саўлу. І пайшоў Саўл у дом свой, а Давід і людзі ягоныя ўвайшлі ў месца ўмацаванае. </p><i> Ì prysâgnuǔ Davìd Saǔlu. Ì pajšoǔ Saǔl u dom svoj, a Davìd ì lûdzì âgonyâ ǔvajšlì ǔ mesca ǔmacavanae. </i>


text:
<pb/>І памёр Самуіл. І сабраліся ўсе Ізраільцяне, і плакалі па ім, і пахавалі яго ў доме ягоным, у Раме. Давід устаў і сышоў да пустыні Фаран. </p><i> Ì pamër Samuìl. Ì sabralìsâ ǔse Ìzraìl′câne, ì plakalì pa ìm, ì pahavalì âgo ǔ dome âgonym, u Rame. Davìd ustaǔ ì syšoǔ da pustynì Faran. </i>


text:
Быў нехта ў Маоне, а маёнтак яго на Карміле, чалавек вельмі багаты; у яго было тры тысячы авечак і тысяча коз; і быў ён пры стрыжцы авечак на Карміле. </p><i> Byǔ nehta ǔ Maone, a maëntak âgo na Karmìle, čalavek vel′mì bagaty; u âgo bylo try tysâčy avečak ì tysâča koz; ì byǔ ën pry stryžcy avečak na Karmìle. </i>


text:
Імя чалавека таго - Навал, а імя жонкі ягонай - Авігея. Гэтая жанчына была вельмі разумная і прыгожая з твару, а ён - чалавек жорсткі і ліхі норавам; ён быў з роду Халева. </p><i> Ìmâ čalaveka tago - Naval, a ìmâ žonkì âgonaj - Avìgeâ. Gètaâ žančyna byla vel′mì razumnaâ ì prygožaâ z tvaru, a ën - čalavek žorstkì ì lìhì noravam; ën byǔ z rodu Haleva. </i>


text:
<pb/>І пачуў Давід у пустыні, што Навал стрыжэ авечкі свае. </p><i> Ì pačuǔ Davìd u pustynì, što Naval stryžè avečkì svae. </i>


text:
І паслаў Давід дзесяць хлопчыкаў, і сказаў Давід хлопчыкам: узыдзеце на Карміл і ідзеце да Навала, і павітайце яго ад майго імя. </p><i> Ì paslaǔ Davìd dzesâc′ hlopčykaǔ, ì skazaǔ Davìd hlopčykam: uzydzece na Karmìl ì ìdzece da Navala, ì pavìtajce âgo ad majgo ìmâ. </i>


text:
і скажэце так: мір табе, мір дому твайму, мір усяму твайму; </p><i> ì skažèce tak: mìr tabe, mìr domu tvajmu, mìr usâmu tvajmu; </i>


text:
сёньня я пачуў, што ў цябе стрыгуць авечкі; вось, пастухі твае былі з намі, і мы ня крыўдзілі іх, і нічога ў іх не прапала за ўвесь час, пакуль яны былі на Карміле; </p><i> sën′nâ â pačuǔ, što ǔ câbe stryguc′ avečkì; vos′, pastuhì tvae bylì z namì, ì my nâ kryǔdzìlì ìh, ì nìčoga ǔ ìh ne prapala za ǔves′ čas, pakul′ âny bylì na Karmìle; </i>


text:
спытайся ў слуг тваіх, і яны скажуць табе; дык вось, знойдуць хлопчыкі ўпадабаньне ў вачах тваіх, бо ў добры дзень прыйшлі мы; дык дай рабам тваім і сыну твайму Давіду, што знойдзе рука твая. </p><i> spytajsâ ǔ slug tvaìh, ì âny skažuc′ tabe; dyk vos′, znojduc′ hlopčykì ǔpadaban′ne ǔ vačah tvaìh, bo ǔ dobry dzen′ pryjšlì my; dyk daj rabam tvaìm ì synu tvajmu Davìdu, što znojdze ruka tvaâ. </i>


text:
<pb/>І пайшлі людзі Давідавыя, і сказалі Навалу ад імя Давіда ўсе гэтыя словы, і замоўклі. </p><i> Ì pajšlì lûdzì Davìdavyâ, ì skazalì Navalu ad ìmâ Davìda ǔse gètyâ slovy, ì zamoǔklì. </i>


text:
І ўскочыў Навал, і адказваў слугам Давідавым, і сказаў: хто такі Давід, і хто такі сын Ясэеў? сёньня стала многа рабоў, якія ўцякаюць ад гаспадароў сваіх; </p><i> Ì ǔskočyǔ Naval, ì adkazvaǔ slugam Davìdavym, ì skazaǔ: hto takì Davìd, ì hto takì syn Âsèeǔ? sën′nâ stala mnoga raboǔ, âkìâ ǔcâkaûc′ ad gaspadaroǔ svaìh; </i>


text:
няўжо мне ўзяць хлябы мае і ваду маю, і мяса, прыгатаванае мною стрыгалям маім, і аддаць людзям, пра якіх ня ведаю, адкуль яны? </p><i> nâǔžo mne ǔzâc′ hlâby mae ì vadu maû, ì mâsa, prygatavanae mnoû strygalâm maìm, ì addac′ lûdzâm, pra âkìh nâ vedaû, adkul′ âny? </i>


text:
<pb/>І пайшлі назад людзі Давідавыя сваёй дарогай і вярнуліся, і прыйшлі і пераказалі яму ўсе словы гэтыя. </p><i> Ì pajšlì nazad lûdzì Davìdavyâ svaëj darogaj ì vârnulìsâ, ì pryjšlì ì perakazalì âmu ǔse slovy gètyâ. </i>


text:
Тады Давід сказаў людзям сваім: аперажэцеся кожны мечам сваім. І ўсе аперазаліся мечамі сваімі, аперазаўся і сам Давід сваім мечам, і пайшлі за Давідам каля чатырохсот чалавек, а дзьвесьце засталіся каля абозу. </p><i> Tady Davìd skazaǔ lûdzâm svaìm: aperažècesâ kožny mečam svaìm. Ì ǔse aperazalìsâ mečamì svaìmì, aperazaǔsâ ì sam Davìd svaìm mečam, ì pajšlì za Davìdam kalâ čatyrohsot čalavek, a dz′ves′ce zastalìsâ kalâ abozu. </i>


text:
<pb/>А Авігеі, жонцы Навалавай, паведаміў адзін слуга, сказаўшы: вось, Давід прысылаў з пустыні паслоў вітаць нашага гаспадара, але ён абышоўся зь імі груба; </p><i> A Avìgeì, žoncy Navalavaj, pavedamìǔ adzìn sluga, skazaǔšy: vos′, Davìd prysylaǔ z pustynì pasloǔ vìtac′ našaga gaspadara, ale ën abyšoǔsâ z′ ìmì gruba; </i>


text:
а гэтыя людзі вельмі добрыя да нас, ня крыўдзілі нас, і нічога не прапала ў нас за ўвесь час, калі мы хадзілі зь імі, быўшы ў полі; </p><i> a gètyâ lûdzì vel′mì dobryâ da nas, nâ kryǔdzìlì nas, ì nìčoga ne prapala ǔ nas za ǔves′ čas, kalì my hadzìlì z′ ìmì, byǔšy ǔ polì; </i>


text:
яны былі нам аслонаю і ўдзень і ўначы ўвесь час, калі мы пасьвілі статкі паблізу іх; </p><i> âny bylì nam aslonaû ì ǔdzen′ ì ǔnačy ǔves′ čas, kalì my pas′vìlì statkì pablìzu ìh; </i>


text:
дык вось, падумай і паглядзі, што рабіць; бо непазьбежна пагражае бяда гаспадару нашаму і ўсяму дому ягонаму, а ён - чалавек ліхі, нельга гаварыць зь ім. </p><i> dyk vos′, padumaj ì paglâdzì, što rabìc′; bo nepaz′bežna pagražae bâda gaspadaru našamu ì ǔsâmu domu âgonamu, a ën - čalavek lìhì, nel′ga gavaryc′ z′ ìm. </i>


text:
<pb/>Тады Авігея пасьпешліва ўзяла дзьвесьце хлябоў і два мяхі зь віном, і пяць авечак падрыхтаваных і пяць мераў сушанага зерня, і сто вязанак разынак і дзьвесьце вязанак смокваў, і наўючыла на аслоў, </p><i> Tady Avìgeâ pas′pešlìva ǔzâla dz′ves′ce hlâboǔ ì dva mâhì z′ vìnom, ì pâc′ avečak padryhtavanyh ì pâc′ meraǔ sušanaga zernâ, ì sto vâzanak razynak ì dz′ves′ce vâzanak smokvaǔ, ì naǔûčyla na asloǔ, </i>


text:
і сказала слугам сваім: ідзеце паперадзе мяне, вось, я пайду за вамі. А мужу свайму Навалу нічога не сказала. </p><i> ì skazala slugam svaìm: ìdzece paperadze mâne, vos′, â pajdu za vamì. A mužu svajmu Navalu nìčoga ne skazala. </i>


text:
<pb/>Калі ж яна, седзячы на асьле, спускалася па схілах гары, вось, насустрач ёй ідзе Давід і людзі ягоныя, і яна сустрэлася зь імі. </p><i> Kalì ž âna, sedzâčy na as′le, spuskalasâ pa shìlah gary, vos′, nasustrač ëj ìdze Davìd ì lûdzì âgonyâ, ì âna sustrèlasâ z′ ìmì. </i>


text:
І Давід сказаў: так, дарэмна я ахоўваў у пустыні маёмасьць гэтага чалавека, і нічога не прапала з таго, што належала яму; ён плаціць мне злом за дабро; </p><i> Ì Davìd skazaǔ: tak, darèmna â ahoǔvaǔ u pustynì maëmas′c′ gètaga čalaveka, ì nìčoga ne prapala z tago, što naležala âmu; ën placìc′ mne zlom za dabro; </i>


text:
няхай тое і тое зробіць Бог з ворагамі Давіда, і яшчэ болей зробіць, калі да сьвітаньня з усяго, што належыць Навалу, я пакіну таго, што мочыцца да сьцяны. </p><i> nâhaj toe ì toe zrobìc′ Bog z voragamì Davìda, ì âščè bolej zrobìc′, kalì da s′vìtan′nâ z usâgo, što naležyc′ Navalu, â pakìnu tago, što močycca da s′câny. </i>


text:
<pb/>Калі Авігея ўбачыла Давіда, дык пасьпяшалася сысьці з асла і ўпала перад Давідам на твар свой і пакланілася да зямлі; </p><i> Kalì Avìgeâ ǔbačyla Davìda, dyk pas′pâšalasâ sys′cì z asla ì ǔpala perad Davìdam na tvar svoj ì paklanìlasâ da zâmlì; </i>


text:
і ўпала да ног ягоных і сказала: на мне грэх, гаспадару мой; дазволь рабыні тваёй гаварыць у вушы твае і паслухай слоў рабыні тваёй. </p><i> ì ǔpala da nog âgonyh ì skazala: na mne grèh, gaspadaru moj; dazvol′ rabynì tvaëj gavaryc′ u vušy tvae ì pasluhaj sloǔ rabynì tvaëj. </i>


text:
Няхай гаспадар мой не зважае на гэтага ліхога чалавека, на Навала; бо якое імя ў яго, такі і ён. Навал - імя яго, і вар'яцтва ягонае зь ім. А я, рабыня твая, ня бачыла слуг гаспадара майго, якіх ты прыслаў. </p><i> Nâhaj gaspadar moj ne zvažae na gètaga lìhoga čalaveka, na Navala; bo âkoe ìmâ ǔ âgo, takì ì ën. Naval - ìmâ âgo, ì var'âctva âgonae z′ ìm. A â, rabynâ tvaâ, nâ bačyla slug gaspadara majgo, âkìh ty pryslaǔ. </i>


text:
<pb/>І сёньня, гаспадару мой, жывы Гасподзь і жывая душа твая! Гасподзь не дазволіць табе ісьці праліваць кроў і ўтрымае руку тваю ад помсты, і сёньня хай будуць, як Навал, ворагі твае і зламысьнікі гаспадара майго. </p><i> Ì sën′nâ, gaspadaru moj, žyvy Gaspodz′ ì žyvaâ duša tvaâ! Gaspodz′ ne dazvolìc′ tabe ìs′cì pralìvac′ kroǔ ì ǔtrymae ruku tvaû ad pomsty, ì sën′nâ haj buduc′, âk Naval, voragì tvae ì zlamys′nìkì gaspadara majgo. </i>


text:
Вось гэтыя дарункі, якія прынесла рабыня твая гаспадару майму, каб даць іх хлопчыкам, якія служаць гаспадару майму. </p><i> Vos′ gètyâ darunkì, âkìâ prynesla rabynâ tvaâ gaspadaru majmu, kab dac′ ìh hlopčykam, âkìâ služac′ gaspadaru majmu. </i>


text:
Даруй віну рабыні тваёй; Гасподзь мусова зладзіць гаспадару майму дом трывалы, бо войны Госпада вядзе гаспадар мой, і ліхое ня знойдзецца ў табе праз усё жыцьцё тваё. </p><i> Daruj vìnu rabynì tvaëj; Gaspodz′ musova zladzìc′ gaspadaru majmu dom tryvaly, bo vojny Gospada vâdze gaspadar moj, ì lìhoe nâ znojdzecca ǔ tabe praz usë žyc′cë tvaë. </i>


text:
Калі паўстане чалавек перасьледаваць цябе і шукаць душы тваёй, дык душа гаспадара майго будзе завязана ў вузьле жыцьця ў Госпада Бога твайго, а душу ворагаў тваіх кіне Ён як бы з прашчы. </p><i> Kalì paǔstane čalavek peras′ledavac′ câbe ì šukac′ dušy tvaëj, dyk duša gaspadara majgo budze zavâzana ǔ vuz′le žyc′câ ǔ Gospada Boga tvajgo, a dušu voragaǔ tvaìh kìne Ën âk by z praščy. </i>


text:
І калі зробіць Гасподзь гаспадару майму ўсё, што казаў пра цябе добрага, і паставіць цябе гаспадаром над Ізраілем, </p><i> Ì kalì zrobìc′ Gaspodz′ gaspadaru majmu ǔsë, što kazaǔ pra câbe dobraga, ì pastavìc′ câbe gaspadarom nad Ìzraìlem, </i>


text:
дык ня будзе гэта сэрцу гаспадара майго засмутаю і непакоем, што не праліў марна крыві і ахаваў сябе ад помсты. І Гасподзь адорыць дабром гаспадара майго, і ўзгадаеш рабыню тваю. </p><i> dyk nâ budze gèta sèrcu gaspadara majgo zasmutaû ì nepakoem, što ne pralìǔ marna kryvì ì ahavaǔ sâbe ad pomsty. Ì Gaspodz′ adoryc′ dabrom gaspadara majgo, ì ǔzgadaeš rabynû tvaû. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Авігеі: дабраславёны Гасподзь Бог Ізраілеў, Які паслаў цябе сёньня насустрач мне, </p><i> Ì skazaǔ Davìd Avìgeì: dabraslavëny Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, Âkì paslaǔ câbe sën′nâ nasustrač mne, </i>


text:
і дабраславёны розум твой, і дабраславёная ты за тое, што ты цяпер не дазволіла мне ісьці праліваць кроў і помсьціць за сябе. </p><i> ì dabraslavëny rozum tvoj, ì dabraslavënaâ ty za toe, što ty câper ne dazvolìla mne ìs′cì pralìvac′ kroǔ ì poms′cìc′ za sâbe. </i>


text:
Але, - жывы Гасподзь Бог Ізраілеў, Які стрымаў мяне, каб не зрабіў ліха табе, - калі б ты не пасьпяшалася і ня прыйшла на сустрэчу да мяне, дык да ранішняга сьвітаньня я не пакінуў бы Навалу нікога, хто мачыўся б на сьцяну. </p><i> Ale, - žyvy Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, Âkì strymaǔ mâne, kab ne zrabìǔ lìha tabe, - kalì b ty ne pas′pâšalasâ ì nâ pryjšla na sustrèču da mâne, dyk da ranìšnâga s′vìtan′nâ â ne pakìnuǔ by Navalu nìkoga, hto mačyǔsâ b na s′cânu. </i>


text:
І прыняў Давід з рук яе тое, што яна прынесла яму, і сказаў ёй: ідзі зь мірам у дом твой; вось, я паслухаўся голасу твайго і ўшанаваў твар твой. </p><i> Ì prynâǔ Davìd z ruk âe toe, što âna prynesla âmu, ì skazaǔ ëj: ìdzì z′ mìram u dom tvoj; vos′, â pasluhaǔsâ golasu tvajgo ì ǔšanavaǔ tvar tvoj. </i>


text:
<pb/>І прыйшла Авігея да Навала, і вось, у яго банкет у доме ягоным, як банкет царскі, і сэрца ў Навала было вясёлае; а ён быў вельмі п'яны; і не сказала яму ні слова, ні большага, ні меншага, да раніцы. </p><i> Ì pryjšla Avìgeâ da Navala, ì vos′, u âgo banket u dome âgonym, âk banket carskì, ì sèrca ǔ Navala bylo vâsëlae; a ën byǔ vel′mì p'âny; ì ne skazala âmu nì slova, nì bol′šaga, nì menšaga, da ranìcy. </i>


text:
А раніцай, калі Навал працьверазеў, жонка ягоная расказала яму пра гэта, і замерла ў ім сэрца ягонае, і зрабіўся ён, як камень. </p><i> A ranìcaj, kalì Naval prac′verazeǔ, žonka âgonaâ raskazala âmu pra gèta, ì zamerla ǔ ìm sèrca âgonae, ì zrabìǔsâ ën, âk kamen′. </i>


text:
Дзён празь дзесяць уразіў Гасподзь Навала, і ён памёр. </p><i> Dzën praz′ dzesâc′ urazìǔ Gaspodz′ Navala, ì ën pamër. </i>


text:
<pb/>І пачуў Давід, што Навал памёр, і сказаў: дабраславёны Гасподзь, Які заплаціў яму за ганьбаваньне мяне Навалам, і Які ахаваў раба свайго ад ліхога; Гасподзь абярнуў злосьць Навалаву на яго ж галаву. І паслаў Давід сказаць Авігеі, што ён бярэ яе сабе за жонку. </p><i> Ì pačuǔ Davìd, što Naval pamër, ì skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′, Âkì zaplacìǔ âmu za gan′bavan′ne mâne Navalam, ì Âkì ahavaǔ raba svajgo ad lìhoga; Gaspodz′ abârnuǔ zlos′c′ Navalavu na âgo ž galavu. Ì paslaǔ Davìd skazac′ Avìgeì, što ën bârè âe sabe za žonku. </i>


text:
<pb/>І прыйшлі слугі Давідавыя і сказалі ёй так: Давід паслаў нас да цябе, каб узяць цябе яму за жонку. </p><i> Ì pryjšlì slugì Davìdavyâ ì skazalì ëj tak: Davìd paslaǔ nas da câbe, kab uzâc′ câbe âmu za žonku. </i>


text:
Яна ўстала і пакланілася тварам да зямлі і сказала: вось, рабыня твая гатовая быць служанкаю, каб абмываць ногі слуг гаспадара майго. </p><i> Âna ǔstala ì paklanìlasâ tvaram da zâmlì ì skazala: vos′, rabynâ tvaâ gatovaâ byc′ služankaû, kab abmyvac′ nogì slug gaspadara majgo. </i>


text:
І сабралася Авігея пасьпешліва і села на асла, і пяць служанак суправаджалі яе; і пайшла яна за пасламі Давідавымі і зрабілася яго жонкаю. </p><i> Ì sabralasâ Avìgeâ pas′pešlìva ì sela na asla, ì pâc′ služanak supravadžalì âe; ì pajšla âna za paslamì Davìdavymì ì zrabìlasâ âgo žonkaû. </i>


text:
<pb/>І Ахінааму з Ізрэеля ўзяў Давід, і абедзьве яны былі яго жонкі. </p><i> Ì Ahìnaamu z Ìzrèelâ ǔzâǔ Davìd, ì abedz′ve âny bylì âgo žonkì. </i>


text:
А Саўл аддаў дачку сваю Мэлхолу, жонку Давідавую, Фалтыю, сыну Лаіша, што з Галіума. </p><i> A Saǔl addaǔ dačku svaû Mèlholu, žonku Davìdavuû, Faltyû, synu Laìša, što z Galìuma. </i>


text:
<pb/>Прыйшлі Зіфеі да Саўла ў Гіву і сказалі: вось, Давід хаваецца ў нас на пагорку Гахіла, што направа ад Есімона. </p><i> Pryjšlì Zìfeì da Saǔla ǔ Gìvu ì skazalì: vos′, Davìd havaecca ǔ nas na pagorku Gahìla, što naprava ad Esìmona. </i>


text:
І ўстаў Саўл і спусьціўся ў пустыню Зіф, і зь ім тры тысячы выбраных мужчын Ізраільскіх, каб шукаць Давіда ў пустыні Зіф. </p><i> Ì ǔstaǔ Saǔl ì spus′cìǔsâ ǔ pustynû Zìf, ì z′ ìm try tysâčy vybranyh mužčyn Ìzraìl′skìh, kab šukac′ Davìda ǔ pustynì Zìf. </i>


text:
І атабарыўся Саўл на пагорку Гахіла, што направа ад Есімона, каля дарогі; а Давід быў у пустыні і бачыў, што Саўл ішоў за ім у пустыню; </p><i> Ì atabaryǔsâ Saǔl na pagorku Gahìla, što naprava ad Esìmona, kalâ darogì; a Davìd byǔ u pustynì ì bačyǔ, što Saǔl ìšoǔ za ìm u pustynû; </i>


text:
і паслаў Давід віжоў і даведаўся, што Саўл сапраўды прыйшоў з Кэіля. </p><i> ì paslaǔ Davìd vìžoǔ ì davedaǔsâ, što Saǔl sapraǔdy pryjšoǔ z Kèìlâ. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Давід і пайшоў да месца, на якім Саўл атабарыўся, і ўбачыў Давід месца, дзе спаў Саўл і Авэнір, сын Ніраў, ваеначальнік ягоны. А Саўл спаў у намёце, а народ разьмясьціўся вакол яго. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd ì pajšoǔ da mesca, na âkìm Saǔl atabaryǔsâ, ì ǔbačyǔ Davìd mesca, dze spaǔ Saǔl ì Avènìr, syn Nìraǔ, vaenačal′nìk âgony. A Saǔl spaǔ u namëce, a narod raz′mâs′cìǔsâ vakol âgo. </i>


text:
І зьвярнуўся Давід і сказаў Авімэлэху Хэтэяніну і Авэсу, сыну Саруінаму, брату Ёава, кажучы: хто пойдзе са мною да Саўла ў табар? І адказаў Авэса: я пайду з табою. </p><i> Ì z′vârnuǔsâ Davìd ì skazaǔ Avìmèlèhu Hètèânìnu ì Avèsu, synu Saruìnamu, bratu Ëava, kažučy: hto pojdze sa mnoû da Saǔla ǔ tabar? Ì adkazaǔ Avèsa: â pajdu z taboû. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід з Авэсам да людзей Саўлавых уначы; і вось, Саўл ляжыць, сьпіць у намёце, і дзіда ягоная ўваткнутая ў зямлю каля галавы ягонай: а Авэнір і людзі ляжаць вакол яго. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd z Avèsam da lûdzej Saǔlavyh unačy; ì vos′, Saǔl lâžyc′, s′pìc′ u namëce, ì dzìda âgonaâ ǔvatknutaâ ǔ zâmlû kalâ galavy âgonaj: a Avènìr ì lûdzì lâžac′ vakol âgo. </i>


text:
Авэса сказаў Давіду: аддаў сёньня Бог ворага твайго ў рукі твае; дык вось, дазволь я прыкалю яго дзідай да зямлі адным ударам і не паўтару ўдару. </p><i> Avèsa skazaǔ Davìdu: addaǔ sën′nâ Bog voraga tvajgo ǔ rukì tvae; dyk vos′, dazvol′ â prykalû âgo dzìdaj da zâmlì adnym udaram ì ne paǔtaru ǔdaru. </i>


text:
<pb/>Але Давід сказаў Авэсу: не забівай яго; бо хто, падняўшы руку на памазанца Гасподняга, застанецца непакараны? </p><i> Ale Davìd skazaǔ Avèsu: ne zabìvaj âgo; bo hto, padnâǔšy ruku na pamazanca Gaspodnâga, zastanecca nepakarany? </i>


text:
І сказаў Давід: жывы Гасподзь! няхай уразіць яго Гасподзь, альбо прыйдзе дзень ягоны, і ён памрэ, альбо пойдзе на вайну і загіне; а мне хай не дазволіць Гасподзь падняць руку маю на памазанца Гасподняга; </p><i> Ì skazaǔ Davìd: žyvy Gaspodz′! nâhaj urazìc′ âgo Gaspodz′, al′bo pryjdze dzen′ âgony, ì ën pamrè, al′bo pojdze na vajnu ì zagìne; a mne haj ne dazvolìc′ Gaspodz′ padnâc′ ruku maû na pamazanca Gaspodnâga; </i>


text:
а вазьмі ягоную дзіду, якая каля галавы ягонай, і посуд з вадою, і пойдзем да сябе. </p><i> a vaz′mì âgonuû dzìdu, âkaâ kalâ galavy âgonaj, ì posud z vadoû, ì pojdzem da sâbe. </i>


text:
І ўзяў Давід дзіду і посуд з вадою каля галавы Саўла, і пайшлі яны да сябе; і ніхто ня бачыў, і ніхто ня ведаў, і ніхто не прачнуўся, а ўсе спалі, бо сон ад Госпада напаў на іх. </p><i> Ì ǔzâǔ Davìd dzìdu ì posud z vadoû kalâ galavy Saǔla, ì pajšlì âny da sâbe; ì nìhto nâ bačyǔ, ì nìhto nâ vedaǔ, ì nìhto ne pračnuǔsâ, a ǔse spalì, bo son ad Gospada napaǔ na ìh. </i>


text:
<pb/>І перайшоў Давід на другі бок і стаў на вяршыні гары ўдалечыні; вялікая адлегласьць была паміж імі. </p><i> Ì perajšoǔ Davìd na drugì bok ì staǔ na vâršynì gary ǔdalečynì; vâlìkaâ adleglas′c′ byla pamìž ìmì. </i>


text:
І заклікаў Давід народ і Авэніра, сына Ніравага, кажучы: адказвай, Авэнір. І адказваў Авэнір і сказаў: хто ты, што крычыш і турбуеш цара? </p><i> Ì zaklìkaǔ Davìd narod ì Avènìra, syna Nìravaga, kažučy: adkazvaj, Avènìr. Ì adkazvaǔ Avènìr ì skazaǔ: hto ty, što kryčyš ì turbueš cara? </i>


text:
І сказаў Давід Авэніру: ці ня ты мужчына, роўнага якому няма ў Ізраілі? Чаму ж ты не ахоўваеш гаспадара твайго, цара? бо прыходзіў нехта зь людзей, каб загубіць цара, гаспадара твайго. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Avènìru: cì nâ ty mužčyna, roǔnaga âkomu nâma ǔ Ìzraìlì? Čamu ž ty ne ahoǔvaeš gaspadara tvajgo, cara? bo pryhodzìǔ nehta z′ lûdzej, kab zagubìc′ cara, gaspadara tvajgo. </i>


text:
Нядобра ты гэта робіш; жывы Гасподзь! вы вартыя сьмерці за тое, што не ахоўваеце гаспадара вашага, памазанца Гасподняга. Паглядзі, дзе дзіда царовая і посуд з вадою, што былі каля галавы ягонай? </p><i> Nâdobra ty gèta robìš; žyvy Gaspodz′! vy vartyâ s′mercì za toe, što ne ahoǔvaece gaspadara vašaga, pamazanca Gaspodnâga. Paglâdzì, dze dzìda carovaâ ì posud z vadoû, što bylì kalâ galavy âgonaj? </i>


text:
<pb/>І пазнаў Саўл голас Давідаў і сказаў: ці твой гэта голас, сыне мой Давідзе? І сказаў Давід: мой голас, гаспадару мой, цару. </p><i> Ì paznaǔ Saǔl golas Davìdaǔ ì skazaǔ: cì tvoj gèta golas, syne moj Davìdze? Ì skazaǔ Davìd: moj golas, gaspadaru moj, caru. </i>


text:
І сказаў: за што гаспадар мой перасьледуе раба свайго? што я зрабіў? якое ліха ў руцэ маёй? </p><i> Ì skazaǔ: za što gaspadar moj peras′ledue raba svajgo? što â zrabìǔ? âkoe lìha ǔ rucè maëj? </i>


text:
І сёньня няхай выслухае гаспадар мой, цар, слова раба свайго: калі Гасподзь узбудзіў цябе супроць мяне, дык хай гэта будзе ад цябе духмянаю ахвяраю; а калі - сыны чалавечыя, дык пракляты яны прад Госпадам, бо яны выгналі мяне сёньня, каб не належаць мне да спадчыны Госпада, кажучы: ідзі, служы багам чужым. </p><i> Ì sën′nâ nâhaj vysluhae gaspadar moj, car, slova raba svajgo: kalì Gaspodz′ uzbudzìǔ câbe suproc′ mâne, dyk haj gèta budze ad câbe duhmânaû ahvâraû; a kalì - syny čalavečyâ, dyk praklâty âny prad Gospadam, bo âny vygnalì mâne sën′nâ, kab ne naležac′ mne da spadčyny Gospada, kažučy: ìdzì, služy bagam čužym. </i>


text:
Хай жа не пральецца кроў мая на зямлю прад абліччам Госпада: бо цар Ізраілеў выйшаў шукаць адну блыху, як ганяюцца за курапаткаю па гарах. </p><i> Haj ža ne pral′ecca kroǔ maâ na zâmlû prad ablìččam Gospada: bo car Ìzraìleǔ vyjšaǔ šukac′ adnu blyhu, âk ganâûcca za kurapatkaû pa garah. </i>


text:
<pb/>І сказаў Саўл: зграшыў я; вярніся, сыне мой Давідзе, бо я ня буду больш чыніць табе зла, бо душа мая была дарагая сёньня ў вачах тваіх; неразумна рабіў я і многа грашыў. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl: zgrašyǔ â; vârnìsâ, syne moj Davìdze, bo â nâ budu bol′š čynìc′ tabe zla, bo duša maâ byla daragaâ sën′nâ ǔ vačah tvaìh; nerazumna rabìǔ â ì mnoga grašyǔ. </i>


text:
І адказваў Давід і сказаў: вось дзіда царовая; няхай адзін хлопчык прыйдзе і возьме яе; </p><i> Ì adkazvaǔ Davìd ì skazaǔ: vos′ dzìda carovaâ; nâhaj adzìn hlopčyk pryjdze ì voz′me âe; </i>


text:
і хай дасьць Гасподзь кожнаму паводле праўды ягонай і паводле ісьціны ягонай, бо Гасподзь аддаваў цябе ў рукі мае, але я не захацеў падняць рукі маёй на памазанца Гасподняга; </p><i> ì haj das′c′ Gaspodz′ kožnamu pavodle praǔdy âgonaj ì pavodle ìs′cìny âgonaj, bo Gaspodz′ addavaǔ câbe ǔ rukì mae, ale â ne zahaceǔ padnâc′ rukì maëj na pamazanca Gaspodnâga; </i>


text:
і няхай, як каштоўнае было жыцьцё тваё сёньня ў вачах маіх, так цэніцца маё жыцьцё ў вачах Госпада, і хай выбавіць мяне з усякай бяды! </p><i> ì nâhaj, âk kaštoǔnae bylo žyc′cë tvaë sën′nâ ǔ vačah maìh, tak cènìcca maë žyc′cë ǔ vačah Gospada, ì haj vybavìc′ mâne z usâkaj bâdy! </i>


text:
І сказаў Саўл Давіду: дабраславёны ты, сыне мой Давідзе; і дзею ўчыніш, і пераадолець пераадолееш. І пайшоў Давід сваёй дарогаю, а Саўл вярнуўся ў сваё месца. </p><i> Ì skazaǔ Saǔl Davìdu: dabraslavëny ty, syne moj Davìdze; ì dzeû ǔčynìš, ì peraadolec′ peraadoleeš. Ì pajšoǔ Davìd svaëj darogaû, a Saǔl vârnuǔsâ ǔ svaë mesca. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід у сэрцы сваім: калі-небудзь траплю я ў рукі Саўлу, і няма мне нічога лепшага, як уцячы ў зямлю Філістымскую; і адчэпіцца ад мяне Саўл і ня будзе шукаць мяне болей па ўсіх межах Ізраільскіх, і я выратуюся ад рукі ягонай. </p><i> Ì skazaǔ Davìd u sèrcy svaìm: kalì-nebudz′ traplû â ǔ rukì Saǔlu, ì nâma mne nìčoga lepšaga, âk ucâčy ǔ zâmlû Fìlìstymskuû; ì adčèpìcca ad mâne Saǔl ì nâ budze šukac′ mâne bolej pa ǔsìh mežah Ìzraìl′skìh, ì â vyratuûsâ ad rukì âgonaj. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Давід, і выправіўся сам і шэсьцьсот мужчын, якія былі зь ім, да Анхуса, сына Маоха, цара Гэцкага. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd, ì vypravìǔsâ sam ì šès′c′sot mužčyn, âkìâ bylì z′ ìm, da Anhusa, syna Maoha, cara Gèckaga. </i>


text:
І жыў Давід у Анхуса ў Гэце, сам і людзі ягоныя, кожны зь сямэёю сваёю, Давід і абедзьве жонкі ягоныя - Ахінаама Ізрэеліцянка і Авігея, былая жонка Навала, Кармэліцянка. </p><i> Ì žyǔ Davìd u Anhusa ǔ Gèce, sam ì lûdzì âgonyâ, kožny z′ sâmèëû svaëû, Davìd ì abedz′ve žonkì âgonyâ - Ahìnaama Ìzrèelìcânka ì Avìgeâ, bylaâ žonka Navala, Karmèlìcânka. </i>


text:
І данесьлі Саўлу, што Давід уцёк у Гэт, і перастаў ён болей шукаць яго. </p><i> Ì danes′lì Saǔlu, što Davìd ucëk u Gèt, ì perastaǔ ën bolej šukac′ âgo. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід Анхусу: калі я здабыў упадабаньне ў вачах тваіх, дык няхай дадзена будзе мне месца ў адным з малых гарадоў, і я буду жыць там; навошта рабу твайму жыць у царскім горадзе разам з табою? </p><i> Ì skazaǔ Davìd Anhusu: kalì â zdabyǔ upadaban′ne ǔ vačah tvaìh, dyk nâhaj dadzena budze mne mesca ǔ adnym z malyh garadoǔ, ì â budu žyc′ tam; navošta rabu tvajmu žyc′ u carskìm goradze razam z taboû? </i>


text:
Тады даў яму Анхус Сэкелаг; Таму Сэкелаг і застаўся за царамі Юдэйскімі да сёньня. </p><i> Tady daǔ âmu Anhus Sèkelag; Tamu Sèkelag ì zastaǔsâ za caramì Ûdèjskìmì da sën′nâ. </i>


text:
Усяго часу, які пражыў Давід у краіне Філістымскай, было год і чатыры месяцы. </p><i> Usâgo času, âkì pražyǔ Davìd u kraìne Fìlìstymskaj, bylo god ì čatyry mesâcy. </i>


text:
<pb/>І выходзіў Давід зь людзьмі сваімі і нападаў на Гесуранаў і Гарзэянаў і Амілікіцянаў, якія здаўна насялялі гэтую краіну да Сура і да зямлі Егіпецкай. </p><i> Ì vyhodzìǔ Davìd z′ lûdz′mì svaìmì ì napadaǔ na Gesuranaǔ ì Garzèânaǔ ì Amìlìkìcânaǔ, âkìâ zdaǔna nasâlâlì gètuû kraìnu da Sura ì da zâmlì Egìpeckaj. </i>


text:
І спусташаў Давід тую краіну, і не пакідаў жывых ні мужчыны, ні жанчыны, і забіраў авечак і валоў, і аслоў і вярблюдаў і вопратку, і вяртаўся і прыходзіў да Анхуса. </p><i> Ì spustašaǔ Davìd tuû kraìnu, ì ne pakìdaǔ žyvyh nì mužčyny, nì žančyny, ì zabìraǔ avečak ì valoǔ, ì asloǔ ì vârblûdaǔ ì vopratku, ì vârtaǔsâ ì pryhodzìǔ da Anhusa. </i>


text:
І сказаў Анхус Давіду: на каго нападалі сёньня? Давід сказаў: на паўднёвую краіну Юдэі і на паўднёвую краіну Ерахмээла і на паўднёвую краіну Кенэі. </p><i> Ì skazaǔ Anhus Davìdu: na kago napadalì sën′nâ? Davìd skazaǔ: na paǔdnëvuû kraìnu Ûdèì ì na paǔdnëvuû kraìnu Erahmèèla ì na paǔdnëvuû kraìnu Kenèì. </i>


text:
І не пакідаў Давід жывых ні мужчыны, ні жанчыны і ня прыводзіў у Гэт, кажучы: яны могуць данесьці на нас і сказаць: так зрабіў Давід, і такі лад дзеяў ягоных праз увесь час, пакуль ён жыве ў краіне Філістымскай. </p><i> Ì ne pakìdaǔ Davìd žyvyh nì mužčyny, nì žančyny ì nâ pryvodzìǔ u Gèt, kažučy: âny moguc′ danes′cì na nas ì skazac′: tak zrabìǔ Davìd, ì takì lad dzeâǔ âgonyh praz uves′ čas, pakul′ ën žyve ǔ kraìne Fìlìstymskaj. </i>


text:
І даверыўся Анхус Давіду, кажучы: ён збрыдзеў народу свайму Ізраілю і будзе слугою маім вечна. </p><i> Ì daveryǔsâ Anhus Davìdu, kažučy: ën zbrydzeǔ narodu svajmu Ìzraìlû ì budze slugoû maìm večna. </i>


text:
<pb/>У той час Філістымляне сабралі войскі свае на вайну, каб ваяваць зь Ізраілем. І сказаў Анхус Давіду: хай будзе табе вядома, што ты пойдзеш са мною ў рушэньне, і ты і людзі твае. </p><i> U toj čas Fìlìstymlâne sabralì vojskì svae na vajnu, kab vaâvac′ z′ Ìzraìlem. Ì skazaǔ Anhus Davìdu: haj budze tabe vâdoma, što ty pojdzeš sa mnoû ǔ rušèn′ne, ì ty ì lûdzì tvae. </i>


text:
І сказаў Давід Анхусу: сёньня ты даведаешся, што зробіць раб твой. І сказаў Анхус Давіду: за тое я зраблю цябе ахоўцам галавы маёй на ўсе часіны. </p><i> Ì skazaǔ Davìd Anhusu: sën′nâ ty davedaešsâ, što zrobìc′ rab tvoj. Ì skazaǔ Anhus Davìdu: za toe â zrablû câbe ahoǔcam galavy maëj na ǔse časìny. </i>


text:
<pb/>І памёр Самуіл, і аплаквалі яго ўсе Ізраільцяне і пахавалі яго ў Раме, у горадзе ягоным, а Саўл прагнаў чараўнікоў і варажбітоў з краіны. </p><i> Ì pamër Samuìl, ì aplakvalì âgo ǔse Ìzraìl′câne ì pahavalì âgo ǔ Rame, u goradze âgonym, a Saǔl pragnaǔ čaraǔnìkoǔ ì varažbìtoǔ z kraìny. </i>


text:
І сабраліся Філістымляне і пайшлі і атабарыліся ў Сонаме; сабраў і Саўл увесь народ Ізраільскі, і атабарыліся ў Гэлвуе. </p><i> Ì sabralìsâ Fìlìstymlâne ì pajšlì ì atabarylìsâ ǔ Soname; sabraǔ ì Saǔl uves′ narod Ìzraìl′skì, ì atabarylìsâ ǔ Gèlvue. </i>


text:
І ўбачыў Саўл табар Філістымскі і спалохаўся, і моцна ўздрыгнула сэрца ягонае. </p><i> Ì ǔbačyǔ Saǔl tabar Fìlìstymskì ì spalohaǔsâ, ì mocna ǔzdrygnula sèrca âgonae. </i>


text:
І спытаўся Саўл у Госпада; але Гасподзь не адказваў яму ні ў сьне, ні праз урым, ні праз прарокаў. </p><i> Ì spytaǔsâ Saǔl u Gospada; ale Gaspodz′ ne adkazvaǔ âmu nì ǔ s′ne, nì praz urym, nì praz prarokaǔ. </i>


text:
Тады Саўл сказаў слугам сваім: знайдзеце мне жанчыну-чараўніцу, і я пайду да яе і спытаюся ў яе. І адказвалі яму слугі ягоныя: тут у Аэндоры ёсьць жанчына-чараўніца. </p><i> Tady Saǔl skazaǔ slugam svaìm: znajdzece mne žančynu-čaraǔnìcu, ì â pajdu da âe ì spytaûsâ ǔ âe. Ì adkazvalì âmu slugì âgonyâ: tut u Aèndory ës′c′ žančyna-čaraǔnìca. </i>


text:
<pb/>І зьняў зь сябе Саўл вопратку сваю і апрануў іншую, і пайшоў сам і двое людзей зь ім, і прыйшлі яны да жанчыны ўначы. І сказаў ёй Саўл: прашу цябе, паваражы мне і выведзі мне, пра каго я скажу табе. </p><i> Ì z′nâǔ z′ sâbe Saǔl vopratku svaû ì apranuǔ ìnšuû, ì pajšoǔ sam ì dvoe lûdzej z′ ìm, ì pryjšlì âny da žančyny ǔnačy. Ì skazaǔ ëj Saǔl: prašu câbe, pavaražy mne ì vyvedzì mne, pra kago â skažu tabe. </i>


text:
<pb/>Але жанчына адказвала яму: ты ведаеш, што зрабіў Саўл, як выгнаў ён з краіны чараўнікоў і варажбітоў; навошта ж ты раскідаеш сетку на душу маю і на пагібель мне? </p><i> Ale žančyna adkazvala âmu: ty vedaeš, što zrabìǔ Saǔl, âk vygnaǔ ën z kraìny čaraǔnìkoǔ ì varažbìtoǔ; navošta ž ty raskìdaeš setku na dušu maû ì na pagìbel′ mne? </i>


text:
І прысягнуў ёй Саўл Госпадам, кажучы: жывы Гасподзь! ня будзе табе бяды за гэтую дзею. </p><i> Ì prysâgnuǔ ëj Saǔl Gospadam, kažučy: žyvy Gaspodz′! nâ budze tabe bâdy za gètuû dzeû. </i>


text:
Тады жанчына спыталася: каго ж табе вывесьці? І адказваў ён: Самуіла выведзі мне. </p><i> Tady žančyna spytalasâ: kago ž tabe vyves′cì? Ì adkazvaǔ ën: Samuìla vyvedzì mne. </i>


text:
<pb/>І ўбачыла жанчына Самуіла і гучна ўскрыкнула; і зьвярнулася жанчына да Саўла, кажучы: навошта ты ашукаў мяне? ты - Саўл. </p><i> Ì ǔbačyla žančyna Samuìla ì gučna ǔskryknula; ì z′vârnulasâ žančyna da Saǔla, kažučy: navošta ty ašukaǔ mâne? ty - Saǔl. </i>


text:
І сказаў ёй цар: ня бойся, што ты бачыш? І адказвала жанчына: бачу як бы бога, які выходзіць зь зямлі. </p><i> Ì skazaǔ ëj car: nâ bojsâ, što ty bačyš? Ì adkazvala žančyna: baču âk by boga, âkì vyhodzìc′ z′ zâmlì. </i>


text:
Які ён з выгляду? - спытаўся ў яе Саўл. Яна сказала: выходзіць зь зямлі мужчына вельмі стары, апрануты ў доўгае адзеньне. Тады пазнаў Саўл, што гэта Самуіл, і ўпаў тварам на зямлю і пакланіўся. </p><i> Âkì ën z vyglâdu? - spytaǔsâ ǔ âe Saǔl. Âna skazala: vyhodzìc′ z′ zâmlì mužčyna vel′mì stary, apranuty ǔ doǔgae adzen′ne. Tady paznaǔ Saǔl, što gèta Samuìl, ì ǔpaǔ tvaram na zâmlû ì paklanìǔsâ. </i>


text:
І сказаў Самуіл Саўлу: навошта ты трывожыш мяне, каб я выйшаў? І адказваў Саўл: цяжка мне вельмі: Філістымляне ваююць супроць мяне, а Бог адступіўся ад мяне і больш не адказвае мне ні праз прарокаў, ні ўва сьне; таму я выклікаў цябе, каб ты навучыў мяне, што мне рабіць. </p><i> Ì skazaǔ Samuìl Saǔlu: navošta ty tryvožyš mâne, kab â vyjšaǔ? Ì adkazvaǔ Saǔl: câžka mne vel′mì: Fìlìstymlâne vaûûc′ suproc′ mâne, a Bog adstupìǔsâ ad mâne ì bol′š ne adkazvae mne nì praz prarokaǔ, nì ǔva s′ne; tamu â vyklìkaǔ câbe, kab ty navučyǔ mâne, što mne rabìc′. </i>


text:
<pb/>І сказаў Самуіл: навошта ж ты пытаешся ў мяне, калі Гасподзь адступіўся ад цябе і зрабіўся ворагам табе? </p><i> Ì skazaǔ Samuìl: navošta ž ty pytaešsâ ǔ mâne, kalì Gaspodz′ adstupìǔsâ ad câbe ì zrabìǔsâ voragam tabe? </i>


text:
Гасподзь зробіць тое, што казаў празь мяне: забярэ Гасподзь царства з рук тваіх і аддасьць яго блізкаму твайму Давіду. </p><i> Gaspodz′ zrobìc′ toe, što kazaǔ praz′ mâne: zabârè Gaspodz′ carstva z ruk tvaìh ì addas′c′ âgo blìzkamu tvajmu Davìdu. </i>


text:
Таму што ты не паслухаўся голасу Гасподняга і не абярнуў гневу Ягонага на Амаліка, дык Гасподзь і робіць гэта над табою сёньня. </p><i> Tamu što ty ne pasluhaǔsâ golasu Gaspodnâga ì ne abârnuǔ gnevu Âgonaga na Amalìka, dyk Gaspodz′ ì robìc′ gèta nad taboû sën′nâ. </i>


text:
І аддасьць Гасподзь Ізраіля разам з табою ў рукі Філістымлянаў: заўтра ты і сыны твае будуць са мною, і табар Ізраільскі аддасьць Гасподзь у рукі Філістымлянаў. </p><i> Ì addas′c′ Gaspodz′ Ìzraìlâ razam z taboû ǔ rukì Fìlìstymlânaǔ: zaǔtra ty ì syny tvae buduc′ sa mnoû, ì tabar Ìzraìl′skì addas′c′ Gaspodz′ u rukì Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
<pb/>Тады Саўл раптам упаў усім целам сваім на зямлю, бо моцна спалохаўся слоў Самуіла; прытым і сілы ня стала ў ім, бо ён ня еў хлеба цэлы той дзень і цэлую ноч. </p><i> Tady Saǔl raptam upaǔ usìm celam svaìm na zâmlû, bo mocna spalohaǔsâ sloǔ Samuìla; prytym ì sìly nâ stala ǔ ìm, bo ën nâ eǔ hleba cèly toj dzen′ ì cèluû noč. </i>


text:
І падышла жанчына тая да Саўла, і ўбачыла, што ён вельмі спалохаўся, і сказала: вось, рабыня твая паслухалася голасу твайго і паставіла жыцьцё сваё пад небясьпеку і выканала загад, які ты даў мне; </p><i> Ì padyšla žančyna taâ da Saǔla, ì ǔbačyla, što ën vel′mì spalohaǔsâ, ì skazala: vos′, rabynâ tvaâ pasluhalasâ golasu tvajgo ì pastavìla žyc′cë svaë pad nebâs′peku ì vykanala zagad, âkì ty daǔ mne; </i>


text:
цяпер прашу, паслухайся і ты голасу рабыні тваёй: я прапаную табе кавалак хлеба, паясі, і будзе ў табе моц, калі пойдзеш у дарогу. </p><i> câper prašu, pasluhajsâ ì ty golasu rabynì tvaëj: â prapanuû tabe kavalak hleba, paâsì, ì budze ǔ tabe moc, kalì pojdzeš u darogu. </i>


text:
<pb/>Але ён адмовіўся і сказаў: ня буду есьці. І пачалі ўгаворваць яго слугі ягоныя, а таксама і жанчына; і ён паслухаўся голасу іхняга, і ўстаў зь зямлі, і сеў на ложак. </p><i> Ale ën admovìǔsâ ì skazaǔ: nâ budu es′cì. Ì pačalì ǔgavorvac′ âgo slugì âgonyâ, a taksama ì žančyna; ì ën pasluhaǔsâ golasu ìhnâga, ì ǔstaǔ z′ zâmlì, ì seǔ na ložak. </i>


text:
А ў жанчыны было дома ўкормленае цяля, і яна пасьпяшалася закалоць яго і, узяўшы мукі, замясіла і сьпякла праснакі, </p><i> A ǔ žančyny bylo doma ǔkormlenae câlâ, ì âna pas′pâšalasâ zakaloc′ âgo ì, uzâǔšy mukì, zamâsìla ì s′pâkla prasnakì, </i>


text:
і прапанавала Саўлу і слугам ягоным; і яны паелі, і ўсталі, і пайшлі тае ж ночы. </p><i> ì prapanavala Saǔlu ì slugam âgonym; ì âny paelì, ì ǔstalì, ì pajšlì tae ž nočy. </i>


text:
<pb/>І сабралі Філістымляне ўсе рушэньні свае ў Афэку, а Ізраільцяне атабарыліся каля крыніцы, што ў Ізрэелі. </p><i> Ì sabralì Fìlìstymlâne ǔse rušèn′nì svae ǔ Afèku, a Ìzraìl′câne atabarylìsâ kalâ krynìcy, što ǔ Ìzrèelì. </i>


text:
Князі Філістымскія ішлі з сотнямі і тысячамі, а Давід і людзі ягоныя ішлі ззаду з Анхусам. </p><i> Knâzì Fìlìstymskìâ ìšlì z sotnâmì ì tysâčamì, a Davìd ì lûdzì âgonyâ ìšlì zzadu z Anhusam. </i>


text:
<pb/>І казалі князі Філістымскія: што гэта за Габрэі? Анхус адказваў князям Філістымскім: хіба ня ведаеце, што гэта Давід, раб Саўла, цара Ізраільскага? ён пры мне ўжо болей году, і я не знайшоў у ім нічога благога з часу яго прыходу да гэтага дня. </p><i> Ì kazalì knâzì Fìlìstymskìâ: što gèta za Gabrèì? Anhus adkazvaǔ knâzâm Fìlìstymskìm: hìba nâ vedaece, što gèta Davìd, rab Saǔla, cara Ìzraìl′skaga? ën pry mne ǔžo bolej godu, ì â ne znajšoǔ u ìm nìčoga blagoga z času âgo pryhodu da gètaga dnâ. </i>


text:
<pb/>І абурыліся на яго князі Філістымскія, і сказалі яму князі Філістымскія: адпусьці ты гэтага чалавека, няхай ён сядзіць у сваім месцы, якое ты яму вызначыў, каб ён ня йшоў з намі на вайну і не зрабіўся праціўнікам нашым на вайне. Чым ён можа ўмілажаліць гаспадара свайго, як не галовамі гэтых мужчын? </p><i> Ì aburylìsâ na âgo knâzì Fìlìstymskìâ, ì skazalì âmu knâzì Fìlìstymskìâ: adpus′cì ty gètaga čalaveka, nâhaj ën sâdzìc′ u svaìm mescy, âkoe ty âmu vyznačyǔ, kab ën nâ jšoǔ z namì na vajnu ì ne zrabìǔsâ pracìǔnìkam našym na vajne. Čym ën moža ǔmìlažalìc′ gaspadara svajgo, âk ne galovamì gètyh mužčyn? </i>


text:
Ці ня той гэта Давід, якому сьпявалі ў карагодах, кажучы: Саўл пабіў тысячы, а Давід - дзясяткі тысяч? </p><i> Cì nâ toj gèta Davìd, âkomu s′pâvalì ǔ karagodah, kažučy: Saǔl pabìǔ tysâčy, a Davìd - dzâsâtkì tysâč? </i>


text:
І паклікаў Анхус Давіда і сказаў яму: жывы Гасподзь! ты сумленны і вачам маім прыемна было б, каб ты выходзіў і ўваходзіў са мною ў рушэньні; бо я не заўважыў у табе благога з часу прыходу твайго да мяне да сёньня; але ў вачах князёў ты ня добры. </p><i> Ì paklìkaǔ Anhus Davìda ì skazaǔ âmu: žyvy Gaspodz′! ty sumlenny ì vačam maìm pryemna bylo b, kab ty vyhodzìǔ ì ǔvahodzìǔ sa mnoû ǔ rušèn′nì; bo â ne zaǔvažyǔ u tabe blagoga z času pryhodu tvajgo da mâne da sën′nâ; ale ǔ vačah knâzëǔ ty nâ dobry. </i>


text:
Дык вось, вярніся цяпер і йдзі зь мірам і не дражні князёў Філістымскіх. </p><i> Dyk vos′, vârnìsâ câper ì jdzì z′ mìram ì ne dražnì knâzëǔ Fìlìstymskìh. </i>


text:
<pb/>Але Давід сказаў Анхусу: што я зрабіў, і што ты знайшоў у рабе тваім з таго часу, як я перад тварам тваім, і да сёньня, чаму бо мне ня ісьці і не ваяваць з ворагамі гаспадара майго, цара? </p><i> Ale Davìd skazaǔ Anhusu: što â zrabìǔ, ì što ty znajšoǔ u rabe tvaìm z tago času, âk â perad tvaram tvaìm, ì da sën′nâ, čamu bo mne nâ ìs′cì ì ne vaâvac′ z voragamì gaspadara majgo, cara? </i>


text:
І адказваў Анхус Давіду: будзь пэўны, што ў вачах маіх ты добры, як анёл Божы; але князі Філістымскія сказалі: хай ён ня йдзе з намі на вайну. </p><i> Ì adkazvaǔ Anhus Davìdu: budz′ pèǔny, što ǔ vačah maìh ty dobry, âk anël Božy; ale knâzì Fìlìstymskìâ skazalì: haj ën nâ jdze z namì na vajnu. </i>


text:
Дык вось, устань раніцай ты і рабы гаспадара твайго, якія прыйшлі з табою; і ўстаньце раніцай, і калі разьвіднее, ідзеце. </p><i> Dyk vos′, ustan′ ranìcaj ty ì raby gaspadara tvajgo, âkìâ pryjšlì z taboû; ì ǔstan′ce ranìcaj, ì kalì raz′vìdnee, ìdzece. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Давід, сам і людзі ягоныя, каб ісьці раніцай і вярнуцца ў зямлю Філістымскую. А Філістымляне пайшлі ў Ізраіль. </p><i> Ì ǔstaǔ Davìd, sam ì lûdzì âgonyâ, kab ìs′cì ranìcaj ì vârnucca ǔ zâmlû Fìlìstymskuû. A Fìlìstymlâne pajšlì ǔ Ìzraìl′. </i>


text:
<pb/>На трэці дзень пасьля таго, як Давід і людзі ягоныя пайшлі ў Сэкелаг, Амалікіцяне напалі з поўдня на Сэкелаг і ўзялі Сэкелаг і спалілі яго агнём, </p><i> Na trècì dzen′ pas′lâ tago, âk Davìd ì lûdzì âgonyâ pajšlì ǔ Sèkelag, Amalìkìcâne napalì z poǔdnâ na Sèkelag ì ǔzâlì Sèkelag ì spalìlì âgo agnëm, </i>


text:
а жанчын і ўсіх, што былі ў ім, ад малога да вялікага, не забілі, а забралі ў палон, і пайшлі сваёй дарогаю. </p><i> a žančyn ì ǔsìh, što bylì ǔ ìm, ad maloga da vâlìkaga, ne zabìlì, a zabralì ǔ palon, ì pajšlì svaëj darogaû. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Давід і людзі ягоныя да горада, і вось, ён спалены агнём, а жонкі іхнія і сыны іхнія і дочкі іхнія пабраныя ў палон. </p><i> Ì pryjšoǔ Davìd ì lûdzì âgonyâ da gorada, ì vos′, ën spaleny agnëm, a žonkì ìhnìâ ì syny ìhnìâ ì dočkì ìhnìâ pabranyâ ǔ palon. </i>


text:
І падняў Давід і люд, што быў у ім, плач, і плакалі, пакуль не засталося ў іх сілы плакаць. </p><i> Ì padnâǔ Davìd ì lûd, što byǔ u ìm, plač, ì plakalì, pakul′ ne zastalosâ ǔ ìh sìly plakac′. </i>


text:
Узятыя былі ў палон і абедзьве жонкі Давіда, Ахінаама Ізраіліцянка і Авігея, былая жонка Навала, Кармэліцянка. </p><i> Uzâtyâ bylì ǔ palon ì abedz′ve žonkì Davìda, Ahìnaama Ìzraìlìcânka ì Avìgeâ, bylaâ žonka Navala, Karmèlìcânka. </i>


text:
Давід моцна быў зьбянтэжаны, бо люд хацеў пабіць яго камянямі, бо ўбольваўся душою ўвесь люд, кожны за сыноў сваіх і дочак сваіх. </p><i> Davìd mocna byǔ z′bântèžany, bo lûd haceǔ pabìc′ âgo kamânâmì, bo ǔbol′vaǔsâ dušoû ǔves′ lûd, kožny za synoǔ svaìh ì dočak svaìh. </i>


text:
<pb/>Але Давід умацаваўся спадзяваньнем на Госпада Бога свайго, і сказаў Давід Авіятару сьвятару, сыну Авімэлэхаваму: прынясі мне наплечнік. І прынёс Авіятар наплечнік Давіду. </p><i> Ale Davìd umacavaǔsâ spadzâvan′nem na Gospada Boga svajgo, ì skazaǔ Davìd Avìâtaru s′vâtaru, synu Avìmèlèhavamu: prynâsì mne naplečnìk. Ì prynës Avìâtar naplečnìk Davìdu. </i>


text:
І спытаўся Давід у Госпада, кажучы: ці перасьледаваць мне гэтае полчышча, і ці даганю іх? І сказана яму: перасьледуй, дагоніш і адбярэш. </p><i> Ì spytaǔsâ Davìd u Gospada, kažučy: cì peras′ledavac′ mne gètae polčyšča, ì cì daganû ìh? Ì skazana âmu: peras′leduj, dagonìš ì adbârèš. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Давід сам і шэсьцьсот мужчын, якія былі зь ім; і прыйшлі да патока Васор і стомленыя спыніліся там. </p><i> Ì pajšoǔ Davìd sam ì šès′c′sot mužčyn, âkìâ bylì z′ ìm; ì pryjšlì da patoka Vasor ì stomlenyâ spynìlìsâ tam. </i>


text:
І перасьледаваў Давід сам і чатырыста чалавек; а дзьвесьце чалавек заставаліся, бо ня мелі сілы перайсьці паток Васорскі. </p><i> Ì peras′ledavaǔ Davìd sam ì čatyrysta čalavek; a dz′ves′ce čalavek zastavalìsâ, bo nâ melì sìly perajs′cì patok Vasorskì. </i>


text:
<pb/>І знайшлі Егіпцяніна ў полі, і прывялі яго да Давіда, і далі яму хлеба, і ён еў, і напаілі яго вадою; </p><i> Ì znajšlì Egìpcânìna ǔ polì, ì pryvâlì âgo da Davìda, ì dalì âmu hleba, ì ën eǔ, ì napaìlì âgo vadoû; </i>


text:
і далі яму частку зь вязанкі смокваў і дзьве вязанкі разынак, і ён еў і ўмацаваўся, бо ён ня еў хлеба і ня піў вады тры дні і тры ночы. </p><i> ì dalì âmu častku z′ vâzankì smokvaǔ ì dz′ve vâzankì razynak, ì ën eǔ ì ǔmacavaǔsâ, bo ën nâ eǔ hleba ì nâ pìǔ vady try dnì ì try nočy. </i>


text:
І сказаў яму Давід: чый ты і адкуль ты? І сказаў ён: я - хлопец Егіпцяніна, раб аднаго Амалікіцяніна, і кінуў мяне гаспадар мой, бо ўжо тры дні, як я захварэў; </p><i> Ì skazaǔ âmu Davìd: čyj ty ì adkul′ ty? Ì skazaǔ ën: â - hlopec Egìpcânìna, rab adnago Amalìkìcânìna, ì kìnuǔ mâne gaspadar moj, bo ǔžo try dnì, âk â zahvarèǔ; </i>


