# verses

text:
<pb/>Над аддзяленьнем другога месяца быў Дадай Ахахіянін; у аддзяленьні ягоным быў і князь Міклот, і ў ягоным аддзяленьні было дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Nad addzâlen′nem drugoga mesâca byǔ Dadaj Ahahìânìn; u addzâlen′nì âgonym byǔ ì knâz′ Mìklot, ì ǔ âgonym addzâlen′nì bylo dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Трэці галоўны ваеначальнік, для трэцяга месяца, Ванэя, сын Ёдая, сьвятара, і ў ягоным аддзяленьні было дваццаць чатыры тысячы: </p><i> Trècì galoǔny vaenačal′nìk, dlâ trècâga mesâca, Vanèâ, syn Ëdaâ, s′vâtara, ì ǔ âgonym addzâlen′nì bylo dvaccac′ čatyry tysâčy: </i>


text:
гэты Ванэя - адзін з трыццаці адважных і начальнік над імі, і ў ягоным аддзеле быў Амізавад, сын ягоны. </p><i> gèty Vanèâ - adzìn z tryccacì advažnyh ì načal′nìk nad ìmì, ì ǔ âgonym addzele byǔ Amìzavad, syn âgony. </i>


text:
<pb/>Чацьвёрты, для чацьвёртага месяца, быў Асаіл, брат Ёава, і пасьля яго Завадыя, сын ягоны, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Čac′vërty, dlâ čac′vërtaga mesâca, byǔ Asaìl, brat Ëava, ì pas′lâ âgo Zavadyâ, syn âgony, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Пяты, для пятага месяца, князь Шамгут Ізрахіцянін, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Pâty, dlâ pâtaga mesâca, knâz′ Šamgut Ìzrahìcânìn, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Шосты, для шостага месяца, Іра, сын Ікеша, Тэкаянін, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Šosty, dlâ šostaga mesâca, Ìra, syn Ìkeša, Tèkaânìn, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Сёмы, для сёмага месяца, Хэлец Пэланіцянін, з сыноў Яфрэмавых, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Sëmy, dlâ sëmaga mesâca, Hèlec Pèlanìcânìn, z synoǔ Âfrèmavyh, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Восьмы, для восьмага месяца, Савахай Хушацянін з племя Зары, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Vos′my, dlâ vos′maga mesâca, Savahaj Hušacânìn z plemâ Zary, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Дзявяты, для дзявятага месяца, Авіезэр Анатацянін, з сыноў Веньямінавых, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Dzâvâty, dlâ dzâvâtaga mesâca, Avìezèr Anatacânìn, z synoǔ Ven′âmìnavyh, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Дзясяты, для дзясятага месяца, Магарай Нэтафацянін, з племя Зары, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Dzâsâty, dlâ dzâsâtaga mesâca, Magaraj Nètafacânìn, z plemâ Zary, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Адзінаццаты, для адзінаццатага месяца, Ванэя Піратанянін, з сыноў Яфрэмавых, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Adzìnaccaty, dlâ adzìnaccataga mesâca, Vanèâ Pìratanânìn, z synoǔ Âfrèmavyh, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>Дванаццаты, для дванаццатага месяца, Хэлдай Нэтафацянін, з нашчадкаў Гатанііла, і ў ягоным аддзяленьні дваццаць чатыры тысячы. </p><i> Dvanaccaty, dlâ dvanaccataga mesâca, Hèldaj Nètafacânìn, z naščadkaǔ Gatanììla, ì ǔ âgonym addzâlen′nì dvaccac′ čatyry tysâčy. </i>


text:
<pb/>А над плямёнамі Ізраілевымі, - у Рувімлян галоўным начальнікам быў Эліезэр, сын Зіхры; у Семяона - Сафатыя, сын Маахі; </p><i> A nad plâmënamì Ìzraìlevymì, - u Ruvìmlân galoǔnym načal′nìkam byǔ Èlìezèr, syn Zìhry; u Semâona - Safatyâ, syn Maahì; </i>


text:
<pb/>у Левія - Хашавія, сын Кемуіла; у Аарона - Садок; </p><i> u Levìâ - Hašavìâ, syn Kemuìla; u Aarona - Sadok; </i>


text:
<pb/>у Юды - Эліяў, з братоў Давіда; у Ісахара - Омры, сын Міхаіла; </p><i> u Ûdy - Èlìâǔ, z bratoǔ Davìda; u Ìsahara - Omry, syn Mìhaìla; </i>


text:
<pb/>у Завулона - Ішмая, сын Авадыі; у Нэфталіма - Ерымот, сын Азрыіла; </p><i> u Zavulona - Ìšmaâ, syn Avadyì; u Nèftalìma - Erymot, syn Azryìla; </i>


text:
<pb/>у сыноў Яфрэмавых - Асія, сын Азазіі; у паўплемя Манасіінага - Ёіль, сын Фэдаі; </p><i> u synoǔ Âfrèmavyh - Asìâ, syn Azazìì; u paǔplemâ Manasììnaga - Ëìl′, syn Fèdaì; </i>


text:
<pb/>у паўплемя Манасіі ў Галаадзе - Ідо, сын Захара; у Веньяміна - Яасііл, сын Авэніра; </p><i> u paǔplemâ Manasìì ǔ Galaadze - Ìdo, syn Zahara; u Ven′âmìna - Âasììl, syn Avènìra; </i>


text:
<pb/>У Дана - Азарыіл, сын Ерахама. Вось правадыры плямёнаў Ізраілевых. </p><i> U Dana - Azaryìl, syn Erahama. Vos′ pravadyry plâmënaǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
<pb/>Давід не рабіў пераліку тых, якія былі ад дваццаці гадоў і ніжэй, бо Гасподзь сказаў, што Ён памножыць Ізраіля, як зоркі нябесныя. </p><i> Davìd ne rabìǔ peralìku tyh, âkìâ bylì ad dvaccacì gadoǔ ì nìžèj, bo Gaspodz′ skazaǔ, što Ën pamnožyc′ Ìzraìlâ, âk zorkì nâbesnyâ. </i>


text:
Ёаў, сын Саруі, пачаў рабіць пералічэньне, але не закончыў. І быў за гэта гнеў Божы на Ізраіля, і не ўвайшло тое пералічэньне на летапіс цара Давіда. </p><i> Ëaǔ, syn Saruì, pačaǔ rabìc′ peralìčèn′ne, ale ne zakončyǔ. Ì byǔ za gèta gneǔ Božy na Ìzraìlâ, ì ne ǔvajšlo toe peralìčèn′ne na letapìs cara Davìda. </i>


text:
Над скарбамі царскімі быў Азмавэт, сын Адыілаў, а над запасамі ў полі, у гарадах і ў сёлах і ў вежах - Ёанатан, сын Узіі; </p><i> Nad skarbamì carskìmì byǔ Azmavèt, syn Adyìlaǔ, a nad zapasamì ǔ polì, u garadah ì ǔ sëlah ì ǔ vežah - Ëanatan, syn Uzìì; </i>


text:
<pb/>над тымі, што займаюцца польнай працай, земляробствам, - Эзрый, сын Хэлува; </p><i> nad tymì, što zajmaûcca pol′naj pracaj, zemlârobstvam, - Èzryj, syn Hèluva; </i>


text:
<pb/>над вінаграднікамі - Шымэй з Рамы, а над запасамі віна ў вінаградніках - Заўдый з Шэфама; </p><i> nad vìnagradnìkamì - Šymèj z Ramy, a nad zapasamì vìna ǔ vìnagradnìkah - Zaǔdyj z Šèfama; </i>


text:
<pb/>над масьлінамі і смакоўніцамі ў даліне - Баал-Ханан Гедэрыцянін, а над запасамі драўніннага алею - Ёас; </p><i> nad mas′lìnamì ì smakoǔnìcamì ǔ dalìne - Baal-Hanan Gedèrycânìn, a nad zapasamì draǔnìnnaga aleû - Ëas; </i>


text:
<pb/>над буйным быдлам, якое пасьвіцца ў Шароне - Шытрай Шаранянін, а над быдлам у далінах - Шафат, сын Адлая; </p><i> nad bujnym bydlam, âkoe pas′vìcca ǔ Šarone - Šytraj Šaranânìn, a nad bydlam u dalìnah - Šafat, syn Adlaâ; </i>


text:
<pb/>над вярблюдамі - Авіл Ісмаільцянін; над асьліцамі - Ехдыя Мэраніцянін; </p><i> nad vârblûdamì - Avìl Ìsmaìl′cânìn; nad as′lìcamì - Ehdyâ Mèranìcânìn; </i>


text:
<pb/>над дробным быдлам - Язіз Агарыцянін. Усе гэтыя былі начальнікамі над маёмасьцю, якая была ў цара Давіда. </p><i> nad drobnym bydlam - Âzìz Agarycânìn. Use gètyâ bylì načal′nìkamì nad maëmas′cû, âkaâ byla ǔ cara Davìda. </i>


text:
<pb/>Ёнатан, дзядзькаў Давідаў, быў радца, чалавек разумны і пісец; Ехііл, сын Хахманіеў, быў пры сынах цара; </p><i> Ënatan, dzâdz′kaǔ Davìdaǔ, byǔ radca, čalavek razumny ì pìsec; Ehììl, syn Hahmanìeǔ, byǔ pry synah cara; </i>


text:
<pb/>Ахітафэл быў радца цара; Хусій Архіцянін - сябар цара; </p><i> Ahìtafèl byǔ radca cara; Husìj Arhìcânìn - sâbar cara; </i>


text:
<pb/>А пасьля Ахітафэла Ёдай, сын Ванэі, і Авіятар, а Ёаў быў ваеначальнік у цара. </p><i> A pas′lâ Ahìtafèla Ëdaj, syn Vanèì, ì Avìâtar, a Ëaǔ byǔ vaenačal′nìk u cara. </i>


text:
<pb/>І сабраў Давід у Ерусаліме ўсіх правадыроў Ізраільскіх, начальнікаў плямёнаў і начальнікаў аддзелаў, якія служылі цару, і тысячнікаў, і сотнікаў, і наглядчыкаў за маёмасьцю і статкамі цара і сыноў ягоных зь еўнухамі, ваеначальнікаў і ўсіх адважных мужоў. </p><i> Ì sabraǔ Davìd u Erusalìme ǔsìh pravadyroǔ Ìzraìl′skìh, načal′nìkaǔ plâmënaǔ ì načal′nìkaǔ addzelaǔ, âkìâ služylì caru, ì tysâčnìkaǔ, ì sotnìkaǔ, ì naglâdčykaǔ za maëmas′cû ì statkamì cara ì synoǔ âgonyh z′ eǔnuhamì, vaenačal′nìkaǔ ì ǔsìh advažnyh mužoǔ. </i>


text:
<pb/>І стаў Давід цар на ногі свае і сказаў: паслухайце мяне, браты мае і народ мой` было ў мяне на сэрцы пабудаваць дом спакою для каўчэга запавета Гасподняга і ў падножжа нагам Бога нашага, і патрэбнае для будаўніцтва я падрыхтаваў. </p><i> Ì staǔ Davìd car na nogì svae ì skazaǔ: pasluhajce mâne, braty mae ì narod moj` bylo ǔ mâne na sèrcy pabudavac′ dom spakoû dlâ kaǔčèga zapaveta Gaspodnâga ì ǔ padnožža nagam Boga našaga, ì patrèbnae dlâ budaǔnìctva â padryhtavaǔ. </i>


text:
Але Бог сказаў мне: ня будуй дома імю Майму, бо ты чалавек ваяўнічы і праліваў кроў. </p><i> Ale Bog skazaǔ mne: nâ buduj doma ìmû Majmu, bo ty čalavek vaâǔnìčy ì pralìvaǔ kroǔ. </i>


text:
Аднак жа выбраў Гасподзь Бог Ізраілеў мяне з усяго дома майго, каб быць мне царом над Ізраілем вечна, бо Юду выбраў Ён князем, а ў доме Юды дом бацькі майго, а з сыноў бацькі майго мяне ўдабраволіў паставіць царом над усім Ізраілем, </p><i> Adnak ža vybraǔ Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ mâne z usâgo doma majgo, kab byc′ mne carom nad Ìzraìlem večna, bo Ûdu vybraǔ Ën knâzem, a ǔ dome Ûdy dom bac′kì majgo, a z synoǔ bac′kì majgo mâne ǔdabravolìǔ pastavìc′ carom nad usìm Ìzraìlem, </i>


text:
з усіх жа сыноў маіх, - бо многа сыноў даў мне Гасподзь, - Ён выбраў Саламона, сына майго, сядзець на троне царства Гасподняга над Ізраілем, </p><i> z usìh ža synoǔ maìh, - bo mnoga synoǔ daǔ mne Gaspodz′, - Ën vybraǔ Salamona, syna majgo, sâdzec′ na trone carstva Gaspodnâga nad Ìzraìlem, </i>


text:
і сказаў мне: Саламон, сын твой, пабудуе дом Мой і двары Мае, бо Я выбраў яго Сабе ў сыны, і Я буду яму бацькам, </p><i> ì skazaǔ mne: Salamon, syn tvoj, pabudue dom Moj ì dvary Mae, bo Â vybraǔ âgo Sabe ǔ syny, ì Â budu âmu bac′kam, </i>


text:
і сьцьверджу царства яго навечна, калі ён будзе цьвёрды ў выкананьні запаведзяў Маіх і пастановаў Маіх, як да сёньня. </p><i> ì s′c′verdžu carstva âgo navečna, kalì ën budze c′vërdy ǔ vykanan′nì zapavedzâǔ Maìh ì pastanovaǔ Maìh, âk da sën′nâ. </i>


text:
І цяпер перад вачыма ўсяго Ізраіля, сходу Гасподняга і ў вушы Бога нашага кажу: захоўвайце і трымайцеся ўсіх запаведзяў Госпада Бога вашага, каб валодаць вам гэтаю добраю зямлёю, і пакінуць яе пасьля сябе ў спадчыну дзецям сваім навек. </p><i> Ì câper perad vačyma ǔsâgo Ìzraìlâ, shodu Gaspodnâga ì ǔ vušy Boga našaga kažu: zahoǔvajce ì trymajcesâ ǔsìh zapavedzâǔ Gospada Boga vašaga, kab valodac′ vam gètaû dobraû zâmlëû, ì pakìnuc′ âe pas′lâ sâbe ǔ spadčynu dzecâm svaìm navek. </i>


text:
<pb/>І ты, Саламоне, сыне мой, ведай Бога бацькі твайго і служы Яму ад усяго сэрца і ад усёй душы, бо Гасподзь выпрабоўвае ўсе сэрцы і ведае ўсе рухі думак. Калі будзеш ісьціць Яго, дык знойдзеш Яго, а калі пакінеш Яго, Ён пакіне цябе назаўсёды. </p><i> Ì ty, Salamone, syne moj, vedaj Boga bac′kì tvajgo ì služy Âmu ad usâgo sèrca ì ad usëj dušy, bo Gaspodz′ vypraboǔvae ǔse sèrcy ì vedae ǔse ruhì dumak. Kalì budzeš ìs′cìc′ Âgo, dyk znojdzeš Âgo, a kalì pakìneš Âgo, Ën pakìne câbe nazaǔsëdy. </i>


text:
Глядзі ж, калі Гасподзь выбраў цябе пабудаваць дом для сьвятыні, будзь цьвёрды і рабі. </p><i> Glâdzì ž, kalì Gaspodz′ vybraǔ câbe pabudavac′ dom dlâ s′vâtynì, budz′ c′vërdy ì rabì. </i>


text:
<pb/>І аддаў Давід Саламону, сыну свайму, чарцёж бабінца і дамоў яго, і кладовак яго, і межаў яго, і ўнутраных пакояў яго, і дома для каўчэга, </p><i> Ì addaǔ Davìd Salamonu, synu svajmu, čarcëž babìnca ì damoǔ âgo, ì kladovak âgo, ì mežaǔ âgo, ì ǔnutranyh pakoâǔ âgo, ì doma dlâ kaǔčèga, </i>


text:
і чарцёж усяго, што было ў яго на душы двароў дома Гасподняга і ўсіх пакояў вакол, скарбніц дома Божага і скарбніц рэчаў прысьвечаных, </p><i> ì čarcëž usâgo, što bylo ǔ âgo na dušy dvaroǔ doma Gaspodnâga ì ǔsìh pakoâǔ vakol, skarbnìc doma Božaga ì skarbnìc rèčaǔ prys′večanyh, </i>


text:
<pb/>і сьвятарскіх і лявіцкіх аддзяленьняў, і ўсякай службовай дзейнасьці ў доме Гасподнім, і ўсяго службовага посуду дома Гасподняга, </p><i> ì s′vâtarskìh ì lâvìckìh addzâlen′nâǔ, ì ǔsâkaj službovaj dzejnas′cì ǔ dome Gaspodnìm, ì ǔsâgo službovaga posudu doma Gaspodnâga, </i>


text:
<pb/>залатых рэчаў, з пазнакаю вагі, для ўсякай службовай пасудзіны, усіх рэчаў срэбраных, з пазнакаю вагі, для ўсякай пасудзіны службовай. </p><i> zalatyh rèčaǔ, z paznakaû vagì, dlâ ǔsâkaj službovaj pasudzìny, usìh rèčaǔ srèbranyh, z paznakaû vagì, dlâ ǔsâkaj pasudzìny službovaj. </i>


text:
І даў золата на сьвяцільні і залатыя лампады, з пазнакаю вагі кожнай сьвяцільні і лампады яго, таксама сьвяцільняў срэбраных, з пазнакаю вагі кожнай сьвяцільні і лампады яго, гледзячы па службовым прызначэньні кожнай сьвяцільні; </p><i> Ì daǔ zolata na s′vâcìl′nì ì zalatyâ lampady, z paznakaû vagì kožnaj s′vâcìl′nì ì lampady âgo, taksama s′vâcìl′nâǔ srèbranyh, z paznakaû vagì kožnaj s′vâcìl′nì ì lampady âgo, gledzâčy pa službovym pryznačèn′nì kožnaj s′vâcìl′nì; </i>


text:
і золата для сталоў пакладных хлябоў, для кожнага залатога стала, і срэбра для сталоў срэбраных, </p><i> ì zolata dlâ staloǔ pakladnyh hlâboǔ, dlâ kožnaga zalatoga stala, ì srèbra dlâ staloǔ srèbranyh, </i>


text:
і відэльцаў, і чараў і крапільніц з чыстага золата, і залатых місак, з пазнакаю вагі кожнай місы, і срэбраных міс, з пазнакаю вагі кожнай місы, </p><i> ì vìdèl′caǔ, ì čaraǔ ì krapìl′nìc z čystaga zolata, ì zalatyh mìsak, z paznakaû vagì kožnaj mìsy, ì srèbranyh mìs, z paznakaû vagì kožnaj mìsy, </i>


text:
і для ахвярніка дымленьня зьлітага золата з пазнакаю вагі, і зладжваньня калясніцы з залатымі херувімамі, якія прасьціраюць крылы і пакрываюць каўчэг запавета Гасподняга. </p><i> ì dlâ ahvârnìka dymlen′nâ z′lìtaga zolata z paznakaû vagì, ì zladžvan′nâ kalâsnìcy z zalatymì heruvìmamì, âkìâ pras′cìraûc′ kryly ì pakryvaûc′ kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga. </i>


text:
<pb/>Усё гэта ў пісаньні ад Госпада, казаў Давід, як Ён навёў мяне на розум на ўсе пабудовы. </p><i> Usë gèta ǔ pìsan′nì ad Gospada, kazaǔ Davìd, âk Ën navëǔ mâne na rozum na ǔse pabudovy. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід сыну свайму Саламону: будзь цьвёрды і мужны, і прыступай да справы, ня бойся і не жахайся, бо Гасподзь Бог, Бог мой, з табою; Ён не адступіць ад цябе і не пакіне цябе, пакуль ня ўчыніш усёй дзеі, якая патрабуецца для дома Гасподняга. </p><i> Ì skazaǔ Davìd synu svajmu Salamonu: budz′ c′vërdy ì mužny, ì prystupaj da spravy, nâ bojsâ ì ne žahajsâ, bo Gaspodz′ Bog, Bog moj, z taboû; Ën ne adstupìc′ ad câbe ì ne pakìne câbe, pakul′ nâ ǔčynìš usëj dzeì, âkaâ patrabuecca dlâ doma Gaspodnâga. </i>


text:
І вось аддзелы сьвятароў і лявітаў, дзеля ўсялякай службы пры доме Божым. І ў цябе ёсьць дзеля ўсякай дзеі руплівыя людзі, майстры на ўсякую працу, і начальнікі і ўвесь народ гатовы да ўсіх тваіх загадаў. </p><i> Ì vos′ addzely s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ, dzelâ ǔsâlâkaj služby pry dome Božym. Ì ǔ câbe ës′c′ dzelâ ǔsâkaj dzeì ruplìvyâ lûdzì, majstry na ǔsâkuû pracu, ì načal′nìkì ì ǔves′ narod gatovy da ǔsìh tvaìh zagadaǔ. </i>


text:
<pb/>І сказаў цар Давід усяму сходу: Саламоне, сыне мой, якога аднаго выбраў Бог, малады і слабасілы, а дзея гэтая вялікая, бо не чалавеку будова гэтая, а Госпаду Богу. </p><i> Ì skazaǔ car Davìd usâmu shodu: Salamone, syne moj, âkoga adnago vybraǔ Bog, malady ì slabasìly, a dzeâ gètaâ vâlìkaâ, bo ne čalaveku budova gètaâ, a Gospadu Bogu. </i>


text:
Усімі сіламі сваімі я нарыхтаваў на дом Бога майго золата на залатыя рэчы і срэбра на срэбраныя, і медзь на медныя, жалеза на жалезныя, і драўніну на драўляныя, камяні анікса і камяні ўстаўныя, камяні прыгожыя, і ўсялякія дарагія камяні, і мноства мармуру; </p><i> Usìmì sìlamì svaìmì â naryhtavaǔ na dom Boga majgo zolata na zalatyâ rèčy ì srèbra na srèbranyâ, ì medz′ na mednyâ, žaleza na žaleznyâ, ì draǔnìnu na draǔlânyâ, kamânì anìksa ì kamânì ǔstaǔnyâ, kamânì prygožyâ, ì ǔsâlâkìâ daragìâ kamânì, ì mnostva marmuru; </i>


text:
і яшчэ па любові маёй да дома Бога майго, ёсьць у мяне скарб уласны з золата і срэбра, і яго я аддаю на дом Бога майго, звыш усяго, што нарыхтаваў я на сьвяты дом: </p><i> ì âščè pa lûbovì maëj da doma Boga majgo, ës′c′ u mâne skarb ulasny z zolata ì srèbra, ì âgo â addaû na dom Boga majgo, zvyš usâgo, što naryhtavaǔ â na s′vâty dom: </i>


text:
тры тысячы талантаў золата, золата Афірскага, і сем тысяч талантаў срэбра чыстага, на абкладку сьцен у дамах, </p><i> try tysâčy talantaǔ zolata, zolata Afìrskaga, ì sem tysâč talantaǔ srèbra čystaga, na abkladku s′cen u damah, </i>


text:
на кожную з залатых рэчаў, і на кожную з срэбраных, і на ўсякі выраб рук умельскіх. Ці не парупіцца хто яшчэ сёньня ахвяраваць Госпаду? </p><i> na kožnuû z zalatyh rèčaǔ, ì na kožnuû z srèbranyh, ì na ǔsâkì vyrab ruk umel′skìh. Cì ne parupìcca hto âščè sën′nâ ahvâravac′ Gospadu? </i>


text:
<pb/>І пачалі ахвяраваць начальнікі сямействаў і начальнікі плямёнаў Ізраілевых, і начальнікі тысяч і сотняў, і начальнікі над маёмасьцю цара. </p><i> Ì pačalì ahvâravac′ načal′nìkì sâmejstvaǔ ì načal′nìkì plâmënaǔ Ìzraìlevyh, ì načal′nìkì tysâč ì sotnâǔ, ì načal′nìkì nad maëmas′cû cara. </i>


text:
І далі на ўладкаваньне дома Божага пяць тысяч талантаў і дзесяць тысяч драхмаў золата, і срэбра дзесяць тысяч талантаў, і медзі, і жалеза сто тысяч талантаў. </p><i> Ì dalì na ǔladkavan′ne doma Božaga pâc′ tysâč talantaǔ ì dzesâc′ tysâč drahmaǔ zolata, ì srèbra dzesâc′ tysâč talantaǔ, ì medzì, ì žaleza sto tysâč talantaǔ. </i>


text:
І ў каго знайшліся дарагія камяні, тыя аддавалі і іх у скарбніцу дома Гасподняга, на рукі Ехіілу Герсаніцяніну. </p><i> Ì ǔ kago znajšlìsâ daragìâ kamânì, tyâ addavalì ì ìh u skarbnìcu doma Gaspodnâga, na rukì Ehììlu Gersanìcânìnu. </i>


text:
І радаваўся народ руплівасьці іх, бо яны ад усяго сэрца ахвяравалі Госпаду, таксама і цар Давід вельмі радаваўся. </p><i> Ì radavaǔsâ narod ruplìvas′cì ìh, bo âny ad usâgo sèrca ahvâravalì Gospadu, taksama ì car Davìd vel′mì radavaǔsâ. </i>


text:
І дабраславіў Давід Госпада перад усім сходам, і сказаў Давід: дабраславёны Ты, Гасподзь Бог Ізраіля, бацькі нашага, ад веку і да веку` </p><i> Ì dabraslavìǔ Davìd Gospada perad usìm shodam, ì skazaǔ Davìd: dabraslavëny Ty, Gaspodz′ Bog Ìzraìlâ, bac′kì našaga, ad veku ì da veku` </i>


text:
Твая, Госпадзе, веліч, і магутнасьць, і слава, і перамога, і цудоўнасьць, і ўсё, што на небе і на зямлі, Тваё; Тваё, Госпадзе, царства, і Ты найвышэй за ўсё, як Уладаны. </p><i> Tvaâ, Gospadze, velìč, ì magutnas′c′, ì slava, ì peramoga, ì cudoǔnas′c′, ì ǔsë, što na nebe ì na zâmlì, Tvaë; Tvaë, Gospadze, carstva, ì Ty najvyšèj za ǔsë, âk Uladany. </i>


text:
І багацьце і слава ад аблічча Твайго, і ты валадарыш над усім, і ў руцэ Тваёй сіла і магутнасьць, і ва ўсёй уладзе Тваёй узьвялічыць і ўмацаваць усё. </p><i> Ì bagac′ce ì slava ad ablìčča Tvajgo, ì ty valadaryš nad usìm, ì ǔ rucè Tvaëj sìla ì magutnas′c′, ì va ǔsëj uladze Tvaëj uz′vâlìčyc′ ì ǔmacavac′ usë. </i>


text:
І цяпер, Божа наш, мы славасловім Цябе і хвалім велічнае імя Тваё. </p><i> Ì câper, Boža naš, my slavaslovìm Câbe ì hvalìm velìčnae ìmâ Tvaë. </i>


text:
<pb/>Бо хто я і хто народ мой, што мы мелі змогу так ахвяраваць? А ад Цябе ўсё, і ад рукі Тваёй атрыманае мы аддалі Табе, </p><i> Bo hto â ì hto narod moj, što my melì zmogu tak ahvâravac′? A ad Câbe ǔsë, ì ad rukì Tvaëj atrymanae my addalì Tabe, </i>


text:
бо староньнія мы прад Табою і прыхадні, як і ўсе бацькі нашыя, як цень дні нашыя на зямлі, і няма нічога моцнага. </p><i> bo staron′nìâ my prad Taboû ì pryhadnì, âk ì ǔse bac′kì našyâ, âk cen′ dnì našyâ na zâmlì, ì nâma nìčoga mocnaga. </i>


text:
Госпадзе Божа наш! усё гэта мноства, якога нарыхтавалі мы на будову дома Табе, сьвятому імю Твайму, ад рукі Тваёй яно, і ўсё Тваё. </p><i> Gospadze Boža naš! usë gèta mnostva, âkoga naryhtavalì my na budovu doma Tabe, s′vâtomu ìmû Tvajmu, ad rukì Tvaëj âno, ì ǔsë Tvaë. </i>


text:
Ведаю, Божа, што Ты выпрабоўваеш сэрца і любіш шчырасьць сэрца; я ад чыстага сэрца майго ахвяраваў усё гэта, і цяпер бачу, што і народ Твой, і ўсе, хто тут, з радасьцю ахвяруюць Табе. </p><i> Vedaû, Boža, što Ty vypraboǔvaeš sèrca ì lûbìš ščyras′c′ sèrca; â ad čystaga sèrca majgo ahvâravaǔ usë gèta, ì câper baču, što ì narod Tvoj, ì ǔse, hto tut, z radas′cû ahvâruûc′ Tabe. </i>


text:
Госпадзе, Божа Абрагама, Ісака і Ізраіля, бацькоў нашых! захавай гэта навек, гэтую прыхільнасьць думак сэрца народу Твайго, і накіруй сэрца іхняе да Цябе. </p><i> Gospadze, Boža Abragama, Ìsaka ì Ìzraìlâ, bac′koǔ našyh! zahavaj gèta navek, gètuû pryhìl′nas′c′ dumak sèrca narodu Tvajgo, ì nakìruj sèrca ìhnâe da Câbe. </i>


text:
А Саламону, сыну майму, дай сэрца правільнае, каб захоўваць запаведзі Твае, адкрыцьці Твае і пастановы Твае, і выканаць усё гэта і пабудаваць дом, дзеля якога я зрабіў прыгатаваньне. </p><i> A Salamonu, synu majmu, daj sèrca pravìl′nae, kab zahoǔvac′ zapavedzì Tvae, adkryc′cì Tvae ì pastanovy Tvae, ì vykanac′ usë gèta ì pabudavac′ dom, dzelâ âkoga â zrabìǔ prygatavan′ne. </i>


text:
<pb/>І сказаў Давід усяму сходу: дабраславеце Госпада Бога нашага. І дабраславіў увесь сход Госпада Бога бацькоў сваіх, і ўпаў, і пакланіўся Госпаду і цару. </p><i> Ì skazaǔ Davìd usâmu shodu: dabraslavece Gospada Boga našaga. Ì dabraslavìǔ uves′ shod Gospada Boga bac′koǔ svaìh, ì ǔpaǔ, ì paklanìǔsâ Gospadu ì caru. </i>


text:
І прынесьлі Госпаду ахвяры, і ўзьнесьлі цэласпаленьні Госпаду, на другі пасьля гэтага дзень: тысячу цялят, тысячу бараноў, тысячу ягнят зь іх паліваньнямі, і мноства ахвяр ад усяго Ізраіля. </p><i> Ì prynes′lì Gospadu ahvâry, ì ǔz′nes′lì cèlaspalen′nì Gospadu, na drugì pas′lâ gètaga dzen′: tysâču câlât, tysâču baranoǔ, tysâču âgnât z′ ìh palìvan′nâmì, ì mnostva ahvâr ad usâgo Ìzraìlâ. </i>


text:
І елі і пілі перад Госпадам у той дзень, зь вялікаю радасьцю; і другі раз уцаравалі Саламона, сына Давідавага, і памазалі перад Госпадам у кіраўніка вярхоўнага, а Садока ў сьвятара. </p><i> Ì elì ì pìlì perad Gospadam u toj dzen′, z′ vâlìkaû radas′cû; ì drugì raz ucaravalì Salamona, syna Davìdavaga, ì pamazalì perad Gospadam u kìraǔnìka vârhoǔnaga, a Sadoka ǔ s′vâtara. </i>


text:
І сеў Саламон на троне Гасподнім, як цар, замест Давіда, бацькі свайго, і меў посьпех, і ўвесь Ізраіль упакорыўся яму. </p><i> Ì seǔ Salamon na trone Gaspodnìm, âk car, zamest Davìda, bac′kì svajgo, ì meǔ pos′peh, ì ǔves′ Ìzraìl′ upakoryǔsâ âmu. </i>


text:
І ўсе начальнікі і адважнікі, таксама і ўсе сыны цара Давіда падпарадкаваліся Саламону цару. </p><i> Ì ǔse načal′nìkì ì advažnìkì, taksama ì ǔse syny cara Davìda padparadkavalìsâ Salamonu caru. </i>


text:
І ўзьвялічыў Гасподзь Саламона перад вачыма ўсяго Ізраіля, і дараваў яму славу царства, якой ня меў да яго ніводзін цар у Ізраіля. </p><i> Ì ǔz′vâlìčyǔ Gaspodz′ Salamona perad vačyma ǔsâgo Ìzraìlâ, ì daravaǔ âmu slavu carstva, âkoj nâ meǔ da âgo nìvodzìn car u Ìzraìlâ. </i>


text:
І Давід, сын Есэеў, цараваў над усім Ізраілем. </p><i> Ì Davìd, syn Esèeǔ, caravaǔ nad usìm Ìzraìlem. </i>


text:
Часу цараваньня яго над Ізраілем было сорак гадоў: у Хэўроне цараваў ён сем гадоў, і ў Ерусаліме цараваў трыццаць тры гады. </p><i> Času caravan′nâ âgo nad Ìzraìlem bylo sorak gadoǔ: u Hèǔrone caravaǔ ën sem gadoǔ, ì ǔ Erusalìme caravaǔ tryccac′ try gady. </i>


text:
І памёр у добрай старасьці, насычаны жыцьцём, багацьцем і славаю, і зацараваў Саламон, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì pamër u dobraj staras′cì, nasyčany žyc′cëm, bagac′cem ì slavaû, ì zacaravaǔ Salamon, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Дзеі цара Давіда, першыя і апошнія, апісаны ў запісах Самуіла празорліўца і ў запісах Натана прарока і ў запісах Гада празорліўца, </p><i> Dzeì cara Davìda, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ zapìsah Samuìla prazorlìǔca ì ǔ zapìsah Natana praroka ì ǔ zapìsah Gada prazorlìǔca, </i>


text:
як роўна і ўсё цараваньне ягонае, і мужнасьць ягоная, і здарэньні, якія былі зь ім і зь Ізраілем, і з усімі зямнымі царствамі. </p><i> âk roǔna ì ǔsë caravan′ne âgonae, ì mužnas′c′ âgonaâ, ì zdarèn′nì, âkìâ bylì z′ ìm ì z′ Ìzraìlem, ì z usìmì zâmnymì carstvamì. </i>


text:
<pb/>І ўцьвердзіўся Саламон, сын Давідаў, у царстве сваім; і Гасподзь Бог яго быў зь ім, і ўзьнёс яго высока. </p><i> Ì ǔc′verdzìǔsâ Salamon, syn Davìdaǔ, u carstve svaìm; ì Gaspodz′ Bog âgo byǔ z′ ìm, ì ǔz′nës âgo vysoka. </i>


text:
<pb/>І загадаў Саламон сабрацца ўсяму Ізраілю: тысячнікам і сотнікам, і судзьдзям, і ўсім начальнікам ва ўсім Ізраілі - узначальцам пакаленьняў. </p><i> Ì zagadaǔ Salamon sabracca ǔsâmu Ìzraìlû: tysâčnìkam ì sotnìkam, ì sudz′dzâm, ì ǔsìm načal′nìkam va ǔsìm Ìzraìlì - uznačal′cam pakalen′nâǔ. </i>


text:
І пайшлі Саламон і ўвесь сход зь ім на вышыню, што ў Гаваоне, бо там была Божая скінія збору, якую спарудзіў Майсей, раб Гасподні, у пустыні. </p><i> Ì pajšlì Salamon ì ǔves′ shod z′ ìm na vyšynû, što ǔ Gavaone, bo tam byla Božaâ skìnìâ zboru, âkuû sparudzìǔ Majsej, rab Gaspodnì, u pustynì. </i>


text:
Каўчэг Божы прынёс Давід з Кірыятыярыма на месца, якое падрыхтаваў для яго Давід, зладзіўшы яму скінію ў Ерусаліме. </p><i> Kaǔčèg Božy prynës Davìd z Kìryâtyâryma na mesca, âkoe padryhtavaǔ dlâ âgo Davìd, zladzìǔšy âmu skìnìû ǔ Erusalìme. </i>


text:
А медны ахвярнік, які зрабіў Вэсэлэіл, сын Урыя, сына Оравага, заставаўся там, перад скініяй Гасподняю, і зыскаў яго Саламон са зборам. </p><i> A medny ahvârnìk, âkì zrabìǔ Vèsèlèìl, syn Uryâ, syna Oravaga, zastavaǔsâ tam, perad skìnìâj Gaspodnâû, ì zyskaǔ âgo Salamon sa zboram. </i>


text:
І там прад абліччам Госпада, на медным ахвярніку, які перад скініяй сходу, узьнёс Саламон тысячу цэласпаленьняў. </p><i> Ì tam prad ablìččam Gospada, na mednym ahvârnìku, âkì perad skìnìâj shodu, uz′nës Salamon tysâču cèlaspalen′nâǔ. </i>


text:
<pb/>У тую ноч зьявіўся Бог Саламону, і сказаў яму: прасі, што Мне даць табе. </p><i> U tuû noč z′âvìǔsâ Bog Salamonu, ì skazaǔ âmu: prasì, što Mne dac′ tabe. </i>


text:
І сказаў Саламон Богу: Ты стварыў Давіду, бацьку майму, вялікую міласьць і паставіў мяне царом замест яго. </p><i> Ì skazaǔ Salamon Bogu: Ty stvaryǔ Davìdu, bac′ku majmu, vâlìkuû mìlas′c′ ì pastavìǔ mâne carom zamest âgo. </i>


text:
Хай жа спраўдзіцца, Госпадзе Божа, слова Тваё да Давіда, бацькі майго. Як што Ты ўцараваў мяне над народам шматлікім, як пыл зямны, </p><i> Haj ža spraǔdzìcca, Gospadze Boža, slova Tvaë da Davìda, bac′kì majgo. Âk što Ty ǔcaravaǔ mâne nad narodam šmatlìkìm, âk pyl zâmny, </i>


text:
дык цяпер дай мне мудрасьць і веданьне, каб я выходзіў перад народам гэтым і ўваходзіў, бо хто можа кіраваць гэтым народам Тваім вялікім? </p><i> dyk câper daj mne mudras′c′ ì vedan′ne, kab â vyhodzìǔ perad narodam gètym ì ǔvahodzìǔ, bo hto moža kìravac′ gètym narodam Tvaìm vâlìkìm? </i>


text:
<pb/>І сказаў Бог Саламону: за тое, што гэта было на сэрцы тваім, і ты не прасіў багацьця, маёмасьці і славы і душы непрыяцеляў тваіх, і таксама не прасіў ты многіх дзён, а прасіў сабе мудрасьці і веданьня, каб кіраваць народам Маім, над якім Я ўцараваў цябе, </p><i> Ì skazaǔ Bog Salamonu: za toe, što gèta bylo na sèrcy tvaìm, ì ty ne prasìǔ bagac′câ, maëmas′cì ì slavy ì dušy nepryâcelâǔ tvaìh, ì taksama ne prasìǔ ty mnogìh dzën, a prasìǔ sabe mudras′cì ì vedan′nâ, kab kìravac′ narodam Maìm, nad âkìm Â ǔcaravaǔ câbe, </i>


text:
мудрасьць і веданьне даецца табе, а багацьце і маёмасьць і славу Я дам табе такія, падобных да якіх ня было ў цароў да цябе і ня будзе пасьля цябе. </p><i> mudras′c′ ì vedan′ne daecca tabe, a bagac′ce ì maëmas′c′ ì slavu Â dam tabe takìâ, padobnyh da âkìh nâ bylo ǔ caroǔ da câbe ì nâ budze pas′lâ câbe. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Саламон з вышыні, што ў Гаваоне, ад скініі сходу, у Ерусалім і валадарыў над Ізраілем. </p><i> Ì pryjšoǔ Salamon z vyšynì, što ǔ Gavaone, ad skìnìì shodu, u Erusalìm ì valadaryǔ nad Ìzraìlem. </i>


text:
І набраў Саламон калясьніц і коньнікаў; і было ў яго тысяча чатырыста калясьніц і дванаццаць тысяч коньнікаў; і ён разьмясьціў іх у калясьнічных гарадах і пры цары ў Ерусаліме. </p><i> Ì nabraǔ Salamon kalâs′nìc ì kon′nìkaǔ; ì bylo ǔ âgo tysâča čatyrysta kalâs′nìc ì dvanaccac′ tysâč kon′nìkaǔ; ì ën raz′mâs′cìǔ ìh u kalâs′nìčnyh garadah ì pry cary ǔ Erusalìme. </i>


text:
І зрабіў цар срэбра і золата ў Ерусаліме раўнацэнным простаму каменю, а кедры, па мностве іх, зрабіў раўнацэнным сікаморам, якія на нізкіх мясьцінах. </p><i> Ì zrabìǔ car srèbra ì zolata ǔ Erusalìme raǔnacènnym prostamu kamenû, a kedry, pa mnostve ìh, zrabìǔ raǔnacènnym sìkamoram, âkìâ na nìzkìh mâs′cìnah. </i>


text:
Коней Саламону прыводзілі зь Егіпта і з Кувы: купцы царскія з Кувы атрымалі іх за грошы. </p><i> Konej Salamonu pryvodzìlì z′ Egìpta ì z Kuvy: kupcy carskìâ z Kuvy atrymalì ìh za grošy. </i>


text:
Калясьніцу атрымлівалі і дастаўлялі зь Егіпта за шасьцьсот сікляў срэбра, а каня за сто пяцьдзясят. Такім самым чынам яны рукамі сваімі дастаўлялі гэта ўсім царам Хэтэйскім і царам Арамэйскім. </p><i> Kalâs′nìcu atrymlìvalì ì dastaǔlâlì z′ Egìpta za šas′c′sot sìklâǔ srèbra, a kanâ za sto pâc′dzâsât. Takìm samym čynam âny rukamì svaìmì dastaǔlâlì gèta ǔsìm caram Hètèjskìm ì caram Aramèjskìm. </i>


text:
<pb/>І пастанавіў Саламон пабудаваць дом імю Госпада і дом царскі сабе. </p><i> Ì pastanavìǔ Salamon pabudavac′ dom ìmû Gospada ì dom carskì sabe. </i>


text:
І вызначыў Саламон семдзесят тысяч насільшчыкаў і восемдзесят тысяч каменячосаў у гарах і наглядчыкаў над імі тры тысячы шасьцьсот. </p><i> Ì vyznačyǔ Salamon semdzesât tysâč nasìl′ščykaǔ ì vosemdzesât tysâč kamenâčosaǔ u garah ì naglâdčykaǔ nad ìmì try tysâčy šas′c′sot. </i>


text:
<pb/>І паслаў Саламон да Хірама, цара Тырскага, сказаць: як рабіў ты з Давідам, бацькам маім, і прыслаў яму кедры на пабудову дома, каб яму жыць, так зрабі і са мною. </p><i> Ì paslaǔ Salamon da Hìrama, cara Tyrskaga, skazac′: âk rabìǔ ty z Davìdam, bac′kam maìm, ì pryslaǔ âmu kedry na pabudovu doma, kab âmu žyc′, tak zrabì ì sa mnoû. </i>


text:
Вось я будую дом імю Госпада Бога майго, дзеля прысьвячэньня Яму, каб паліць перад ім пахучае дымленьне, прыносіць пастаянна пакладныя хлябы і ўзносіць там цэласпаленьні раніцай і ўвечары ў суботы, і на маладзіка, і ў сьвяты Госпада Бога нашага, што назаўсёды наказана Ізраілю. </p><i> Vos′ â buduû dom ìmû Gospada Boga majgo, dzelâ prys′vâčèn′nâ Âmu, kab palìc′ perad ìm pahučae dymlen′ne, prynosìc′ pastaânna pakladnyâ hlâby ì ǔznosìc′ tam cèlaspalen′nì ranìcaj ì ǔvečary ǔ suboty, ì na maladzìka, ì ǔ s′vâty Gospada Boga našaga, što nazaǔsëdy nakazana Ìzraìlû. </i>


text:
І дом, які я будую, вялікі, бо вялікі Бог наш, вышэй за ўсіх багоў. </p><i> Ì dom, âkì â buduû, vâlìkì, bo vâlìkì Bog naš, vyšèj za ǔsìh bagoǔ. </i>


text:
І ці хопіць у каго сілы пабудаваць Яму дом, калі неба і нябёсы нябёсаў не ўмяшчаюць Яго? І хто я, каб мог пабудаваць Яму дом? Хіба толькі дзеля дымленьня прад абліччам Ягоным. </p><i> Ì cì hopìc′ u kago sìly pabudavac′ Âmu dom, kalì neba ì nâbësy nâbësaǔ ne ǔmâščaûc′ Âgo? Ì hto â, kab mog pabudavac′ Âmu dom? Hìba tol′kì dzelâ dymlen′nâ prad ablìččam Âgonym. </i>


text:
<pb/>Дык вось прышлі мне чалавека, які ўмее рабіць вырабы з золата, і з срэбра, і зь медзі, і з жалеза, і з прадзіва пурпуровага, барвовага і яхантавага колеру, і выразаць разьбу, разам з мастакамі, якія ёсьць у мяне ў Юдэі і ў Ерусаліме, якіх падрыхтаваў Давід, бацька мой. </p><i> Dyk vos′ pryšlì mne čalaveka, âkì ǔmee rabìc′ vyraby z zolata, ì z srèbra, ì z′ medzì, ì z žaleza, ì z pradzìva purpurovaga, barvovaga ì âhantavaga koleru, ì vyrazac′ raz′bu, razam z mastakamì, âkìâ ës′c′ u mâne ǔ Ûdèì ì ǔ Erusalìme, âkìh padryhtavaǔ Davìd, bac′ka moj. </i>


text:
І прышлі мне кедровай драўніны, і кіпарысу і пеўговага дрэва зь Лівана, бо я ведаю, што рабы твае ўмеюць сячы дрэвы Ліванскія. І вось рабы мае пойдуць з рабамі тваімі, </p><i> Ì pryšlì mne kedrovaj draǔnìny, ì kìparysu ì peǔgovaga drèva z′ Lìvana, bo â vedaû, što raby tvae ǔmeûc′ sâčy drèvy Lìvanskìâ. Ì vos′ raby mae pojduc′ z rabamì tvaìmì, </i>


text:
каб прыгатаваць мне многа дрэў, бо дом, які я будую, вялікі і цудоўны. </p><i> kab prygatavac′ mne mnoga drèǔ, bo dom, âkì â buduû, vâlìkì ì cudoǔny. </i>


text:
І вось лесарубам, якія сякуць дрэвы, рабам тваім, я даю ў ежу: пшаніцы дваццаць тысяч кораў, і ячменю дваццаць тысяч кораў, і віна дваццаць тысяч батаў, і аліўкавага алею дваццаць тысяч батаў. </p><i> Ì vos′ lesarubam, âkìâ sâkuc′ drèvy, rabam tvaìm, â daû ǔ ežu: pšanìcy dvaccac′ tysâč koraǔ, ì âčmenû dvaccac′ tysâč koraǔ, ì vìna dvaccac′ tysâč bataǔ, ì alìǔkavaga aleû dvaccac′ tysâč bataǔ. </i>


text:
<pb/>І адказваў Хірам, цар Тырскі, лістом, які прыслаў Саламону: па любові да народу Свайго, Гасподзь паставіў цябе царом над ім. </p><i> Ì adkazvaǔ Hìram, car Tyrskì, lìstom, âkì pryslaǔ Salamonu: pa lûbovì da narodu Svajgo, Gaspodz′ pastavìǔ câbe carom nad ìm. </i>


text:
І сказаў Хірам: дабраславёны Гасподзь Бог Ізраілеў, Які стварыў неба і зямлю, даў цару Давіду сына мудрага, які мае сэнс і розум, які намераны будаваць дом Госпаду і дом царскі сабе. </p><i> Ì skazaǔ Hìram: dabraslavëny Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, Âkì stvaryǔ neba ì zâmlû, daǔ caru Davìdu syna mudraga, âkì mae sèns ì rozum, âkì namerany budavac′ dom Gospadu ì dom carskì sabe. </i>


text:
Дык вось, я пасылаю: чалавека разумнага, які мае веды, Хірама-Авія, </p><i> Dyk vos′, â pasylaû: čalaveka razumnaga, âkì mae vedy, Hìrama-Avìâ, </i>


text:
сын жанчыны з дочак Данавых, а бацька яго Тыранін, - і ён умее рабіць вырабы з золата і з срэбра, зь медзі, з жалеза, з каменю і з дрэва, з прадзіва пурпуровага, яхантавага колеру, і зь вісону і з барвяніцы, і выразаць усялякую разьбу, і выконваць усё, што будзе даручана яму разам з мастакамі тваімі і з мастакамі гаспадара майго Давіда, бацькі твайго. </p><i> syn žančyny z dočak Danavyh, a bac′ka âgo Tyranìn, - ì ën umee rabìc′ vyraby z zolata ì z srèbra, z′ medzì, z žaleza, z kamenû ì z drèva, z pradzìva purpurovaga, âhantavaga koleru, ì z′ vìsonu ì z barvânìcy, ì vyrazac′ usâlâkuû raz′bu, ì vykonvac′ usë, što budze daručana âmu razam z mastakamì tvaìmì ì z mastakamì gaspadara majgo Davìda, bac′kì tvajgo. </i>


text:
А пшаніцу і ячмень, аліўкавы алей і віно, пра якія казаў ты, гаспадар мой, пашлі рабам тваім. </p><i> A pšanìcu ì âčmen′, alìǔkavy alej ì vìno, pra âkìâ kazaǔ ty, gaspadar moj, pašlì rabam tvaìm. </i>


text:
А мы насячом дрэў зь Лівана, колькі табе трэба, і прыгонім іх у плытах па моры ў Яфу, а ты завязеш іх у Ерусалім. </p><i> A my nasâčom drèǔ z′ Lìvana, kol′kì tabe trèba, ì prygonìm ìh u plytah pa mory ǔ Âfu, a ty zavâzeš ìh u Erusalìm. </i>


text:
<pb/>І палічыў Саламон усіх прыбылых, якія былі ў зямлі Ізраілевай, пасьля пералічэньня, зробленага Давідам, бацькам ягоным, - і знайшлося іх сто пяцьдзясят тры тысячы шасьцьсот. </p><i> Ì palìčyǔ Salamon usìh prybylyh, âkìâ bylì ǔ zâmlì Ìzraìlevaj, pas′lâ peralìčèn′nâ, zroblenaga Davìdam, bac′kam âgonym, - ì znajšlosâ ìh sto pâc′dzâsât try tysâčy šas′c′sot. </i>


text:
І зрабіў ён зь іх семдзесят тысяч насільшчыкаў і восемдзесят тысяч каменячосаў на горах і тры тысячы шасьцьсот наглядчыкаў, каб яны пануквалі народ да працы. </p><i> Ì zrabìǔ ën z′ ìh semdzesât tysâč nasìl′ščykaǔ ì vosemdzesât tysâč kamenâčosaǔ na gorah ì try tysâčy šas′c′sot naglâdčykaǔ, kab âny panukvalì narod da pracy. </i>


text:
<pb/>І пачаў Саламон будаваць дом Гасподні ў Ерусаліме на гары Морыя, якая ўказана была Давіду, бацьку ягонаму, на месцы, якое падрыхтваў Давід, на гумне Орны Евусэяніна. </p><i> Ì pačaǔ Salamon budavac′ dom Gaspodnì ǔ Erusalìme na gary Moryâ, âkaâ ǔkazana byla Davìdu, bac′ku âgonamu, na mescy, âkoe padryhtvaǔ Davìd, na gumne Orny Evusèânìna. </i>


text:
А пачаў ён будаваць у другі дзень другога месяца, на чацьвёртым годзе валадараньня свайго. </p><i> A pačaǔ ën budavac′ u drugì dzen′ drugoga mesâca, na čac′vërtym godze valadaran′nâ svajgo. </i>


text:
<pb/>І вось падмурак пакладзены Саламонам пры будове дома Божага; даўжыня яго шэсьцьдзясят локцяў, па ранейшай меры, а шырыня дваццаць локцяў; </p><i> Ì vos′ padmurak pakladzeny Salamonam pry budove doma Božaga; daǔžynâ âgo šès′c′dzâsât lokcâǔ, pa ranejšaj mery, a šyrynâ dvaccac′ lokcâǔ; </i>


text:
і бабінец, які перад домам, даўжынёю па шырыні дома ў дваццаць локцяў, а вышынёю ў сто дваццаць. І абклаў яго ўсярэдзіне чыстым золатам. </p><i> ì babìnec, âkì perad domam, daǔžynëû pa šyrynì doma ǔ dvaccac′ lokcâǔ, a vyšynëû ǔ sto dvaccac′. Ì abklaǔ âgo ǔsârèdzìne čystym zolatam. </i>


text:
А дом галоўны ашаляваў дрэвам кіпарысавым і абклаў яго найлепшым золатам, і вырабіў на ім пальмы і ланцужкі. </p><i> A dom galoǔny ašalâvaǔ drèvam kìparysavym ì abklaǔ âgo najlepšym zolatam, ì vyrabìǔ na ìm pal′my ì lancužkì. </i>


text:
І абклаў дом іншымі камянямі дзеля прыгажосьці; а золата было золата Парваімскае. </p><i> Ì abklaǔ dom ìnšymì kamânâmì dzelâ prygažos′cì; a zolata bylo zolata Parvaìmskae. </i>


text:
І пакрыў дом, бярвеньні, парогі і сьцены яго і дзьверы яго золатам, і выразаў на сьценах херувімаў. </p><i> Ì pakryǔ dom, bârven′nì, parogì ì s′ceny âgo ì dz′very âgo zolatam, ì vyrazaǔ na s′cenah heruvìmaǔ. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Сьвятое Сьвятых: даўжыня яго па шырыні дома ў дваццаць локцяў, і шырыня яго ў дваццаць локцяў; і накрыў яго найлепшым золатам на шасьцьсот талантаў. </p><i> Ì zrabìǔ S′vâtoe S′vâtyh: daǔžynâ âgo pa šyrynì doma ǔ dvaccac′ lokcâǔ, ì šyrynâ âgo ǔ dvaccac′ lokcâǔ; ì nakryǔ âgo najlepšym zolatam na šas′c′sot talantaǔ. </i>


text:
У цьвіках вагі па пяцьдзясят сікляў золата. Сьвятліцы таксама пакрыў золатам. </p><i> U c′vìkah vagì pa pâc′dzâsât sìklâǔ zolata. S′vâtlìcy taksama pakryǔ zolatam. </i>


text:
І зрабіў ён у Сьвятым Сьвятых два херувімы разьбёнага вырабу і пакрыў іх золатам. </p><i> Ì zrabìǔ ën u S′vâtym S′vâtyh dva heruvìmy raz′bënaga vyrabu ì pakryǔ ìh zolatam. </i>


text:
Крылы ў херувімаў даўжынёю былі ў дваццаць локцяў. Адно крыло ў дваццаць локцяў дакраналася да сьцяны дома, а другое крыло таксама ў пяць локцяў сыходзілася з крылом другога херувіма; </p><i> Kryly ǔ heruvìmaǔ daǔžynëû bylì ǔ dvaccac′ lokcâǔ. Adno krylo ǔ dvaccac′ lokcâǔ dakranalasâ da s′câny doma, a drugoe krylo taksama ǔ pâc′ lokcâǔ syhodzìlasâ z krylom drugoga heruvìma; </i>


text:
і крыло другога херувіма ў пяць локцяў дакраналася да сьцяны дома, а другое крыло ў пяць локцяў сыходзілася з крылом другога херувіма. </p><i> ì krylo drugoga heruvìma ǔ pâc′ lokcâǔ dakranalasâ da s′câny doma, a drugoe krylo ǔ pâc′ lokcâǔ syhodzìlasâ z krylom drugoga heruvìma. </i>


text:
Крылы ў гэтых херувімаў распасьцёрты на дваццаць локцяў; і яны стаялі на нагах сваіх, абліччамі сваімі да храма. </p><i> Kryly ǔ gètyh heruvìmaǔ raspas′cërty na dvaccac′ lokcâǔ; ì âny staâlì na nagah svaìh, ablìččamì svaìmì da hrama. </i>


text:
І зрабіў заслону зь яхантавай, пурпуровай і барвовай тканіны і зь вісону і выявіў на ёй херувімаў. </p><i> Ì zrabìǔ zaslonu z′ âhantavaj, purpurovaj ì barvovaj tkanìny ì z′ vìsonu ì vyâvìǔ na ëj heruvìmaǔ. </i>


text:
<pb/>І зрабіў перад храмам два слупы, даўжынёю па трыццаць пяць локцяў, і капітэль наверсе кожнага ў пяць локцяў. </p><i> Ì zrabìǔ perad hramam dva slupy, daǔžynëû pa tryccac′ pâc′ lokcâǔ, ì kapìtèl′ naverse kožnaga ǔ pâc′ lokcâǔ. </i>


text:
І зрабіў ланцужкі, як у сьвятыні, і паклаў наверсе слупоў, і зрабіў сто гранатавых яблыкаў і паклаў на ланцужкі. </p><i> Ì zrabìǔ lancužkì, âk u s′vâtynì, ì paklaǔ naverse slupoǔ, ì zrabìǔ sto granatavyh âblykaǔ ì paklaǔ na lancužkì. </i>


text:
І паставіў слупы перад храмам, адзін з правага боку, другі зь левага, і даў імя праваму Яхін, а леваму імя Воаз. </p><i> Ì pastavìǔ slupy perad hramam, adzìn z pravaga boku, drugì z′ levaga, ì daǔ ìmâ pravamu Âhìn, a levamu ìmâ Voaz. </i>


text:
І зрабіў медны ахвярнік; дваццаць локцяў даўжыня яго і дваццаць локцяў шырыня яго і дзесяць локцяў вышыня яго. </p><i> Ì zrabìǔ medny ahvârnìk; dvaccac′ lokcâǔ daǔžynâ âgo ì dvaccac′ lokcâǔ šyrynâ âgo ì dzesâc′ lokcâǔ vyšynâ âgo. </i>


text:
І зрабіў мора літое, - ад краю яго да краю яго дзесяць локцяў, - усё круглае, вышынёю ў пяць локцяў; і шнурок у трыццаць локцяў абдымаў яго вакол; </p><i> Ì zrabìǔ mora lìtoe, - ad kraû âgo da kraû âgo dzesâc′ lokcâǔ, - usë kruglae, vyšynëû ǔ pâc′ lokcâǔ; ì šnurok u tryccac′ lokcâǔ abdymaǔ âgo vakol; </i>


text:
і літыя падабенствы валоў стаялі пад ім вакол з усіх бакоў; на дзесяць локцяў акружалі мора вакол два рады валоў, вылітых адным ліцьцём зь ім. </p><i> ì lìtyâ padabenstvy valoǔ staâlì pad ìm vakol z usìh bakoǔ; na dzesâc′ lokcâǔ akružalì mora vakol dva rady valoǔ, vylìtyh adnym lìc′cëm z′ ìm. </i>


text:
Стаяла яно на дванаццаці валах: тры глядзелі на поўнач і тры глядзелі на захад, і тры глядзелі на поўдзень і тры глядзелі на ўсход, - і мора на іх зьверху; а зады іхнія былі павернуты ўсярэдзіну пад яго. </p><i> Staâla âno na dvanaccacì valah: try glâdzelì na poǔnač ì try glâdzelì na zahad, ì try glâdzelì na poǔdzen′ ì try glâdzelì na ǔshod, - ì mora na ìh z′verhu; a zady ìhnìâ bylì pavernuty ǔsârèdzìnu pad âgo. </i>


text:
Таўшчынёю яно было ў далонь; і краі яго, зробленыя як берагі чары, былі падобныя на расьцьвілую лілею. Яно ўбірала да трох тысяч батаў. </p><i> Taǔščynëû âno bylo ǔ dalon′; ì kraì âgo, zroblenyâ âk beragì čary, bylì padobnyâ na ras′c′vìluû lìleû. Âno ǔbìrala da troh tysâč bataǔ. </i>


text:
І зрабіў дзесяць умывальніц, і паставіў пяць з правага боку і пяць зь левага, каб абмываць у іх, - што рыхтавалі да цэласпаленьня, абмывалі ў іх; а мора - сьвятарам, каб яны абмываліся ў ім. </p><i> Ì zrabìǔ dzesâc′ umyval′nìc, ì pastavìǔ pâc′ z pravaga boku ì pâc′ z′ levaga, kab abmyvac′ u ìh, - što ryhtavalì da cèlaspalen′nâ, abmyvalì ǔ ìh; a mora - s′vâtaram, kab âny abmyvalìsâ ǔ ìm. </i>


text:
<pb/>І зрабіў дзесяць залатых сьвяцільняў, як ім быць належала, і паставіў у храме пяць з правага боку і пяць зь левага. </p><i> Ì zrabìǔ dzesâc′ zalatyh s′vâcìl′nâǔ, âk ìm byc′ naležala, ì pastavìǔ u hrame pâc′ z pravaga boku ì pâc′ z′ levaga. </i>


text:
І зрабіў дзесяць сталоў і паставіў у храме, пяць з правага боку і пяць зь левага, і зрабіў сто залатых чараў. </p><i> Ì zrabìǔ dzesâc′ staloǔ ì pastavìǔ u hrame, pâc′ z pravaga boku ì pâc′ z′ levaga, ì zrabìǔ sto zalatyh čaraǔ. </i>


text:
І зрабіў сьвятарскі двор і вялікі двор і дзьверы ў двор, і вяроўкі іх абклаў медзьдзю. </p><i> Ì zrabìǔ s′vâtarskì dvor ì vâlìkì dvor ì dz′very ǔ dvor, ì vâroǔkì ìh abklaǔ medz′dzû. </i>


text:
Мора паставіў з правага боку, на паўднёвы ўсход. </p><i> Mora pastavìǔ z pravaga boku, na paǔdnëvy ǔshod. </i>


text:
<pb/>І зрабіў Хірам балеі і лапаткі і чары. І скончыў Хірам працу, якую рабіў цару Саламону ў доме Божым: </p><i> Ì zrabìǔ Hìram baleì ì lapatkì ì čary. Ì skončyǔ Hìram pracu, âkuû rabìǔ caru Salamonu ǔ dome Božym: </i>


text:
два слупы і дзьве апаяскі вянкоў наверсе слупоў, і дзьве сеткі для пакрыцьця двух апаясак вянкоў, якія наверсе слупоў. </p><i> dva slupy ì dz′ve apaâskì vânkoǔ naverse slupoǔ, ì dz′ve setkì dlâ pakryc′câ dvuh apaâsak vânkoǔ, âkìâ naverse slupoǔ. </i>


text:
І чатырыста гранатавых яблыкаў на дзьвюх сетках, два рады гранатавых яблыкаў для кожнай сеткі, для пакрыцьця двух апаясак вянкоў, якія на слупах. </p><i> Ì čatyrysta granatavyh âblykaǔ na dz′vûh setkah, dva rady granatavyh âblykaǔ dlâ kožnaj setkì, dlâ pakryc′câ dvuh apaâsak vânkoǔ, âkìâ na slupah. </i>


text:
І падставы зрабіў ён і ўмывальніцы зрабіў на падставах; </p><i> Ì padstavy zrabìǔ ën ì ǔmyval′nìcy zrabìǔ na padstavah; </i>


text:
і балеі, і лапаткі, і відэльцы, і ўвесь прыбор іх зрабіў Хірам-Авій цару Саламону для дома Гасподняга з паліраванай медзі. </p><i> ì baleì, ì lapatkì, ì vìdèl′cy, ì ǔves′ prybor ìh zrabìǔ Hìram-Avìj caru Salamonu dlâ doma Gaspodnâga z palìravanaj medzì. </i>


text:
У навакольлі Ярдана выліваў іх цар, у гліністай зямлі, паміж Сакхотам і Цэрэдаю. </p><i> U navakol′lì Ârdana vylìvaǔ ìh car, u glìnìstaj zâmlì, pamìž Sakhotam ì Cèrèdaû. </i>


text:
І зрабіў Саламон усе рэчы гэтыя ў вялікім мностве, так што ня ведалі вагі медзі. </p><i> Ì zrabìǔ Salamon use rèčy gètyâ ǔ vâlìkìm mnostve, tak što nâ vedalì vagì medzì. </i>


text:
<pb/>Таксама зрабіў Саламон усе рэчы для дома Божага і залаты ахвярнік, і сталы, на якіх хлябы пакладныя, </p><i> Taksama zrabìǔ Salamon use rèčy dlâ doma Božaga ì zalaty ahvârnìk, ì staly, na âkìh hlâby pakladnyâ, </i>


text:
і сьвяцільні і лампады іх, каб запальваць іх па статуце перад давірам, з чыстага золата. </p><i> ì s′vâcìl′nì ì lampady ìh, kab zapal′vac′ ìh pa statuce perad davìram, z čystaga zolata. </i>


text:
і кветкі, і лампады, і абцугі з золата, з самага чыстага золата, </p><i> ì kvetkì, ì lampady, ì abcugì z zolata, z samaga čystaga zolata, </i>


text:
і нажы, і крапільніцы і чары, і латкі з золата самага чыстага; і дзьверы храма, - дзьверы яго ўнутраныя ў Сьвятое Сьвятых, і дзьверы храма ў сьвятыню, - з золата. </p><i> ì nažy, ì krapìl′nìcy ì čary, ì latkì z zolata samaga čystaga; ì dz′very hrama, - dz′very âgo ǔnutranyâ ǔ S′vâtoe S′vâtyh, ì dz′very hrama ǔ s′vâtynû, - z zolata. </i>


text:
І закончылася ўся праца, якую вёў Саламон для дома Гасподняга. І прынёс Саламон пасьвечанае Давідам, бацькам ягоным, і срэбра і золата і ўсе рэчы аддаў у скарбніцы дома Божага. </p><i> Ì zakončylasâ ǔsâ praca, âkuû vëǔ Salamon dlâ doma Gaspodnâga. Ì prynës Salamon pas′večanae Davìdam, bac′kam âgonym, ì srèbra ì zolata ì ǔse rèčy addaǔ u skarbnìcy doma Božaga. </i>


text:
Тады сабраў Саламон старэйшынаў Ізраілевых і ўсіх узначальцаў плямёнаў, начальнікаў пакаленьняў сыноў Ізраілевых, у Ерусалім, дзеля перанясеньня каўчэга запавета Гасподняга з горада Давіда, зь Сіёна. </p><i> Tady sabraǔ Salamon starèjšynaǔ Ìzraìlevyh ì ǔsìh uznačal′caǔ plâmënaǔ, načal′nìkaǔ pakalen′nâǔ synoǔ Ìzraìlevyh, u Erusalìm, dzelâ peranâsen′nâ kaǔčèga zapaveta Gaspodnâga z gorada Davìda, z′ Sìëna. </i>


text:
І сабраліся да цара ўсе Ізраільцяне на сьвята, на сёмым месяцы. </p><i> Ì sabralìsâ da cara ǔse Ìzraìl′câne na s′vâta, na sëmym mesâcy. </i>


text:
І прыйшлі ўсе старэйшыны Ізраілевыя. Лявіты ўзялі каўчэг </p><i> Ì pryjšlì ǔse starèjšyny Ìzraìlevyâ. Lâvìty ǔzâlì kaǔčèg </i>


text:
і панесьлі каўчэг і скінію сходу і ўсе рэчы сьвяшчэнныя, якія ў скініі, - панесьлі іх сьвятары і лявіты. </p><i> ì panes′lì kaǔčèg ì skìnìû shodu ì ǔse rèčy s′vâščènnyâ, âkìâ ǔ skìnìì, - panes′lì ìh s′vâtary ì lâvìty. </i>


text:
А цар Саламон і ўсё супольства Ізраілевае, якое сабралася да яго перад каўчэгам, прыносілі ахвяры з авечак і валоў, якіх немагчыма палічыць і вызначыць з прычыны мноства. </p><i> A car Salamon ì ǔsë supol′stva Ìzraìlevae, âkoe sabralasâ da âgo perad kaǔčègam, prynosìlì ahvâry z avečak ì valoǔ, âkìh nemagčyma palìčyc′ ì vyznačyc′ z pryčyny mnostva. </i>


text:
<pb/>І прынесьлі сьвятары каўчэг запавета Гасподняга на месца яго, у давір храма - у Сьвятое Сьвятых пад крылы херувімаў. </p><i> Ì prynes′lì s′vâtary kaǔčèg zapaveta Gaspodnâga na mesca âgo, u davìr hrama - u S′vâtoe S′vâtyh pad kryly heruvìmaǔ. </i>


text:
І херувімы распасьціралі крылы над месцам каўчэга, і пакрывалі херувімы каўчэг і жэрдзі яго зьверху. </p><i> Ì heruvìmy raspas′cìralì kryly nad mescam kaǔčèga, ì pakryvalì heruvìmy kaǔčèg ì žèrdzì âgo z′verhu. </i>


text:
І высунуліся жэрдзі, так што галоўкі жэрдак каўчэга відны былі перад давірам, але ня выходзілі вонкі, і яны там да гэтага дня. </p><i> Ì vysunulìsâ žèrdzì, tak što galoǔkì žèrdak kaǔčèga vìdny bylì perad davìram, ale nâ vyhodzìlì vonkì, ì âny tam da gètaga dnâ. </i>


text:
Ня было ў каўчэзе нічога, апрача двух скрыжаляў, якія паклаў Майсей на Харыве. Калі Гасподзь заключыў запавет з сынамі Ізраілевымі, пасьля выхаду іх зь Егіпта. </p><i> Nâ bylo ǔ kaǔčèze nìčoga, aprača dvuh skryžalâǔ, âkìâ paklaǔ Majsej na Haryve. Kalì Gaspodz′ zaklûčyǔ zapavet z synamì Ìzraìlevymì, pas′lâ vyhadu ìh z′ Egìpta. </i>


text:
<pb/>Калі сьвятары выйшлі са сьвятыні, бо ўсе асьвяціліся без адрозьненьня аддзелаў; </p><i> Kalì s′vâtary vyjšlì sa s′vâtynì, bo ǔse as′vâcìlìsâ bez adroz′nen′nâ addzelaǔ; </i>


text:
і лявіты сьпевакі, - усе яны, Асаф, Эман, Ідытун і сыны іхнія і браты іхнія, - апранутыя ў вісон, з кімваламі і псалтырамі і цытрамі стаялі на ўсходнім баку ахвярніка, і зь імі сто дваццаць сьвятароў, якія трубілі трубамі, </p><i> ì lâvìty s′pevakì, - use âny, Asaf, Èman, Ìdytun ì syny ìhnìâ ì braty ìhnìâ, - apranutyâ ǔ vìson, z kìmvalamì ì psaltyramì ì cytramì staâlì na ǔshodnìm baku ahvârnìka, ì z′ ìmì sto dvaccac′ s′vâtaroǔ, âkìâ trubìlì trubamì, </i>


text:
і былі як адзін трубачы і сьпевакі, якія ў адзін голас хвалілі і славасловілі Госпада, - і калі загрымеў гук трубаў і кімвалаў і музычных інструментаў, і хвалілі Госпада, бо вечная міласьць Яго; тады дом, дом Гасподні, напоўніла воблака, </p><i> ì bylì âk adzìn trubačy ì s′pevakì, âkìâ ǔ adzìn golas hvalìlì ì slavaslovìlì Gospada, - ì kalì zagrymeǔ guk trubaǔ ì kìmvalaǔ ì muzyčnyh ìnstrumentaǔ, ì hvalìlì Gospada, bo večnaâ mìlas′c′ Âgo; tady dom, dom Gaspodnì, napoǔnìla voblaka, </i>


text:
і не маглі сьвятары стаяць на служэньні з прычыны воблака, бо слава Гасподняя напоўніла дом Божы. </p><i> ì ne maglì s′vâtary staâc′ na služèn′nì z pryčyny voblaka, bo slava Gaspodnââ napoǔnìla dom Božy. </i>


text:
Тады сказаў Саламон: Гасподзь сказаў, што ён дабраволіць жыць у мгле, </p><i> Tady skazaǔ Salamon: Gaspodz′ skazaǔ, što ën dabravolìc′ žyc′ u mgle, </i>


text:
а я пабудаваў дом у жытлішчы Табе, месца для вечнага Твайго быцьця. </p><i> a â pabudavaǔ dom u žytlìščy Tabe, mesca dlâ večnaga Tvajgo byc′câ. </i>


text:
І павярнуўся цар тварам сваім і дабраславіў увесь сход Ізраільцянаў, - увесь сход Ізраільцянаў стаяў, </p><i> Ì pavârnuǔsâ car tvaram svaìm ì dabraslavìǔ uves′ shod Ìzraìl′cânaǔ, - uves′ shod Ìzraìl′cânaǔ staâǔ, </i>


text:
і сказаў: дабраславёны Гасподзь Бог Ізраілеў, Які што сказаў вуснамі Сваімі Давіду, бацьку майму, выканаў сёньня рукою Сваёю. Ён казаў: </p><i> ì skazaǔ: dabraslavëny Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ, Âkì što skazaǔ vusnamì Svaìmì Davìdu, bac′ku majmu, vykanaǔ sën′nâ rukoû Svaëû. Ën kazaǔ: </i>


text:
з таго дня, як Я вывеў народ Мой зь зямлі Егіпецкай, Я ня выбраў горада ні ў адным зь плямёнаў Ізраілевых для збудаваньня дома, у якім было б імя Маё, і ня выбраў чалавека, які быў бы кіраўніком народу Майго Ізраіля, </p><i> z tago dnâ, âk Â vyveǔ narod Moj z′ zâmlì Egìpeckaj, Â nâ vybraǔ gorada nì ǔ adnym z′ plâmënaǔ Ìzraìlevyh dlâ zbudavan′nâ doma, u âkìm bylo b ìmâ Maë, ì nâ vybraǔ čalaveka, âkì byǔ by kìraǔnìkom narodu Majgo Ìzraìlâ, </i>


text:
а выбраў Ерусалім, каб там было імя Маё, і выбраў Давіда, каб ён быў над народам Маім Ізраілем. </p><i> a vybraǔ Erusalìm, kab tam bylo ìmâ Maë, ì vybraǔ Davìda, kab ën byǔ nad narodam Maìm Ìzraìlem. </i>


text:
І было на сэрцы ў Давіда, бацькі майго, пабудаваць дом імя Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> Ì bylo na sèrcy ǔ Davìda, bac′kì majgo, pabudavac′ dom ìmâ Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
Але Гасподзь сказаў Давіду, бацьку майму: у цябе ёсьць на сэрцы пабудаваць храм імю Майму; добра, што гэта на сэрцы ў цябе. </p><i> Ale Gaspodz′ skazaǔ Davìdu, bac′ku majmu: u câbe ës′c′ na sèrcy pabudavac′ hram ìmû Majmu; dobra, što gèta na sèrcy ǔ câbe. </i>


text:
Аднак ты не пабудуеш храм, а сын твой, які пойдзе са сьцёгнаў тваіх, - ён пабудуе храм імю Майму. </p><i> Adnak ty ne pabudueš hram, a syn tvoj, âkì pojdze sa s′cëgnaǔ tvaìh, - ën pabudue hram ìmû Majmu. </i>


text:
І стрымаў Гасподзь слова Сваё, якое сказаў: я ўступіў на месца Давіда, бацкі майго, і сеў на троне Ізраілевым, як сказаў Гасподзь, і пабудаваў дом імя Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> Ì strymaǔ Gaspodz′ slova Svaë, âkoe skazaǔ: â ǔstupìǔ na mesca Davìda, backì majgo, ì seǔ na trone Ìzraìlevym, âk skazaǔ Gaspodz′, ì pabudavaǔ dom ìmâ Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
І я паставіў там каўчэг, у якім запавет Госпада, заключаны Ім з сынамі Ізраілевымі. </p><i> Ì â pastavìǔ tam kaǔčèg, u âkìm zapavet Gospada, zaklûčany Ìm z synamì Ìzraìlevymì. </i>


text:
<pb/>І стаў Саламон каля ахвярніка Гасподняга наперадзе ўсяго сходу Ізраільцянаў, і падняў рукі свае, </p><i> Ì staǔ Salamon kalâ ahvârnìka Gaspodnâga naperadze ǔsâgo shodu Ìzraìl′cânaǔ, ì padnâǔ rukì svae, </i>


text:
бо Саламон зрабіў медны амвон даўжынёю ў пяць локцяў і шырынёю ў пяць локцяў, а вышынёю ў тры локці, і паставіў яго сярод двара; і стаў на ім і схіліў калені наперадзе ўсяго сходу Ізраільцянаў, і падняў рукі свае да неба, </p><i> bo Salamon zrabìǔ medny amvon daǔžynëû ǔ pâc′ lokcâǔ ì šyrynëû ǔ pâc′ lokcâǔ, a vyšynëû ǔ try lokcì, ì pastavìǔ âgo sârod dvara; ì staǔ na ìm ì shìlìǔ kalenì naperadze ǔsâgo shodu Ìzraìl′cânaǔ, ì padnâǔ rukì svae da neba, </i>


text:
і сказаў: Госпадзе Божа Ізраілеў! Няма Бога, падобнага на Цябе, ні на небе, ні на зямлі. Ты захоўваеш запавет і літасьць да рабоў Тваіх, якія ходзяць прад Табою ўсім сэрцам сваім: </p><i> ì skazaǔ: Gospadze Boža Ìzraìleǔ! Nâma Boga, padobnaga na Câbe, nì na nebe, nì na zâmlì. Ty zahoǔvaeš zapavet ì lìtas′c′ da raboǔ Tvaìh, âkìâ hodzâc′ prad Taboû ǔsìm sèrcam svaìm: </i>


text:
Ты выканаў рабу Твайму Давіду, бацьку майму, што Ты гаварыў яму; што вымавіў Ты вуснамі Тваімі, тое ў дзень гэты выканаў рукою Тваёю. </p><i> Ty vykanaǔ rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu, što Ty gavaryǔ âmu; što vymavìǔ Ty vusnamì Tvaìmì, toe ǔ dzen′ gèty vykanaǔ rukoû Tvaëû. </i>


text:
І сёньня, Госпадзе Божа Ізраілеў, выканай рабу Твайму Давіду, бацьку майму, тое, што Ты сказаў яму, кажучы: не перастанецца ў цябе муж, які сядзіць прад абліччам Маім на троне Ізраілевым. Калі толькі сыны Твае будуць назіраць за шляхамі сваімі, ходзячы паводле закону Майго так, як ты хадзіў прад Мною. </p><i> Ì sën′nâ, Gospadze Boža Ìzraìleǔ, vykanaj rabu Tvajmu Davìdu, bac′ku majmu, toe, što Ty skazaǔ âmu, kažučy: ne perastanecca ǔ câbe muž, âkì sâdzìc′ prad ablìččam Maìm na trone Ìzraìlevym. Kalì tol′kì syny Tvae buduc′ nazìrac′ za šlâhamì svaìmì, hodzâčy pavodle zakonu Majgo tak, âk ty hadzìǔ prad Mnoû. </i>


text:
І цяпер, Госпадзе Божа Ізраілеў, хай будзе правільнае слова Тваё, якое Ты сказаў рабу Твайму Давіду. </p><i> Ì câper, Gospadze Boža Ìzraìleǔ, haj budze pravìl′nae slova Tvaë, âkoe Ty skazaǔ rabu Tvajmu Davìdu. </i>


text:
<pb/>Сапраўды ці ж Богу жыць зь людзьмі на зямлі? Калі неба і нябёсы нябёсаў не ўмяшчаюць Цябе, тым меней храм гэты, які пабудаваў я. </p><i> Sapraǔdy cì ž Bogu žyc′ z′ lûdz′mì na zâmlì? Kalì neba ì nâbësy nâbësaǔ ne ǔmâščaûc′ Câbe, tym menej hram gèty, âkì pabudavaǔ â. </i>


text:
Але паглядзі на малітву раба Твайго і на прашэньне яго, Госпадзе Божа мой, пачуй заклік і малітву, якою раб Твой моліцца прад Табою. </p><i> Ale paglâdzì na malìtvu raba Tvajgo ì na prašèn′ne âgo, Gospadze Boža moj, pačuj zaklìk ì malìtvu, âkoû rab Tvoj molìcca prad Taboû. </i>


text:
Хай будуць вочы Твае адкрытыя на храм гэты ўдзень і ўначы, на месца, дзе Ты абяцаў пакласьці імя Тваё, каб чуць малітву, якою раб Твой будзе маліцца на месцы гэтым. </p><i> Haj buduc′ vočy Tvae adkrytyâ na hram gèty ǔdzen′ ì ǔnačy, na mesca, dze Ty abâcaǔ paklas′cì ìmâ Tvaë, kab čuc′ malìtvu, âkoû rab Tvoj budze malìcca na mescy gètym. </i>


text:
Пачуй маленьні раба Твайго і народу Ізраіля, якімі яны будуць маліцца на месцы гэтым; пачуй месца пабытаваньня Твайго, зь нябёсаў, пачуй і памілуй. </p><i> Pačuj malen′nì raba Tvajgo ì narodu Ìzraìlâ, âkìmì âny buduc′ malìcca na mescy gètym; pačuj mesca pabytavan′nâ Tvajgo, z′ nâbësaǔ, pačuj ì pamìluj. </i>


text:
<pb/>Калі хто зграшыў супроць блізкага свайго, і запатрабуюць ад яго клятвы, каб ён запрысягнуўся, і будзе ўчыняцца прысяга перад ахвярнікам Тваім у храме гэтым, </p><i> Kalì hto zgrašyǔ suproc′ blìzkaga svajgo, ì zapatrabuûc′ ad âgo klâtvy, kab ën zaprysâgnuǔsâ, ì budze ǔčynâcca prysâga perad ahvârnìkam Tvaìm u hrame gètym, </i>


text:
тады Ты пачуй зь неба і ўчыні суд над рабамі Тваімі, дай вінаватаму, паклаўшы ўчынак на галаву ягоную, і апраўдай невінаватага паводле праўды ягонай. </p><i> tady Ty pačuj z′ neba ì ǔčynì sud nad rabamì Tvaìmì, daj vìnavatamu, paklaǔšy ǔčynak na galavu âgonuû, ì apraǔdaj nevìnavataga pavodle praǔdy âgonaj. </i>


text:
<pb/>Калі пабіты будзе народ Твой Ізраіль няпрыяцелем за тое, што зграшыў прад Табою, і яны павернуцца да Цябе, і вызнаюць імя Тваё, і будуць прасіць і маліцца прад Табою ў храме гэтым, </p><i> Kalì pabìty budze narod Tvoj Ìzraìl′ nâpryâcelem za toe, što zgrašyǔ prad Taboû, ì âny pavernucca da Câbe, ì vyznaûc′ ìmâ Tvaë, ì buduc′ prasìc′ ì malìcca prad Taboû ǔ hrame gètym, </i>


text:
тады Ты пачуеш зь неба, і даруй грэх народу Твайго Ізраіля, і вярні іх у зямлю, якую Ты даў ім і бацькам іхнім. </p><i> tady Ty pačueš z′ neba, ì daruj grèh narodu Tvajgo Ìzraìlâ, ì vârnì ìh u zâmlû, âkuû Ty daǔ ìm ì bac′kam ìhnìm. </i>


text:
<pb/>Калі зачыніцца неба і ня будзе дажджу за тое, што яны зграшылі прад Табою, і будуць маліцца на месцы гэтым, і вызнаюць імя Тваё, і адвернуцца ад грэху свайго, бо ты ўпакорыў іх, </p><i> Kalì začynìcca neba ì nâ budze daždžu za toe, što âny zgrašylì prad Taboû, ì buduc′ malìcca na mescy gètym, ì vyznaûc′ ìmâ Tvaë, ì advernucca ad grèhu svajgo, bo ty ǔpakoryǔ ìh, </i>


text:
тады Ты пачуй зь неба і даруй грэх рабоў Тваіх і народу Твайго Ізраіля, паказаўшы ім добры шлях, па якім ісьці ім, і пашлі дождж на зямлю Тваю, якую Ты даў народу Твайму ў спадчыну. </p><i> tady Ty pačuj z′ neba ì daruj grèh raboǔ Tvaìh ì narodu Tvajgo Ìzraìlâ, pakazaǔšy ìm dobry šlâh, pa âkìm ìs′cì ìm, ì pašlì doždž na zâmlû Tvaû, âkuû Ty daǔ narodu Tvajmu ǔ spadčynu. </i>


text:
<pb/>Ці голад будзе на зямлі, ці будзе пошасьць маравая, ці будзе вецер палючы ці іржа, саранча ці чарвяк, ці будуць цясьніць яго няпрыяцелі ягоныя на зямлі валоданьняў ягоных, ці будзе якое бедства, якая хвароба, </p><i> Cì golad budze na zâmlì, cì budze pošas′c′ maravaâ, cì budze vecer palûčy cì ìrža, saranča cì čarvâk, cì buduc′ câs′nìc′ âgo nâpryâcelì âgonyâ na zâmlì valodan′nâǔ âgonyh, cì budze âkoe bedstva, âkaâ hvaroba, </i>


text:
усякую малітву, усякае прашэньне, якое будзе ад якога-небудзь чалавека альбо ад усяго народу Твайго Ізраіля, калі яны адчуюць кожны бедства сваё і гора сваё і працягнуць рукі свае да храма гэтага, </p><i> usâkuû malìtvu, usâkae prašèn′ne, âkoe budze ad âkoga-nebudz′ čalaveka al′bo ad usâgo narodu Tvajgo Ìzraìlâ, kalì âny adčuûc′ kožny bedstva svaë ì gora svaë ì pracâgnuc′ rukì svae da hrama gètaga, </i>


text:
Ты пачуй зь неба - месца пабытаваньня Твайго, і даруй, і аддай кожнаму паводле шляхоў ягоных, як Ты ведаеш сэрца ягонае, - бо Ты адзін ведаеш сэрца сыноў чалавечых, </p><i> Ty pačuj z′ neba - mesca pabytavan′nâ Tvajgo, ì daruj, ì addaj kožnamu pavodle šlâhoǔ âgonyh, âk Ty vedaeš sèrca âgonae, - bo Ty adzìn vedaeš sèrca synoǔ čalavečyh, </i>


text:
каб яно баялася Цябе і хадзіла шляхамі Тваімі ва ўсе дні, пакуль жывуць на зямлі, якую Ты даў бацькам нашым. </p><i> kab âno baâlasâ Câbe ì hadzìla šlâhamì Tvaìmì va ǔse dnì, pakul′ žyvuc′ na zâmlì, âkuû Ty daǔ bac′kam našym. </i>


text:
<pb/>Нават іншапляменец, які не ад народу Твайго Ізраіля, калі ён прыйдзе зь зямлі далёкай дзеля імя Твайго вялікага і рукі Тваёй магутнай і мышцы Тваёй працягнутай, і прыйдзе і будзе маліцца каля храма гэтага, </p><i> Navat ìnšaplâmenec, âkì ne ad narodu Tvajgo Ìzraìlâ, kalì ën pryjdze z′ zâmlì dalëkaj dzelâ ìmâ Tvajgo vâlìkaga ì rukì Tvaëj magutnaj ì myšcy Tvaëj pracâgnutaj, ì pryjdze ì budze malìcca kalâ hrama gètaga, </i>


text:
Ты пачуй зь неба, зь месца пабытаваньня Твайго, і зрабі ўсё, пра што будзе прасіць у Цябе іншапляменец, каб у сьне народы зямлі ўведалі імя Тваё, і каб баяліся Цябе, як народ Твой Ізраіль, і ведалі, што Тваім імем называецца дом гэты, які пабудаваў я. </p><i> Ty pačuj z′ neba, z′ mesca pabytavan′nâ Tvajgo, ì zrabì ǔsë, pra što budze prasìc′ u Câbe ìnšaplâmenec, kab u s′ne narody zâmlì ǔvedalì ìmâ Tvaë, ì kab baâlìsâ Câbe, âk narod Tvoj Ìzraìl′, ì vedalì, što Tvaìm ìmem nazyvaecca dom gèty, âkì pabudavaǔ â. </i>


text:
<pb/>Калі выйдзе народ Твой на вайну супроць няпрыяцеляў сваіх шляхам, якім Ты пашлеш яго, і будзе маліцца Табе, павярнуўшыся да горада гэтага, які выбраў Ты, і да храма, які я пабудаваў імю Твайму, </p><i> Kalì vyjdze narod Tvoj na vajnu suproc′ nâpryâcelâǔ svaìh šlâham, âkìm Ty pašleš âgo, ì budze malìcca Tabe, pavârnuǔšysâ da gorada gètaga, âkì vybraǔ Ty, ì da hrama, âkì â pabudavaǔ ìmû Tvajmu, </i>


text:
тады пачуй зь неба малітву іхнюю і прашэньне іхняе і зрабі, што трэба для іх. </p><i> tady pačuj z′ neba malìtvu ìhnûû ì prašèn′ne ìhnâe ì zrabì, što trèba dlâ ìh. </i>


text:
<pb/>Калі яны зграшылі прад Табою, - бо няма чалавека, які не зграшыў бы, - і Ты прагневаешся на іх і аддасі іх ворагу, і завядуць іх тыя, што паланілі іх, у зямлю далёкую альбо блізкую, </p><i> Kalì âny zgrašylì prad Taboû, - bo nâma čalaveka, âkì ne zgrašyǔ by, - ì Ty pragnevaešsâ na ìh ì addasì ìh voragu, ì zavâduc′ ìh tyâ, što palanìlì ìh, u zâmlû dalëkuû al′bo blìzkuû, </i>


text:
і калі яны ў зямлі, у якую будуць запаланёныя, увойдуць у сябе і будуць маліцца Табе ў зямлі палону свайго, кажучы: мы зграшылі, зрабілі беззаконьне, мы вінаватыя, </p><i> ì kalì âny ǔ zâmlì, u âkuû buduc′ zapalanënyâ, uvojduc′ u sâbe ì buduc′ malìcca Tabe ǔ zâmlì palonu svajgo, kažučy: my zgrašylì, zrabìlì bezzakon′ne, my vìnavatyâ, </i>


text:
і павернуцца да Цябе ўсім сэрцам сваім і ўсёю душою сваёю ў зямлі палону свайго, куды завядуць іх у палоне, і будуць маліцца, павярнуўшыся да зямлі сваёй, якую Ты даў бацькам іхнім, і да горада, які выбраў Ты, і да храма, які я пабудаваў імю Твайму, </p><i> ì pavernucca da Câbe ǔsìm sèrcam svaìm ì ǔsëû dušoû svaëû ǔ zâmlì palonu svajgo, kudy zavâduc′ ìh u palone, ì buduc′ malìcca, pavârnuǔšysâ da zâmlì svaëj, âkuû Ty daǔ bac′kam ìhnìm, ì da gorada, âkì vybraǔ Ty, ì da hrama, âkì â pabudavaǔ ìmû Tvajmu, </i>


text:
тады пачуй зь неба, зь месца пабытаваньня Твайго, малітву іхнюю і прашэньне іхняе, і зрабі, што трэба ім, і даруй народу Твайму, у чым ён зграшыў прад Табою. </p><i> tady pačuj z′ neba, z′ mesca pabytavan′nâ Tvajgo, malìtvu ìhnûû ì prašèn′ne ìhnâe, ì zrabì, što trèba ìm, ì daruj narodu Tvajmu, u čym ën zgrašyǔ prad Taboû. </i>


text:
<pb/>Божа мой, хай будуць вочы Твае адкрытыя і вушы Твае ўважлівыя да малітвы на месцы гэтым. </p><i> Boža moj, haj buduc′ vočy Tvae adkrytyâ ì vušy Tvae ǔvažlìvyâ da malìtvy na mescy gètym. </i>


text:
І сёньня, Госпадзе Божа, стань на месца спакою Твайго, Ты і каўчэг магутнасьці Тваёй. Сьвятары Твае, Госпадзе Божа, хай апрануцца ў выратаваньне і падобнікі Твае хай усьцешацца дабротамі. </p><i> Ì sën′nâ, Gospadze Boža, stan′ na mesca spakoû Tvajgo, Ty ì kaǔčèg magutnas′cì Tvaëj. S′vâtary Tvae, Gospadze Boža, haj apranucca ǔ vyratavan′ne ì padobnìkì Tvae haj us′cešacca dabrotamì. </i>


text:
Госпадзе Божа, не адвярні аблічча Твайго, спамяні міласьціны Давіду, рабу Твайму. </p><i> Gospadze Boža, ne advârnì ablìčča Tvajgo, spamânì mìlas′cìny Davìdu, rabu Tvajmu. </i>


text:
<pb/>Калі закончыў Саламон малітву, сышоў агонь зь неба і паглынуў цэласпаленьне і ахвяры, і слава Гасподняя напоўніла дом. </p><i> Kalì zakončyǔ Salamon malìtvu, syšoǔ agon′ z′ neba ì paglynuǔ cèlaspalen′ne ì ahvâry, ì slava Gaspodnââ napoǔnìla dom. </i>


text:
І не маглі сьвятары ўвайсьці ў дом Гасподні, бо слава Гасподняя напоўніла дом Гасподні. </p><i> Ì ne maglì s′vâtary ǔvajs′cì ǔ dom Gaspodnì, bo slava Gaspodnââ napoǔnìla dom Gaspodnì. </i>


text:
І ўсе сыны Ізраілевыя, бачачы, як сышоў агонь і слава Гасподняя на дом, упалі тварам на зямлю, на памост, і пакланіліся, і славасловілі Госпада, бо Ён добры, бо вавек міласьць Ягоная. </p><i> Ì ǔse syny Ìzraìlevyâ, bačačy, âk syšoǔ agon′ ì slava Gaspodnââ na dom, upalì tvaram na zâmlû, na pamost, ì paklanìlìsâ, ì slavaslovìlì Gospada, bo Ën dobry, bo vavek mìlas′c′ Âgonaâ. </i>


text:
<pb/>А цар і ўвесь народ пачалі прыносіць ахвяры прад абліччам Госпада. </p><i> A car ì ǔves′ narod pačalì prynosìc′ ahvâry prad ablìččam Gospada. </i>


text:
І прынёс цар Саламон у ахвяру дваццаць дзьве тысячы валоў і сто дваццаць тысяч авечак: так асьвяцілі дом Божы цар і ўвесь народ. </p><i> Ì prynës car Salamon u ahvâru dvaccac′ dz′ve tysâčy valoǔ ì sto dvaccac′ tysâč avečak: tak as′vâcìlì dom Božy car ì ǔves′ narod. </i>


text:
Сьвятары стаялі ў служэньні сваім, і лявіты з музычнымі спарудамі Госпада, якія зрабіў цар Давід дзеля праслаўленьня Госпада, бо вечная міласьць Ягоная, бо Давід славасловіў празь іх; а сьвятары трубілі перад ім, і ўвесь Ізраіль стаяў. </p><i> S′vâtary staâlì ǔ služèn′nì svaìm, ì lâvìty z muzyčnymì sparudamì Gospada, âkìâ zrabìǔ car Davìd dzelâ praslaǔlen′nâ Gospada, bo večnaâ mìlas′c′ Âgonaâ, bo Davìd slavaslovìǔ praz′ ìh; a s′vâtary trubìlì perad ìm, ì ǔves′ Ìzraìl′ staâǔ. </i>


text:
Асьвяціў Саламон і ўнутраную частку двара, якая перад домам Гасподнім, бо прынёс там цэласпаленьні і тлушч мірных ахвяр, бо ахвярнік медны, зроблены Саламонам, ня мог умяшчаць цэласпаленьня і хлебнага прынашэньня і тлушчу. </p><i> As′vâcìǔ Salamon ì ǔnutranuû častku dvara, âkaâ perad domam Gaspodnìm, bo prynës tam cèlaspalen′nì ì tlušč mìrnyh ahvâr, bo ahvârnìk medny, zrobleny Salamonam, nâ mog umâščac′ cèlaspalen′nâ ì hlebnaga prynašèn′nâ ì tlušču. </i>


text:
І зрабіў Саламон у той час сямідзённае сьвята, і ўвесь Ізраіль зь ім - сход вельмі вялікі, які сабраўся ад уваходу ў Эмат да ракі Егіпецкай; </p><i> Ì zrabìǔ Salamon u toj čas sâmìdzënnae s′vâta, ì ǔves′ Ìzraìl′ z′ ìm - shod vel′mì vâlìkì, âkì sabraǔsâ ad uvahodu ǔ Èmat da rakì Egìpeckaj; </i>


text:
а ў дзень восьмы зрабілі сьвята, бо асьвячэньне ахвярніка ўчынялі сем дзён і сьвята сем дзён. </p><i> a ǔ dzen′ vos′my zrabìlì s′vâta, bo as′vâčèn′ne ahvârnìka ǔčynâlì sem dzën ì s′vâta sem dzën. </i>


text:
І на дваццаць трэці дзень сёмага месяца цар адпусьціў народ у намёты іхнія, радуючыся ў сэрцы за дабро, якое зрабіў Гасподзь Давіду і Саламону і Ізраілю, народу Свайму. </p><i> Ì na dvaccac′ trècì dzen′ sëmaga mesâca car adpus′cìǔ narod u namëty ìhnìâ, raduûčysâ ǔ sèrcy za dabro, âkoe zrabìǔ Gaspodz′ Davìdu ì Salamonu ì Ìzraìlû, narodu Svajmu. </i>


text:
І закончыў Саламон дом Гасподні і дом царскі; і ўсё, што прапанаваў Саламон у сэрцы сваім зрабіць у доме Гасподнім у доме сваім, учыніў ён пасьпяхова. </p><i> Ì zakončyǔ Salamon dom Gaspodnì ì dom carskì; ì ǔsë, što prapanavaǔ Salamon u sèrcy svaìm zrabìc′ u dome Gaspodnìm u dome svaìm, učynìǔ ën pas′pâhova. </i>


text:
І зьявіўся Гасподзь Саламону ўначы і сказаў яму: Я пачуў малітву тваю і выбраў Сабе месца гэтае ў доме ахвярапрынашэньня. </p><i> Ì z′âvìǔsâ Gaspodz′ Salamonu ǔnačy ì skazaǔ âmu: Â pačuǔ malìtvu tvaû ì vybraǔ Sabe mesca gètae ǔ dome ahvâraprynašèn′nâ. </i>


text:
Калі Я зачыню неба і ня будзе дажджу, і калі загадаю саранчы паядаць зямлю, альбо пашлю згубную пошасьць на народ Мой, </p><i> Kalì Â začynû neba ì nâ budze daždžu, ì kalì zagadaû sarančy paâdac′ zâmlû, al′bo pašlû zgubnuû pošas′c′ na narod Moj, </i>


text:
і ўпакорыцца народ Мой, які называецца імем Маім, і будуць маліцца, і шукацьмуць аблічча Майго, і адвернуцца ад благіх шляхоў сваіх, дык Я пачую зь неба і дарую грахі іхнія і ацалю зямлю іхнюю. </p><i> ì ǔpakorycca narod Moj, âkì nazyvaecca ìmem Maìm, ì buduc′ malìcca, ì šukac′muc′ ablìčča Majgo, ì advernucca ad blagìh šlâhoǔ svaìh, dyk Â pačuû z′ neba ì daruû grahì ìhnìâ ì acalû zâmlû ìhnûû. </i>


text:
Цяпер вочы Мае будуць адкрытыя і вушы Мае ўважлівыя да малітвы на месцы гэтым. </p><i> Câper vočy Mae buduc′ adkrytyâ ì vušy Mae ǔvažlìvyâ da malìtvy na mescy gètym. </i>


text:
І цяпер Я выбраў і асьвяціў дом гэты, каб імя Маё было там вечна; і вочы Мае і сэрца Маё будзе там ва ўсе дні. </p><i> Ì câper Â vybraǔ ì as′vâcìǔ dom gèty, kab ìmâ Maë bylo tam večna; ì vočy Mae ì sèrca Maë budze tam va ǔse dnì. </i>


text:
І калі ты будзеш хадзіць прад абліччам Маім, як хадзіў Давід, бацька твой, і будзеш рабіць усё, што Я загадаў табе, і будзеш захоўваць пастановы Мае і законы Мае, </p><i> Ì kalì ty budzeš hadzìc′ prad ablìččam Maìm, âk hadzìǔ Davìd, bac′ka tvoj, ì budzeš rabìc′ usë, što Â zagadaǔ tabe, ì budzeš zahoǔvac′ pastanovy Mae ì zakony Mae, </i>


text:
дык умацую трон царства твайго, як Я абяцаў Давіду, бацьку твайму, кажучы: не перастанецца ў цябе муж, які валодае Ізраілем. </p><i> dyk umacuû tron carstva tvajgo, âk Â abâcaǔ Davìdu, bac′ku tvajmu, kažučy: ne perastanecca ǔ câbe muž, âkì valodae Ìzraìlem. </i>


text:
<pb/>А калі вы адступіцеся і пакінеце пастановы Мае і запаведзі Мае, якія Я даў вам і пойдзеце і пачняце служыць багам іншым і пакланяцца ім, </p><i> A kalì vy adstupìcesâ ì pakìnece pastanovy Mae ì zapavedzì Mae, âkìâ Â daǔ vam ì pojdzece ì pačnâce služyc′ bagam ìnšym ì paklanâcca ìm, </i>


text:
дык Я зьнішчу Ізраіля з улоньня зямлі Маёй, якую Я даў ім, і храм гэты, які Я асьвяціў імю Майму, адкіну ад аблічча Майго і зраблю яго прыпавесьцю і пасьмешышчам ва ўсіх народаў. </p><i> dyk Â z′nìšču Ìzraìlâ z ulon′nâ zâmlì Maëj, âkuû Â daǔ ìm, ì hram gèty, âkì Â as′vâcìǔ ìmû Majmu, adkìnu ad ablìčča Majgo ì zrablû âgo prypaves′cû ì pas′mešyščam va ǔsìh narodaǔ. </i>


text:
І з храма гэтага высокага кожны, хто праходзіцьме міма яго, жахнецца і скажа: за што зрабіў так Гасподзь зь зямлёю гэтаю і з храмам гэтым? </p><i> Ì z hrama gètaga vysokaga kožny, hto prahodzìc′me mìma âgo, žahnecca ì skaža: za što zrabìǔ tak Gaspodz′ z′ zâmlëû gètaû ì z hramam gètym? </i>


text:
І скажуць: за тое, што яны пакінулі Госпада, Бога бацькоў сваіх, Які вывеў іх зь зямлі Егіпецкай, і прыляпіліся да багоў іншых, і пакланяліся ім, і служылі ім, - за тое Ён навёў на іх усё гэтае бедства. </p><i> Ì skažuc′: za toe, što âny pakìnulì Gospada, Boga bac′koǔ svaìh, Âkì vyveǔ ìh z′ zâmlì Egìpeckaj, ì prylâpìlìsâ da bagoǔ ìnšyh, ì paklanâlìsâ ìm, ì služylì ìm, - za toe Ën navëǔ na ìh usë gètae bedstva. </i>


text:
<pb/>Калі прайшлі дваццаць гадоў, у якія Саламон будаваў дом Гасподні і свой дом, </p><i> Kalì prajšlì dvaccac′ gadoǔ, u âkìâ Salamon budavaǔ dom Gaspodnì ì svoj dom, </i>


text:
Саламон забудаваў і гарады, якія даў Саламону Хірам, і пасяліў у іх сыноў Ізраілевых. </p><i> Salamon zabudavaǔ ì garady, âkìâ daǔ Salamonu Hìram, ì pasâlìǔ u ìh synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І пабудаваў ён Тадмор у пустыні, і ўсе гарады пад запасы, якія заснаваў у Эмаце. </p><i> Ì pabudavaǔ ën Tadmor u pustynì, ì ǔse garady pad zapasy, âkìâ zasnavaǔ u Èmace. </i>


text:
Ён забудаваў Вэтарон верхні і Вэтарон ніжні, гарады ўмацаваныя, са сьценамі, брамамі і замкамі, </p><i> Ën zabudavaǔ Vètaron verhnì ì Vètaron nìžnì, garady ǔmacavanyâ, sa s′cenamì, bramamì ì zamkamì, </i>


text:
і Ваалат і ўсе гарады пад запасы, якія былі ў Саламона, і ўсе гарады пад калясьніцы, і гарады для коньнікаў, і ўсё, што хацеў Саламон пабудаваць у Ерусаліме і на Ліване і ва ўсёй зямлі валоданьня свайго. </p><i> ì Vaalat ì ǔse garady pad zapasy, âkìâ bylì ǔ Salamona, ì ǔse garady pad kalâs′nìcy, ì garady dlâ kon′nìkaǔ, ì ǔsë, što haceǔ Salamon pabudavac′ u Erusalìme ì na Lìvane ì va ǔsëj zâmlì valodan′nâ svajgo. </i>


text:
<pb/>Увесь народ пазасталы ад Хэтэяў і Амарэяў, і Фэрэзэяў і Эвэяў і Евусэяў, якія былі ня з сыноў Ізраілевых, </p><i> Uves′ narod pazastaly ad Hètèâǔ ì Amarèâǔ, ì Fèrèzèâǔ ì Èvèâǔ ì Evusèâǔ, âkìâ bylì nâ z synoǔ Ìzraìlevyh, </i>


text:
дзяцей іхніх, пазасталых пасьля іх на зямлі, якіх ня зьнішчылі сыны Ізраілевыя, - зрабіў Саламон аброчнымі да сёньня. </p><i> dzâcej ìhnìh, pazastalyh pas′lâ ìh na zâmlì, âkìh nâ z′nìščylì syny Ìzraìlevyâ, - zrabìǔ Salamon abročnymì da sën′nâ. </i>


text:
А сыноў Ізраілевых не рабіў Саламон працаўнікамі па справах сваіх, а яны былі воінамі і начальнікамі целаахоўцаў ягоных і правадырамі калясьніц ягоных і коньнікаў ягоных. </p><i> A synoǔ Ìzraìlevyh ne rabìǔ Salamon pracaǔnìkamì pa spravah svaìh, a âny bylì voìnamì ì načal′nìkamì celaahoǔcaǔ âgonyh ì pravadyramì kalâs′nìc âgonyh ì kon′nìkaǔ âgonyh. </i>


text:
І было галоўных прыстаўнікаў у цара Саламона, што кіравалі народам, дзьвесьце пяцьдзясят. </p><i> Ì bylo galoǔnyh prystaǔnìkaǔ u cara Salamona, što kìravalì narodam, dz′ves′ce pâc′dzâsât. </i>


text:
<pb/>А дачку фараонавую перавёў Саламон з горада Давідавага ў дом, які пабудаваў для яе, бо, казаў ён не павінна жыць жанчына ў мяне ў доме Давіда, цара Ізраілевага, бо сьвяты ён, таму што ўвайшоў у яго каўчэг Гасподні. </p><i> A dačku faraonavuû peravëǔ Salamon z gorada Davìdavaga ǔ dom, âkì pabudavaǔ dlâ âe, bo, kazaǔ ën ne pavìnna žyc′ žančyna ǔ mâne ǔ dome Davìda, cara Ìzraìlevaga, bo s′vâty ën, tamu što ǔvajšoǔ u âgo kaǔčèg Gaspodnì. </i>


text:
<pb/>Тады пачаў узносіць Саламон цэласпаленьні Госпаду на ахвярніку Гасподнім, які ён зладзіў перад бабінцам, </p><i> Tady pačaǔ uznosìc′ Salamon cèlaspalen′nì Gospadu na ahvârnìku Gaspodnìm, âkì ën zladzìǔ perad babìncam, </i>


text:
каб па статуце кожнага дня прыносіць цэласпаленьні, паводле наказу Майсеевага, у суботы і на маладзіка і ў сьвяты тры разы ў год: у сьвята праснакоў і ў сьвята сяміц і ў сьвята кучак. </p><i> kab pa statuce kožnaga dnâ prynosìc′ cèlaspalen′nì, pavodle nakazu Majseevaga, u suboty ì na maladzìka ì ǔ s′vâty try razy ǔ god: u s′vâta prasnakoǔ ì ǔ s′vâta sâmìc ì ǔ s′vâta kučak. </i>


text:
І ўстанавіў ён, паводле распараджэньня Давіда, бацькі свайго, чэргі сьвятароў па службе іхняй і лявітаў па вартах іхніх, каб яны славасловілі і служылі пры сьвятарах па статуце кожнага дня, і брамнікаў па чэргах іхніх, да кожнае брамы, бо такі быў тастамант Давіда, чалавека Божага. </p><i> Ì ǔstanavìǔ ën, pavodle rasparadžèn′nâ Davìda, bac′kì svajgo, čèrgì s′vâtaroǔ pa službe ìhnâj ì lâvìtaǔ pa vartah ìhnìh, kab âny slavaslovìlì ì služylì pry s′vâtarah pa statuce kožnaga dnâ, ì bramnìkaǔ pa čèrgah ìhnìh, da kožnae bramy, bo takì byǔ tastamant Davìda, čalaveka Božaga. </i>


text:
І не адступаліся ад загадаў цара пра сьвятароў і лявітаў ні ў чым, ні ў адносінах скарбаў. </p><i> Ì ne adstupalìsâ ad zagadaǔ cara pra s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ nì ǔ čym, nì ǔ adnosìnah skarbaǔ. </i>


text:
<pb/>Так зладжана была ўся дзея Саламона ад дня заснаваньня дома Гасподняга да поўнага завяршэньня яго - дома Гасподняга. </p><i> Tak zladžana byla ǔsâ dzeâ Salamona ad dnâ zasnavan′nâ doma Gaspodnâga da poǔnaga zavâršèn′nâ âgo - doma Gaspodnâga. </i>


text:
<pb/>Тады пайшоў Саламон у Эцыён-Гевэр і ў Элат, які на беразе мора, у зямлі Ідумэйскай. </p><i> Tady pajšoǔ Salamon u Ècyën-Gevèr ì ǔ Èlat, âkì na beraze mora, u zâmlì Ìdumèjskaj. </i>


text:
І прыслаў яму Хірам праз слуг сваіх караблі і рабоў, якія ведаюць мора, і выправіліся яны з слугамі Саламонавымі ў Афір, і здабылі адтуль чатырыста пяцьдзясят талантаў золата, і прывезьлі цару Саламону. </p><i> Ì pryslaǔ âmu Hìram praz slug svaìh karablì ì raboǔ, âkìâ vedaûc′ mora, ì vypravìlìsâ âny z slugamì Salamonavymì ǔ Afìr, ì zdabylì adtul′ čatyrysta pâc′dzâsât talantaǔ zolata, ì pryvez′lì caru Salamonu. </i>


text:
<pb/>Царыца Саўская, дачуўшыся пра славу Саламона, прыйшла выпрабаваць Саламона загадкамі ў Ерусалім, з даволі вялікім багацьцем і зь вярблюдамі, наўючанымі пахошчамі і мноствам золата і каштоўных камянёў. І прыйшла да Саламона і гутарыла зь ім пра ўсё, што было на сэрцы ў яе. </p><i> Caryca Saǔskaâ, dačuǔšysâ pra slavu Salamona, pryjšla vyprabavac′ Salamona zagadkamì ǔ Erusalìm, z davolì vâlìkìm bagac′cem ì z′ vârblûdamì, naǔûčanymì pahoščamì ì mnostvam zolata ì kaštoǔnyh kamânëǔ. Ì pryjšla da Salamona ì gutaryla z′ ìm pra ǔsë, što bylo na sèrcy ǔ âe. </i>


text:
І раскрыў ёй Саламон усе словы яе, і не знайшлося нічога невядомага Саламону, чаго ён не раскрыў бы ёй. </p><i> Ì raskryǔ ëj Salamon use slovy âe, ì ne znajšlosâ nìčoga nevâdomaga Salamonu, čago ën ne raskryǔ by ëj. </i>


text:
І ўбачыла царыца Саўская мудрасьць Саламона і дом, які ён пабудаваў, </p><i> Ì ǔbačyla caryca Saǔskaâ mudras′c′ Salamona ì dom, âkì ën pabudavaǔ, </i>


text:
і ежу за сталом ягоным, і чыннасьць слугаў ягоных і вопратку іхнюю, і чашнікаў ягоных і вопратку іхнюю, і ход, якім ён хадзіў у дом Гасподні, - і была яна не ў сабе. </p><i> ì ežu za stalom âgonym, ì čynnas′c′ slugaǔ âgonyh ì vopratku ìhnûû, ì čašnìkaǔ âgonyh ì vopratku ìhnûû, ì hod, âkìm ën hadzìǔ u dom Gaspodnì, - ì byla âna ne ǔ sabe. </i>


text:
І сказала цару: правільна тое, што я чула ў зямлі маёй пра дзеі твае і пра мудрасьць тваю, </p><i> Ì skazala caru: pravìl′na toe, što â čula ǔ zâmlì maëj pra dzeì tvae ì pra mudras′c′ tvaû, </i>


text:
але я ня верыла словам пра яе, пакуль ня прыйшла і ня ўбачыла на свае вочы. І вось, мне і палавіны ня сказана пра вялікую мудрасьць тваю: ты пераўзыходзіш пагалоскі, якія я чула. </p><i> ale â nâ veryla slovam pra âe, pakul′ nâ pryjšla ì nâ ǔbačyla na svae vočy. Ì vos′, mne ì palavìny nâ skazana pra vâlìkuû mudras′c′ tvaû: ty peraǔzyhodzìš pagaloskì, âkìâ â čula. </i>


text:
Шчасныя людзі твае, і шчасныя гэтыя слугі твае, якія заўсёды стаяць перад табою і чуюць мудрасьць тваю. </p><i> Ščasnyâ lûdzì tvae, ì ščasnyâ gètyâ slugì tvae, âkìâ zaǔsëdy staâc′ perad taboû ì čuûc′ mudras′c′ tvaû. </i>


text:
Хай будзе дабраславёны Гасподзь Бог твой, Які ўдабраволіў пасадзіць цябе на трон Свой царом у Госпада Бога твайго. Па любові Бога твайго да Ізраіля, каб уцьвердзіць яго навекі, Ён паставіў цябе царом над ім - чыніць суд і праўду. </p><i> Haj budze dabraslavëny Gaspodz′ Bog tvoj, Âkì ǔdabravolìǔ pasadzìc′ câbe na tron Svoj carom u Gospada Boga tvajgo. Pa lûbovì Boga tvajgo da Ìzraìlâ, kab uc′verdzìc′ âgo navekì, Ën pastavìǔ câbe carom nad ìm - čynìc′ sud ì praǔdu. </i>


text:
І падарыла яна цару сто дваццаць талантаў золата і вялікае мноства пахошчаў і каштоўных камянёў; і ня бывала такіх пахошчаў, якія падарыла царыца Саўская цару Саламону. </p><i> Ì padaryla âna caru sto dvaccac′ talantaǔ zolata ì vâlìkae mnostva pahoščaǔ ì kaštoǔnyh kamânëǔ; ì nâ byvala takìh pahoščaǔ, âkìâ padaryla caryca Saǔskaâ caru Salamonu. </i>


text:
І слугі Хірамавыя і слугі Саламонавыя, якія прывезьлі золата з Афіра, прывезьлі і чырвонага дрэва і каштоўных камянёў. </p><i> Ì slugì Hìramavyâ ì slugì Salamonavyâ, âkìâ pryvez′lì zolata z Afìra, pryvez′lì ì čyrvonaga drèva ì kaštoǔnyh kamânëǔ. </i>


text:
І зрабіў цар з гэтага чырвонага дрэва лесьвіцы да дома Гасподняга і да дома царскага, і цытры і псалтыры сьпевакамі. І ня відаць было падобнага на гэта раней у зямлі Юдэйскай. </p><i> Ì zrabìǔ car z gètaga čyrvonaga drèva les′vìcy da doma Gaspodnâga ì da doma carskaga, ì cytry ì psaltyry s′pevakamì. Ì nâ vìdac′ bylo padobnaga na gèta ranej u zâmlì Ûdèjskaj. </i>


text:
А цар Саламон даў царыцы Саўскай усё, чаго яна хацела і чаго яна прасіла, апрача такіх рэчаў, якія яна прывезла цару. І яна выправілася назад у зямлю сваю, яна і слугі яе. </p><i> A car Salamon daǔ carycy Saǔskaj usë, čago âna hacela ì čago âna prasìla, aprača takìh rèčaǔ, âkìâ âna pryvezla caru. Ì âna vypravìlasâ nazad u zâmlû svaû, âna ì slugì âe. </i>


text:
Вагі ў золаце, якое прыходзіла Саламону за год, было шасьцьсот шэсьцьдзясят шэсьць талантаў золата. </p><i> Vagì ǔ zolace, âkoe pryhodzìla Salamonu za god, bylo šas′c′sot šès′c′dzâsât šès′c′ talantaǔ zolata. </i>


text:
Звыш таго, паслы і купцы прыносілі, і ўсе цары Аравійскія і начальнікі абласныя прыносілі золата і срэбра Саламону. </p><i> Zvyš tago, pasly ì kupcy prynosìlì, ì ǔse cary Aravìjskìâ ì načal′nìkì ablasnyâ prynosìlì zolata ì srèbra Salamonu. </i>


text:
І зрабіў цар Саламон дзьвесьце вялікіх шчытоў з каванага золата, - па шасьцьсот сікляў каванага золата пайшло на кожны шчыт, </p><i> Ì zrabìǔ car Salamon dz′ves′ce vâlìkìh ščytoǔ z kavanaga zolata, - pa šas′c′sot sìklâǔ kavanaga zolata pajšlo na kožny ščyt, </i>


text:
і трыста шчытоў меншых з каванага золата, - па трыста сікляў золата пайшло на кожны шчыт; і паставіў іх цар у доме зь Ліванскага дрэва. </p><i> ì trysta ščytoǔ menšyh z kavanaga zolata, - pa trysta sìklâǔ zolata pajšlo na kožny ščyt; ì pastavìǔ ìh car u dome z′ Lìvanskaga drèva. </i>


text:
<pb/>І зрабіў цар вялікі трон са слановай косьці, і абклаў яго чыстым золатам, </p><i> Ì zrabìǔ car vâlìkì tron sa slanovaj kos′cì, ì abklaǔ âgo čystym zolatam, </i>


text:
і шэсьць прыступак да трона і залатое падножжа, да трона прыробленае, і лакотнікі абапал каля сядзеньня, і двух ільвоў, якія стаялі каля лакотнікаў, </p><i> ì šès′c′ prystupak da trona ì zalatoe padnožža, da trona pryroblenae, ì lakotnìkì abapal kalâ sâdzen′nâ, ì dvuh ìl′voǔ, âkìâ staâlì kalâ lakotnìkaǔ, </i>


text:
і яшчэ дванаццаць ільвоў, якія стаялі там на шасьці прыступках, абапал. Ня бывала такога ў ніводным царстве. </p><i> ì âščè dvanaccac′ ìl′voǔ, âkìâ staâlì tam na šas′cì prystupkah, abapal. Nâ byvala takoga ǔ nìvodnym carstve. </i>


text:
<pb/>І ўвесь посуд для піцьця ў цара Саламона быў з золата, і ўвесь посуд у доме зь Ліванскага дрэва быў з золата адборнага; срэбра ў дні Саламона лічылася нічым, </p><i> Ì ǔves′ posud dlâ pìc′câ ǔ cara Salamona byǔ z zolata, ì ǔves′ posud u dome z′ Lìvanskaga drèva byǔ z zolata adbornaga; srèbra ǔ dnì Salamona lìčylasâ nìčym, </i>


text:
бо караблі цара хадзілі ў Тарсіс са слугамі Хірама, і ў тры гады раз вярталіся караблі з Тарсіса і прывозілі золата і срэбра, слановую косьць і малпаў і паваў. </p><i> bo karablì cara hadzìlì ǔ Tarsìs sa slugamì Hìrama, ì ǔ try gady raz vârtalìsâ karablì z Tarsìsa ì pryvozìlì zolata ì srèbra, slanovuû kos′c′ ì malpaǔ ì pavaǔ. </i>


text:
<pb/>І пераўзышоў цар Саламон усіх цароў зямлі багацьцем і мудрасьцю. </p><i> Ì peraǔzyšoǔ car Salamon usìh caroǔ zâmlì bagac′cem ì mudras′cû. </i>


text:
І ўсе цары зямлі спрабавалі ўбачыць Саламона, каб паслухаць мудрасьці ягонай, якую ўклаў Бог у сэрца ягонае. </p><i> Ì ǔse cary zâmlì sprabavalì ǔbačyc′ Salamona, kab pasluhac′ mudras′cì âgonaj, âkuû ǔklaǔ Bog u sèrca âgonae. </i>


text:
І кожны зь іх падносіў ад сябе ў дарунак посуд срэбны і посуд залаты і вопратку, зброю і пахошчы, коней і кабыл, год у год. </p><i> Ì kožny z′ ìh padnosìǔ ad sâbe ǔ darunak posud srèbny ì posud zalaty ì vopratku, zbroû ì pahoščy, konej ì kabyl, god u god. </i>


text:
<pb/>І было ў Саламона чатыры тысячы стойлаў для коней і калясьніц і дванаццаць тысяч коньнікаў; і ён разьмясьціў іх у гарадах калясьнічных і пры цары - у Ерусаліме; </p><i> Ì bylo ǔ Salamona čatyry tysâčy stojlaǔ dlâ konej ì kalâs′nìc ì dvanaccac′ tysâč kon′nìkaǔ; ì ën raz′mâs′cìǔ ìh u garadah kalâs′nìčnyh ì pry cary - u Erusalìme; </i>


text:
і панаваў ён над усімі царамі ад ракі Еўфрата да зямлі Філістымскай і да межаў Егіпта. </p><i> ì panavaǔ ën nad usìmì caramì ad rakì Eǔfrata da zâmlì Fìlìstymskaj ì da mežaǔ Egìpta. </i>


text:
І зрабіў цар золата і срэбра ў Ерусаліме роўнавартасным простаму каменю, а кедры, ад мноства, зрабіў роўнавартаснымі сікаморам, якія на нізкіх мясьцінах. </p><i> Ì zrabìǔ car zolata ì srèbra ǔ Erusalìme roǔnavartasnym prostamu kamenû, a kedry, ad mnostva, zrabìǔ roǔnavartasnymì sìkamoram, âkìâ na nìzkìh mâs′cìnah. </i>


text:
Коней прыводзілі Саламону зь Егіпта і з усіх земляў. </p><i> Konej pryvodzìlì Salamonu z′ Egìpta ì z usìh zemlâǔ. </i>


text:
Астатнія дзеі Саламонавыя, першыя і апошнія, апісаны ў запісах Натана прарока і ў прароцтве Ахіі Сіламляніна і ў відзежах празорліўца Ёіля пра Ераваама, сына Наватавага. </p><i> Astatnìâ dzeì Salamonavyâ, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ zapìsah Natana praroka ì ǔ praroctve Ahìì Sìlamlânìna ì ǔ vìdzežah prazorlìǔca Ëìlâ pra Eravaama, syna Navatavaga. </i>


text:
А валадарыў Саламон з бацькамі сваімі, і пахавалі яго ў горадзе Давіда, бацькі ягонага. І зацаравваў Раваам, сын ягоны замест яго. </p><i> A valadaryǔ Salamon z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìda, bac′kì âgonaga. Ì zacaravvaǔ Ravaam, syn âgony zamest âgo. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Раваам у Сіхем, бо ў Сіхем сышліся ўсе Ізраільцяне, каб паставіць яго царом. </p><i> Ì pajšoǔ Ravaam u Sìhem, bo ǔ Sìhem syšlìsâ ǔse Ìzraìl′câne, kab pastavìc′ âgo carom. </i>


text:
Калі дачуўся пра гэта Ераваам, сын Наватаў, - ён быў у Егіпце, куды ўцёк ад цара Саламона, - дык вярнуўся Ераваам зь Егіпта. </p><i> Kalì dačuǔsâ pra gèta Eravaam, syn Navataǔ, - ën byǔ u Egìpce, kudy ǔcëk ad cara Salamona, - dyk vârnuǔsâ Eravaam z′ Egìpta. </i>


text:
І паслалі і клікалі яго; і прыйшоў Ераваам і ўвесь Ізраіль, і казалі Еравааму так: </p><i> Ì paslalì ì klìkalì âgo; ì pryjšoǔ Eravaam ì ǔves′ Ìzraìl′, ì kazalì Eravaamu tak: </i>


text:
бацька твой наклаў на нас цяжкае ярмо; але ты паслабі жорсткую працу бацькі твайго і цяжкае ярмо, якое ён наклаў на нас, і мы будзем служыць табе. </p><i> bac′ka tvoj naklaǔ na nas câžkae ârmo; ale ty paslabì žorstkuû pracu bac′kì tvajgo ì câžkae ârmo, âkoe ën naklaǔ na nas, ì my budzem služyc′ tabe. </i>


text:
І сказаў ім Раваам; праз тры дні прыйдзеце зноў да мяне. І разышоўся народ. </p><i> Ì skazaǔ ìm Ravaam; praz try dnì pryjdzece znoǔ da mâne. Ì razyšoǔsâ narod. </i>


text:
<pb/>І раіўся цар Раваам са старэйшынамі, якія стаялі перад тварам Саламона, бацькі ягонага, пры жыцьці ягоным, і казаў: як вы параіце адказваць народу гэтаму? </p><i> Ì raìǔsâ car Ravaam sa starèjšynamì, âkìâ staâlì perad tvaram Salamona, bac′kì âgonaga, pry žyc′cì âgonym, ì kazaǔ: âk vy paraìce adkazvac′ narodu gètamu? </i>


text:
Яны сказалі яму: калі ты будзеш добры да народу гэтага і дагодзіш ім і будзеш гаварыць зь імі ласкава, дык яны будуць табе рабамі на ўсе дні. </p><i> Âny skazalì âmu: kalì ty budzeš dobry da narodu gètaga ì dagodzìš ìm ì budzeš gavaryc′ z′ ìmì laskava, dyk âny buduc′ tabe rabamì na ǔse dnì. </i>


text:
Але ён адкінуў параду старэйшын, якую яны давалі яму, і пачаў раіцца зь людзьмі маладымі, якія вырасьлі разам зь ім, якія стаялі перад тварам ягоным; </p><i> Ale ën adkìnuǔ paradu starèjšyn, âkuû âny davalì âmu, ì pačaǔ raìcca z′ lûdz′mì maladymì, âkìâ vyras′lì razam z′ ìm, âkìâ staâlì perad tvaram âgonym; </i>


text:
і сказаў ім: што вы параіце мне адказваць народу гэтаму, які казаў мне так: паслабі ярмо, якое наклаў на нас бацька твой? </p><i> ì skazaǔ ìm: što vy paraìce mne adkazvac′ narodu gètamu, âkì kazaǔ mne tak: paslabì ârmo, âkoe naklaǔ na nas bac′ka tvoj? </i>


text:
І казалі яму маладыя людзі, якія вырасьлі разам зь ім, і сказалі: бацька твой наклаў на нас цяжкае ярмо, а ты паслабі нам, - так скажы ім: мезенец мой таўсьцейшы за сьцёгны бацькі майго. </p><i> Ì kazalì âmu maladyâ lûdzì, âkìâ vyras′lì razam z′ ìm, ì skazalì: bac′ka tvoj naklaǔ na nas câžkae ârmo, a ty paslabì nam, - tak skažy ìm: mezenec moj taǔs′cejšy za s′cëgny bac′kì majgo. </i>


text:
Бацька мой наклаў на вас цяжкае ярмо, а я павялічу ярмо вашае, бацька мой караў вас бізунамі, а я буду скарпіёнамі. </p><i> Bac′ka moj naklaǔ na vas câžkae ârmo, a â pavâlìču ârmo vašae, bac′ka moj karaǔ vas bìzunamì, a â budu skarpìënamì. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Ераваам і ўвесь народ да Раваама на трэці дзень, як загадаў цар, сказаўшы: прыйдзеце да мяне зноў праз тры дні. </p><i> Ì pryjšoǔ Eravaam ì ǔves′ narod da Ravaama na trècì dzen′, âk zagadaǔ car, skazaǔšy: pryjdzece da mâne znoǔ praz try dnì. </i>


text:
Тады цар адказваў ім сурова, бо пакінуў цар Раваам параду старэйшын, і казаў ім па парадзе маладых людзей так: </p><i> Tady car adkazvaǔ ìm surova, bo pakìnuǔ car Ravaam paradu starèjšyn, ì kazaǔ ìm pa paradze maladyh lûdzej tak: </i>


text:
бацька мой наклаў на вас цяжкае ярмо, а Я павялічу яго; бацька мой караў вас бізунамі, а я буду скарпіёнамі. </p><i> bac′ka moj naklaǔ na vas câžkae ârmo, a Â pavâlìču âgo; bac′ka moj karaǔ vas bìzunamì, a â budu skarpìënamì. </i>


text:
І не паслухаўся цар народу, бо так уладжана было ад Бога, каб спраўдзіць Госпаду слова Сваё, якое прамовіў ён праз Ахію Сіламляніна Еравааму, сыну Наватаваму. </p><i> Ì ne pasluhaǔsâ car narodu, bo tak uladžana bylo ad Boga, kab spraǔdzìc′ Gospadu slova Svaë, âkoe pramovìǔ ën praz Ahìû Sìlamlânìna Eravaamu, synu Navatavamu. </i>


text:
<pb/>Калі ўвесь Ізраіль убачыў, што ня слухае яго цар, дык адказваў народ цару, кажучы: якая нам доля ў Давідзе? няма нам долі ў сыне Есэевым; па намётах сваіх, Ізраіль, цяпер ведай свой дом, Давідзе. І разышліся ўсе Ізраільцяне па намётах сваіх. </p><i> Kalì ǔves′ Ìzraìl′ ubačyǔ, što nâ sluhae âgo car, dyk adkazvaǔ narod caru, kažučy: âkaâ nam dolâ ǔ Davìdze? nâma nam dolì ǔ syne Esèevym; pa namëtah svaìh, Ìzraìl′, câper vedaj svoj dom, Davìdze. Ì razyšlìsâ ǔse Ìzraìl′câne pa namëtah svaìh. </i>


text:
Толькі над сынамі Ізраілевымі, якія жылі ў гарадах Юдавых, застаўся царом Раваам. </p><i> Tol′kì nad synamì Ìzraìlevymì, âkìâ žylì ǔ garadah Ûdavyh, zastaǔsâ carom Ravaam. </i>


text:
І паслаў цар Раваам Аданірама, начальніка над зборам даніны, і закідалі яго сыны Ізраілевыя камянямі, і ён памёр. А цар Раваам пасьпяшаўся сесьці на калясьніцу, каб уцячы ў Ерусалім. </p><i> Ì paslaǔ car Ravaam Adanìrama, načal′nìka nad zboram danìny, ì zakìdalì âgo syny Ìzraìlevyâ kamânâmì, ì ën pamër. A car Ravaam pas′pâšaǔsâ ses′cì na kalâs′nìcu, kab ucâčy ǔ Erusalìm. </i>


text:
Так адасобіліся Ізраільцяне ад дома Давідавага да сёньня. </p><i> Tak adasobìlìsâ Ìzraìl′câne ad doma Davìdavaga da sën′nâ. </i>


text:
І прыбыў Раваам у Ерусалім і склікаў з дома Юдавага і Веньямінавага сто восемдзесят тысяч адборных воінаў, каб ваяваць зь Ізраілем і вярнуць царства Равааму. </p><i> Ì prybyǔ Ravaam u Erusalìm ì sklìkaǔ z doma Ûdavaga ì Ven′âmìnavaga sto vosemdzesât tysâč adbornyh voìnaǔ, kab vaâvac′ z′ Ìzraìlem ì vârnuc′ carstva Ravaamu. </i>


text:
І было слова Гасподняе Самэю, чалавеку Божаму, і сказана: </p><i> Ì bylo slova Gaspodnâe Samèû, čalaveku Božamu, ì skazana: </i>


text:
скажы Равааму, сыну Саламонаваму, цару Юдэйскаму, і ўсяму Ізраілю ў племі Юдавым і Веньямінавым: </p><i> skažy Ravaamu, synu Salamonavamu, caru Ûdèjskamu, ì ǔsâmu Ìzraìlû ǔ plemì Ûdavym ì Ven′âmìnavym: </i>


text:
так кажа Гасподзь: не хадзеце і не пачынайце вайны з братамі вашымі; вяртайцеся кожны ў дом свой, бо Мною зроблена гэта. Яны паслухаліся слоў Гасподніх і вярнуліся з паходу супроць Ераваама. </p><i> tak kaža Gaspodz′: ne hadzece ì ne pačynajce vajny z bratamì vašymì; vârtajcesâ kožny ǔ dom svoj, bo Mnoû zroblena gèta. Âny pasluhalìsâ sloǔ Gaspodnìh ì vârnulìsâ z pahodu suproc′ Eravaama. </i>


text:
Раваам жыў у Ерусаліме; ён абнёс гарады ў Юдэі сьценамі. </p><i> Ravaam žyǔ u Erusalìme; ën abnës garady ǔ Ûdèì s′cenamì. </i>


text:
і Цору і Аялон і Хэўрон, якія былі ў племі Юдавым і Веньямінавым. </p><i> ì Coru ì Aâlon ì Hèǔron, âkìâ bylì ǔ plemì Ûdavym ì Ven′âmìnavym. </i>


text:
І ўмацаваў ён крэпасьці гэтыя і паставіў у іх начальнікаў і сховішчы для хлеба і драўніннага алею і віна. </p><i> Ì ǔmacavaǔ ën krèpas′cì gètyâ ì pastavìǔ u ìh načal′nìkaǔ ì shovìščy dlâ hleba ì draǔnìnnaga aleû ì vìna. </i>


text:
І даў у кожны горад шчыты і дзіды і ўмацаваў іх вельмі добра. І заставаліся за ім Юда і Веньямін. </p><i> Ì daǔ u kožny gorad ščyty ì dzìdy ì ǔmacavaǔ ìh vel′mì dobra. Ì zastavalìsâ za ìm Ûda ì Ven′âmìn. </i>


text:
<pb/>І сьвятары і лявіты, якія былі па ўсёй замлі Ізраільскай, сабраліся да яго з усіх межаў, </p><i> Ì s′vâtary ì lâvìty, âkìâ bylì pa ǔsëj zamlì Ìzraìl′skaj, sabralìsâ da âgo z usìh mežaǔ, </i>


text:
бо пакінулі лявіты свае гарадзкія прадмесьці і свае валоданьні і прыйшлі ў Юдэю і ў Ерусалім, бо пакінуў іх Ераваам і сыны ягоныя ад сьвяшчэнства Гасподняга </p><i> bo pakìnulì lâvìty svae garadzkìâ pradmes′cì ì svae valodan′nì ì pryjšlì ǔ Ûdèû ì ǔ Erusalìm, bo pakìnuǔ ìh Eravaam ì syny âgonyâ ad s′vâščènstva Gaspodnâga </i>


text:
і паставіў у сябе жрацоў да вышыняў, і да казлоў і да цялят, якіх ён зрабіў. </p><i> ì pastavìǔ u sâbe žracoǔ da vyšynâǔ, ì da kazloǔ ì da câlât, âkìh ën zrabìǔ. </i>


text:
А за імі і з усіх плямёнаў Ізраілевых прыхільныя сэрцам сваім, каб ісьціць Госпада Бога Ізраілевага, прыходзілі ў Ерусалім, каб прыносіць ахвяры Госпаду Богу бацькоў сваіх. </p><i> A za ìmì ì z usìh plâmënaǔ Ìzraìlevyh pryhìl′nyâ sèrcam svaìm, kab ìs′cìc′ Gospada Boga Ìzraìlevaga, pryhodzìlì ǔ Erusalìm, kab prynosìc′ ahvâry Gospadu Bogu bac′koǔ svaìh. </i>


text:
І ўмацавалі яны царства Юдава і падтрымлівалі Раваама, сына Саламонавага, тры гады, бо хадзілі шляхам Давіда і Саламона ў гэтыя тры гады. </p><i> Ì ǔmacavalì âny carstva Ûdava ì padtrymlìvalì Ravaama, syna Salamonavaga, try gady, bo hadzìlì šlâham Davìda ì Salamona ǔ gètyâ try gady. </i>


text:
<pb/>І ўзяў сабе Раваам за жонку Міхалату, дачку Ерымота, сына Давідавага, і Авіхаіль, дачку Эліява, сына Есэевага, </p><i> Ì ǔzâǔ sabe Ravaam za žonku Mìhalatu, dačku Erymota, syna Davìdavaga, ì Avìhaìl′, dačku Èlìâva, syna Esèevaga, </i>


text:
і яна нарадзіла яму сыноў: Еўса і Шэмарыю і Загама. </p><i> ì âna naradzìla âmu synoǔ: Eǔsa ì Šèmaryû ì Zagama. </i>


text:
Пасьля яе ён узяў Мааху, дачку Авэсаломавую, і яна нарадзіла яму Авію і Атая, і Зізу і Шэламіта. </p><i> Pas′lâ âe ën uzâǔ Maahu, dačku Avèsalomavuû, ì âna naradzìla âmu Avìû ì Ataâ, ì Zìzu ì Šèlamìta. </i>


text:
І кахаў Раам Мааху, дачку Авэсаломавую, больш за ўсіх жонак і наложніц сваіх, бо ён меў васямнаццаць жонак і шэсьцьдзясят наложніц і спарадзіў дваццаць восем сыноў і шэсьцьдзясят дочак. </p><i> Ì kahaǔ Raam Maahu, dačku Avèsalomavuû, bol′š za ǔsìh žonak ì naložnìc svaìh, bo ën meǔ vasâmnaccac′ žonak ì šès′c′dzâsât naložnìc ì sparadzìǔ dvaccac′ vosem synoǔ ì šès′c′dzâsât dočak. </i>


text:
<pb/>І паставіў Раваам Авію, сына Маахі, узначальцам і князем над братамі ягонымі, бо хацеў паставіць яго царом. </p><i> Ì pastavìǔ Ravaam Avìû, syna Maahì, uznačal′cam ì knâzem nad bratamì âgonymì, bo haceǔ pastavìc′ âgo carom. </i>


text:
І дзейнічаў разумна і разаслаў усіх сыноў сваіх па ўсіх землях Юды і Веньяміна ва ўсе ўмацаваныя гарады, і даў ім утрыманьне вялікае і прышукаў многа жонак. </p><i> Ì dzejnìčaǔ razumna ì razaslaǔ usìh synoǔ svaìh pa ǔsìh zemlâh Ûdy ì Ven′âmìna va ǔse ǔmacavanyâ garady, ì daǔ ìm utryman′ne vâlìkae ì pryšukaǔ mnoga žonak. </i>


text:
Калі царства Раваама ўцьвердзілася, і ён зрабіўся моцны, тады ён пакінуў закон Гасподні, і ўвесь Ізраіль зь ім. </p><i> Kalì carstva Ravaama ǔc′verdzìlasâ, ì ën zrabìǔsâ mocny, tady ën pakìnuǔ zakon Gaspodnì, ì ǔves′ Ìzraìl′ z′ ìm. </i>


text:
На пятым годзе валадараньня Раваама, Сусакім, цар Егіпецкі, пайшоў на Ерусалім, - бо яны адступіліся ад Госпада, - </p><i> Na pâtym godze valadaran′nâ Ravaama, Susakìm, car Egìpeckì, pajšoǔ na Erusalìm, - bo âny adstupìlìsâ ad Gospada, - </i>


text:
з тысячаю і дзьвюмастамі калясьніц і шасьцюдзесяцьцю тысячамі коньнікаў; і ня было ліку народу, які прыйшоў зь ім зь Егіпта, Лівійцаў, Сукхітаў і Эфіопаў; </p><i> z tysâčaû ì dz′vûmastamì kalâs′nìc ì šas′cûdzesâc′cû tysâčamì kon′nìkaǔ; ì nâ bylo lìku narodu, âkì pryjšoǔ z′ ìm z′ Egìpta, Lìvìjcaǔ, Sukhìtaǔ ì Èfìopaǔ; </i>


text:
і ўзяў умацаваныя гарады ў Юдэі і прыйшоў да Ерусаліма. </p><i> ì ǔzâǔ umacavanyâ garady ǔ Ûdèì ì pryjšoǔ da Erusalìma. </i>


text:
<pb/>Тады Самэй прарок прыйшоў да Раваама і князёў Юдэі, якія сабраліся ў Ерусалім, ратуючыся ад Сусакіма, і сказаў ім: так кажа Гасподзь: вы пакінулі Мяне, затое і Я пакіну вас у рукі Сусакіму. </p><i> Tady Samèj prarok pryjšoǔ da Ravaama ì knâzëǔ Ûdèì, âkìâ sabralìsâ ǔ Erusalìm, ratuûčysâ ad Susakìma, ì skazaǔ ìm: tak kaža Gaspodz′: vy pakìnulì Mâne, zatoe ì Â pakìnu vas u rukì Susakìmu. </i>


text:
І ўпакорыліся князі Ізраілевыя і цар і сказалі: справядлівы Гасподзь. </p><i> Ì ǔpakorylìsâ knâzì Ìzraìlevyâ ì car ì skazalì: spravâdlìvy Gaspodz′. </i>


text:
Калі ўбачыў Гасподзь, што яны ўпакорыліся, тады было слова Гасподняе Самэю, і сказана: яны ўпакорыліся; ня зьнішчу іх і неўзабаве дам і ўратаваньне, і не пральецца гнеў Мой на Ерусалім рукою Сусакіма; </p><i> Kalì ǔbačyǔ Gaspodz′, što âny ǔpakorylìsâ, tady bylo slova Gaspodnâe Samèû, ì skazana: âny ǔpakorylìsâ; nâ z′nìšču ìh ì neǔzabave dam ì ǔratavan′ne, ì ne pral′ecca gneǔ Moj na Erusalìm rukoû Susakìma; </i>


text:
аднак яны будуць слугамі ягонымі, каб ведалі, як служыць Мне і служыць царствам зямным. </p><i> adnak âny buduc′ slugamì âgonymì, kab vedalì, âk služyc′ Mne ì služyc′ carstvam zâmnym. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў Сусакім, цар Егіпецкі, ў Ерусалім і ўзяў скарбы дома Гасподняга і скарбы дома царскага; усё ўзяў ён, узяў і шчыты залатыя, якія зрабіў Саламон. </p><i> Ì pryjšoǔ Susakìm, car Egìpeckì, ǔ Erusalìm ì ǔzâǔ skarby doma Gaspodnâga ì skarby doma carskaga; usë ǔzâǔ ën, uzâǔ ì ščyty zalatyâ, âkìâ zrabìǔ Salamon. </i>


text:
І зрабіў цар Раваам замест іх шчыты медныя, і аддаў іх на рукі начальнікам целаахоўцаў, якія ахоўвалі ўваход дома царскага. </p><i> Ì zrabìǔ car Ravaam zamest ìh ščyty mednyâ, ì addaǔ ìh na rukì načal′nìkam celaahoǔcaǔ, âkìâ ahoǔvalì ǔvahod doma carskaga. </i>


text:
Калі выходзіў цар у дом Гасподні, прыходзілі целаахоўцы і несьлі іх, і потым зноў выносілі іх у палату целаахоўцаў. </p><i> Kalì vyhodzìǔ car u dom Gaspodnì, pryhodzìlì celaahoǔcy ì nes′lì ìh, ì potym znoǔ vynosìlì ìh u palatu celaahoǔcaǔ. </i>


text:
<pb/>І калі ён упакорыўся, тады адхіліўся ад яго гнеў Госпада, і не загубіў яго да канца; прытым і ў Юдэі было нешта добрае. </p><i> Ì kalì ën upakoryǔsâ, tady adhìlìǔsâ ad âgo gneǔ Gospada, ì ne zagubìǔ âgo da kanca; prytym ì ǔ Ûdèì bylo nešta dobrae. </i>


text:
І ўмацаваўся цар Раваам у Ерусаліме і валадарыў. Сорак адзін год было Равааму, калі ён зацараваў, і сямнаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме, у горадзе, які з усіх плямёнаў Ізраілевых выбраў Гасподзь, каб там было імя Ягонае. Імя маці яго Наама, Аманіцянка. </p><i> Ì ǔmacavaǔsâ car Ravaam u Erusalìme ì valadaryǔ. Sorak adzìn god bylo Ravaamu, kalì ën zacaravaǔ, ì sâmnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme, u goradze, âkì z usìh plâmënaǔ Ìzraìlevyh vybraǔ Gaspodz′, kab tam bylo ìmâ Âgonae. Ìmâ macì âgo Naama, Amanìcânka. </i>


text:
І рабіў ён ліхое, бо ня схіліў сэрца свайго да таго, каб уісьціць Госпада. </p><i> Ì rabìǔ ën lìhoe, bo nâ shìlìǔ sèrca svajgo da tago, kab uìs′cìc′ Gospada. </i>


text:
<pb/>Дзеі Раваамавыя, першыя і апошнія, апісаны ў запісах Самэя прарока і Ады празорліўца пры радаводах. І былі войны ў Раваама зь Ераваамам ва ўсе дні. </p><i> Dzeì Ravaamavyâ, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ zapìsah Samèâ praroka ì Ady prazorlìǔca pry radavodah. Ì bylì vojny ǔ Ravaama z′ Eravaamam va ǔse dnì. </i>


text:
І спачыў Раваам з бацькамі сваімі і пахаваны ў горадзе Давідавым. І зацараваў Авія, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Ravaam z bac′kamì svaìmì ì pahavany ǔ goradze Davìdavym. Ì zacaravaǔ Avìâ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>На васямнаццатым годзе валадараньня Ераваама зацараваў Авія над Юдай: </p><i> Na vasâmnaccatym godze valadaran′nâ Eravaama zacaravaǔ Avìâ nad Ûdaj: </i>


text:
тры гады ён валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Міхая, дачка Урыілавая, з Гівы. І была вайна ў Авіі зь Ераваамам. </p><i> try gady ën valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Mìhaâ, dačka Uryìlavaâ, z Gìvy. Ì byla vajna ǔ Avìì z′ Eravaamam. </i>


text:
І вывеў Авія на вайну войска зь людзей адважных, з чатырохсот тысяч чалавек адборных; а Ераваам выступіў супроць яго на вайну з васьмюстамі тысяч чалавек, таксама адборных, адважных. </p><i> Ì vyveǔ Avìâ na vajnu vojska z′ lûdzej advažnyh, z čatyrohsot tysâč čalavek adbornyh; a Eravaam vystupìǔ suproc′ âgo na vajnu z vas′mûstamì tysâč čalavek, taksama adbornyh, advažnyh. </i>


text:
<pb/>І стаў Авія на вяршыні гары Цэмараімскай, адной з гор Яфрэмавых, і казаў: паслухайце мяне, Ераваам і ўсе Ізраільцяне. </p><i> Ì staǔ Avìâ na vâršynì gary Cèmaraìmskaj, adnoj z gor Âfrèmavyh, ì kazaǔ: pasluhajce mâne, Eravaam ì ǔse Ìzraìl′câne. </i>


text:
Ці ня ведаеце вы, што Гасподзь Бог Ізраілеў даў царства Давіду над Ізраілем навек, яму і сынам ягоным, па запавеце солі? </p><i> Cì nâ vedaece vy, što Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ daǔ carstva Davìdu nad Ìzraìlem navek, âmu ì synam âgonym, pa zapavece solì? </i>


text:
Але паўстаў Ераваам, сын Наватаў, раб Саламона, сына Давідавага, і ўзбунтаваўся супроць гаспадара свайго. </p><i> Ale paǔstaǔ Eravaam, syn Navataǔ, rab Salamona, syna Davìdavaga, ì ǔzbuntavaǔsâ suproc′ gaspadara svajgo. </i>


text:
І сабраліся вакол яго людзі, людзі распусныя, і ўмацаваліся супроць Раваама, сына Саламонавага; а Раваам быў малады і слабы сэрцам і ня ўстояў супроць іх. </p><i> Ì sabralìsâ vakol âgo lûdzì, lûdzì raspusnyâ, ì ǔmacavalìsâ suproc′ Ravaama, syna Salamonavaga; a Ravaam byǔ malady ì slaby sèrcam ì nâ ǔstoâǔ suproc′ ìh. </i>


text:
І цяпер вы думаеце ўстояць супроць царства Гасподняга ў руцэ сыноў Давідавых, бо вас вялікае мноства, і ў вас залатыя цяляты, якіх Ераваам зрабіў вам багамі. </p><i> Ì câper vy dumaece ǔstoâc′ suproc′ carstva Gaspodnâga ǔ rucè synoǔ Davìdavyh, bo vas vâlìkae mnostva, ì ǔ vas zalatyâ câlâty, âkìh Eravaam zrabìǔ vam bagamì. </i>


text:
Ці ня вы выгналі сьвятароў Гасподніх, сыноў Аарона, і лявітаў, і паставілі ў сябе сьвятароў, якія ў народаў іншых земляў? Кожны, хто прыходзіць для пасьвячэньня свайго зь цялём і зь сямю баранамі, робіцца ў вас сьвятаром фальшывых багоў. </p><i> Cì nâ vy vygnalì s′vâtaroǔ Gaspodnìh, synoǔ Aarona, ì lâvìtaǔ, ì pastavìlì ǔ sâbe s′vâtaroǔ, âkìâ ǔ narodaǔ ìnšyh zemlâǔ? Kožny, hto pryhodzìc′ dlâ pas′vâčèn′nâ svajgo z′ câlëm ì z′ sâmû baranamì, robìcca ǔ vas s′vâtarom fal′šyvyh bagoǔ. </i>


text:
А ў нас - Гасподзь Бог наш; мы не пакідалі Яго, і Госпаду служаць сьвятары, сыны Ааронавыя, і лявіты пры сваёй справе. </p><i> A ǔ nas - Gaspodz′ Bog naš; my ne pakìdalì Âgo, ì Gospadu služac′ s′vâtary, syny Aaronavyâ, ì lâvìty pry svaëj sprave. </i>


text:
І паляць яны Госпаду цэласпаленьні кожнае раніцы і кожнага вечара, і пахучае дымленьне, і кладуць радамі хлябы на стале чыстым, і запальваюць залатую сьвяцільню і лампады яе, каб гарэлі кожнага вечара, бо мы выконваем устаноўленае Госпадам Богам нашым, а вы пакінулі Яго. </p><i> Ì palâc′ âny Gospadu cèlaspalen′nì kožnae ranìcy ì kožnaga večara, ì pahučae dymlen′ne, ì kladuc′ radamì hlâby na stale čystym, ì zapal′vaûc′ zalatuû s′vâcìl′nû ì lampady âe, kab garèlì kožnaga večara, bo my vykonvaem ustanoǔlenae Gospadam Bogam našym, a vy pakìnulì Âgo. </i>


text:
І вось, у нас на чале Бог, і сьвятары Ягоныя, і трубы гучнагалосыя, каб грымець супроць вас. Сыны Ізраілевыя, не ваюйце з Госпадам Богам бацькоў вашых, бо ня мецьмеце посьпеху. </p><i> Ì vos′, u nas na čale Bog, ì s′vâtary Âgonyâ, ì truby gučnagalosyâ, kab grymec′ suproc′ vas. Syny Ìzraìlevyâ, ne vaûjce z Gospadam Bogam bac′koǔ vašyh, bo nâ mec′mece pos′pehu. </i>


text:
<pb/>Між тым Ераваам паслаў атрад у засаду з тылу ім, так што сам ён быў наперадзе Юдэяў, а засада за імі. </p><i> Mìž tym Eravaam paslaǔ atrad u zasadu z tylu ìm, tak što sam ën byǔ naperadze Ûdèâǔ, a zasada za ìmì. </i>


text:
І азірнуліся Юдэі, і вось, ім бітва сьпераду і ззаду; і залямантавалі яны да Госпада, а сьвятары затрубілі ў трубы. </p><i> Ì azìrnulìsâ Ûdèì, ì vos′, ìm bìtva s′peradu ì zzadu; ì zalâmantavalì âny da Gospada, a s′vâtary zatrubìlì ǔ truby. </i>


text:
І ўсклікнулі Юдэі. І калі ўсклікнулі Юдэі, Бог пабіў Ераваама і ўсіх Ізраільцянаў перад абліччам Авіі і Юды. </p><i> Ì ǔsklìknulì Ûdèì. Ì kalì ǔsklìknulì Ûdèì, Bog pabìǔ Eravaama ì ǔsìh Ìzraìl′cânaǔ perad ablìččam Avìì ì Ûdy. </i>


text:
І пабеглі сыны Ізраілевыя ад Юдэяў, і перадаў іх Бог у рукі ім. </p><i> Ì pabeglì syny Ìzraìlevyâ ad Ûdèâǔ, ì peradaǔ ìh Bog u rukì ìm. </i>


text:
І ўчынілі ў іх Авія і народ ягоны разгром вялікі; і загінула ў Ізраіля пяцьсот тысяч чалавек адборных. </p><i> Ì ǔčynìlì ǔ ìh Avìâ ì narod âgony razgrom vâlìkì; ì zagìnula ǔ Ìzraìlâ pâc′sot tysâč čalavek adbornyh. </i>


text:
І ўпакорыліся тады сыны Ізраілевыя, і былі моцныя сыны Юдавыя, бо спадзяваліся на Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> Ì ǔpakorylìsâ tady syny Ìzraìlevyâ, ì bylì mocnyâ syny Ûdavyâ, bo spadzâvalìsâ na Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
<pb/>І перасьледаваў Авія Ераваама і ўзяў у яго гарады: Вэтыль і залежныя ад яго гарады, і Ешану і залежныя ад яе гарады, і Эфрон і залежныя ад яго гарады. </p><i> Ì peras′ledavaǔ Avìâ Eravaama ì ǔzâǔ u âgo garady: Vètyl′ ì zaležnyâ ad âgo garady, ì Ešanu ì zaležnyâ ad âe garady, ì Èfron ì zaležnyâ ad âgo garady. </i>


text:
І не ўваходзіў больш у сілу Ераваам у дні Авіі. І пабіў яго Гасподзь, і ён памёр. </p><i> Ì ne ǔvahodzìǔ bol′š u sìlu Eravaam u dnì Avìì. Ì pabìǔ âgo Gaspodz′, ì ën pamër. </i>


text:
А Авія ўзмацнеў; і ўзяў сабе чатырнаццаць жонак і спарадзіў дваццаць два сыны і шаснаццаць дочак. </p><i> A Avìâ ǔzmacneǔ; ì ǔzâǔ sabe čatyrnaccac′ žonak ì sparadzìǔ dvaccac′ dva syny ì šasnaccac′ dočak. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Авіі і ягоныя ўчынкі і словы апісаны ў сказаньні прарока Ады. </p><i> Astatnìâ dzeì Avìì ì âgonyâ ǔčynkì ì slovy apìsany ǔ skazan′nì praroka Ady. </i>


text:
І спачыў Авія з бацькамі сваімі, і пахавалі яго ў горадзе Давідавым. І зацараваў Аса, сын ягоны, замест яго. У дні ягоныя пакоілася зямля дзесяць гадоў. </p><i> Ì spačyǔ Avìâ z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìdavym. Ì zacaravaǔ Asa, syn âgony, zamest âgo. U dnì âgonyâ pakoìlasâ zâmlâ dzesâc′ gadoǔ. </i>


text:
І рабіў Аса добрае і спадобнае ў вачах Госпада Бога свайго; </p><i> Ì rabìǔ Asa dobrae ì spadobnae ǔ vačah Gospada Boga svajgo; </i>


text:
і адкінуў ён ахвярнікі багоў чужых і вышыні, і разьбіў статуі, і высек прысьвечаныя дрэвы; </p><i> ì adkìnuǔ ën ahvârnìkì bagoǔ čužyh ì vyšynì, ì raz′bìǔ statuì, ì vysek prys′večanyâ drèvy; </i>


text:
і загадаў Юдэям знайсьці Госпада Бога бацькоў сваіх і выконваць закон і запаведзі; </p><i> ì zagadaǔ Ûdèâm znajs′cì Gospada Boga bac′koǔ svaìh ì vykonvac′ zakon ì zapavedzì; </i>


text:
і адмяніў ён ва ўсіх гарадах Юдавых вышыні і статуі сонца. І спакойнае было пры ім царства. </p><i> ì admânìǔ ën va ǔsìh garadah Ûdavyh vyšynì ì statuì sonca. Ì spakojnae bylo pry ìm carstva. </i>


text:
<pb/>І будаваў ён умацаваныя гарады ў Юдэі, бо спакойная была зямля, і ня было ў яго вайны ў тыя гады, бо Гасподзь даў спакой яму. </p><i> Ì budavaǔ ën umacavanyâ garady ǔ Ûdèì, bo spakojnaâ byla zâmlâ, ì nâ bylo ǔ âgo vajny ǔ tyâ gady, bo Gaspodz′ daǔ spakoj âmu. </i>


text:
І сказаў ён Юдэям: пабудуем гарады гэтыя і абнясём іх сьценамі зь вежамі, з брамамі і засаўкамі; зямля яшчэ наша, бо мы знайшлі Госпада Бога нашага: мы знайшлі Яго, - і Ён даў нам спакой з усіх бакоў. І пачалі будавацца, і мелі посьпех. </p><i> Ì skazaǔ ën Ûdèâm: pabuduem garady gètyâ ì abnâsëm ìh s′cenamì z′ vežamì, z bramamì ì zasaǔkamì; zâmlâ âščè naša, bo my znajšlì Gospada Boga našaga: my znajšlì Âgo, - ì Ën daǔ nam spakoj z usìh bakoǔ. Ì pačalì budavacca, ì melì pos′peh. </i>


text:
<pb/>І было ў Асы ваеннай сілы: узброеных шчытом і дзідай з калена Юдавага трыста тысяч, і з калена Веньямінавага ўзброеных шчытом і стралкоў з лука дзьвесьце восемдзесят тысяч, людзей адважных. </p><i> Ì bylo ǔ Asy vaennaj sìly: uzbroenyh ščytom ì dzìdaj z kalena Ûdavaga trysta tysâč, ì z kalena Ven′âmìnavaga ǔzbroenyh ščytom ì stralkoǔ z luka dz′ves′ce vosemdzesât tysâč, lûdzej advažnyh. </i>


text:
І выйшаў на іх Зарай Эфіоп з войскам у тысячу тысяч і з трымастамі калясьніц і дайшоў да Марэшы. </p><i> Ì vyjšaǔ na ìh Zaraj Èfìop z vojskam u tysâču tysâč ì z trymastamì kalâs′nìc ì dajšoǔ da Marèšy. </i>


text:
І выступіў Аса супроць яго, і сышліся на бітву ў даліне Цэфата каля Марэшы. </p><i> Ì vystupìǔ Asa suproc′ âgo, ì syšlìsâ na bìtvu ǔ dalìne Cèfata kalâ Marèšy. </i>


text:
<pb/>І заклікаў Аса Госпада Бога свайго і сказаў: Госпадзе, ці не ў Тваёй сіле памагчы моцнаму альбо бясьсіламу? дапамажы ж нам, Госпадзе Божа наш: бо мы на Цябе спадзяёмся і ў імя Тваё мы выйшлі супроць мноства гэтага. Госпадзе! Ты Бог наш: хай не пераможа Цябе чалавек. </p><i> Ì zaklìkaǔ Asa Gospada Boga svajgo ì skazaǔ: Gospadze, cì ne ǔ Tvaëj sìle pamagčy mocnamu al′bo bâs′sìlamu? dapamažy ž nam, Gospadze Boža naš: bo my na Câbe spadzâëmsâ ì ǔ ìmâ Tvaë my vyjšlì suproc′ mnostva gètaga. Gospadze! Ty Bog naš: haj ne peramoža Câbe čalavek. </i>


text:
І пабіў Гасподзь Эфіопаў перад абліччам Асы і перад абліччам Юды, і пабеглі Эфіопы. </p><i> Ì pabìǔ Gaspodz′ Èfìopaǔ perad ablìččam Asy ì perad ablìččam Ûdy, ì pabeglì Èfìopy. </i>


text:
І перасьледаваў іх Аса і народ, які быў зь ім, да Герара, і загінулі Эфіопы, так што ў іх нікога не засталося жывога, бо яны пабітыя былі прад Госпадам і перад войскам Ягоным. І набралі здабычы вялікае мноства. </p><i> Ì peras′ledavaǔ ìh Asa ì narod, âkì byǔ z′ ìm, da Gerara, ì zagìnulì Èfìopy, tak što ǔ ìh nìkoga ne zastalosâ žyvoga, bo âny pabìtyâ bylì prad Gospadam ì perad vojskam Âgonym. Ì nabralì zdabyčy vâlìkae mnostva. </i>


text:
І разбурылі ўсе гарады Вакол Шэрара, бо напала на іх жудасьць ад Госпада; і разрабавалі ўсе гарады і вынесьлі зь іх многа здабычы. </p><i> Ì razburylì ǔse garady Vakol Šèrara, bo napala na ìh žudas′c′ ad Gospada; ì razrabavalì ǔse garady ì vynes′lì z′ ìh mnoga zdabyčy. </i>


text:
Таксама і пастуховыя буданы пабурылі і забралі мноства статкаў дробнага быдла і вярблюдаў і вярнуліся ў Ерусалім. </p><i> Taksama ì pastuhovyâ budany paburylì ì zabralì mnostva statkaǔ drobnaga bydla ì vârblûdaǔ ì vârnulìsâ ǔ Erusalìm. </i>


text:
Тады на Азарыю, сына Адэтавага, сышоў Дух Божы, </p><i> Tady na Azaryû, syna Adètavaga, syšoǔ Duh Božy, </i>


text:
і выйшаў ён насустрач Асу і сказаў яму: паслухайце мяне, Аса і ўвесь Юда і Веньямін: Гасподзь з вамі, калі вы зь Ім; і калі вы будзеце шукаць Яго, Ён будзе знойдзены вамі; а калі пакінеце Яго, Ён пакіне вас. </p><i> ì vyjšaǔ ën nasustrač Asu ì skazaǔ âmu: pasluhajce mâne, Asa ì ǔves′ Ûda ì Ven′âmìn: Gaspodz′ z vamì, kalì vy z′ Ìm; ì kalì vy budzece šukac′ Âgo, Ën budze znojdzeny vamì; a kalì pakìnece Âgo, Ën pakìne vas. </i>


text:
Многа дзён Ізраіль будзе бяз Бога сапраўднага і безь сьвятара навучальнага і без закона; </p><i> Mnoga dzën Ìzraìl′ budze bâz Boga sapraǔdnaga ì bez′ s′vâtara navučal′naga ì bez zakona; </i>


text:
але калі ён павернецца ва ўціску сваім да Госпада Бога Ізраілевага і знойдзе Яго, Ён дасьць ім знайсьці Сябе. </p><i> ale kalì ën pavernecca va ǔcìsku svaìm da Gospada Boga Ìzraìlevaga ì znojdze Âgo, Ën das′c′ ìm znajs′cì Sâbe. </i>


text:
У тыя часы ня будзе міру ні таму, хто выходзіць, ні хто ўваходзіць, бо вялікія хваляваньні будуць ва ўсіх жыхароў земляў; </p><i> U tyâ časy nâ budze mìru nì tamu, hto vyhodzìc′, nì hto ǔvahodzìc′, bo vâlìkìâ hvalâvan′nì buduc′ va ǔsìh žyharoǔ zemlâǔ; </i>


text:
народ будзе біцца з народам, і горад з горадам, бо Бог прывядзе іх у хваляваньне вялікімі бедствамі. </p><i> narod budze bìcca z narodam, ì gorad z goradam, bo Bog pryvâdze ìh u hvalâvan′ne vâlìkìmì bedstvamì. </i>


text:
Але вы ўмацуецеся, і хай не слабнуць рукі вашыя, бо ёсьць адплата за дзеі вашыя. </p><i> Ale vy ǔmacuecesâ, ì haj ne slabnuc′ rukì vašyâ, bo ës′c′ adplata za dzeì vašyâ. </i>


text:
<pb/>Калі пачуў Аса словы гэтыя і прароцтва, сына Адэда прарока, дык падбадзёрыўся і выкінуў мярзоты язычніцкія з усёй зямлі Юдавай і Веньямінавай і з гарадоў, якія ён узяў на гары Яфрэмавай, і абнавіў ахвярнік Гасподні, што перад бабінцам Гасподнім. </p><i> Kalì pačuǔ Asa slovy gètyâ ì praroctva, syna Adèda praroka, dyk padbadzëryǔsâ ì vykìnuǔ mârzoty âzyčnìckìâ z usëj zâmlì Ûdavaj ì Ven′âmìnavaj ì z garadoǔ, âkìâ ën uzâǔ na gary Âfrèmavaj, ì abnavìǔ ahvârnìk Gaspodnì, što perad babìncam Gaspodnìm. </i>


text:
<pb/>І сабраў усяго Юду і Веньяміна і перасяленцаў, якія жылі зь імі, ад Яфрэма і Манасіі і Сімяона; бо многія ад Ізраіля перайшлі да яго, калі ўбачылі, што Гасподзь Бог яго зь ім. </p><i> Ì sabraǔ usâgo Ûdu ì Ven′âmìna ì perasâlencaǔ, âkìâ žylì z′ ìmì, ad Âfrèma ì Manasìì ì Sìmâona; bo mnogìâ ad Ìzraìlâ perajšlì da âgo, kalì ǔbačylì, što Gaspodz′ Bog âgo z′ ìm. </i>


text:
І сабраліся ў Ерусаліме ў трэці месяц, на пятнаццатым годзе валадараньня Асы; </p><i> Ì sabralìsâ ǔ Erusalìme ǔ trècì mesâc, na pâtnaccatym godze valadaran′nâ Asy; </i>


text:
і прынесьлі ў той дзень ахвяру Госпаду са здабычы, якую прывялі, з буйнога быдла сямсот і з дробнага сем тысяч; </p><i> ì prynes′lì ǔ toj dzen′ ahvâru Gospadu sa zdabyčy, âkuû pryvâlì, z bujnoga bydla sâmsot ì z drobnaga sem tysâč; </i>


text:
і ўступілі ў запавет, каб уісьціць Госпада Бога бацькоў сваіх ад усяго сэрца свайго і ад усёй душы сваёй; </p><i> ì ǔstupìlì ǔ zapavet, kab uìs′cìc′ Gospada Boga bac′koǔ svaìh ad usâgo sèrca svajgo ì ad usëj dušy svaëj; </i>


text:
і кожны, хто ня будзе шукаць Госпада Бога Ізраілевага, павінен памерці, ці ён малы, ці вялікі, ці мужчына, ці жанчына. </p><i> ì kožny, hto nâ budze šukac′ Gospada Boga Ìzraìlevaga, pavìnen pamercì, cì ën maly, cì vâlìkì, cì mužčyna, cì žančyna. </i>


text:
І прысягаліся Госпаду гучнагалоса і з заклікамі і пры гуках труб і рагоў. </p><i> Ì prysâgalìsâ Gospadu gučnagalosa ì z zaklìkamì ì pry gukah trub ì ragoǔ. </i>


text:
І радаваліся ўсе Юдэі гэтай клятве, бо ад усяго сэрца свайго прысягаліся і з усёй рупнасьцю шукалі Яго, і Ён даў ім знайсьці Сябе. І даў ім Гасподзь спакой з усіх бакоў. </p><i> Ì radavalìsâ ǔse Ûdèì gètaj klâtve, bo ad usâgo sèrca svajgo prysâgalìsâ ì z usëj rupnas′cû šukalì Âgo, ì Ën daǔ ìm znajs′cì Sâbe. Ì daǔ ìm Gaspodz′ spakoj z usìh bakoǔ. </i>


text:
<pb/>І Мааху, маці сваю, цар Аса пазбавіў царскай годнасьці за тое, што яна зрабіла балвана для дубровы. І скінуў Аса балвана яе, і пасек на кавалкі, і спаліў у даліне Кедрона. </p><i> Ì Maahu, macì svaû, car Asa pazbavìǔ carskaj godnas′cì za toe, što âna zrabìla balvana dlâ dubrovy. Ì skìnuǔ Asa balvana âe, ì pasek na kavalkì, ì spalìǔ u dalìne Kedrona. </i>


text:
Хоць вышыні ня былі адменены ў Ізраіля, але сэрца Асы было цьвёрда адданае Госпаду ва ўсе дні ягоныя. </p><i> Hoc′ vyšynì nâ bylì admeneny ǔ Ìzraìlâ, ale sèrca Asy bylo c′vërda addanae Gospadu va ǔse dnì âgonyâ. </i>


text:
і ўнёс ён прысьвечанае бацькам ягоным і сваё прысьвячэньне ў дом Божы, срэбра і золата і посуд. </p><i> ì ǔnës ën prys′večanae bac′kam âgonym ì svaë prys′vâčèn′ne ǔ dom Božy, srèbra ì zolata ì posud. </i>


text:
І ня было вайны да трыццаць пятага года валадараньня Асы. </p><i> Ì nâ bylo vajny da tryccac′ pâtaga goda valadaran′nâ Asy. </i>


text:
На трыццаць шостым годзе валадараньня Асы пайшоў Вааса, цар Ізраільскі, на Юдэю і пачаў будаваць Раму; каб не дазволіць нікому ні сыходзіць ад Асы, цара Юдэйскага, ні прыходзіць да яго. </p><i> Na tryccac′ šostym godze valadaran′nâ Asy pajšoǔ Vaasa, car Ìzraìl′skì, na Ûdèû ì pačaǔ budavac′ Ramu; kab ne dazvolìc′ nìkomu nì syhodzìc′ ad Asy, cara Ûdèjskaga, nì pryhodzìc′ da âgo. </i>


text:
І вынес Аса срэбра і золата са скарбніц дома Гасподняга і дома царскага і паслаў да Ванадада, цара Сірыйскага, які жыў у Дамаску, кажучы: </p><i> Ì vynes Asa srèbra ì zolata sa skarbnìc doma Gaspodnâga ì doma carskaga ì paslaǔ da Vanadada, cara Sìryjskaga, âkì žyǔ u Damasku, kažučy: </i>


text:
хай будзе саюз паміж мною і табою, як быў паміж бацькам маім і бацькам тваім: вось я пасылаю табе срэбра і золата: ідзі парві спрымірэнства тваё з Ваасам, царом Ізраільскім; каб ён адступіўся ад мяне. </p><i> haj budze saûz pamìž mnoû ì taboû, âk byǔ pamìž bac′kam maìm ì bac′kam tvaìm: vos′ â pasylaû tabe srèbra ì zolata: ìdzì parvì sprymìrènstva tvaë z Vaasam, carom Ìzraìl′skìm; kab ën adstupìǔsâ ad mâne. </i>


text:
І паслухаўся Ванадад цара Асы і паслаў ваеначальнікаў, якія былі ў яго, супроць гарадоў Ізраільскіх, і яны спустошылі Іён і Дан і Авэлмаім і ўсе запасы ў гарадах Нэфталімавых. </p><i> Ì pasluhaǔsâ Vanadad cara Asy ì paslaǔ vaenačal′nìkaǔ, âkìâ bylì ǔ âgo, suproc′ garadoǔ Ìzraìl′skìh, ì âny spustošylì Ìën ì Dan ì Avèlmaìm ì ǔse zapasy ǔ garadah Nèftalìmavyh. </i>


text:
І калі дачуўся пра гэта Вааса, дык перастаў будаваць Раму і спыніў працу сваю. </p><i> Ì kalì dačuǔsâ pra gèta Vaasa, dyk perastaǔ budavac′ Ramu ì spynìǔ pracu svaû. </i>


text:
А Аса цар сабраў усіх Юдэяў, і яны вывезьлі з Рамы камяні і дрэва, якое ўжываў Вааса на будаўніцтве, - і пабудаваў зь іх Гэву і Міцфу. </p><i> A Asa car sabraǔ usìh Ûdèâǔ, ì âny vyvez′lì z Ramy kamânì ì drèva, âkoe ǔžyvaǔ Vaasa na budaǔnìctve, - ì pabudavaǔ z′ ìh Gèvu ì Mìcfu. </i>


text:
<pb/>У той час прыйшоў Ананій празорлівец да Асы, цара Юдэйскага, і сказаў яму: як што ты паспадзяваўся на цара Сірыйскага і не спадзяваўся на Госпада Бога твайго, таму і ўратавалася войска цара Сірыйскага ад рукі тваёй. </p><i> U toj čas pryjšoǔ Ananìj prazorlìvec da Asy, cara Ûdèjskaga, ì skazaǔ âmu: âk što ty paspadzâvaǔsâ na cara Sìryjskaga ì ne spadzâvaǔsâ na Gospada Boga tvajgo, tamu ì ǔratavalasâ vojska cara Sìryjskaga ad rukì tvaëj. </i>


text:
І ці ня былі Эфіопы і Лівійцы зь сілаю большаю і з калясьніцамі і коньнікамі вельмі шматлікімі? Але як ты спадзяваўся на Госпада, дык Ён аддаў іх у рукі твае, </p><i> Ì cì nâ bylì Èfìopy ì Lìvìjcy z′ sìlaû bol′šaû ì z kalâs′nìcamì ì kon′nìkamì vel′mì šmatlìkìmì? Ale âk ty spadzâvaǔsâ na Gospada, dyk Ën addaǔ ìh u rukì tvae, </i>


text:
бо вочы Госпада азіраюць усю зямлю, каб падтрымаць тых, чыё сэрца цалкам аддадзена Яму. Безразважліва ты ўчыніў цяпер. За тое ад сёньня будуць у цябе войны. </p><i> bo vočy Gospada azìraûc′ usû zâmlû, kab padtrymac′ tyh, čyë sèrca calkam addadzena Âmu. Bezrazvažlìva ty ǔčynìǔ câper. Za toe ad sën′nâ buduc′ u câbe vojny. </i>


text:
І разгневаўся Аса на празорліўца і ўвязьніў яго ў цямніцу, бо праз гэта быў раздражнёны на яго; уціскаў Аса і некаторых з народу ў той час. </p><i> Ì razgnevaǔsâ Asa na prazorlìǔca ì ǔvâz′nìǔ âgo ǔ câmnìcu, bo praz gèta byǔ razdražnëny na âgo; ucìskaǔ Asa ì nekatoryh z narodu ǔ toj čas. </i>


text:
І вось дзеі Асы, першыя і апошнія, апісаны ў кнізе цароў Юдэйскіх і Ізраільскіх. </p><i> Ì vos′ dzeì Asy, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ knìze caroǔ Ûdèjskìh ì Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І зрабіўся Аса хворы нагамі на трыццаць дзявятым годзе валадараньня свайго, і хвароба ягоная паднялася да верхніх частак цела; але ён у хваробе сваёй шукаў ня Госпада, а лекараў. </p><i> Ì zrabìǔsâ Asa hvory nagamì na tryccac′ dzâvâtym godze valadaran′nâ svajgo, ì hvaroba âgonaâ padnâlasâ da verhnìh častak cela; ale ën u hvarobe svaëj šukaǔ nâ Gospada, a lekaraǔ. </i>


text:
І спачыў Аса з бацькамі сваімі і памёр на сорак першым годзе валадараньня свайго. </p><i> Ì spačyǔ Asa z bac′kamì svaìmì ì pamër na sorak peršym godze valadaran′nâ svajgo. </i>


text:
І пахавалі яго ў магільніцы, якую ён уладзіў сабе ў горадзе Давідавым; і паклалі яго на ложы, якое напоўнілі пахошчамі і рознымі штучнымі масьцямі і спалілі іх для яго вялікае мноства. </p><i> Ì pahavalì âgo ǔ magìl′nìcy, âkuû ën uladzìǔ sabe ǔ goradze Davìdavym; ì paklalì âgo na ložy, âkoe napoǔnìlì pahoščamì ì roznymì štučnymì mas′câmì ì spalìlì ìh dlâ âgo vâlìkae mnostva. </i>


text:
<pb/>І зацараваў Ёсафат, сын ягоны, замест яго; і ўмацаваўся ён супроць Ізраільцян. </p><i> Ì zacaravaǔ Ësafat, syn âgony, zamest âgo; ì ǔmacavaǔsâ ën suproc′ Ìzraìl′cân. </i>


text:
І паставіў ён войска ва ўсе ўмацаваныя гарады Юдэі і расставіў ахоўнае войска па зямлі Юдэйскай і па гарадах Яфрэмавых, якімі авалодаў Аса, бацька ягоны. </p><i> Ì pastavìǔ ën vojska va ǔse ǔmacavanyâ garady Ûdèì ì rasstavìǔ ahoǔnae vojska pa zâmlì Ûdèjskaj ì pa garadah Âfrèmavyh, âkìmì avalodaǔ Asa, bac′ka âgony. </i>


text:
<pb/>І быў Гасподзь зь Ёсафатам, бо ён хадзіў першымі шляхамі Давіда, бацькі свайго, і ня шукаў Ваалаў, </p><i> Ì byǔ Gaspodz′ z′ Ësafatam, bo ën hadzìǔ peršymì šlâhamì Davìda, bac′kì svajgo, ì nâ šukaǔ Vaalaǔ, </i>


text:
а шукаў ён Бога бацькі і рабіў паводле запаведзяў Ягоных, а не па ўчынках Ізраільцянаў. </p><i> a šukaǔ ën Boga bac′kì ì rabìǔ pavodle zapavedzâǔ Âgonyh, a ne pa ǔčynkah Ìzraìl′cânaǔ. </i>


text:
І ўцьвердзіў Гасподзь царства ў руцэ ягонай, і давалі ўсе Юдэі дары Ёсафату, і было ў яго многа багацьця і славы. </p><i> Ì ǔc′verdzìǔ Gaspodz′ carstva ǔ rucè âgonaj, ì davalì ǔse Ûdèì dary Ësafatu, ì bylo ǔ âgo mnoga bagac′câ ì slavy. </i>


text:
І ўзвысілася сэрца ягонае на шляхах Гасподніх; прытым і вышыні адмяніў ён і дубровы ў Юдэі. </p><i> Ì ǔzvysìlasâ sèrca âgonae na šlâhah Gaspodnìh; prytym ì vyšynì admânìǔ ën ì dubrovy ǔ Ûdèì. </i>


text:
<pb/>І на трэцім годзе цараваньня свайго ён паслаў князёў сваіх Бэнхаіла і Авадыю, і Захара і Натанаіла і Міхея, каб вучылі па гарадах Юдавых народ, </p><i> Ì na trècìm godze caravan′nâ svajgo ën paslaǔ knâzëǔ svaìh Bènhaìla ì Avadyû, ì Zahara ì Natanaìla ì Mìheâ, kab vučylì pa garadah Ûdavyh narod, </i>


text:
і зь імі лявітаў: Шэмаю і Нэтанію, і Зэвадыю і Азаіла, і Шэмірамота і Ёнатана, і Аданію і Товію і Тоў-Аданію, і зь імі Элэшаму і Ёрама, сьвятароў. </p><i> ì z′ ìmì lâvìtaǔ: Šèmaû ì Nètanìû, ì Zèvadyû ì Azaìla, ì Šèmìramota ì Ënatana, ì Adanìû ì Tovìû ì Toǔ-Adanìû, ì z′ ìmì Èlèšamu ì Ërama, s′vâtaroǔ. </i>


text:
І яны вучылі ў Юдэі, маючы з сабою кнігу закона Гасподняга: і абыходзілі ўсе гарады Юдэі і вучылі народ. </p><i> Ì âny vučylì ǔ Ûdèì, maûčy z saboû knìgu zakona Gaspodnâga: ì abyhodzìlì ǔse garady Ûdèì ì vučylì narod. </i>


text:
<pb/>І быў страх Гасподні на ўсіх царствах земляў, якія вакол Юдэі, і не ваявалі зь Ёсафатам. </p><i> Ì byǔ strah Gaspodnì na ǔsìh carstvah zemlâǔ, âkìâ vakol Ûdèì, ì ne vaâvalì z′ Ësafatam. </i>


text:
А ад Філістымлянаў прыносілі Ёсафату дарункі, і ў даніну срэбра; таксама Аравіцяне прыганялі яму дробнае быдла: бараноў сем тысяч сямсот і казлоў сем тысяч сямсот. </p><i> A ad Fìlìstymlânaǔ prynosìlì Ësafatu darunkì, ì ǔ danìnu srèbra; taksama Aravìcâne pryganâlì âmu drobnae bydla: baranoǔ sem tysâč sâmsot ì kazloǔ sem tysâč sâmsot. </i>


text:
<pb/>І ўзвышаўся Ёсафат усё больш і больш і пабудаваў у Юдэі крэпасьці і гарады пад запасы. </p><i> Ì ǔzvyšaǔsâ Ësafat usë bol′š ì bol′š ì pabudavaǔ u Ûdèì krèpas′cì ì garady pad zapasy. </i>


text:
Многа было ў яго запасаў у гарадах Юдэйскіх, а ў Ерусаліме людзей ваенных, адважных. </p><i> Mnoga bylo ǔ âgo zapasaǔ u garadah Ûdèjskìh, a ǔ Erusalìme lûdzej vaennyh, advažnyh. </i>


text:
І вось сьпіс іх па пакаленьнях іхніх: у Юды начальнікі тысяч: Адна начальнік і ў яго выдатных воінаў трыста тысяч; </p><i> Ì vos′ s′pìs ìh pa pakalen′nâh ìhnìh: u Ûdy načal′nìkì tysâč: Adna načal′nìk ì ǔ âgo vydatnyh voìnaǔ trysta tysâč; </i>


text:
за ім Ёханан начальнік, і ў яго дзвесьце восемдзесят тысяч; </p><i> za ìm Ëhanan načal′nìk, ì ǔ âgo dzves′ce vosemdzesât tysâč; </i>


text:
за ім Амасія, сын Зімхры, які прысьвяціў сябе Госпаду, і ў яго дзвесьце тысяч воінаў выдатных. </p><i> za ìm Amasìâ, syn Zìmhry, âkì prys′vâcìǔ sâbe Gospadu, ì ǔ âgo dzves′ce tysâč voìnaǔ vydatnyh. </i>


text:
<pb/>У Веньяміна: выдатны воін Эліяда, і ў яго ўзброеных лукам і шчытом дзвесьце тысяч; </p><i> U Ven′âmìna: vydatny voìn Èlìâda, ì ǔ âgo ǔzbroenyh lukam ì ščytom dzves′ce tysâč; </i>


text:
за ім Егазавад, і ў яго сто восемдзесят тысяч узброеных воінаў. </p><i> za ìm Egazavad, ì ǔ âgo sto vosemdzesât tysâč uzbroenyh voìnaǔ. </i>


text:
<pb/>Вось тыя, што служылі цару, звыш тых, якіх расставіў цар ва ўмацаваных гарадах па ўсёй Юдэі. </p><i> Vos′ tyâ, što služylì caru, zvyš tyh, âkìh rasstavìǔ car va ǔmacavanyh garadah pa ǔsëj Ûdèì. </i>


text:
<pb/>І было ў Ёсафата многа багацьця і славы; і парадніўся ён з Ахавам. </p><i> Ì bylo ǔ Ësafata mnoga bagac′câ ì slavy; ì paradnìǔsâ ën z Ahavam. </i>


text:
І пайшоў празь некалькі гадоў да Ахава ў Самарыю; і закалоў дзеля яго Ахаў мноства быдла дробнага і буйнога, і дзеля людзей, якія былі зь ім, і схіляў яго ісьці на Рамот Галаадскі. </p><i> Ì pajšoǔ praz′ nekal′kì gadoǔ da Ahava ǔ Samaryû; ì zakaloǔ dzelâ âgo Ahaǔ mnostva bydla drobnaga ì bujnoga, ì dzelâ lûdzej, âkìâ bylì z′ ìm, ì shìlâǔ âgo ìs′cì na Ramot Galaadskì. </i>


text:
І казаў Ахаў, цар Ізраільскі, Ёсафату, цару Юдэйскаму: ці пойдзеш са мною ў Рамот Галаадскі? Той сказаў Яму: як ты, так і я, як твой народ, так і мой народ: іду з табою на вайну` </p><i> Ì kazaǔ Ahaǔ, car Ìzraìl′skì, Ësafatu, caru Ûdèjskamu: cì pojdzeš sa mnoû ǔ Ramot Galaadskì? Toj skazaǔ Âmu: âk ty, tak ì â, âk tvoj narod, tak ì moj narod: ìdu z taboû na vajnu` </i>


text:
І сабраў цар Ізраільскі прарокаў чатырыста чалавек і сказаў ім: ці ісьці нам на Рамот Галаадскі вайною, ці ўстрымацца? Яны сказалі: ідзі і Бог перадасьць яго ў рукі цара. </p><i> Ì sabraǔ car Ìzraìl′skì prarokaǔ čatyrysta čalavek ì skazaǔ ìm: cì ìs′cì nam na Ramot Galaadskì vajnoû, cì ǔstrymacca? Âny skazalì: ìdzì ì Bog peradas′c′ âgo ǔ rukì cara. </i>


text:
І сказаў Ёсафат: ці няма тут яшчэ прарока Гасподняга? Спытаемся і ў яго. </p><i> Ì skazaǔ Ësafat: cì nâma tut âščè praroka Gaspodnâga? Spytaemsâ ì ǔ âgo. </i>


text:
І сказаў цар Ізраільскі Ёсафату: ёсьць яшчэ адзін чалавек, празь якога можна спытацца ў Госпада; але я ня люблю яго, бо ён не прарочыць пра мяне добрага, а пастаянна прарочыць благое; гэта Міхей сын Емвлая. І сказаў Ёсафат: не кажы так, цару. </p><i> Ì skazaǔ car Ìzraìl′skì Ësafatu: ës′c′ âščè adzìn čalavek, praz′ âkoga možna spytacca ǔ Gospada; ale â nâ lûblû âgo, bo ën ne praročyc′ pra mâne dobraga, a pastaânna praročyc′ blagoe; gèta Mìhej syn Emvlaâ. Ì skazaǔ Ësafat: ne kažy tak, caru. </i>


text:
<pb/>А цар Ізраільскі і Ёсафат, цар Юдэйскі, сядзелі кожны на сваім троне, апранутыя ў царскую вопратку; сядзелі на плошчы каля брамы Самарыі, і ўсе прарокі прарочылі перад імі. </p><i> A car Ìzraìl′skì ì Ësafat, car Ûdèjskì, sâdzelì kožny na svaìm trone, apranutyâ ǔ carskuû vopratku; sâdzelì na ploščy kalâ bramy Samaryì, ì ǔse prarokì praročylì perad ìmì. </i>


text:
І зрабіў сабе Сэдэкія, сын Хэнааны, жалезныя рогі і сказаў: так кажа Гасподзь: імі забадаеш Сірыйцаў да вынішчэньня іх. </p><i> Ì zrabìǔ sabe Sèdèkìâ, syn Hènaany, žaleznyâ rogì ì skazaǔ: tak kaža Gaspodz′: ìmì zabadaeš Sìryjcaǔ da vynìščèn′nâ ìh. </i>


text:
І ўсе прарокі прарочылі тое самае, кажучы: ідзі на Рамот Галаадскі; будзе посьпех табе, і аддасьць яго Гасподзь у руку цара. </p><i> Ì ǔse prarokì praročylì toe samae, kažučy: ìdzì na Ramot Galaadskì; budze pos′peh tabe, ì addas′c′ âgo Gaspodz′ u ruku cara. </i>


text:
Пасланец, які пайшоў паклікаць Міхея, казаў яму: вось, прарокі аднагалосна прадказваюць добрае цару; хай бы і тваё слова было такое самае, як кожнага зь іх: скажы і ты добрае. </p><i> Paslanec, âkì pajšoǔ paklìkac′ Mìheâ, kazaǔ âmu: vos′, prarokì adnagalosna pradkazvaûc′ dobrae caru; haj by ì tvaë slova bylo takoe samae, âk kožnaga z′ ìh: skažy ì ty dobrae. </i>


text:
І сказаў Міхей: жывы Гасподзь, - што скажа мне Бог мой, тое вымаўлю. </p><i> Ì skazaǔ Mìhej: žyvy Gaspodz′, - što skaža mne Bog moj, toe vymaǔlû. </i>


text:
<pb/>І прыйшоў ён да цара, і сказаў яму цар: Міхей, ці ісьці нам вайною на Рамот Галаадскі, ці ўстрымацца? І сказаў той: ідзеце, будзе вам посьпех, і яны аддадзены будуць у рукі вашыя. </p><i> Ì pryjšoǔ ën da cara, ì skazaǔ âmu car: Mìhej, cì ìs′cì nam vajnoû na Ramot Galaadskì, cì ǔstrymacca? Ì skazaǔ toj: ìdzece, budze vam pos′peh, ì âny addadzeny buduc′ u rukì vašyâ. </i>


text:
І сказаў яму цар: колькі разоў мне заклінаць цябе, каб ты не гаварыў мне нічога, акрамя праўды, у імя Гасподняе? </p><i> Ì skazaǔ âmu car: kol′kì razoǔ mne zaklìnac′ câbe, kab ty ne gavaryǔ mne nìčoga, akramâ praǔdy, u ìmâ Gaspodnâe? </i>


text:
Тады Міхей сказаў: я бачыў усіх сыноў Ізраіля, расьсеяных па горах, як авечак, у якіх няма пастуха, - і сказаў Гасподзь: няма ў іх начальніка, хай вернуцца кожны ў дом свой зь мірам. </p><i> Tady Mìhej skazaǔ: â bačyǔ usìh synoǔ Ìzraìlâ, ras′seânyh pa gorah, âk avečak, u âkìh nâma pastuha, - ì skazaǔ Gaspodz′: nâma ǔ ìh načal′nìka, haj vernucca kožny ǔ dom svoj z′ mìram. </i>


text:
І сказаў цар Ізраільскі Ёсафату, ці не казаў я табе, што ён не прарочыць пра мяне добрага, а толькі благое? </p><i> Ì skazaǔ car Ìzraìl′skì Ësafatu, cì ne kazaǔ â tabe, što ën ne praročyc′ pra mâne dobraga, a tol′kì blagoe? </i>


text:
І сказаў Міхей: дык выслухайце слова Гасподняе: я бачыў Госпада, Які сядзеў на троне Сваім, і ўсё войска нябеснае стаяла праваруч і леваруч ад Яго. </p><i> Ì skazaǔ Mìhej: dyk vysluhajce slova Gaspodnâe: â bačyǔ Gospada, Âkì sâdzeǔ na trone Svaìm, ì ǔsë vojska nâbesnae staâla pravaruč ì levaruč ad Âgo. </i>


text:
І сказаў Гасподзь: хто звабіў бы Ахава, цара Ізраільскага, каб ён пайшоў і загінуў у Рамоце Галаадскім? І адзін казаў так, другі казаў інакш. </p><i> Ì skazaǔ Gaspodz′: hto zvabìǔ by Ahava, cara Ìzraìl′skaga, kab ën pajšoǔ ì zagìnuǔ u Ramoce Galaadskìm? Ì adzìn kazaǔ tak, drugì kazaǔ ìnakš. </i>


text:
І выступіў адзін дух, і сказаў прад абліччам Госпада і сказаў: я зваблю яго. І сказаў яму Гасподзь: чым? </p><i> Ì vystupìǔ adzìn duh, ì skazaǔ prad ablìččam Gospada ì skazaǔ: â zvablû âgo. Ì skazaǔ âmu Gaspodz′: čym? </i>


text:
Той сказаў: я выйду і буду духам падману ў вуснах усіх прарокаў ягоных. І сказаў Ён: ты звабіш яго, і пасьпееш; ідзі і зрабі так. </p><i> Toj skazaǔ: â vyjdu ì budu duham padmanu ǔ vusnah usìh prarokaǔ âgonyh. Ì skazaǔ Ën: ty zvabìš âgo, ì pas′peeš; ìdzì ì zrabì tak. </i>


text:
І цяпер, вось папусьціў Гасподзь духа падману ўвайсьці ў вусны гэтых прарокаў тваіх, але Гасподзь сказаў пра цябе нядобрае. </p><i> Ì câper, vos′ papus′cìǔ Gaspodz′ duha padmanu ǔvajs′cì ǔ vusny gètyh prarokaǔ tvaìh, ale Gaspodz′ skazaǔ pra câbe nâdobrae. </i>


text:
І падышоў Сэдэкія, сын Хэнааны, і ўдарыў Міхея па шчацэ і сказаў: па якой гэта дарозе адышоў ад мяне Дух Гасподні, каб гаварыць у табе? </p><i> Ì padyšoǔ Sèdèkìâ, syn Hènaany, ì ǔdaryǔ Mìheâ pa ščacè ì skazaǔ: pa âkoj gèta daroze adyšoǔ ad mâne Duh Gaspodnì, kab gavaryc′ u tabe? </i>


text:
І сказаў Міхей: вось ты ўбачыш гэта ў той дзень, калі будзеш бегаць з пакоя ў пакой, каб схавацца. </p><i> Ì skazaǔ Mìhej: vos′ ty ǔbačyš gèta ǔ toj dzen′, kalì budzeš begac′ z pakoâ ǔ pakoj, kab shavacca. </i>


text:
І сказаў цар Ізраільскі: вазьмеце Міхея і зьвядзеце яго да Амона начальніка горада і да Ёаса, сына цара, </p><i> Ì skazaǔ car Ìzraìl′skì: vaz′mece Mìheâ ì z′vâdzece âgo da Amona načal′nìka gorada ì da Ëasa, syna cara, </i>


text:
і скажэце: так кажа цар: пасадзеце гэтага ў цямніцу і кармеце яго хлебам і вадою мала, пакуль я не вярнуся ў міры. </p><i> ì skažèce: tak kaža car: pasadzece gètaga ǔ câmnìcu ì karmece âgo hlebam ì vadoû mala, pakul′ â ne vârnusâ ǔ mìry. </i>


text:
І сказаў Міхей: калі ты вернешся ў міры, дык мне Гасподзь гаворыць празь мяне. І сказаў: слухайце гэта, усе людзі, </p><i> Ì skazaǔ Mìhej: kalì ty vernešsâ ǔ mìry, dyk mne Gaspodz′ gavoryc′ praz′ mâne. Ì skazaǔ: sluhajce gèta, use lûdzì, </i>


text:
<pb/>і пайшоў цар Ізраільскі і Ёсафат, цар Юдэйскі, да Рамота Галаадскага. </p><i> ì pajšoǔ car Ìzraìl′skì ì Ësafat, car Ûdèjskì, da Ramota Galaadskaga. </i>


text:
І сказаў цар Ізраільскі Ёсафату: я пераапрануся і ўступлю ў бітву, а ты надзень сваю царскую вопратку. І пераапрануўся цар Ізраільскі, і ўступілі ў бітву. </p><i> Ì skazaǔ car Ìzraìl′skì Ësafatu: â peraapranusâ ì ǔstuplû ǔ bìtvu, a ty nadzen′ svaû carskuû vopratku. Ì peraapranuǔsâ car Ìzraìl′skì, ì ǔstupìlì ǔ bìtvu. </i>


text:
І цар Сірыйскі загадаў начальнікам калясьніц, якія былі ў яго, сказаўшы: ня бецеся ні з малым, ні зь вялікім, а толькі з адным царом Ізраільскім. </p><i> Ì car Sìryjskì zagadaǔ načal′nìkam kalâs′nìc, âkìâ bylì ǔ âgo, skazaǔšy: nâ becesâ nì z malym, nì z′ vâlìkìm, a tol′kì z adnym carom Ìzraìl′skìm. </i>


text:
І калі ўбачылі Ёсафата начальнікі калясьніц, дык падумалі: гэта цар Ізраільскі, - і акружылі яго, каб біцца зь ім. Але Ёсафат закрычаў, і Гасподзь памог яму, і адвёў іх Бог ад яго. </p><i> Ì kalì ǔbačylì Ësafata načal′nìkì kalâs′nìc, dyk padumalì: gèta car Ìzraìl′skì, - ì akružylì âgo, kab bìcca z′ ìm. Ale Ësafat zakryčaǔ, ì Gaspodz′ pamog âmu, ì advëǔ ìh Bog ad âgo. </i>


text:
І калі ўбачылі начальнікі калясьніц, што гэта ня быў цар Ізраільскі, дык павярнулі ад яго. </p><i> Ì kalì ǔbačylì načal′nìkì kalâs′nìc, što gèta nâ byǔ car Ìzraìl′skì, dyk pavârnulì ad âgo. </i>


text:
Тым часам адзін чалавек выпадкова нацягнуў лук свой, і параніў цара Ізраільскага праз швы латаў. І сказаў ён калясьнічаму: павярні назад, і вязі мяне ад войска, бо я паранены. </p><i> Tym časam adzìn čalavek vypadkova nacâgnuǔ luk svoj, ì paranìǔ cara Ìzraìl′skaga praz švy lataǔ. Ì skazaǔ ën kalâs′nìčamu: pavârnì nazad, ì vâzì mâne ad vojska, bo â paraneny. </i>


text:
Але бітва таго дня ўзмацнілася і цар Ізраільскі стаяў на калясьніцы насупраць Сірыйцаў да вечара і памёр на захадзе сонца. </p><i> Ale bìtva tago dnâ ǔzmacnìlasâ ì car Ìzraìl′skì staâǔ na kalâs′nìcy nasuprac′ Sìryjcaǔ da večara ì pamër na zahadze sonca. </i>


text:
І вяртаўся Ёсафат, цар Юдэйскі, у міры ў дом свой у Ерусалім. </p><i> Ì vârtaǔsâ Ësafat, car Ûdèjskì, u mìry ǔ dom svoj u Erusalìm. </i>


text:
І выступіў насустрач яму Іуй, сын Ананіі, празорлівец, і сказаў цару Ёсафату: ці сьлед было табе дапамагаць бязбожніку і любіць ненавісьнікаў Госпада? За гэта на цябе гнеў ад аблічча Гасподняга. </p><i> Ì vystupìǔ nasustrač âmu Ìuj, syn Ananìì, prazorlìvec, ì skazaǔ caru Ësafatu: cì s′led bylo tabe dapamagac′ bâzbožnìku ì lûbìc′ nenavìs′nìkaǔ Gospada? Za gèta na câbe gneǔ ad ablìčča Gaspodnâga. </i>


text:
Зрэшты, і добрае знойдзена ў табе, бо ты зьнішчыў куміраў у зямлі Юдэйскай і схіліў сэрца тваё да таго, каб ісьціць Бога. </p><i> Zrèšty, ì dobrae znojdzena ǔ tabe, bo ty z′nìščyǔ kumìraǔ u zâmlì Ûdèjskaj ì shìlìǔ sèrca tvaë da tago, kab ìs′cìc′ Boga. </i>


text:
І жыў Ёсафат у Ерусаліме. І зноў пачаў ён абыходзіць народ свой ад Вірсавіі да гары Яфрэмавай, і навяртаў іх да Госпада, Бога бацькоў іхніх. </p><i> Ì žyǔ Ësafat u Erusalìme. Ì znoǔ pačaǔ ën abyhodzìc′ narod svoj ad Vìrsavìì da gary Âfrèmavaj, ì navârtaǔ ìh da Gospada, Boga bac′koǔ ìhnìh. </i>


text:
І паставіў судзьдзяў на зямлі па ўсіх умацаваных гарадах Юдэі, у кожным горадзе, </p><i> Ì pastavìǔ sudz′dzâǔ na zâmlì pa ǔsìh umacavanyh garadah Ûdèì, u kožnym goradze, </i>


text:
і сказаў судзьдзям: глядзеце, што вы робіце, вы чыніце ня суд чалавечы, а суд Госпада; і Ён з вамі ў справе суду. </p><i> ì skazaǔ sudz′dzâm: glâdzece, što vy robìce, vy čynìce nâ sud čalavečy, a sud Gospada; ì Ën z vamì ǔ sprave sudu. </i>


text:
Дык вось, хай будзе страх Гасподні на вас: дзейце абачліва, бо няма ў Госпада Бога нашага няпраўды, ні ўвагі на асобы, ні хабарніцтва. </p><i> Dyk vos′, haj budze strah Gaspodnì na vas: dzejce abačlìva, bo nâma ǔ Gospada Boga našaga nâpraǔdy, nì ǔvagì na asoby, nì habarnìctva. </i>


text:
<pb/>І ў Ерусаліме прыставіў Ёсафат зь лявітаў і сьвятароў і ўзначальцаў пакаленьняў у Ізраіля да суду Гасподняга і да цяжбінаў. І вярнуліся ў Ерусалім. </p><i> Ì ǔ Erusalìme prystavìǔ Ësafat z′ lâvìtaǔ ì s′vâtaroǔ ì ǔznačal′caǔ pakalen′nâǔ u Ìzraìlâ da sudu Gaspodnâga ì da câžbìnaǔ. Ì vârnulìsâ ǔ Erusalìm. </i>


text:
І даў ім загад, кажучы: так дзейце ў страху Гасподнім, зь вернасьцю і з чыстым сэрцам: </p><i> Ì daǔ ìm zagad, kažučy: tak dzejce ǔ strahu Gaspodnìm, z′ vernas′cû ì z čystym sèrcam: </i>


text:
ва ўсякай справе спрэчнай, якая паступіць да вас ад братоў вашых, што жывуць у гарадах сваіх, ці пра праліваньне крыві, ці пра закон запаведзі, пастановы і абрады, настаўляйце іх, каб яны не правініліся прад Госпадам і ня было б гневу Ягонага на вас і на братоў вашых; так дзейнічайце, - і вы не зграшыце. </p><i> va ǔsâkaj sprave sprèčnaj, âkaâ pastupìc′ da vas ad bratoǔ vašyh, što žyvuc′ u garadah svaìh, cì pra pralìvan′ne kryvì, cì pra zakon zapavedzì, pastanovy ì abrady, nastaǔlâjce ìh, kab âny ne pravìnìlìsâ prad Gospadam ì nâ bylo b gnevu Âgonaga na vas ì na bratoǔ vašyh; tak dzejnìčajce, - ì vy ne zgrašyce. </i>


text:
І вось Амарыя першасьвятар над вамі ва ўсякай дзеі Гасподняй, а Зэвадыя, сын Ісмаілаў, князь дома Юдавага, у кожнай дзеі цара, і наглядчыкі лявіты перад вамі. Будзьце цьвёрдыя і дзейце, і будзе Гасподзь з добрым. </p><i> Ì vos′ Amaryâ peršas′vâtar nad vamì va ǔsâkaj dzeì Gaspodnâj, a Zèvadyâ, syn Ìsmaìlaǔ, knâz′ doma Ûdavaga, u kožnaj dzeì cara, ì naglâdčykì lâvìty perad vamì. Budz′ce c′vërdyâ ì dzejce, ì budze Gaspodz′ z dobrym. </i>


text:
<pb/>Пасля гэтага Маавіцяне і Аманіцяне, а зь імі некаторыя з стараны Мааніцкай, пайшлі вайною на Ёсафата. </p><i> Paslâ gètaga Maavìcâne ì Amanìcâne, a z′ ìmì nekatoryâ z starany Maanìckaj, pajšlì vajnoû na Ësafata. </i>


text:
І прыйшлі, і данесьлі Ёсафату, кажучы: ідзе на цябе мноства вялікае з-за мора, ад Сірыі, і вось яны ў Хацацон-Тамары, гэта значыць, у Энгеды. </p><i> Ì pryjšlì, ì danes′lì Ësafatu, kažučy: ìdze na câbe mnostva vâlìkae z-za mora, ad Sìryì, ì vos′ âny ǔ Hacacon-Tamary, gèta značyc′, u Èngedy. </i>


text:
І збаяўся Ёсафат, і павярнуў твар свой ісьціць Госпада, і абвясьціў пост па ўсёй Юдэі. </p><i> Ì zbaâǔsâ Ësafat, ì pavârnuǔ tvar svoj ìs′cìc′ Gospada, ì abvâs′cìǔ post pa ǔsëj Ûdèì. </i>


text:
І сабраліся Юдэі прасіць дапамогі ў Госпада; з усіх гарадоў Юдавых прыйшлі яны ўмольваць Госпада. </p><i> Ì sabralìsâ Ûdèì prasìc′ dapamogì ǔ Gospada; z usìh garadoǔ Ûdavyh pryjšlì âny ǔmol′vac′ Gospada. </i>


text:
<pb/>І стаў Ёсафат на сходзе Юдэяў і Ерусалімлянаў у доме Гасподнім, перад новым дваром, </p><i> Ì staǔ Ësafat na shodze Ûdèâǔ ì Erusalìmlânaǔ u dome Gaspodnìm, perad novym dvarom, </i>


text:
і сказаў: Госпадзе Божа бацькоў нашых! Ці ня Ты Бог на небе? І Ты валадарыш над усімі царствамі народаў, і ў Тваёй руцэ сіла і моц, і ніхто ня ўстоіць супроць Цябе` </p><i> ì skazaǔ: Gospadze Boža bac′koǔ našyh! Cì nâ Ty Bog na nebe? Ì Ty valadaryš nad usìmì carstvamì narodaǔ, ì ǔ Tvaëj rucè sìla ì moc, ì nìhto nâ ǔstoìc′ suproc′ Câbe` </i>


text:
Ці ня Ты, Божа наш, выгнаў жыхароў зямлі гэтай перад абліччам народу Твайго Ізраіля і аддаў яе семені Абрагама, сябра Твайго, навек? </p><i> Cì nâ Ty, Boža naš, vygnaǔ žyharoǔ zâmlì gètaj perad ablìččam narodu Tvajgo Ìzraìlâ ì addaǔ âe semenì Abragama, sâbra Tvajgo, navek? </i>


text:
І яны пасяліліся на ёй і пабудавалі Табе на ёй сьвятыню ў імя Тваё, кажучы: </p><i> Ì âny pasâlìlìsâ na ëj ì pabudavalì Tabe na ëj s′vâtynû ǔ ìmâ Tvaë, kažučy: </i>


text:
калі прыйдзе на нас бедства: меч карны, альбо пошасьць, альбо голад, дык мы станем перад домам гэтым і прад абліччам Тваім, бо імя Тваё ў доме гэтым; і заклічам Цябе ва ўціску нашым, і Ты пачуеш і выратуеш. </p><i> kalì pryjdze na nas bedstva: meč karny, al′bo pošas′c′, al′bo golad, dyk my stanem perad domam gètym ì prad ablìččam Tvaìm, bo ìmâ Tvaë ǔ dome gètym; ì zaklìčam Câbe va ǔcìsku našym, ì Ty pačueš ì vyratueš. </i>


text:
І сёньня вось Аманіцяне і Маавіцяне, і жыхары гары Сэіра, празь землі якіх Ты не дазволіў прайсьці Ізраільцянам, калі яны ішлі зь зямлі Егіпецкай, а таму яны абмінулі іх і ня вынішчылі іх, </p><i> Ì sën′nâ vos′ Amanìcâne ì Maavìcâne, ì žyhary gary Sèìra, praz′ zemlì âkìh Ty ne dazvolìǔ prajs′cì Ìzraìl′cânam, kalì âny ìšlì z′ zâmlì Egìpeckaj, a tamu âny abmìnulì ìh ì nâ vynìščylì ìh, </i>


text:
вось яны плацяць нам тым, што прыйшлі выгнаць нас са спадчыннага валоданьня Твайго, якое Ты аддаў нам. </p><i> vos′ âny placâc′ nam tym, što pryjšlì vygnac′ nas sa spadčynnaga valodan′nâ Tvajgo, âkoe Ty addaǔ nam. </i>


text:
Божа наш! Ты судзі іх. Бо няма ў нас сілы супроць мноства гэтага вялікага, якое прыйшло на нас, і мы ня ведаем, што рабіць, але да Цябе вочы нашыя. </p><i> Boža naš! Ty sudzì ìh. Bo nâma ǔ nas sìly suproc′ mnostva gètaga vâlìkaga, âkoe pryjšlo na nas, ì my nâ vedaem, što rabìc′, ale da Câbe vočy našyâ. </i>


text:
<pb/>І ўсе Юдэі стаялі прад абліччам Гасподнім, і малыя дзеці іхнія, жонкі іхнія і сыны іхнія. </p><i> Ì ǔse Ûdèì staâlì prad ablìččam Gaspodnìm, ì malyâ dzecì ìhnìâ, žonkì ìhnìâ ì syny ìhnìâ. </i>


text:
Тады на Ёзііла, сына Захара, сына Ванэі, сына Еэла, сына Матаніі, лявіта з сыноў Асафавых, сышоў Дух Гасподні сярод сходу </p><i> Tady na Ëzììla, syna Zahara, syna Vanèì, syna Eèla, syna Matanìì, lâvìta z synoǔ Asafavyh, syšoǔ Duh Gaspodnì sârod shodu </i>


text:
і сказаў ён: слухайце, усе Юдэі і жыхары Ерусаліма і цар Ёсафат! Так кажа Гасподзь вам: ня бойцеся і не жахайцеся мноства гэтага вялікага, бо ня ваша вайна, а Божая. </p><i> ì skazaǔ ën: sluhajce, use Ûdèì ì žyhary Erusalìma ì car Ësafat! Tak kaža Gaspodz′ vam: nâ bojcesâ ì ne žahajcesâ mnostva gètaga vâlìkaga, bo nâ vaša vajna, a Božaâ. </i>


text:
Заўтра выступіце супроць іх: вось яны ўзыходзяць на ўзвышша Цыц, і вы знойдзеце іх у канцы даліны, перад пустыняю Еруілам. </p><i> Zaǔtra vystupìce suproc′ ìh: vos′ âny ǔzyhodzâc′ na ǔzvyšša Cyc, ì vy znojdzece ìh u kancy dalìny, perad pustynâû Eruìlam. </i>


text:
Ня вам біцца гэтым разам; вы станьце, стойце і глядзеце на ратаваньне Гасподняе, пасыланае вам. Юда і Ерусалім, ня бойцеся і не жахайцеся. Заўтра выступіце насустрач ім, і Гасподзь будзе з вамі. </p><i> Nâ vam bìcca gètym razam; vy stan′ce, stojce ì glâdzece na ratavan′ne Gaspodnâe, pasylanae vam. Ûda ì Erusalìm, nâ bojcesâ ì ne žahajcesâ. Zaǔtra vystupìce nasustrač ìm, ì Gaspodz′ budze z vamì. </i>


text:
<pb/>І схіліўся Ёсафат тварам да зямлі, і ўсе Юдэі і жыхары Ерусаліма ўпалі прад Госпадам, каб пакланіцца Госпаду. </p><i> Ì shìlìǔsâ Ësafat tvaram da zâmlì, ì ǔse Ûdèì ì žyhary Erusalìma ǔpalì prad Gospadam, kab paklanìcca Gospadu. </i>


text:
І ўсталі лявіты з сыноў Каатавых, і з сыноў Карэевых - хваліць Госпада Бога Ізраілевага голасам вельмі гучным. </p><i> Ì ǔstalì lâvìty z synoǔ Kaatavyh, ì z synoǔ Karèevyh - hvalìc′ Gospada Boga Ìzraìlevaga golasam vel′mì gučnym. </i>


text:
<pb/>І ўсталі яны з самага рана, і выступілі да пустыні Тэкойскай, і калі яны выступілі, устаў Ёсафат і сказаў: паслухайце мяне, Юдэі і жыхары Ерусаліма! Верце Госпаду Богу вашаму, і будзеце цьвёрдыя; верце прарокам Ягоным, і будзе вам посьпех. </p><i> Ì ǔstalì âny z samaga rana, ì vystupìlì da pustynì Tèkojskaj, ì kalì âny vystupìlì, ustaǔ Ësafat ì skazaǔ: pasluhajce mâne, Ûdèì ì žyhary Erusalìma! Verce Gospadu Bogu vašamu, ì budzece c′vërdyâ; verce prarokam Âgonym, ì budze vam pos′peh. </i>


text:
І раіўся ён з народам, і паставіў сьпевакоў Госпаду, каб яны ў харастве сьвятыні, выступаючы наперадзе ўзброеных, славасловілі і казалі: слаўце Госпада, бо вавек міласьць Ягоная. </p><i> Ì raìǔsâ ën z narodam, ì pastavìǔ s′pevakoǔ Gospadu, kab âny ǔ harastve s′vâtynì, vystupaûčy naperadze ǔzbroenyh, slavaslovìlì ì kazalì: slaǔce Gospada, bo vavek mìlas′c′ Âgonaâ. </i>


text:
<pb/>І ў той час, як яны пачалі ўсклікаць і славасловіць, Гасподзь абудзіў нязгодзіцу паміж Аманіцянамі, Маавіцянамі і жыхарамі гары Сэіра, якія прыйшлі ў Юдэю, і былі яны пабітыя: </p><i> Ì ǔ toj čas, âk âny pačalì ǔsklìkac′ ì slavaslovìc′, Gaspodz′ abudzìǔ nâzgodzìcu pamìž Amanìcânamì, Maavìcânamì ì žyharamì gary Sèìra, âkìâ pryjšlì ǔ Ûdèû, ì bylì âny pabìtyâ: </i>


text:
бо паўсталі Аманіцяне і Маавіцяне на жыхароў гары Сэіра, пабіваючы і зьнішчаючы іх, а калі пакончылі з жыхарамі Сэіра, тады пачалі зьнішчаць адзін аднаго. </p><i> bo paǔstalì Amanìcâne ì Maavìcâne na žyharoǔ gary Sèìra, pabìvaûčy ì z′nìščaûčy ìh, a kalì pakončylì z žyharamì Sèìra, tady pačalì z′nìščac′ adzìn adnago. </i>


text:
І калі Юдэі прыйшлі на ўзвышша да пустыні і зірнулі на тое шматлюдства, і вось, - трупы ляжаць на зямлі, і няма ацалелага. </p><i> Ì kalì Ûdèì pryjšlì na ǔzvyšša da pustynì ì zìrnulì na toe šmatlûdstva, ì vos′, - trupy lâžac′ na zâmlì, ì nâma acalelaga. </i>


text:
І прыйшоў Ёсафат і народ ягоны забіраць здабычу, і знайшлі ў іх у мностве і маёмасьць, і вопратку, і каштоўныя рэчы, і набралі сабе столькі, што не маглі несьці. І тры дні яны забіралі здабычу, такая вялікая была яна` </p><i> Ì pryjšoǔ Ësafat ì narod âgony zabìrac′ zdabyču, ì znajšlì ǔ ìh u mnostve ì maëmas′c′, ì vopratku, ì kaštoǔnyâ rèčy, ì nabralì sabe stol′kì, što ne maglì nes′cì. Ì try dnì âny zabìralì zdabyču, takaâ vâlìkaâ byla âna` </i>


text:
<pb/>А на чацьвёрты дзень сабраліся ў даліну дабраславеньні, бо там яны дабраславілі Госпада. Таму і называюць тое месца далінаю дабраславеньня да сёньня. </p><i> A na čac′vërty dzen′ sabralìsâ ǔ dalìnu dabraslaven′nì, bo tam âny dabraslavìlì Gospada. Tamu ì nazyvaûc′ toe mesca dalìnaû dabraslaven′nâ da sën′nâ. </i>


text:
І пайшлі назад усе Юдэі і Ерусалімляне і Ёсафат на чале іх, каб вярнуцца ў Ерусалім зь весялосьцю, бо даў ім Гасподзь перамогу над ворагамі іхнімі. </p><i> Ì pajšlì nazad use Ûdèì ì Erusalìmlâne ì Ësafat na čale ìh, kab vârnucca ǔ Erusalìm z′ vesâlos′cû, bo daǔ ìm Gaspodz′ peramogu nad voragamì ìhnìmì. </i>


text:
І прыйшлі ў Ерусалім з псалтырамі і цытрамі і трубамі да дома Гасподняга. </p><i> Ì pryjšlì ǔ Erusalìm z psaltyramì ì cytramì ì trubamì da doma Gaspodnâga. </i>


text:
І быў страх Божы на ўсіх царствах зямных, калі яны пачулі, што Сам Гасподзь ваяваў супроць ворагаў Ізраіля. </p><i> Ì byǔ strah Božy na ǔsìh carstvah zâmnyh, kalì âny pačulì, što Sam Gaspodz′ vaâvaǔ suproc′ voragaǔ Ìzraìlâ. </i>


text:
І спакойнае стала царства Ёсафатавае, і даў яму Бог ягоны спакой з усіх бакоў. </p><i> Ì spakojnae stala carstva Ësafatavae, ì daǔ âmu Bog âgony spakoj z usìh bakoǔ. </i>


text:
Так валадарыў Ёсафат над Юдэяй: трыццаць пяць гадоў было яму, калі зацараваў, і дваццаць пяць гадоў валадарыў у Ерусаліме. Імя маці ягонай Азува, дачка Салаіла. </p><i> Tak valadaryǔ Ësafat nad Ûdèâj: tryccac′ pâc′ gadoǔ bylo âmu, kalì zacaravaǔ, ì dvaccac′ pâc′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme. Ìmâ macì âgonaj Azuva, dačka Salaìla. </i>


text:
І хадзіў ён шляхам бацькі свайго Асы і ня ўхіляўся ад яго, робячы заўгоднае ў вачах Гасподніх. </p><i> Ì hadzìǔ ën šlâham bac′kì svajgo Asy ì nâ ǔhìlâǔsâ ad âgo, robâčy zaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh. </i>


text:
Толькі вышыні ня былі адменены, і народ яшчэ не павярнуў цьвёрда сэрца свайго да Бога бацькоў сваіх. </p><i> Tol′kì vyšynì nâ bylì admeneny, ì narod âščè ne pavârnuǔ c′vërda sèrca svajgo da Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Ёсафата, першыя і апошнія, апісаны ў запісах Іуя, сына Ананіевага, якія ўнесены ў кнігу цароў Ізраілевых. </p><i> Astatnìâ dzeì Ësafata, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ zapìsah Ìuâ, syna Ananìevaga, âkìâ ǔneseny ǔ knìgu caroǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
<pb/>Але пасля таго ўступіў Ёсафат, цар Юдэйскі, ў зносіны з Ахозіем, царом Ізраільскім, які ўчыняў беззаконна. </p><i> Ale paslâ tago ǔstupìǔ Ësafat, car Ûdèjskì, ǔ znosìny z Ahozìem, carom Ìzraìl′skìm, âkì ǔčynâǔ bezzakonna. </i>


text:
і паяднаўся зь ім, каб пабудаваць караблі, каб выправіць іх у Тарсіс; і пабудавалі яны караблі ў Эцыён-Гавэры. </p><i> ì paâdnaǔsâ z′ ìm, kab pabudavac′ karablì, kab vypravìc′ ìh u Tarsìs; ì pabudavalì âny karablì ǔ Ècyën-Gavèry. </i>


text:
І сказаў тады Эліезэр, сын Дадавы з Марэшы, прароцтва на Ёсафата, кажучы: таму што ты ўступіў у зносіны з Ахозіем, дык парушыў Гасподзь дзею тваю. - І разьбіліся караблі, і не маглі ісьці ў Тарсіс. </p><i> Ì skazaǔ tady Èlìezèr, syn Dadavy z Marèšy, praroctva na Ësafata, kažučy: tamu što ty ǔstupìǔ u znosìny z Ahozìem, dyk parušyǔ Gaspodz′ dzeû tvaû. - Ì raz′bìlìsâ karablì, ì ne maglì ìs′cì ǔ Tarsìs. </i>


text:
І спачыў Ёсафат з бацькамі сваімі, і пахаваны з бацькамі сваімі ў горадзе Давідавым. І зацараваў Ёрам, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Ësafat z bac′kamì svaìmì, ì pahavany z bac′kamì svaìmì ǔ goradze Davìdavym. Ì zacaravaǔ Ëram, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
І ў яго былі браты, сыны Ёсафата: Азарыя і Ехііл, і Захар і Азарыя і Міхаіл і Сафатыя: усе гэтыя сыны Ёсафата, цара Ізраілевага. </p><i> Ì ǔ âgo bylì braty, syny Ësafata: Azaryâ ì Ehììl, ì Zahar ì Azaryâ ì Mìhaìl ì Safatyâ: use gètyâ syny Ësafata, cara Ìzraìlevaga. </i>


text:
І даў ім бацька іхні вялікія дарункі срэбрам і золатам і каштоўнасьцямі, разам з умацаванымі гарадамі ў Юдэі; а царства аддаў Ёраму, бо ён першынец. </p><i> Ì daǔ ìm bac′ka ìhnì vâlìkìâ darunkì srèbram ì zolatam ì kaštoǔnas′câmì, razam z umacavanymì garadamì ǔ Ûdèì; a carstva addaǔ Ëramu, bo ën peršynec. </i>


text:
<pb/>І ўступіў Ёрам на царства бацькі свайго і ўмацаваўся, і ўсьмерціў усіх братоў сваіх мячом і таксама некаторых з князёў Ізраілевых; </p><i> Ì ǔstupìǔ Ëram na carstva bac′kì svajgo ì ǔmacavaǔsâ, ì ǔs′mercìǔ usìh bratoǔ svaìh mâčom ì taksama nekatoryh z knâzëǔ Ìzraìlevyh; </i>


text:
трыццаць два гады было Ёраму, калі зацараваў, і восем гадоў цараваў у Ерусаліме; </p><i> tryccac′ dva gady bylo Ëramu, kalì zacaravaǔ, ì vosem gadoǔ caravaǔ u Erusalìme; </i>


text:
і хадзіў ён шляхам цароў Ізраільскіх, як рабіў дом Ахаваў, бо дачка Ахава была жонка яго, - і рабіў ён незаўгоднае ў вачах Гасподніх. </p><i> ì hadzìǔ ën šlâham caroǔ Ìzraìl′skìh, âk rabìǔ dom Ahavaǔ, bo dačka Ahava byla žonka âgo, - ì rabìǔ ën nezaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh. </i>


text:
Аднак жа не хацеў Гасподзь загубіць дом Давідаў дзеля запавета, які заключыў з Давідам, і таму што абяцаў даць яму сьвяцільню і сынам ягоным на ўсе часы. </p><i> Adnak ža ne haceǔ Gaspodz′ zagubìc′ dom Davìdaǔ dzelâ zapaveta, âkì zaklûčyǔ z Davìdam, ì tamu što abâcaǔ dac′ âmu s′vâcìl′nû ì synam âgonym na ǔse časy. </i>


text:
<pb/>У дні ягоныя выйшаў Эдом з-пад улады Юды, і паставілі над сабою цара. </p><i> U dnì âgonyâ vyjšaǔ Èdom z-pad ulady Ûdy, ì pastavìlì nad saboû cara. </i>


text:
І пайшоў Ёрам з ваеначальнікамі сваімі, і ўсе калясьніцы зь ім; і ўстаўшы ўначы, пабіў Ідумэян, якія акружалі яго, і начальных над калясьніцамі. </p><i> Ì pajšoǔ Ëram z vaenačal′nìkamì svaìmì, ì ǔse kalâs′nìcy z′ ìm; ì ǔstaǔšy ǔnačy, pabìǔ Ìdumèân, âkìâ akružalì âgo, ì načal′nyh nad kalâs′nìcamì. </i>


text:
Аднак выйшаў Эдом з-пад улады Юды да сёньня. У той час выйшла і Ліўна з-пад улады ягонай, бо ён пакінуў Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> Adnak vyjšaǔ Èdom z-pad ulady Ûdy da sën′nâ. U toj čas vyjšla ì Lìǔna z-pad ulady âgonaj, bo ën pakìnuǔ Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
Таксама вышыні зладзіў ён на гарах Юдэйскіх, і ўвёў у заблуду жыхароў Ерусаліма і спакусіў Юдэю. </p><i> Taksama vyšynì zladzìǔ ën na garah Ûdèjskìh, ì ǔvëǔ u zabludu žyharoǔ Erusalìma ì spakusìǔ Ûdèû. </i>


text:
<pb/>І прыйшло да яго пісьмо ад Ільлі прарока, у якім было сказана: так кажа Гасподзь Бог Давіда, бацькі твайго: за тое, што ты не пайшоў шляхамі Ёсафата, бацькі твайго, і шляхамі Асы, цара Юдэйскага, </p><i> Ì pryjšlo da âgo pìs′mo ad Ìl′lì praroka, u âkìm bylo skazana: tak kaža Gaspodz′ Bog Davìda, bac′kì tvajgo: za toe, što ty ne pajšoǔ šlâhamì Ësafata, bac′kì tvajgo, ì šlâhamì Asy, cara Ûdèjskaga, </i>


text:
а пайшоў шляхам цароў Ізраільскіх і ўвёў у заблуду Юдэю і жыхароў Ерусаліма, як уводзіў у заблуду дом Ахаваў, а яшчэ і братоў тваіх, дом бацькі твайго, якія лепшыя за цябе, аддаў сьмерці, </p><i> a pajšoǔ šlâham caroǔ Ìzraìl′skìh ì ǔvëǔ u zabludu Ûdèû ì žyharoǔ Erusalìma, âk uvodzìǔ u zabludu dom Ahavaǔ, a âščè ì bratoǔ tvaìh, dom bac′kì tvajgo, âkìâ lepšyâ za câbe, addaǔ s′mercì, </i>


text:
за тое вось Гасподзь пабіў паражэньнем вялікім народ твой і сыноў тваіх, і жонак тваіх і ўсю маёмасьць тваю, </p><i> za toe vos′ Gaspodz′ pabìǔ paražèn′nem vâlìkìm narod tvoj ì synoǔ tvaìh, ì žonak tvaìh ì ǔsû maëmas′c′ tvaû, </i>


text:
а цябе самога - хваробаю моцнаю, хваробаю вантробаў тваіх да таго, што будуць выпадаць вантробы твае ад хваробы дзень у дзень. </p><i> a câbe samoga - hvarobaû mocnaû, hvarobaû vantrobaǔ tvaìh da tago, što buduc′ vypadac′ vantroby tvae ad hvaroby dzen′ u dzen′. </i>


text:
<pb/>І ўзбунтаваў Гасподзь супроць Ёрама дух Філістымлянаў і Аравіцянаў, сумежных Эфіопам; </p><i> Ì ǔzbuntavaǔ Gaspodz′ suproc′ Ërama duh Fìlìstymlânaǔ ì Aravìcânaǔ, sumežnyh Èfìopam; </i>


text:
і яны пайшлі на Юдэю і ўварваліся ў яе, і захапілі ўсю маёмасьць, якая была ў доме цара, таксама і сыноў ягоных, і не засталася ў яго сына, акрамя Ахозіі, меншага з сыноў ягоных. </p><i> ì âny pajšlì na Ûdèû ì ǔvarvalìsâ ǔ âe, ì zahapìlì ǔsû maëmas′c′, âkaâ byla ǔ dome cara, taksama ì synoǔ âgonyh, ì ne zastalasâ ǔ âgo syna, akramâ Ahozìì, menšaga z synoǔ âgonyh. </i>


text:
А пасля ўсяго гэтага пабіў Гасподзь вантробы яго хваробаю нявылечнаю. </p><i> A paslâ ǔsâgo gètaga pabìǔ Gaspodz′ vantroby âgo hvarobaû nâvylečnaû. </i>


text:
Так было дзень у дзень, а пад канец другога года выпалі вантробы ягоныя ад хваробы ягонай, і ён памёр у ліхіх пакутах; і не спаліў дзеля яго народ ягоны пахошчаў, як рабіў гэта дзеля бацькоў ягоных; </p><i> Tak bylo dzen′ u dzen′, a pad kanec drugoga goda vypalì vantroby âgonyâ ad hvaroby âgonaj, ì ën pamër u lìhìh pakutah; ì ne spalìǔ dzelâ âgo narod âgony pahoščaǔ, âk rabìǔ gèta dzelâ bac′koǔ âgonyh; </i>


text:
<pb/>трыццаць два гады было яму, калі зацараваў, і восем гадоў валадарыў у Ерусаліме, і адышоў неаплаканы, і пахавалі яго ў горадзе Давідавым, але ня ў царскіх магільніцах. </p><i> tryccac′ dva gady bylo âmu, kalì zacaravaǔ, ì vosem gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme, ì adyšoǔ neaplakany, ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìdavym, ale nâ ǔ carskìh magìl′nìcah. </i>


text:
<pb/>І паставілі царом жыхары Ерусаліма Ахозію, меншага сына ягонага, замест яго, бо ўсіх старэйшых перабіла полчышча, якое прыходзіла з Аравіцянамі да табара, - і зацараваў Ахозія, сын Ёрама, цара Юдэйскага; </p><i> Ì pastavìlì carom žyhary Erusalìma Ahozìû, menšaga syna âgonaga, zamest âgo, bo ǔsìh starèjšyh perabìla polčyšča, âkoe pryhodzìla z Aravìcânamì da tabara, - ì zacaravaǔ Ahozìâ, syn Ërama, cara Ûdèjskaga; </i>


text:
дваццаць два гады было Ахозію, калі зацараваў, і адзін год валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Гатолія, дачка Амврыя. </p><i> dvaccac′ dva gady bylo Ahozìû, kalì zacaravaǔ, ì adzìn god valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Gatolìâ, dačka Amvryâ. </i>


text:
Ён таксама хадзіў шляхамі дома Ахававага, бо маці ягоная была дарадчыца яму на беззаконныя дзеі. </p><i> Ën taksama hadzìǔ šlâhamì doma Ahavavaga, bo macì âgonaâ byla daradčyca âmu na bezzakonnyâ dzeì. </i>


text:
І рабіў ён незаўгоднае ў вачах Гасподніх, падобна дому Ахававаму, бо ён быў яму дарадцам, пасля сьмерці бацькі ягонага, на пагібель яму. </p><i> Ì rabìǔ ën nezaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh, padobna domu Ahavavamu, bo ën byǔ âmu daradcam, paslâ s′mercì bac′kì âgonaga, na pagìbel′ âmu. </i>


text:
Таксама прымаючы параду іхнюю, ён пайшоў за Ёрамам, сынам Ахававым, царом Ізраільскім, на вайну супроць Азаіла, цара Сірыйскага, у Рамот Галаадскі. І паранілі Сірыйцы Ёрама, </p><i> Taksama prymaûčy paradu ìhnûû, ën pajšoǔ za Ëramam, synam Ahavavym, carom Ìzraìl′skìm, na vajnu suproc′ Azaìla, cara Sìryjskaga, u Ramot Galaadskì. Ì paranìlì Sìryjcy Ërama, </i>


text:
і вярнуўся ён у Ізрэель лячыцца ад ранаў, якія прычынілі яму ў Раме, калі ён ваяваў з Азаілам, царом Сірыйскім. Ахозія, сын Ёрама, цар Юдэйскі, прыйшоў наведаць Ёрама, сына Ахававага, у Ізрэель, бо той быў хворы. </p><i> ì vârnuǔsâ ën u Ìzrèel′ lâčycca ad ranaǔ, âkìâ pryčynìlì âmu ǔ Rame, kalì ën vaâvaǔ z Azaìlam, carom Sìryjskìm. Ahozìâ, syn Ërama, car Ûdèjskì, pryjšoǔ navedac′ Ërama, syna Ahavavaga, u Ìzrèel′, bo toj byǔ hvory. </i>


text:
<pb/>І ад Бога было гэта на пагібель Ахозіі, што ён прыйшоў да Ёрама: бо пасля прыходу свайго ён выйшаў з Ёрамам супроць Іуя, сына Намэсіевага, якога памазаў Гасподзь на вынішчэньне дома Ахававага. </p><i> Ì ad Boga bylo gèta na pagìbel′ Ahozìì, što ën pryjšoǔ da Ërama: bo paslâ pryhodu svajgo ën vyjšaǔ z Ëramam suproc′ Ìuâ, syna Namèsìevaga, âkoga pamazaǔ Gaspodz′ na vynìščèn′ne doma Ahavavaga. </i>


text:
Калі чыніў Іуй суд над домам Ахава, тады ён знайшоў князёў Юдэйскіх і сыноў братоў Ахозіі, якія служылі Ахозію, і забіў іх. </p><i> Kalì čynìǔ Ìuj sud nad domam Ahava, tady ën znajšoǔ knâzëǔ Ûdèjskìh ì synoǔ bratoǔ Ahozìì, âkìâ služylì Ahozìû, ì zabìǔ ìh. </i>


text:
І загадаў ён шукаць Ахозію, і ўзялі яго, калі ён хаваўся ў Самарыі, і прывялі яго да Іуя, і забілі яго, і пахавалі яго, бо казалі: ён сын Ёсафата, які ўісьціў Госпада ад усяго сэрца свайго. І не засталося ў доме Ахозіі, хто мог бы валадарыць. </p><i> Ì zagadaǔ ën šukac′ Ahozìû, ì ǔzâlì âgo, kalì ën havaǔsâ ǔ Samaryì, ì pryvâlì âgo da Ìuâ, ì zabìlì âgo, ì pahavalì âgo, bo kazalì: ën syn Ësafata, âkì ǔìs′cìǔ Gospada ad usâgo sèrca svajgo. Ì ne zastalosâ ǔ dome Ahozìì, hto mog by valadaryc′. </i>


text:
І Гатолія, маці Ахозіі, убачыўшы, што памёр сын яе, устала і зьнішчыла ўсё царскае племя дома Юдавага. </p><i> Ì Gatolìâ, macì Ahozìì, ubačyǔšy, što pamër syn âe, ustala ì z′nìščyla ǔsë carskae plemâ doma Ûdavaga. </i>


text:
Але Ёсавэт, дачка царская, узяла Ёаса, сына Ахозіі, і выкрала яго з асяродзьдзя царскіх сыноў, якіх забівалі, і размясьціла яго і карміцельку яго ў спальным пакоі; і такім чынам Ёсавэт, дачка цара Ёрама, жонка Ёдая сьвятара, сястра Ахозіі, схавала Ёаса ад Гатоліі, і не забіла яго. </p><i> Ale Ësavèt, dačka carskaâ, uzâla Ëasa, syna Ahozìì, ì vykrala âgo z asârodz′dzâ carskìh synoǔ, âkìh zabìvalì, ì razmâs′cìla âgo ì karmìcel′ku âgo ǔ spal′nym pakoì; ì takìm čynam Ësavèt, dačka cara Ërama, žonka Ëdaâ s′vâtara, sâstra Ahozìì, shavala Ëasa ad Gatolìì, ì ne zabìla âgo. </i>


text:
І быў ён у іх у доме Божым хаваны шэсьць гадоў; а Гатолія валадарыла над зямлёю. </p><i> Ì byǔ ën u ìh u dome Božym havany šès′c′ gadoǔ; a Gatolìâ valadaryla nad zâmlëû. </i>


text:
А на сёмым годзе ўзбадзёрыўся Ёдай і прыняў у саюз з сабою начальнікаў сотняў: Азарыю, сына Ерахамавага, і Ісмаіла, сына Егахананавага, і Азарыю, сына Авэдавага, і Маасэю, сына Адаі, і Элішафата, сына Зіхры. </p><i> A na sëmym godze ǔzbadzëryǔsâ Ëdaj ì prynâǔ u saûz z saboû načal′nìkaǔ sotnâǔ: Azaryû, syna Erahamavaga, ì Ìsmaìla, syna Egahananavaga, ì Azaryû, syna Avèdavaga, ì Maasèû, syna Adaì, ì Èlìšafata, syna Zìhry. </i>


text:
І яны прайшлі па Юдэі і сабралі лявітаў з усіх гарадоў Юдэі і ўзначальцаў пакаленьняў Ізраілевых, і прыйшлі ў Ерусалім. </p><i> Ì âny prajšlì pa Ûdèì ì sabralì lâvìtaǔ z usìh garadoǔ Ûdèì ì ǔznačal′caǔ pakalen′nâǔ Ìzraìlevyh, ì pryjšlì ǔ Erusalìm. </i>


text:
І заключыў увесь сход спрымірэнства ў доме Божым з царом. І сказаў ім Ёдай: вось сын цара павінен быць царом, як сказаў Гасподзь пра сыноў Давідавых. </p><i> Ì zaklûčyǔ uves′ shod sprymìrènstva ǔ dome Božym z carom. Ì skazaǔ ìm Ëdaj: vos′ syn cara pavìnen byc′ carom, âk skazaǔ Gaspodz′ pra synoǔ Davìdavyh. </i>


text:
Вось што вы зрабеце: траціна вас, што прыходзяць у суботу, са сьвятароў і лявітаў, будзе брамнікамі каля парогаў, </p><i> Vos′ što vy zrabece: tracìna vas, što pryhodzâc′ u subotu, sa s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ, budze bramnìkamì kalâ parogaǔ, </i>


text:
і траціна пры доме царскім, і траціна каля брамы Есод, а ўвесь народ на дварах дома Гасподняга. </p><i> ì tracìna pry dome carskìm, ì tracìna kalâ bramy Esod, a ǔves′ narod na dvarah doma Gaspodnâga. </i>


text:
І ніхто хай не заходзіць у дом Гасподні, акрамя сьвятароў і служак зь лявітаў. Яны могуць увайсьці, бо асьвечаныя; а ўвесь народ хай стаіць на варце Гасподняй. </p><i> Ì nìhto haj ne zahodzìc′ u dom Gaspodnì, akramâ s′vâtaroǔ ì služak z′ lâvìtaǔ. Âny moguc′ uvajs′cì, bo as′večanyâ; a ǔves′ narod haj staìc′ na varce Gaspodnâj. </i>


text:
І хай лявіты абступяць цара з усіх бакоў, кожны са зброяй сваёй у руцэ сваёй, і хто будзе ўваходзіць у храм, хай будзе забіты. І будзьце вы пры цары, калі ён будзе ўваходзіць і выходзіць. </p><i> Ì haj lâvìty abstupâc′ cara z usìh bakoǔ, kožny sa zbroâj svaëj u rucè svaëj, ì hto budze ǔvahodzìc′ u hram, haj budze zabìty. Ì budz′ce vy pry cary, kalì ën budze ǔvahodzìc′ ì vyhodzìc′. </i>


text:
<pb/>І зрабілі лявіты і ўсе Юдэі, што загадаў Ёдай сьвятар; і ўзялі кожны людзей сваіх, якія прыходзяць у суботу з тымі, што адыходзяць у суботу, бо не адпусьціў сьвятар Ёдай чэргаў, якія зьмяніліся. </p><i> Ì zrabìlì lâvìty ì ǔse Ûdèì, što zagadaǔ Ëdaj s′vâtar; ì ǔzâlì kožny lûdzej svaìh, âkìâ pryhodzâc′ u subotu z tymì, što adyhodzâc′ u subotu, bo ne adpus′cìǔ s′vâtar Ëdaj čèrgaǔ, âkìâ z′mânìlìsâ. </i>


text:
І раздаў Ёдай сьвятар начальнікам сотняў дзіды і малыя і вялікія шчыты цара Давіда, якія былі ў доме Божым; </p><i> Ì razdaǔ Ëdaj s′vâtar načal′nìkam sotnâǔ dzìdy ì malyâ ì vâlìkìâ ščyty cara Davìda, âkìâ bylì ǔ dome Božym; </i>


text:
і паставіў увесь народ, кожнага са зброяю ягонай у руцэ ягонай, ад правага боку храма да левага боку храма, каля ахвярніка і каля дома, вакол цара. </p><i> ì pastavìǔ uves′ narod, kožnaga sa zbroâû âgonaj u rucè âgonaj, ad pravaga boku hrama da levaga boku hrama, kalâ ahvârnìka ì kalâ doma, vakol cara. </i>


text:
І вывелі сына цара, і ўсклалі на яго вянок і аздобы, і паставілі яго царом; і памазалі яго Ёдай і сыны ягоныя і сказалі: хай жыве цар! </p><i> Ì vyvelì syna cara, ì ǔsklalì na âgo vânok ì azdoby, ì pastavìlì âgo carom; ì pamazalì âgo Ëdaj ì syny âgonyâ ì skazalì: haj žyve car! </i>


text:
<pb/>І пачула Гатолія голас народу, які бег і абвяшчаў пра цара, і выйшла да народу ў дом Гасподні, </p><i> Ì pačula Gatolìâ golas narodu, âkì beg ì abvâščaǔ pra cara, ì vyjšla da narodu ǔ dom Gaspodnì, </i>


text:
і ўбачыла: і вось цар стаіць на ўзвышэньні сваім каля ўваходу, і князі і трубы каля цара, і ўвесь народ зямлі весяліцца, і трубяць у трубы, і сьпевакі са спарудамі музычнымі і ўмелыя ў славаслоўі. І падрала Гатолія вопратку на сабе і закрычала: змова` змова` </p><i> ì ǔbačyla: ì vos′ car staìc′ na ǔzvyšèn′nì svaìm kalâ ǔvahodu, ì knâzì ì truby kalâ cara, ì ǔves′ narod zâmlì vesâlìcca, ì trubâc′ u truby, ì s′pevakì sa sparudamì muzyčnymì ì ǔmelyâ ǔ slavasloǔì. Ì padrala Gatolìâ vopratku na sabe ì zakryčala: zmova` zmova` </i>


text:
І выклікаў Ёдай сьвятар начальнікаў сотняў, начальнікаў над войскам, і сказаў ім: выведзіце яе прэч, і хто пойдзе за ёю, хай будзе забіты мечам. Бо сьвятар сказаў: ня ўсьмерціце яе ў доме Гасподнім. </p><i> Ì vyklìkaǔ Ëdaj s′vâtar načal′nìkaǔ sotnâǔ, načal′nìkaǔ nad vojskam, ì skazaǔ ìm: vyvedzìce âe prèč, ì hto pojdze za ëû, haj budze zabìty mečam. Bo s′vâtar skazaǔ: nâ ǔs′mercìce âe ǔ dome Gaspodnìm. </i>


text:
І далі ёй месца, і калі яна прайшла да ўваходу конскае брамы царскага дома, там забілі яе. </p><i> Ì dalì ëj mesca, ì kalì âna prajšla da ǔvahodu konskae bramy carskaga doma, tam zabìlì âe. </i>


text:
<pb/>І заключыў Ёдай запавет паміж сабою і ўсім народам і царом, каб быць народам Гасподнім. </p><i> Ì zaklûčyǔ Ëdaj zapavet pamìž saboû ì ǔsìm narodam ì carom, kab byc′ narodam Gaspodnìm. </i>


text:
І пайшоў увесь народ у капішча Ваала, і разбурылі яго, і ахвярнікі ягоныя і балванаў ягоных пабілі, і Матана, жраца Ваалавага, забілі перад ахвярнікамі. </p><i> Ì pajšoǔ uves′ narod u kapìšča Vaala, ì razburylì âgo, ì ahvârnìkì âgonyâ ì balvanaǔ âgonyh pabìlì, ì Matana, žraca Vaalavaga, zabìlì perad ahvârnìkamì. </i>


text:
І даручыў Ёдай справы дома Гасподняга сьвятарам і лявітам, як размеркаваў Давід у доме Гасподнім, дзеля прынашэньня цэласпаленьняў Госпаду, як напісана ў законе Майсеевым, з радасьцю і сьпевамі, паводле статуту Давідавага. </p><i> Ì daručyǔ Ëdaj spravy doma Gaspodnâga s′vâtaram ì lâvìtam, âk razmerkavaǔ Davìd u dome Gaspodnìm, dzelâ prynašèn′nâ cèlaspalen′nâǔ Gospadu, âk napìsana ǔ zakone Majseevym, z radas′cû ì s′pevamì, pavodle statutu Davìdavaga. </i>


text:
І паставіў ён брамнікаў каля брамы дома Гасподняга, каб не ўваходзіў нячысты ў чым-небудзь. </p><i> Ì pastavìǔ ën bramnìkaǔ kalâ bramy doma Gaspodnâga, kab ne ǔvahodzìǔ nâčysty ǔ čym-nebudz′. </i>


text:
І ўзяў начальнікаў сотняў, і вяльможаў, і начальнікаў у народзе, і ўвесь народ зямлі, і правёў цара з дома Гасподняга і прайшлі праз верхнюю браму ў дом царскі, і пасадзілі цара на царскі трон. </p><i> Ì ǔzâǔ načal′nìkaǔ sotnâǔ, ì vâl′možaǔ, ì načal′nìkaǔ u narodze, ì ǔves′ narod zâmlì, ì pravëǔ cara z doma Gaspodnâga ì prajšlì praz verhnûû bramu ǔ dom carskì, ì pasadzìlì cara na carskì tron. </i>


text:
І весяліўся ўвесь народ, і горад супакоіўся. А Гатолію забілі мечам. </p><i> Ì vesâlìǔsâ ǔves′ narod, ì gorad supakoìǔsâ. A Gatolìû zabìlì mečam. </i>


text:
<pb/>Сем гадоў было Ёасу, калі зацараваў, і сорак гадоў валадарыў у Ерусаліме; імя маці яго Цыўя зь Вірсавіі. </p><i> Sem gadoǔ bylo Ëasu, kalì zacaravaǔ, ì sorak gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgo Cyǔâ z′ Vìrsavìì. </i>


text:
і рабіў Ёас заўгоднае ў вачах Гасподніх ва ўсе дні Ёдая сьвятара. </p><i> ì rabìǔ Ëas zaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh va ǔse dnì Ëdaâ s′vâtara. </i>


text:
І ўзяў яму Ёдай дзьвюх жонак, і ён меў ад іх сыноў і дочак. </p><i> Ì ǔzâǔ âmu Ëdaj dz′vûh žonak, ì ën meǔ ad ìh synoǔ ì dočak. </i>


text:
<pb/>І пасля гэтага прыйшло на сэрца Ёасу абнавіць дом Гасподні, </p><i> Ì paslâ gètaga pryjšlo na sèrca Ëasu abnavìc′ dom Gaspodnì, </i>


text:
і сабраў ён сьвятароў і лявітаў і сказаў ім: ідзеце па гарадах Юдэі і зьбірайце з усіх Ізраільцянаў срэбра на падтрыманьне дома Бога вашага год у год, і пасьпяшайцеся ў гэтай справе. Але не пасьпяшаліся лявіты. </p><i> ì sabraǔ ën s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ ì skazaǔ ìm: ìdzece pa garadah Ûdèì ì z′bìrajce z usìh Ìzraìl′cânaǔ srèbra na padtryman′ne doma Boga vašaga god u god, ì pas′pâšajcesâ ǔ gètaj sprave. Ale ne pas′pâšalìsâ lâvìty. </i>


text:
<pb/>І паклікаў цар Ёдая, узначальца іхняга, і сказаў яму: чаму ты не патрабуеш ад лявітаў, каб яны дастаўлялі зь Юдэі і Ерусаліма даніну, устаноўленую Майсеем, рабом Гасподнім, і зьбіраньнем Ізраільцянаў для скініі сходу? </p><i> Ì paklìkaǔ car Ëdaâ, uznačal′ca ìhnâga, ì skazaǔ âmu: čamu ty ne patrabueš ad lâvìtaǔ, kab âny dastaǔlâlì z′ Ûdèì ì Erusalìma danìnu, ustanoǔlenuû Majseem, rabom Gaspodnìm, ì z′bìran′nem Ìzraìl′cânaǔ dlâ skìnìì shodu? </i>


text:
Бо бязбожная Гатолія і сыны яе спустошылі дом Божы і ўсё прысьвечанае для дома Божага заўжылі для Ваалаў. </p><i> Bo bâzbožnaâ Gatolìâ ì syny âe spustošylì dom Božy ì ǔsë prys′večanae dlâ doma Božaga zaǔžylì dlâ Vaalaǔ. </i>


text:
І загадаў цар і зрабілі адну скрынку, і паставілі яе каля ўваходу ў дом Гасподні звонку. </p><i> Ì zagadaǔ car ì zrabìlì adnu skrynku, ì pastavìlì âe kalâ ǔvahodu ǔ dom Gaspodnì zvonku. </i>


text:
І абвясьцілі па Юдэі і Ерусаліме, каб прыносілі Госпаду даніну, накладзеную Майсеем, рабом Божым, і на Ізраільцянаў у пустыні. </p><i> Ì abvâs′cìlì pa Ûdèì ì Erusalìme, kab prynosìlì Gospadu danìnu, nakladzenuû Majseem, rabom Božym, ì na Ìzraìl′cânaǔ u pustynì. </i>


text:
І ўзрадаваліся ўсе начальнікі і ўвесь народ, і прыносілі і клалі ў скрынку, пакуль яна не напоўнілася. </p><i> Ì ǔzradavalìsâ ǔse načal′nìkì ì ǔves′ narod, ì prynosìlì ì klalì ǔ skrynku, pakul′ âna ne napoǔnìlasâ. </i>


text:
У той час, калі прыносілі скрынку царскім чыноўнікам празь лявітаў, і калі яны бачылі, што срэбра многа, прыходзіў пісар цара і даверанік першасьвятара, і высыпалі са скрынкі, і адносілі яго і ставілі яе на сваё месца. Так рабілі яны дзень у дзень, і сабралі многа срэбра. </p><i> U toj čas, kalì prynosìlì skrynku carskìm čynoǔnìkam praz′ lâvìtaǔ, ì kalì âny bačylì, što srèbra mnoga, pryhodzìǔ pìsar cara ì daveranìk peršas′vâtara, ì vysypalì sa skrynkì, ì adnosìlì âgo ì stavìlì âe na svaë mesca. Tak rabìlì âny dzen′ u dzen′, ì sabralì mnoga srèbra. </i>


text:
<pb/>і аддавалі яго цар і Ёдай тым, што вялі працу ў доме Гасподнім, і тыя наймалі каменячосаў і цесляў для паднаўленьня дома Гасподнага, таксама кавалёў і меднікаў для ўмацаваньня дома Гасподнага. </p><i> ì addavalì âgo car ì Ëdaj tym, što vâlì pracu ǔ dome Gaspodnìm, ì tyâ najmalì kamenâčosaǔ ì ceslâǔ dlâ padnaǔlen′nâ doma Gaspodnaga, taksama kavalëǔ ì mednìkaǔ dlâ ǔmacavan′nâ doma Gaspodnaga. </i>


text:
І працавалі майстры работ, і зьдзейсьнілася папраўленьне рукамі іхнімі, і прывялі дом Божы да патрэбнага ладу, і ўмацавалі яго. </p><i> Ì pracavalì majstry rabot, ì z′dzejs′nìlasâ papraǔlen′ne rukamì ìhnìmì, ì pryvâlì dom Božy da patrèbnaga ladu, ì ǔmacavalì âgo. </i>


text:
І закончыўшы, яны прадставілі цару і Ёдаю рэшту срэбра. І зрабілі зь яго посуд для дома Гасподняга, посуд службовы і чары на цэласпаленьне і іншы посуд залаты і срэбраны. І прыносілі цэласпаленьні ў доме Гасподнім пастаянна ва ўсе дні Ёдая. </p><i> Ì zakončyǔšy, âny pradstavìlì caru ì Ëdaû rèštu srèbra. Ì zrabìlì z′ âgo posud dlâ doma Gaspodnâga, posud službovy ì čary na cèlaspalen′ne ì ìnšy posud zalaty ì srèbrany. Ì prynosìlì cèlaspalen′nì ǔ dome Gaspodnìm pastaânna va ǔse dnì Ëdaâ. </i>


text:
<pb/>І састарыўся Ёдай і насыціўшыся днямі жыцьця, памёр: сто трыццаць гадоў было яму, калі ён памёр. </p><i> Ì sastaryǔsâ Ëdaj ì nasycìǔšysâ dnâmì žyc′câ, pamër: sto tryccac′ gadoǔ bylo âmu, kalì ën pamër. </i>


text:
І пахавалі яго ў горадзе Давідавым з царамі, бо ён рабіў добрае ў Ізраілі і дзеля Бога і дзеля дома Яго. </p><i> Ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìdavym z caramì, bo ën rabìǔ dobrae ǔ Ìzraìlì ì dzelâ Boga ì dzelâ doma Âgo. </i>


text:
<pb/>Але пасля сьмерці Ёдая прыйшлі князі Юдэйскія і пакланіліся цару, тады цар пачаў слухацца іх, </p><i> Ale paslâ s′mercì Ëdaâ pryjšlì knâzì Ûdèjskìâ ì paklanìlìsâ caru, tady car pačaǔ sluhacca ìh, </i>


text:
І пакінулі дні Госпада Бога бацькоў сваіх і пачалі служыць дрэвам прысьвечаным і ідалам, - і быў гнеў Гасподні на Юду і Ерусалім за гэтую віну іхнюю. </p><i> Ì pakìnulì dnì Gospada Boga bac′koǔ svaìh ì pačalì služyc′ drèvam prys′večanym ì ìdalam, - ì byǔ gneǔ Gaspodnì na Ûdu ì Erusalìm za gètuû vìnu ìhnûû. </i>


text:
І Ён пасылаў да іх прарокаў дзеля навароту іх да Госпада, і яны ўмаўлялі іх, але тыя ня слухаліся. </p><i> Ì Ën pasylaǔ da ìh prarokaǔ dzelâ navarotu ìh da Gospada, ì âny ǔmaǔlâlì ìh, ale tyâ nâ sluhalìsâ. </i>


text:
І Дух Божы ахінуў Захара, сына Ёдая сьвятара, і ён стаў на ўзвышэньні перад народам і сказаў ім: так кажа Гасподзь: навошта вы пераступаеце загады Гасподнія? Ня будзе посьпеху вам, і як вы пакінулі Госпада, так і Ён пакіне вас. </p><i> Ì Duh Božy ahìnuǔ Zahara, syna Ëdaâ s′vâtara, ì ën staǔ na ǔzvyšèn′nì perad narodam ì skazaǔ ìm: tak kaža Gaspodz′: navošta vy perastupaece zagady Gaspodnìâ? Nâ budze pos′pehu vam, ì âk vy pakìnulì Gospada, tak ì Ën pakìne vas. </i>


text:
І змовіліся супроць яго, і пабілі яго камянямі, па загадзе цара Ёаса, на двары дома Гасподняга. </p><i> Ì zmovìlìsâ suproc′ âgo, ì pabìlì âgo kamânâmì, pa zagadze cara Ëasa, na dvary doma Gaspodnâga. </i>


text:
І ня ўспомніў цар Ёас дабрадзейства, якое зрабіў яму Ёдай, бацька ягоны, і забіў сына яго. І ён паміраючы казаў: хай бачыць Гасподзь і хай спагоніць. </p><i> Ì nâ ǔspomnìǔ car Ëas dabradzejstva, âkoe zrabìǔ âmu Ëdaj, bac′ka âgony, ì zabìǔ syna âgo. Ì ën pamìraûčy kazaǔ: haj bačyc′ Gaspodz′ ì haj spagonìc′. </i>


text:
<pb/>І праз год выступіла супроць яго войска Сірыйскае і ўвайшлі ў Юдэю і ў Ерусалім, і зьнішчылі з народу ўсіх князёў народа, і ўсю здабычу ў іх адаслалі цару ў Дамаск. </p><i> Ì praz god vystupìla suproc′ âgo vojska Sìryjskae ì ǔvajšlì ǔ Ûdèû ì ǔ Erusalìm, ì z′nìščylì z narodu ǔsìh knâzëǔ naroda, ì ǔsû zdabyču ǔ ìh adaslalì caru ǔ Damask. </i>


text:
Хоць і ў невялікай колькасьці людзей прыходзіла войска Сірыйскае, але Гасподзь перадаў у руку іх вельмі шматлікую сілу за тое, што пакінулі Госпада Бога свайго. І над Ёасам учынілі яны суд, </p><i> Hoc′ ì ǔ nevâlìkaj kol′kas′cì lûdzej pryhodzìla vojska Sìryjskae, ale Gaspodz′ peradaǔ u ruku ìh vel′mì šmatlìkuû sìlu za toe, što pakìnulì Gospada Boga svajgo. Ì nad Ëasam učynìlì âny sud, </i>


text:
і калі яны пайшлі ад яго, пакінуўшы яго ў цяжкай хваробе, дык склалі супроць яго змову рабы ягоныя, за кроў сына Ёдая сьвятара, і забілі яго на пасьцелі, і ён памёр. І пахавалі яго ў доме Давідавым, але не пахавалі яго ў царскіх магільніцах. </p><i> ì kalì âny pajšlì ad âgo, pakìnuǔšy âgo ǔ câžkaj hvarobe, dyk sklalì suproc′ âgo zmovu raby âgonyâ, za kroǔ syna Ëdaâ s′vâtara, ì zabìlì âgo na pas′celì, ì ën pamër. Ì pahavalì âgo ǔ dome Davìdavym, ale ne pahavalì âgo ǔ carskìh magìl′nìcah. </i>


text:
А змоўшчыкі супроць яго былі: Завад, сын Шымэаты Аманіцянкі, і Егазавад, сын Шымрыты Маавіцянкі. </p><i> A zmoǔščykì suproc′ âgo bylì: Zavad, syn Šymèaty Amanìcânkì, ì Egazavad, syn Šymryty Maavìcânkì. </i>


text:
<pb/>Пра сыноў яго і пра мноства прароцтваў супроць яго і пра ўладкаваньне дома Божага напісана ў кнізе цароў. І зацараваў Амасія, сын ягоны замест яго. </p><i> Pra synoǔ âgo ì pra mnostva praroctvaǔ suproc′ âgo ì pra ǔladkavan′ne doma Božaga napìsana ǔ knìze caroǔ. Ì zacaravaǔ Amasìâ, syn âgony zamest âgo. </i>


text:
<pb/>У дваццаць пяць гадоў зацараваў Амасія і валадарыў у Ерусаліме дваццаць дзевяць гадоў; імя маці ягонай Егаадань зь Ерусаліма. </p><i> U dvaccac′ pâc′ gadoǔ zacaravaǔ Amasìâ ì valadaryǔ u Erusalìme dvaccac′ dzevâc′ gadoǔ; ìmâ macì âgonaj Egaadan′ z′ Erusalìma. </i>


text:
І рабіў ён заўгоднае ў вачах Гасподніх, але не ад поўнага сэрца. </p><i> Ì rabìǔ ën zaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh, ale ne ad poǔnaga sèrca. </i>


text:
<pb/>Калі ўцьвердзілася за ім царства, тады ён аддаў сьмерці рабоў сваіх, якія забілі цара, бацьку ягонага. </p><i> Kalì ǔc′verdzìlasâ za ìm carstva, tady ën addaǔ s′mercì raboǔ svaìh, âkìâ zabìlì cara, bac′ku âgonaga. </i>


text:
Але дзяцей іхніх не забіў, бо напісана ў законе, у кнізе Майсеевай, дзе запавядаў Гасподзь, кажучы: не павінны быць забіваныя бацькі за дзяцей, і дзеці не павінны быць забіваныя за бацькоў, а кожны за сваё злачынства павінен памерці. </p><i> Ale dzâcej ìhnìh ne zabìǔ, bo napìsana ǔ zakone, u knìze Majseevaj, dze zapavâdaǔ Gaspodz′, kažučy: ne pavìnny byc′ zabìvanyâ bac′kì za dzâcej, ì dzecì ne pavìnny byc′ zabìvanyâ za bac′koǔ, a kožny za svaë zlačynstva pavìnen pamercì. </i>


text:
<pb/>І сабраў Амасія Юдэяў і паставіў іх па пакаленьнях пад уладу тысчнікаў і сотнікаў, усіх Юдэяў і Веньямініцянаў, і пералічыў іх ад дваццаці гадоў і вышэй, і аказалася іх трыста тысяч чалавек адборных, якія ходзяць на вайну і трымаюць дзіду і шчыт. </p><i> Ì sabraǔ Amasìâ Ûdèâǔ ì pastavìǔ ìh pa pakalen′nâh pad uladu tysčnìkaǔ ì sotnìkaǔ, usìh Ûdèâǔ ì Ven′âmìnìcânaǔ, ì peralìčyǔ ìh ad dvaccacì gadoǔ ì vyšèj, ì akazalasâ ìh trysta tysâč čalavek adbornyh, âkìâ hodzâc′ na vajnu ì trymaûc′ dzìdu ì ščyt. </i>


text:
І наняў зь Ізраільцянаў сто тысяч адважных воінаў за сто талантаў срэбра. </p><i> Ì nanâǔ z′ Ìzraìl′cânaǔ sto tysâč advažnyh voìnaǔ za sto talantaǔ srèbra. </i>


text:
<pb/>Але чалавек Божы прыйшоў да яго і сказаў: цару` хай ня ідзе з табою войска Ізраільскае, бо няма Госпада зь Ізраільцянамі, з усімі сынамі Яфрэма. </p><i> Ale čalavek Božy pryjšoǔ da âgo ì skazaǔ: caru` haj nâ ìdze z taboû vojska Ìzraìl′skae, bo nâma Gospada z′ Ìzraìl′cânamì, z usìmì synamì Âfrèma. </i>


text:
А ідзі ты адзін, рабі дзею, мужна спасобнічай на вайне. Інакш паваліць цябе Бог перад тварам ворага, бо ёсьць сіла ў Бога падтрымаць і паваліць. </p><i> A ìdzì ty adzìn, rabì dzeû, mužna spasobnìčaj na vajne. Ìnakš pavalìc′ câbe Bog perad tvaram voraga, bo ës′c′ sìla ǔ Boga padtrymac′ ì pavalìc′. </i>


text:
І сказаў Амасія чалавеку Божаму: што ж рабіць са ста талантамі, якія я аддаў войску Ізраільскаму? І сказаў чалавек Божы: Гасподзь можа даць табе больш за гэта. </p><i> Ì skazaǔ Amasìâ čalaveku Božamu: što ž rabìc′ sa sta talantamì, âkìâ â addaǔ vojsku Ìzraìl′skamu? Ì skazaǔ čalavek Božy: Gaspodz′ moža dac′ tabe bol′š za gèta. </i>


text:
І аддзяліў іх Амасія, - войска, якое прышло да яго зь зямлі Яфрэмавай, - каб яны ішлі на сваё месца. І запаліўся моцна іхні гнеў на Юдэю, і яны пайшлі назад у сваё месца, у запале гневу. </p><i> Ì addzâlìǔ ìh Amasìâ, - vojska, âkoe pryšlo da âgo z′ zâmlì Âfrèmavaj, - kab âny ìšlì na svaë mesca. Ì zapalìǔsâ mocna ìhnì gneǔ na Ûdèû, ì âny pajšlì nazad u svaë mesca, u zapale gnevu. </i>


text:
А Амасія адважыўся і павёў народ свой, і пайшоў у даліну Саляную і пабіў сыноў Сэіра дзесяць тысяч; </p><i> A Amasìâ advažyǔsâ ì pavëǔ narod svoj, ì pajšoǔ u dalìnu Salânuû ì pabìǔ synoǔ Sèìra dzesâc′ tysâč; </i>


text:
і дзесяць тысяч жывых узялі сыны Юдавыя ў палон, і прывялі іх на вяршыню скалы, і скінулі іх зь вяршыні скалы, і ўсе яны разьбіліся цалкам. </p><i> ì dzesâc′ tysâč žyvyh uzâlì syny Ûdavyâ ǔ palon, ì pryvâlì ìh na vâršynû skaly, ì skìnulì ìh z′ vâršynì skaly, ì ǔse âny raz′bìlìsâ calkam. </i>


text:
А войска, якое Амасія адаслаў назад, каб яно не хадзіла зь ім на вайну, рассыпалася па гарадах Юдэі ад Самарыі да Вэтарона і перабіла ў іх тры тысячы, і нарабавала шмат здабычы. </p><i> A vojska, âkoe Amasìâ adaslaǔ nazad, kab âno ne hadzìla z′ ìm na vajnu, rassypalasâ pa garadah Ûdèì ad Samaryì da Vètarona ì perabìla ǔ ìh try tysâčy, ì narabavala šmat zdabyčy. </i>


text:
<pb/>Амасія, прыйшоўшы пасля паражэньня Ідумэянаў, прынёс багоў сыноў Сэіра і пакінуў іх у сябе багамі, і перад імі кланяўся і ім кадзіў. </p><i> Amasìâ, pryjšoǔšy paslâ paražèn′nâ Ìdumèânaǔ, prynës bagoǔ synoǔ Sèìra ì pakìnuǔ ìh u sâbe bagamì, ì perad ìmì klanâǔsâ ì ìm kadzìǔ. </i>


text:
І загарэўся гнеў Госпада на Амасію, і паслаў Ён да яго прарока, і той сказаў яму: навошта ты прыходзіш да багоў народу гэтага, якія ня выбавілі народу свайго ад рукі тваёй? </p><i> Ì zagarèǔsâ gneǔ Gospada na Amasìû, ì paslaǔ Ën da âgo praroka, ì toj skazaǔ âmu: navošta ty pryhodzìš da bagoǔ narodu gètaga, âkìâ nâ vybavìlì narodu svajgo ad rukì tvaëj? </i>


text:
Калі ён гаварыў яму, цар адказваў: хіба дарадцам царскім паставілі цябе? перастань, каб не забілі цябе. І перастаў прарок, сказаўшы: ведаю, што рашыў Бог загубіць цябе, таму што ты зрабіў гэта і ня слухаеш рады маёй. </p><i> Kalì ën gavaryǔ âmu, car adkazvaǔ: hìba daradcam carskìm pastavìlì câbe? perastan′, kab ne zabìlì câbe. Ì perastaǔ prarok, skazaǔšy: vedaû, što rašyǔ Bog zagubìc′ câbe, tamu što ty zrabìǔ gèta ì nâ sluhaeš rady maëj. </i>


text:
<pb/>І параіўся Амасія, цар Юдэйскі, і паслаў да Ёаса, сына Ёахаза, сына Іуевага, цара Ізраільскага, сказаць: выходзь, пабачымся асабіста. </p><i> Ì paraìǔsâ Amasìâ, car Ûdèjskì, ì paslaǔ da Ëasa, syna Ëahaza, syna Ìuevaga, cara Ìzraìl′skaga, skazac′: vyhodz′, pabačymsâ asabìsta. </i>


text:
І паслаў Ёас, цар Ізраільскі, да Амасіі, цара Юдэйскага, сказаць: цёран, які на Ліване, паслаў да кедра, які таксама на Ліване, сказаць: аддай дачку сваю за жонку сыну майму. Але прайшлі звяры дзікія, якія на Ліване, і затапталі гэты цёрн. </p><i> Ì paslaǔ Ëas, car Ìzraìl′skì, da Amasìì, cara Ûdèjskaga, skazac′: cëran, âkì na Lìvane, paslaǔ da kedra, âkì taksama na Lìvane, skazac′: addaj dačku svaû za žonku synu majmu. Ale prajšlì zvâry dzìkìâ, âkìâ na Lìvane, ì zataptalì gèty cërn. </i>


text:
Ты кажаш: вось я пабіў Ідумэянаў, - і ўзьнеслася сэрца тваё да славы. Сядзі лепей у сябе дома. Навошта табе намышляць небясьпечную дзею? Упадзеш ты і Юдэя з табою. </p><i> Ty kažaš: vos′ â pabìǔ Ìdumèânaǔ, - ì ǔz′neslasâ sèrca tvaë da slavy. Sâdzì lepej u sâbe doma. Navošta tabe namyšlâc′ nebâs′pečnuû dzeû? Upadzeš ty ì Ûdèâ z taboû. </i>


text:
<pb/>Але не паслухаўся Амасія, бо ад Бога было гэта, каб перадаць іх у руку Ёаса за тое, што пачалі прыходзіць да багоў Ідумэйскіх. </p><i> Ale ne pasluhaǔsâ Amasìâ, bo ad Boga bylo gèta, kab peradac′ ìh u ruku Ëasa za toe, što pačalì pryhodzìc′ da bagoǔ Ìdumèjskìh. </i>


text:
І выступіў Ёас, цар Ізраільскі, і ўбачыліся асабіста, ён і Амасія, цар Юдэйскі, у Вэтсамісе Юдэйскім. </p><i> Ì vystupìǔ Ëas, car Ìzraìl′skì, ì ǔbačylìsâ asabìsta, ën ì Amasìâ, car Ûdèjskì, u Vètsamìse Ûdèjskìm. </i>


text:
І былі разьбіты Юдэі Ізраільцянамі, і разьбегліся кожны ў намёт свой. </p><i> Ì bylì raz′bìty Ûdèì Ìzraìl′cânamì, ì raz′beglìsâ kožny ǔ namët svoj. </i>


text:
І Амасію, цара Юдэйскага, сына Ёаса, сына Ёахазавага, захапіў Ёас, цар Ізраільскі, у Вэтсамісе і прывёў яго ў Ерусалім, і разбурыў сьцяну Ерусалімскую ад брамы Яфрэмавай да брамы вугольнай, на чатырыста локцяў; </p><i> Ì Amasìû, cara Ûdèjskaga, syna Ëasa, syna Ëahazavaga, zahapìǔ Ëas, car Ìzraìl′skì, u Vètsamìse ì pryvëǔ âgo ǔ Erusalìm, ì razburyǔ s′cânu Erusalìmskuû ad bramy Âfrèmavaj da bramy vugol′naj, na čatyrysta lokcâǔ; </i>


text:
і ўзяў усё золата і срэбра, і ўвесь посуд, які быў у доме Божым у Авэд-Эдома, і скарбы дома царскага, і заложнікаў, і вярнуўся ў Самарыю. </p><i> ì ǔzâǔ usë zolata ì srèbra, ì ǔves′ posud, âkì byǔ u dome Božym u Avèd-Èdoma, ì skarby doma carskaga, ì založnìkaǔ, ì vârnuǔsâ ǔ Samaryû. </i>


text:
<pb/>І жыў Амасія, сын Ёсаваў, цар Юдэйскі, пасля сьмерці Ёаса, сына Ёахазавага, цара Ізраільскага, пятнаццаць гадоў. </p><i> Ì žyǔ Amasìâ, syn Ësavaǔ, car Ûdèjskì, paslâ s′mercì Ëasa, syna Ëahazavaga, cara Ìzraìl′skaga, pâtnaccac′ gadoǔ. </i>


text:
Астатнія дзеі Амасіі, першыя і апошнія, апісаны ў кнізе цароў Юдэйскіх і Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Amasìì, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ knìze caroǔ Ûdèjskìh ì Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І пасля таго часу, як Амасія адступіў ад Госпада, склалі супроць яго змову ў Ерусаліме, і ён уцёк у Лахіс. І паслалі за ім у Лахіс, і забілі яго там. </p><i> Ì paslâ tago času, âk Amasìâ adstupìǔ ad Gospada, sklalì suproc′ âgo zmovu ǔ Erusalìme, ì ën ucëk u Lahìs. Ì paslalì za ìm u Lahìs, ì zabìlì âgo tam. </i>


text:
І прывезьлі яго на конях, і пахавалі яго з бацькамі ягонымі ў горадзе Юдавым. </p><i> Ì pryvez′lì âgo na konâh, ì pahavalì âgo z bac′kamì âgonymì ǔ goradze Ûdavym. </i>


text:
<pb/>І ўзяў увесь народ Юдэйскі Азію, якому было шаснаццаць гадоў, і паставіў яго царом на месца бацькі ягонага Амасіі. </p><i> Ì ǔzâǔ uves′ narod Ûdèjskì Azìû, âkomu bylo šasnaccac′ gadoǔ, ì pastavìǔ âgo carom na mesca bac′kì âgonaga Amasìì. </i>


text:
Ён забудаваў Элат і вярнуў яго Юдэі, пасьля таго як спачыў цар з бацькамі сваімі. </p><i> Ën zabudavaǔ Èlat ì vârnuǔ âgo Ûdèì, pas′lâ tago âk spačyǔ car z bac′kamì svaìmì. </i>


text:
<pb/>Шаснаццаць гадоў было Азіі, калі зацараваў, і пяцьдзясят два гады валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Ехалія зь Ерусаліма. </p><i> Šasnaccac′ gadoǔ bylo Azìì, kalì zacaravaǔ, ì pâc′dzâsât dva gady valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Ehalìâ z′ Erusalìma. </i>


text:
І рабіў ён спадобнае ў вачах Гасподніх гэтак сама, як рабіў Амасія, бацька ягоны; </p><i> Ì rabìǔ ën spadobnae ǔ vačah Gaspodnìh gètak sama, âk rabìǔ Amasìâ, bac′ka âgony; </i>


text:
і прыходзіў ён да Бога ў дні Захара, які вучыў страху Божаму; і ў тыя дні, калі ён прыходзіў да Госпада, даваў яму Бог посьпех. </p><i> ì pryhodzìǔ ën da Boga ǔ dnì Zahara, âkì vučyǔ strahu Božamu; ì ǔ tyâ dnì, kalì ën pryhodzìǔ da Gospada, davaǔ âmu Bog pos′peh. </i>


text:
<pb/>І ён выйшаў і біўся зь Філістымлянамі, і разбурыў сьцены Гэта і сьцены Яўнэі і сьцены Азота; і пабудаваў гарады ў вобласьці Азоцкай і ў Філістымлянаў. </p><i> Ì ën vyjšaǔ ì bìǔsâ z′ Fìlìstymlânamì, ì razburyǔ s′ceny Gèta ì s′ceny Âǔnèì ì s′ceny Azota; ì pabudavaǔ garady ǔ voblas′cì Azockaj ì ǔ Fìlìstymlânaǔ. </i>


text:
І памагаў яму Бог супроць Філістымлянаў і супроць Аравіцянаў, якія жылі ў Гур-Ваале, і супроць Мэўніцянаў; </p><i> Ì pamagaǔ âmu Bog suproc′ Fìlìstymlânaǔ ì suproc′ Aravìcânaǔ, âkìâ žylì ǔ Gur-Vaale, ì suproc′ Mèǔnìcânaǔ; </i>


text:
і давалі Аманіцяне даніну Азіі, і дайшло імя яго да межаў Егіпта, таму што ён быў даволі моцны. </p><i> ì davalì Amanìcâne danìnu Azìì, ì dajšlo ìmâ âgo da mežaǔ Egìpta, tamu što ën byǔ davolì mocny. </i>


text:
<pb/>І пабудаваў Азія вежы ў Ерусаліме над брамамі вуглавымі і над брамамі даліны і на рагу, і ўмацаваў іх. </p><i> Ì pabudavaǔ Azìâ vežy ǔ Erusalìme nad bramamì vuglavymì ì nad bramamì dalìny ì na ragu, ì ǔmacavaǔ ìh. </i>


text:
І пабудаваў вежы ў пустыні, і зрабіў многа вадаёмаў, бо меў шмат быдла, і ў нізіне і на раўніне, і землеўладальнікаў і садоўнікаў на гарах і на Карміле, бо ён любіў земляробства. </p><i> Ì pabudavaǔ vežy ǔ pustynì, ì zrabìǔ mnoga vadaëmaǔ, bo meǔ šmat bydla, ì ǔ nìzìne ì na raǔnìne, ì zemleǔladal′nìkaǔ ì sadoǔnìkaǔ na garah ì na Karmìle, bo ën lûbìǔ zemlârobstva. </i>


text:
<pb/>Было ў Азіі і войска, якое выходзіла на вайну атрадамі, і па ліку ў сьпісе іх, складзеным рукою Еэла пісца і Маасэі наглядчыка, пад кіраўніцтвам Хананіі, аднаго з галоўных саноўнікаў царскіх. </p><i> Bylo ǔ Azìì ì vojska, âkoe vyhodzìla na vajnu atradamì, ì pa lìku ǔ s′pìse ìh, skladzenym rukoû Eèla pìsca ì Maasèì naglâdčyka, pad kìraǔnìctvam Hananìì, adnago z galoǔnyh sanoǔnìkaǔ carskìh. </i>


text:
Уся лічба ўзначальцаў пакаленьняў, з адважных воінаў, было дзьве тысячы шасьцьсот, </p><i> Usâ lìčba ǔznačal′caǔ pakalen′nâǔ, z advažnyh voìnaǔ, bylo dz′ve tysâčy šas′c′sot, </i>


text:
і пад рукою ў іх ваеннай сілы трыста сем тысяч пяцьсот, што ўступалі ў бітву з воінскай мужнасьцю, на дапамогу цару супроць няпрыяцеля. </p><i> ì pad rukoû ǔ ìh vaennaj sìly trysta sem tysâč pâc′sot, što ǔstupalì ǔ bìtvu z voìnskaj mužnas′cû, na dapamogu caru suproc′ nâpryâcelâ. </i>


text:
І падрыхтаваў для іх Азія, для ўсяго войска, шчыты і дзіды і шаломы і латы, і лукі і прашчныя камяні. </p><i> Ì padryhtavaǔ dlâ ìh Azìâ, dlâ ǔsâgo vojska, ščyty ì dzìdy ì šalomy ì laty, ì lukì ì praščnyâ kamânì. </i>


text:
І зрабіў ён у Ерусаліме вынаходліва прыдуманыя машыны, каб яны былі на вежах і на вуглах для кіданьня стрэл і вялікіх камянёў. І пранеслася імя яго далёка, бо ён дзівосна асланіў сябе і зрабіўся моцны. </p><i> Ì zrabìǔ ën u Erusalìme vynahodlìva prydumanyâ mašyny, kab âny bylì na vežah ì na vuglah dlâ kìdan′nâ strèl ì vâlìkìh kamânëǔ. Ì praneslasâ ìmâ âgo dalëka, bo ën dzìvosna aslanìǔ sâbe ì zrabìǔsâ mocny. </i>


text:
<pb/>Але калі ён зрабіўся моцны, заганарылася сэрца ягонае на пагібель яго, і ён зрабіўся злачынцам прад Госпадам Богам сваім, бо ўвайшоў у храм Гасподні, каб задыміць фіміям на алтары кадзільным. </p><i> Ale kalì ën zrabìǔsâ mocny, zaganarylasâ sèrca âgonae na pagìbel′ âgo, ì ën zrabìǔsâ zlačyncam prad Gospadam Bogam svaìm, bo ǔvajšoǔ u hram Gaspodnì, kab zadymìc′ fìmìâm na altary kadzìl′nym. </i>


text:
І пайшоў за ім Азарыя сьвятар, і зь ім восемдзесят сьвятароў Гасподніх, людзей выдатных, </p><i> Ì pajšoǔ za ìm Azaryâ s′vâtar, ì z′ ìm vosemdzesât s′vâtaroǔ Gaspodnìh, lûdzej vydatnyh, </i>


text:
і ўсупрацівіліся Азію цару і сказалі яму: не табе, Азія, кадзіць Госпаду; гэта сьвятарам, сынам Ааронавым, пасьвечаным для каджэньня; выйдзі са сьвятыні, бо ты зрабіў беззаконна, і ня будзе табе гэта ў гонар у Госпада Бога. </p><i> ì ǔsupracìvìlìsâ Azìû caru ì skazalì âmu: ne tabe, Azìâ, kadzìc′ Gospadu; gèta s′vâtaram, synam Aaronavym, pas′večanym dlâ kadžèn′nâ; vyjdzì sa s′vâtynì, bo ty zrabìǔ bezzakonna, ì nâ budze tabe gèta ǔ gonar u Gospada Boga. </i>


text:
І разгневаўся Азія, - а ў руцэ ў яго кадзільніца для каджэньня; і калі разгневаўся ён на сьвятароў, праказа явілася на лобе ў яго, перад абліччам сьвятароў, у доме Гасподнім, каля алтара кадзільнага. </p><i> Ì razgnevaǔsâ Azìâ, - a ǔ rucè ǔ âgo kadzìl′nìca dlâ kadžèn′nâ; ì kalì razgnevaǔsâ ën na s′vâtaroǔ, prakaza âvìlasâ na lobe ǔ âgo, perad ablìččam s′vâtaroǔ, u dome Gaspodnìm, kalâ altara kadzìl′naga. </i>


text:
І зірнуў на яго Азарыя першасьвятар і ўсе сьвятары; і вось у яго праказа на лобе ягоным. І змушалі яго выйсьці адтуль, ды і сам ён сьпяшаўся выйсьці, бо пакараў яго Гасподзь. </p><i> Ì zìrnuǔ na âgo Azaryâ peršas′vâtar ì ǔse s′vâtary; ì vos′ u âgo prakaza na lobe âgonym. Ì zmušalì âgo vyjs′cì adtul′, dy ì sam ën s′pâšaǔsâ vyjs′cì, bo pakaraǔ âgo Gaspodz′. </i>


text:
І быў цар Азія пракажоны да дня сьмерці сваёй, і жыў у асобным доме і адлучаны быў ад дома Гасподняга. А Ёатам, сын ягоны, начальнічаў над домам царскім і кіраваў народам зямлі. </p><i> Ì byǔ car Azìâ prakažony da dnâ s′mercì svaëj, ì žyǔ u asobnym dome ì adlučany byǔ ad doma Gaspodnâga. A Ëatam, syn âgony, načal′nìčaǔ nad domam carskìm ì kìravaǔ narodam zâmlì. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Азіі, першыя і апошнія, апісаў Ісая, сын Амоса прарок. </p><i> Astatnìâ dzeì Azìì, peršyâ ì apošnìâ, apìsaǔ Ìsaâ, syn Amosa prarok. </i>


text:
І спачыў Азія з бацькамі сваімі, і пахавалі яго з бацькамі ягонымі на полі царскіх магільніц, бо казалі: ён пракажоны. І зацараваў Ёатам, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Azìâ z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo z bac′kamì âgonymì na polì carskìh magìl′nìc, bo kazalì: ën prakažony. Ì zacaravaǔ Ëatam, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>Дваццаць пяць гадоў было Ёатаму, калі зацараваў, і шаснаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме; імя маці ягонай Еруша, дачка Садока. </p><i> Dvaccac′ pâc′ gadoǔ bylo Ëatamu, kalì zacaravaǔ, ì šasnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgonaj Eruša, dačka Sadoka. </i>


text:
І рабіў ён спадобнае ў вачах Гасподніх гэтак сама, як рабіў Азія, бацька ягоны, толькі ён не ўваходзіў у храм Гасподні, і народ усё яшчэ грашыў далей. </p><i> Ì rabìǔ ën spadobnae ǔ vačah Gaspodnìh gètak sama, âk rabìǔ Azìâ, bac′ka âgony, tol′kì ën ne ǔvahodzìǔ u hram Gaspodnì, ì narod usë âščè grašyǔ dalej. </i>


text:
<pb/>Ён пабудаваў верхнюю браму дома Гасподняга, і многае пабудаваў на сьцяне Афэла; </p><i> Ën pabudavaǔ verhnûû bramu doma Gaspodnâga, ì mnogae pabudavaǔ na s′câne Afèla; </i>


text:
і гарады пабудаваў на гары Юдэйскай, і ў лясах пабудаваў палацы і вежы. </p><i> ì garady pabudavaǔ na gary Ûdèjskaj, ì ǔ lâsah pabudavaǔ palacy ì vežy. </i>


text:
<pb/>Ён ваяваў з царом Аманіцянаў і адолеў іх, і далі яму Аманіцяне ў той год сто талантаў срэбра і дзесяць тысяч кораў пшаніцы і ячменю дзесяць тысяч. Гэта давалі яму Аманіцяне і на другі год, і на трэці. </p><i> Ën vaâvaǔ z carom Amanìcânaǔ ì adoleǔ ìh, ì dalì âmu Amanìcâne ǔ toj god sto talantaǔ srèbra ì dzesâc′ tysâč koraǔ pšanìcy ì âčmenû dzesâc′ tysâč. Gèta davalì âmu Amanìcâne ì na drugì god, ì na trècì. </i>


text:
<pb/>Такі моцны быў Ёатам таму, што клаў шляхі свае прад абліччам Госпада Бога свайго. </p><i> Takì mocny byǔ Ëatam tamu, što klaǔ šlâhì svae prad ablìččam Gospada Boga svajgo. </i>


text:
Астатнія дзеі Ёатама і ўсе войны яго і паводзіны яго апісаны ў кнізе цароў Ізраільскіх і Юдэйскіх: </p><i> Astatnìâ dzeì Ëatama ì ǔse vojny âgo ì pavodzìny âgo apìsany ǔ knìze caroǔ Ìzraìl′skìh ì Ûdèjskìh: </i>


text:
дваццаць пяць гадоў было яму, калі зацараваў, і шаснаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме. </p><i> dvaccac′ pâc′ gadoǔ bylo âmu, kalì zacaravaǔ, ì šasnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme. </i>


text:
І спачыў Ёатам з бацькамі сваімі, і пахавалі яго ў горадзе Давідавым. І зацараваў Ахаз, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Ëatam z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo ǔ goradze Davìdavym. Ì zacaravaǔ Ahaz, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>Дваццаць гадоў было Ахазу, калі зацараваў, і шаснаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме; і ён не рабіў спадобнага ў вачах Гасподніх, як рабіў Давід, бацька ягоны: </p><i> Dvaccac′ gadoǔ bylo Ahazu, kalì zacaravaǔ, ì šasnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme; ì ën ne rabìǔ spadobnaga ǔ vačah Gaspodnìh, âk rabìǔ Davìd, bac′ka âgony: </i>


text:
ён ішоў шляхамі цароў Ізраільскіх, і нават зрабіў літыя статуі Ваалаў; </p><i> ën ìšoǔ šlâhamì caroǔ Ìzraìl′skìh, ì navat zrabìǔ lìtyâ statuì Vaalaǔ; </i>


text:
і ён учыняў дымленьні ў даліне сыноў Энома, і праводзіў сыноў сваіх праз агонь, пераймаючы мярзоты народаў, якіх выгнаў Гасподзь ад аблічча сыноў Ізраілевых; </p><i> ì ën učynâǔ dymlen′nì ǔ dalìne synoǔ Ènoma, ì pravodzìǔ synoǔ svaìh praz agon′, perajmaûčy mârzoty narodaǔ, âkìh vygnaǔ Gaspodz′ ad ablìčča synoǔ Ìzraìlevyh; </i>


text:
і прыносіў ахвяры і дымленьні на вышынях і на пагорках і пад кожным галінастым дрэвам. </p><i> ì prynosìǔ ahvâry ì dymlen′nì na vyšynâh ì na pagorkah ì pad kožnym galìnastym drèvam. </i>


text:
<pb/>І аддаў яго Гасподзь Бог ягоны ў руку цара Сірыйцаў, і яны пабілі яго і ўзялі ў яго шмат палонных і завялі ў Дамаск. Таксама і ў руку цара Ізраільскага быў аддадзены ён, і той учыніў яму вялікае паражэньне. </p><i> Ì addaǔ âgo Gaspodz′ Bog âgony ǔ ruku cara Sìryjcaǔ, ì âny pabìlì âgo ì ǔzâlì ǔ âgo šmat palonnyh ì zavâlì ǔ Damask. Taksama ì ǔ ruku cara Ìzraìl′skaga byǔ addadzeny ën, ì toj učynìǔ âmu vâlìkae paražèn′ne. </i>


text:
І пабіў Факей, сын Рэмаліін, Юдэяў сто дваццаць тысяч за адзін дзень, людзей ваяўнічых, бо яны пакінулі Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> Ì pabìǔ Fakej, syn Rèmalììn, Ûdèâǔ sto dvaccac′ tysâč za adzìn dzen′, lûdzej vaâǔnìčyh, bo âny pakìnulì Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
А Зіхрый, асілак зь Яфрэмлянаў, забіў Маасэю, сына цара, і Азрыкама, начальніка над палацам, і Элкану, другога пасьля цара. І ўзялі сыны Ізраілевыя ў палон у братоў сваіх, Юдэяў, дзьвесьце тысяч жонак, сыноў і дочак; таксама і мноства здабычы набралі ў іх, і адправілі здабычу ў Самарыю. </p><i> A Zìhryj, asìlak z′ Âfrèmlânaǔ, zabìǔ Maasèû, syna cara, ì Azrykama, načal′nìka nad palacam, ì Èlkanu, drugoga pas′lâ cara. Ì ǔzâlì syny Ìzraìlevyâ ǔ palon u bratoǔ svaìh, Ûdèâǔ, dz′ves′ce tysâč žonak, synoǔ ì dočak; taksama ì mnostva zdabyčy nabralì ǔ ìh, ì adpravìlì zdabyču ǔ Samaryû. </i>


text:
Там быў прарок Гасподні, імя яго Адэд. Ён выйшаў перад аблічча войска, якое ішло ў Самарыю, і сказаў ім: вось Гасподзь Бог бацькоў вашых, у гневе на Юдэяў, перадаў іх у руку вашу, і вы пабілі іх з такой лютасьцю, якая дайшла да нябёсаў. </p><i> Tam byǔ prarok Gaspodnì, ìmâ âgo Adèd. Ën vyjšaǔ perad ablìčča vojska, âkoe ìšlo ǔ Samaryû, ì skazaǔ ìm: vos′ Gaspodz′ Bog bac′koǔ vašyh, u gneve na Ûdèâǔ, peradaǔ ìh u ruku vašu, ì vy pabìlì ìh z takoj lûtas′cû, âkaâ dajšla da nâbësaǔ. </i>


text:
<pb/>І цяпер вы думаеце зрабіць рабамі сыноў Юды і Ерусаліма. А хіба на саміх вас няма віны прад Госпадам Богам вашым? </p><i> Ì câper vy dumaece zrabìc′ rabamì synoǔ Ûdy ì Erusalìma. A hìba na samìh vas nâma vìny prad Gospadam Bogam vašym? </i>


text:
Дык вось, паслухайце мяне, і вярнеце палонных, якіх вы захапілі з братоў вашых, бо полымя гневу Гасподняга на вас. </p><i> Dyk vos′, pasluhajce mâne, ì vârnece palonnyh, âkìh vy zahapìlì z bratoǔ vašyh, bo polymâ gnevu Gaspodnâga na vas. </i>


text:
І ўсталі некаторыя з начальнікаў сыноў Яфрэмавых: Азарыя, сын Егаханана, Бэрэхія, сын Мэшылэмота, і Эзэкія, сын Шалума, і Амаса, сын Хадла, супроць тых, што ішлі з вайны, </p><i> Ì ǔstalì nekatoryâ z načal′nìkaǔ synoǔ Âfrèmavyh: Azaryâ, syn Egahanana, Bèrèhìâ, syn Mèšylèmota, ì Èzèkìâ, syn Šaluma, ì Amasa, syn Hadla, suproc′ tyh, što ìšlì z vajny, </i>


text:
і сказалі ім: ня ўводзьце сюды палонных, бо грэх быў бы нам прад Госпадам. Няўжо вы думаеце дадаць да грахоў нашых і да злачынстваў нашых? вялікая віна наша, і полымя гневу Гасподняга над Ізраілем. </p><i> ì skazalì ìm: nâ ǔvodz′ce sûdy palonnyh, bo grèh byǔ by nam prad Gospadam. Nâǔžo vy dumaece dadac′ da grahoǔ našyh ì da zlačynstvaǔ našyh? vâlìkaâ vìna naša, ì polymâ gnevu Gaspodnâga nad Ìzraìlem. </i>


text:
І пакінулі ўзброеныя палонных і здабычу ў ваеначальнікаў і ўсяго сходу. </p><i> Ì pakìnulì ǔzbroenyâ palonnyh ì zdabyču ǔ vaenačal′nìkaǔ ì ǔsâgo shodu. </i>


text:
І ўсталі мужы, памянёныя па імёнах, і ўзялі палонных, і ўсіх голых іх апранулі са здабычы, - і апранулі іх, і абулі іх, і накармілі іх, і напаілі іх, і памазалі іх алеем, і пасадзілі на аслоў усіх слабых зь іх, і адправілі іх у Ерыхон, горад пальмаў, да братоў іхніх, і вярнуліся ў Самарыю. </p><i> Ì ǔstalì mužy, pamânënyâ pa ìmënah, ì ǔzâlì palonnyh, ì ǔsìh golyh ìh apranulì sa zdabyčy, - ì apranulì ìh, ì abulì ìh, ì nakarmìlì ìh, ì napaìlì ìh, ì pamazalì ìh aleem, ì pasadzìlì na asloǔ usìh slabyh z′ ìh, ì adpravìlì ìh u Eryhon, gorad pal′maǔ, da bratoǔ ìhnìh, ì vârnulìsâ ǔ Samaryû. </i>


text:
У той час паслаў цар Ахаз да цароў Асірыйскіх, каб яны памаглі яму, </p><i> U toj čas paslaǔ car Ahaz da caroǔ Asìryjskìh, kab âny pamaglì âmu, </i>


text:
<pb/>бо Ідумэяне і яшчэ прыходзілі, і многіх пабілі ў Юдэі і ўзялі ў палон: </p><i> bo Ìdumèâne ì âščè pryhodzìlì, ì mnogìh pabìlì ǔ Ûdèì ì ǔzâlì ǔ palon: </i>


text:
і Філістымляне рассыпаліся па гарадах нізіннага краю і поўдня Юдэі і ўзялі Бэтсаміс і Аялон, і Гедэрот і Сахо і залежныя ад яго гарады, і Тымну і залежныя ад яе гарады, і Гімзо і залежныя ад яго гарады, і пасяліліся там. </p><i> ì Fìlìstymlâne rassypalìsâ pa garadah nìzìnnaga kraû ì poǔdnâ Ûdèì ì ǔzâlì Bètsamìs ì Aâlon, ì Gedèrot ì Saho ì zaležnyâ ad âgo garady, ì Tymnu ì zaležnyâ ad âe garady, ì Gìmzo ì zaležnyâ ad âgo garady, ì pasâlìlìsâ tam. </i>


text:
Так прынізіў Гасподзь Юдэю за Ахаза, цара Юдэйскага, таму што ён разбэсьціў Юдэю і цяжка грашыў прад Госпадам. </p><i> Tak prynìzìǔ Gaspodz′ Ûdèû za Ahaza, cara Ûdèjskaga, tamu što ën razbès′cìǔ Ûdèû ì câžka grašyǔ prad Gospadam. </i>


text:
І прыйшоў да яго Тэглафэласар, цар Асірыйскі, але быў цяжарам яму, замест таго, каб памагчы яму, </p><i> Ì pryjšoǔ da âgo Tèglafèlasar, car Asìryjskì, ale byǔ câžaram âmu, zamest tago, kab pamagčy âmu, </i>


text:
бо Ахаз узяў скарбы з дома Гасподняга і дома царскага і ў князёў і аддаў цару Асірыйскаму, але не ў дапамогу сабе. </p><i> bo Ahaz uzâǔ skarby z doma Gaspodnâga ì doma carskaga ì ǔ knâzëǔ ì addaǔ caru Asìryjskamu, ale ne ǔ dapamogu sabe. </i>


text:
І ў цяжкі для сябе час ён і далей учыняў беззаконна прад Госпадам, ён - цар Ахаз. </p><i> Ì ǔ câžkì dlâ sâbe čas ën ì dalej učynâǔ bezzakonna prad Gospadam, ën - car Ahaz. </i>


text:
<pb/>І прыносіў ён ахвяры багам Дамаскім, думаючы, што яны пабівалі яго, і казаў: багі цароў Сірыйскіх дапамагаюць ім; прынясу я ахвяру ім, і яны дапамогуць мне. Але яны былі на заняпад яму і ўсяму Ізраілю. </p><i> Ì prynosìǔ ën ahvâry bagam Damaskìm, dumaûčy, što âny pabìvalì âgo, ì kazaǔ: bagì caroǔ Sìryjskìh dapamagaûc′ ìm; prynâsu â ahvâru ìm, ì âny dapamoguc′ mne. Ale âny bylì na zanâpad âmu ì ǔsâmu Ìzraìlû. </i>


text:
І сабраў Ахаз посуд дома Божага, і пабіў посуд дома Божага, і замкнуў дзьверы дома Гасподняга, і зладзіў сабе ахвярнікі па ўсіх кутах у Ерусаліме, </p><i> Ì sabraǔ Ahaz posud doma Božaga, ì pabìǔ posud doma Božaga, ì zamknuǔ dz′very doma Gaspodnâga, ì zladzìǔ sabe ahvârnìkì pa ǔsìh kutah u Erusalìme, </i>


text:
і па ўсіх гарадах Юдавых зладзіў вышыні для дымленьня багам іншым, і раздражняў Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> ì pa ǔsìh garadah Ûdavyh zladzìǔ vyšynì dlâ dymlen′nâ bagam ìnšym, ì razdražnâǔ Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
Астатнія дзеі яго і ўсе ўчынкі яго, першыя і апошнія, апісаны ў кнізе цароў Юдэйскіх і Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì âgo ì ǔse ǔčynkì âgo, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ knìze caroǔ Ûdèjskìh ì Ìzraìl′skìh. </i>


text:
<pb/>І спачыў Ахаз з бацькамі сваімі, і пахавалі яго ў горадзе, у Ерусаліме, але ня ўнесьлі яго ў магільніцы цароў Ізраілевых. І зацараваў Эзэкія, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Ahaz z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo ǔ goradze, u Erusalìme, ale nâ ǔnes′lì âgo ǔ magìl′nìcy caroǔ Ìzraìlevyh. Ì zacaravaǔ Èzèkìâ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>Эзэкія зацараваў у дваццаць пяць гадоў, і дваццаць дзевяць гадоў валадарыў у Ерусаліме; імя маці яго Авія, дачка Захара. </p><i> Èzèkìâ zacaravaǔ u dvaccac′ pâc′ gadoǔ, ì dvaccac′ dzevâc′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme; ìmâ macì âgo Avìâ, dačka Zahara. </i>


text:
І рабіў ён заўгоднае ў вачах Гасподніх гэтак сама, як рабіў Давід, бацька ягоны. </p><i> Ì rabìǔ ën zaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh gètak sama, âk rabìǔ Davìd, bac′ka âgony. </i>


text:
<pb/>У першы год валадараньня свайго, у першы месяц, ён адчыніў дзьверы дома і аднавіў іх, </p><i> U peršy god valadaran′nâ svajgo, u peršy mesâc, ën adčynìǔ dz′very doma ì adnavìǔ ìh, </i>


text:
і загадалі прыйсьці сьвятарам і лявітам, і сабраў іх на пляцы ўсходнім, </p><i> ì zagadalì pryjs′cì s′vâtaram ì lâvìtam, ì sabraǔ ìh na plâcy ǔshodnìm, </i>


text:
і сказаў ім: паслухайе мяне, лявіты. Сёньня асьвяцецеся самі і асьвяцеце дом Госпада Бога бацькоў вашых, і выкіньце нячыстае са сьвятыні. </p><i> ì skazaǔ ìm: pasluhaje mâne, lâvìty. Sën′nâ as′vâcecesâ samì ì as′vâcece dom Gospada Boga bac′koǔ vašyh, ì vykìn′ce nâčystae sa s′vâtynì. </i>


text:
Бо бацькі нашыя рабілі беззаконна, і рабілі незаўгоднае ў вачах Госпада Бога нашага, і пакінулі Яго, і адвялі яны твары свае ад жытлішча Гасподняга, і павярнуліся сьпінаю, </p><i> Bo bac′kì našyâ rabìlì bezzakonna, ì rabìlì nezaǔgodnae ǔ vačah Gospada Boga našaga, ì pakìnulì Âgo, ì advâlì âny tvary svae ad žytlìšča Gaspodnâga, ì pavârnulìsâ s′pìnaû, </i>


text:
і замкнулі дзьверы бабінца, і патушылі сьвяцільні, і не палілі дымленьня, і ня ўзносілі цэласпаленьняў у сьвятыні Бога Ізраілевага. </p><i> ì zamknulì dz′very babìnca, ì patušylì s′vâcìl′nì, ì ne palìlì dymlen′nâ, ì nâ ǔznosìlì cèlaspalen′nâǔ u s′vâtynì Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
І быў гнеў Госпада на Юдэю і на Ерусалім, і Ён аддаў іх на ганьбу, на спусташэньне і на пасьмешышча, як вы бачыце на вочы вашыя. </p><i> Ì byǔ gneǔ Gospada na Ûdèû ì na Erusalìm, ì Ën addaǔ ìh na gan′bu, na spustašèn′ne ì na pas′mešyšča, âk vy bačyce na vočy vašyâ. </i>


text:
І вось загінулі бацькі нашыя ад меча, а сыны нашыя і дочкі нашыя і жонкі нашыя за гэта ў палоне дагэтуль. </p><i> Ì vos′ zagìnulì bac′kì našyâ ad meča, a syny našyâ ì dočkì našyâ ì žonkì našyâ za gèta ǔ palone dagètul′. </i>


text:
Цяпер у мяне на сэрцы - заключыць запавет з Госпадам Богам Ізраілевым, хай ухіліць ад нас полымя гневу Свайго. </p><i> Câper u mâne na sèrcy - zaklûčyc′ zapavet z Gospadam Bogam Ìzraìlevym, haj uhìlìc′ ad nas polymâ gnevu Svajgo. </i>


text:
Дзеці мае, ня будзьце неахайныя, бо вас выбраў Гасподзь стаяць прад абліччам Ягоным і быць у Яго службітамі і запальвачамі дымленьня. </p><i> Dzecì mae, nâ budz′ce neahajnyâ, bo vas vybraǔ Gaspodz′ staâc′ prad ablìččam Âgonym ì byc′ u Âgo službìtamì ì zapal′vačamì dymlen′nâ. </i>


text:
<pb/>І ўсталі лявіты: Махат, сын Амасая, і Ёэль, сын Азарыі, з сыноў Каатавых; і з сыноў Мэрарыных; Кіс, сын Аўдыя, і Азарыя, сын Егалелела; і з племя Гірсонавага: Ёах, сын Зімы, і Элдэн, сын Ёаха; </p><i> Ì ǔstalì lâvìty: Mahat, syn Amasaâ, ì Ëèl′, syn Azaryì, z synoǔ Kaatavyh; ì z synoǔ Mèrarynyh; Kìs, syn Aǔdyâ, ì Azaryâ, syn Egalelela; ì z plemâ Gìrsonavaga: Ëah, syn Zìmy, ì Èldèn, syn Ëaha; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Эліцафанавых: Шымры і Еэл; і з сыноў Асафавых: Захар і Матанія; </p><i> ì z synoǔ Èlìcafanavyh: Šymry ì Eèl; ì z synoǔ Asafavyh: Zahar ì Matanìâ; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Эманавых: Ехіэл і Шымэй; і з сыноў Ідытунавых: Шэмая і ўзіел. </p><i> ì z synoǔ Èmanavyh: Ehìèl ì Šymèj; ì z synoǔ Ìdytunavyh: Šèmaâ ì ǔzìel. </i>


text:
<pb/>Яны сабралі братоў сваіх і асьвяціліся, і пайшлі па загадзе цара ачышчаць дом Гасподні па словах Госпада. </p><i> Âny sabralì bratoǔ svaìh ì as′vâcìlìsâ, ì pajšlì pa zagadze cara ačyščac′ dom Gaspodnì pa slovah Gospada. </i>


text:
І ўвайшлі сьвятары ўсярэдзіну дома Гасподняга дзеля ачышчэньня, і вынесьлі ўсё нячыстае, што знайшлі ў храме Гасподнім, на двор дома Гасподняга, а лявіты ўзялі гэта, каб вынесьці прэч да патока Кедрона. </p><i> Ì ǔvajšlì s′vâtary ǔsârèdzìnu doma Gaspodnâga dzelâ ačyščèn′nâ, ì vynes′lì ǔsë nâčystae, što znajšlì ǔ hrame Gaspodnìm, na dvor doma Gaspodnâga, a lâvìty ǔzâlì gèta, kab vynes′cì prèč da patoka Kedrona. </i>


text:
І пачалі ачышчаць у першы дзень першага месяца, і ў восьмы дзень таго самага месяца ўвайшлі ў бабінец Гасподні; і асьвячалі дом Гасподні восем дзён, а на шаснаццаты дзень першага месяца закончылі. </p><i> Ì pačalì ačyščac′ u peršy dzen′ peršaga mesâca, ì ǔ vos′my dzen′ tago samaga mesâca ǔvajšlì ǔ babìnec Gaspodnì; ì as′vâčalì dom Gaspodnì vosem dzën, a na šasnaccaty dzen′ peršaga mesâca zakončylì. </i>


text:
І прыйшлі ў дом да цара Эзэкіі і сказалі: мы ачысьцілі дом Гасподні, і ахвярнік для цэласпаленьняў, і ўвесь посуд яго, і стол для пакладных хлябоў, і ўвесь посуд яго; </p><i> Ì pryjšlì ǔ dom da cara Èzèkìì ì skazalì: my ačys′cìlì dom Gaspodnì, ì ahvârnìk dlâ cèlaspalen′nâǔ, ì ǔves′ posud âgo, ì stol dlâ pakladnyh hlâboǔ, ì ǔves′ posud âgo; </i>


text:
і ўвесь посуд, які занядбаў цар Ахаз у час валадараньня свайго, у беззаконьні сваім, мы падрыхтавалі і асьвяцілі, і вось ён перад ахвярнікам Гасподнім. </p><i> ì ǔves′ posud, âkì zanâdbaǔ car Ahaz u čas valadaran′nâ svajgo, u bezzakon′nì svaìm, my padryhtavalì ì as′vâcìlì, ì vos′ ën perad ahvârnìkam Gaspodnìm. </i>


text:
<pb/>І ўстаў цар Эзэкія з самага рана і сабраў начальнікаў горада, і пайшоў у дом Гасподні. </p><i> Ì ǔstaǔ car Èzèkìâ z samaga rana ì sabraǔ načal′nìkaǔ gorada, ì pajšoǔ u dom Gaspodnì. </i>


text:
І прывялі сем цялят і сем бараноў, і сем ягнят і сем казлоў на ахавяру за грэх царства і за сьвятыню і за Юдэю; і загадаў ён сынам Ааронавым, сьвятарам, узьнесьці цэласпаленьне на ахвярнік Гасподні. </p><i> Ì pryvâlì sem câlât ì sem baranoǔ, ì sem âgnât ì sem kazloǔ na ahavâru za grèh carstva ì za s′vâtynû ì za Ûdèû; ì zagadaǔ ën synam Aaronavym, s′vâtaram, uz′nes′cì cèlaspalen′ne na ahvârnìk Gaspodnì. </i>


text:
І закалолі цялят, і ўзялі сьвятары кроў, і акрапілі ахвярнік, і закалолі бараноў, і акрапілі крывёю ахвярнік, і закалолі ягнят, і акрапілі крывёю ахвярнік. </p><i> Ì zakalolì câlât, ì ǔzâlì s′vâtary kroǔ, ì akrapìlì ahvârnìk, ì zakalolì baranoǔ, ì akrapìlì kryvëû ahvârnìk, ì zakalolì âgnât, ì akrapìlì kryvëû ahvârnìk. </i>


text:
І прывялі казлоў за грэх перад аблічча цара і сходу, і яны ўсклалі рукі свае на іх. </p><i> Ì pryvâlì kazloǔ za grèh perad ablìčča cara ì shodu, ì âny ǔsklalì rukì svae na ìh. </i>


text:
І закалолі іх сьвятары, і ачысьцілі крывёю іхняй ахвярнік для загладжваньня грахоў усяго Ізраіля, бо за ўсяго Ізраіля загадаў цар прынесьці цэласпаленьне і ахвяру за грэх. </p><i> Ì zakalolì ìh s′vâtary, ì ačys′cìlì kryvëû ìhnâj ahvârnìk dlâ zagladžvan′nâ grahoǔ usâgo Ìzraìlâ, bo za ǔsâgo Ìzraìlâ zagadaǔ car prynes′cì cèlaspalen′ne ì ahvâru za grèh. </i>


text:
<pb/>І паставіў ён лявітаў у доме Гасподнім з кімваламі, псалтырамі і цытрамі, па статуце Давіда і Гада, празорліўца царовага, і Натана прарока, бо ад Госпада быў статут гэты праз прарокаў Ягоных. </p><i> Ì pastavìǔ ën lâvìtaǔ u dome Gaspodnìm z kìmvalamì, psaltyramì ì cytramì, pa statuce Davìda ì Gada, prazorlìǔca carovaga, ì Natana praroka, bo ad Gospada byǔ statut gèty praz prarokaǔ Âgonyh. </i>


text:
І сталі лявіты з музычнымі спарудамі Давідавымі і сьвятары з трубамі. </p><i> Ì stalì lâvìty z muzyčnymì sparudamì Davìdavymì ì s′vâtary z trubamì. </i>


text:
І загадаў Эзэкія ўзьнесьці цэласпаленьне на ахвярнік. І ў той час, як пачалося цэласпаленьне, пачалося сьпяваньне Госпаду, пад гукі труб і спарудаў Давіда, цара Ізраілевага. </p><i> Ì zagadaǔ Èzèkìâ ǔz′nes′cì cèlaspalen′ne na ahvârnìk. Ì ǔ toj čas, âk pačalosâ cèlaspalen′ne, pačalosâ s′pâvan′ne Gospadu, pad gukì trub ì sparudaǔ Davìda, cara Ìzraìlevaga. </i>


text:
І ўвесь сход маліўся, і сьпевакі сьпявалі, і трубілі трубы, пакуль не закончылася цэласпаленьне. </p><i> Ì ǔves′ shod malìǔsâ, ì s′pevakì s′pâvalì, ì trubìlì truby, pakul′ ne zakončylasâ cèlaspalen′ne. </i>


text:
<pb/>Пасьля заканчэньня цэласпаленьня, цар і ўсе, хто быў пры ім, укленчылі і пакланіліся. </p><i> Pas′lâ zakančèn′nâ cèlaspalen′nâ, car ì ǔse, hto byǔ pry ìm, uklenčylì ì paklanìlìsâ. </i>


text:
І сказаў цар Эзэкія і князі лявітам, каб яны славілі Госпада словамі Давіда і Асафа празорліўца, і яны славілі з радасьцю, і кленчылі і кланяліся. </p><i> Ì skazaǔ car Èzèkìâ ì knâzì lâvìtam, kab âny slavìlì Gospada slovamì Davìda ì Asafa prazorlìǔca, ì âny slavìlì z radas′cû, ì klenčylì ì klanâlìsâ. </i>


text:
І Эзэкія сказаў далей: цяпер вы прысьвяцілі сябе Госпаду; прыступайце і прыносьце ахвяры і падзякавальныя прынашэньні ў дом Гасподні. І панёс сход ахвяры і падзякавальныя прынашэньні, і кожны, хто прыхільны быў сэрцам, - цэласпаленьні. </p><i> Ì Èzèkìâ skazaǔ dalej: câper vy prys′vâcìlì sâbe Gospadu; prystupajce ì prynos′ce ahvâry ì padzâkaval′nyâ prynašèn′nì ǔ dom Gaspodnì. Ì panës shod ahvâry ì padzâkaval′nyâ prynašèn′nì, ì kožny, hto pryhìl′ny byǔ sèrcam, - cèlaspalen′nì. </i>


text:
<pb/>І быў лік цэласпаленьняў, якія прывёў сход: семдзесят валоў, сто бараноў, дзьвесьце ягнят - усё гэта на цэласпаленьне Госпаду. </p><i> Ì byǔ lìk cèlaspalen′nâǔ, âkìâ pryvëǔ shod: semdzesât valoǔ, sto baranoǔ, dz′ves′ce âgnât - usë gèta na cèlaspalen′ne Gospadu. </i>


text:
Іншых сьвяшчэнных ахвяраў было: шасьцьсот з буйнога быдла і тры тысячы з дробнага быдла. </p><i> Ìnšyh s′vâščènnyh ahvâraǔ bylo: šas′c′sot z bujnoga bydla ì try tysâčy z drobnaga bydla. </i>


text:
Але сьвятароў было мала, і яны не маглі зьдзіраць скуру з усіх цэласпаленьняў, і дапамагалі ім браты іхнія лявіты, да заканчэньня справы і пакуль асьвяціліся іншыя сьвятары, бо лявіты былі больш старанныя ў асьвячэньні сябе, чым сьвятары. </p><i> Ale s′vâtaroǔ bylo mala, ì âny ne maglì z′dzìrac′ skuru z usìh cèlaspalen′nâǔ, ì dapamagalì ìm braty ìhnìâ lâvìty, da zakančèn′nâ spravy ì pakul′ as′vâcìlìsâ ìnšyâ s′vâtary, bo lâvìty bylì bol′š starannyâ ǔ as′vâčèn′nì sâbe, čym s′vâtary. </i>


text:
Прытым цэласпаленьняў было мноства з тлушчам і мірных ахвяраў і з паліваньнем пры цэласпаленьні. Так адноўдена служэньне ў доме Гасподнім. </p><i> Prytym cèlaspalen′nâǔ bylo mnostva z tluščam ì mìrnyh ahvâraǔ ì z palìvan′nem pry cèlaspalen′nì. Tak adnoǔdena služèn′ne ǔ dome Gaspodnìm. </i>


text:
І радаваўся Эзэкія і ўвесь народ за тое, што Бог так схіліў народ, бо гэта ўчынілася неспадзявана. </p><i> Ì radavaǔsâ Èzèkìâ ì ǔves′ narod za toe, što Bog tak shìlìǔ narod, bo gèta ǔčynìlasâ nespadzâvana. </i>


text:
<pb/>І паслаў Эзэкія па ўсёй зямлі Ізраільскай і Юдэі, і лісты пісаў Яфрэму і Манасіі, каб прыйшлі ў дом Гасподні, у Ерусалім, дзеля ўчыненьня пасхі Госпаду Богу Ізраілеваму. </p><i> Ì paslaǔ Èzèkìâ pa ǔsëj zâmlì Ìzraìl′skaj ì Ûdèì, ì lìsty pìsaǔ Âfrèmu ì Manasìì, kab pryjšlì ǔ dom Gaspodnì, u Erusalìm, dzelâ ǔčynen′nâ pashì Gospadu Bogu Ìzraìlevamu. </i>


text:
І пастанавіў на радзе цар і князі ягоныя і ўвесь сход у Ерусаліме - учыніць пасху ў другім месяцы, </p><i> Ì pastanavìǔ na radze car ì knâzì âgonyâ ì ǔves′ shod u Erusalìme - učynìc′ pashu ǔ drugìm mesâcy, </i>


text:
бо не маглі ўчыніць яе сваім часам, бо сьвятары яшчэ не асьвяціліся ў дастатковай колькасьці і народ не сабраўся ў Ерусалім. </p><i> bo ne maglì ǔčynìc′ âe svaìm časam, bo s′vâtary âščè ne as′vâcìlìsâ ǔ dastatkovaj kol′kas′cì ì narod ne sabraǔsâ ǔ Erusalìm. </i>


text:
І пастанавілі абвясьціць па ўсім Ізраілі, ад Вірсавіі да Дана, каб ішлі ў Ерусалім для ўчыненьня пасхі Госпаду Богу Ізраілеваму, бо даўно ня ўчынялі яе, як прадпісана. </p><i> Ì pastanavìlì abvâs′cìc′ pa ǔsìm Ìzraìlì, ad Vìrsavìì da Dana, kab ìšlì ǔ Erusalìm dlâ ǔčynen′nâ pashì Gospadu Bogu Ìzraìlevamu, bo daǔno nâ ǔčynâlì âe, âk pradpìsana. </i>


text:
І пайшлі ганцы зь лістамі ад цара і ад князёў па ўсёй зямлі Ізраільскай і Юдэі, і па загадзе цара казалі: дзеці Ізраіля, навярнецеся да Госпада Бога Абрагама, Ісака і Ізраіля, і Ён павернецца да рэшты, ацалелай у вас ад рукі цароў Асірыйскіх. </p><i> Ì pajšlì gancy z′ lìstamì ad cara ì ad knâzëǔ pa ǔsëj zâmlì Ìzraìl′skaj ì Ûdèì, ì pa zagadze cara kazalì: dzecì Ìzraìlâ, navârnecesâ da Gospada Boga Abragama, Ìsaka ì Ìzraìlâ, ì Ën pavernecca da rèšty, acalelaj u vas ad rukì caroǔ Asìryjskìh. </i>


text:
І ня будзьце такія, як бацькі вашыя і браты вашыя, якія беззаконна дзеялі прад Госпадам Богам бацькоў сваіх; і Ён аддаў іх на спусташэньне, як вы бачыце. </p><i> Ì nâ budz′ce takìâ, âk bac′kì vašyâ ì braty vašyâ, âkìâ bezzakonna dzeâlì prad Gospadam Bogam bac′koǔ svaìh; ì Ën addaǔ ìh na spustašèn′ne, âk vy bačyce. </i>


text:
Цяпер ня будзьце цвёрдахрыбетныя, як бацькі вашыя, скарэцеся Госпаду і прыходзьце ў сьвятыню Ягоную, якую Ён асьвяціў навек: і служэце Госпаду Богу вашаму, і Ён адверне ад вас полымя гневу Свайго. </p><i> Câper nâ budz′ce cvërdahrybetnyâ, âk bac′kì vašyâ, skarècesâ Gospadu ì pryhodz′ce ǔ s′vâtynû Âgonuû, âkuû Ën as′vâcìǔ navek: ì služèce Gospadu Bogu vašamu, ì Ën adverne ad vas polymâ gnevu Svajgo. </i>


text:
Калі вы навернецеся да Госпада, тады браты вашыя і дзеці вашыя будуць у літасьці ў тых, што паланілі іх, і вернуцца на зямлю гэтую, бо добры і міласэрны Гасподзь Бог ваш і не адверне аблічча ад вас, калі вы зьвернецеся да Яго. </p><i> Kalì vy navernecesâ da Gospada, tady braty vašyâ ì dzecì vašyâ buduc′ u lìtas′cì ǔ tyh, što palanìlì ìh, ì vernucca na zâmlû gètuû, bo dobry ì mìlasèrny Gaspodz′ Bog vaš ì ne adverne ablìčča ad vas, kalì vy z′vernecesâ da Âgo. </i>


text:
<pb/>І хадзілі ганцы з горада ў горад па зямлі Яфрэмавай і Манасіінай і да Завулонавай, але зь іх сьмяяліся і зьдзекаваліся. </p><i> Ì hadzìlì gancy z gorada ǔ gorad pa zâmlì Âfrèmavaj ì Manasììnaj ì da Zavulonavaj, ale z′ ìh s′mââlìsâ ì z′dzekavalìsâ. </i>


text:
Аднак некаторыя з племя Асіравага, Манасіінага і Завулонавага зьмірыліся і прыйшлі ў Ерусалім. </p><i> Adnak nekatoryâ z plemâ Asìravaga, Manasììnaga ì Zavulonavaga z′mìrylìsâ ì pryjšlì ǔ Erusalìm. </i>


text:
І над Юдэяю была рука Божая, якая даравала ім адзінае сэрца, каб выканаць загад цара і князёў, па слове Гасподнім. </p><i> Ì nad Ûdèâû byla ruka Božaâ, âkaâ daravala ìm adzìnae sèrca, kab vykanac′ zagad cara ì knâzëǔ, pa slove Gaspodnìm. </i>


text:
І сабралася ў Ерусаліме мноства народу для ўчыненьня сьвята праснакоў, у другі месяц, - сход вельмі шматлюдны. </p><i> Ì sabralasâ ǔ Erusalìme mnostva narodu dlâ ǔčynen′nâ s′vâta prasnakoǔ, u drugì mesâc, - shod vel′mì šmatlûdny. </i>


text:
І ўсталі і скінулі ахвярнікі, якія былі ў Ерусаліме; і ўсё, на чым учынялася дымленьне ідалам, разбурылі і кінулі ў паток Кедрон; </p><i> Ì ǔstalì ì skìnulì ahvârnìkì, âkìâ bylì ǔ Erusalìme; ì ǔsë, na čym učynâlasâ dymlen′ne ìdalam, razburylì ì kìnulì ǔ patok Kedron; </i>


text:
<pb/>і закалолі пасхальнае ягня на чатырнаццаты дзень другога месяца. Сьвятары і лявіты пасаромеўшыся асьвяціліся і прынесьлі цэласпаленьні ў дом Гасподні, </p><i> ì zakalolì pashal′nae âgnâ na čatyrnaccaty dzen′ drugoga mesâca. S′vâtary ì lâvìty pasaromeǔšysâ as′vâcìlìsâ ì prynes′lì cèlaspalen′nì ǔ dom Gaspodnì, </i>


text:
і пачалі на сваім месцы паводле статуту свайго, паводле закона Майсея, чалавека Божага. Сьвятары крапілі крывёю з рук лявітаў. </p><i> ì pačalì na svaìm mescy pavodle statutu svajgo, pavodle zakona Majseâ, čalaveka Božaga. S′vâtary krapìlì kryvëû z ruk lâvìtaǔ. </i>


text:
А як многа было на сходзе такіх, якія не асьвяціліся, дык замест нячыстых лявіты закалолі пасхальнае ягня для прысьвячэньня Госпаду. </p><i> A âk mnoga bylo na shodze takìh, âkìâ ne as′vâcìlìsâ, dyk zamest nâčystyh lâvìty zakalolì pashal′nae âgnâ dlâ prys′vâčèn′nâ Gospadu. </i>


text:
Многія з народу, найбольш з калена Яфрэмавага і Манасіінага, Ісахаравага і Завулонавага, не ачысьціліся; аднак яны елі пасху, не паводле статуту. </p><i> Mnogìâ z narodu, najbol′š z kalena Âfrèmavaga ì Manasììnaga, Ìsaharavaga ì Zavulonavaga, ne ačys′cìlìsâ; adnak âny elì pashu, ne pavodle statutu. </i>


text:
Але Эзэкія памаліўся за іх, кажучы: Гасподзь добры хай даруе кожнаму, хто прыхіліў сэрца сваё да таго, каб знайсьці Госпада Бога, Бога бацькоў сваіх, хоць і без ачышчэньня сьвятога` </p><i> Ale Èzèkìâ pamalìǔsâ za ìh, kažučy: Gaspodz′ dobry haj darue kožnamu, hto pryhìlìǔ sèrca svaë da tago, kab znajs′cì Gospada Boga, Boga bac′koǔ svaìh, hoc′ ì bez ačyščèn′nâ s′vâtoga` </i>


text:
<pb/>І ўчынілі сыны Ізраілевыя, якія былі ў Ерусаліме, сьвята праснакоў на сем дзён, зь вялікай весялосьцю, кожны дзень лявіты і сьвятары славілі Госпада на спарудах, зробленых дзеля славаслаўленьня Госпада. </p><i> Ì ǔčynìlì syny Ìzraìlevyâ, âkìâ bylì ǔ Erusalìme, s′vâta prasnakoǔ na sem dzën, z′ vâlìkaj vesâlos′cû, kožny dzen′ lâvìty ì s′vâtary slavìlì Gospada na sparudah, zroblenyh dzelâ slavaslaǔlen′nâ Gospada. </i>


text:
І гаварыў Эзэкія па сэрцы ўсім лявітам, якія мелі добрае разуменьне ў служэньні Госпаду. І елі сьвяточнае сем дзён, прыносячы ахвяры мірныя і славячы Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> Ì gavaryǔ Èzèkìâ pa sèrcy ǔsìm lâvìtam, âkìâ melì dobrae razumen′ne ǔ služèn′nì Gospadu. Ì elì s′vâtočnae sem dzën, prynosâčy ahvâry mìrnyâ ì slavâčy Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
<pb/>І рашыў увесь сход сьвяткаваць другія сем дзён, і правялі гэтыя сем дзён у весялосьці, </p><i> Ì rašyǔ uves′ shod s′vâtkavac′ drugìâ sem dzën, ì pravâlì gètyâ sem dzën u vesâlos′cì, </i>


text:
бо Эзэкія, цар Юдэйскі, выставіў сходу тысячу цялят і дзесяць тысяч дробнага быдла, і вяльможы выставілі сходу тысячу цялят і дзесяць тысяч дробнага быдла; і сьвятароў асьвяцілася ўжо многа. </p><i> bo Èzèkìâ, car Ûdèjskì, vystavìǔ shodu tysâču câlât ì dzesâc′ tysâč drobnaga bydla, ì vâl′možy vystavìlì shodu tysâču câlât ì dzesâc′ tysâč drobnaga bydla; ì s′vâtaroǔ as′vâcìlasâ ǔžo mnoga. </i>


text:
І весяліўся ўвесь сход зь Юдэі, і сьвятары і лявіты, і ўвесь збор, што прыйшлі ад Ізраіля, і прыхадні, і тыя што прыйшлі зь зямлі Ізраільскай і што жылі ў Юдэі. </p><i> Ì vesâlìǔsâ ǔves′ shod z′ Ûdèì, ì s′vâtary ì lâvìty, ì ǔves′ zbor, što pryjšlì ad Ìzraìlâ, ì pryhadnì, ì tyâ što pryjšlì z′ zâmlì Ìzraìl′skaj ì što žylì ǔ Ûdèì. </i>


text:
І была весялосьць вялікая ў Ерусаліме, бо зь дзён Саламона, сына Давідавага, цара Ізраілевага, ня бывала падобнага на гэты ў Ерусаліме. </p><i> Ì byla vesâlos′c′ vâlìkaâ ǔ Erusalìme, bo z′ dzën Salamona, syna Davìdavaga, cara Ìzraìlevaga, nâ byvala padobnaga na gèty ǔ Erusalìme. </i>


text:
І ўсталі сьвятары і лявіты, і дабраславілі народ; і пачуты быў голас іх, і ўзышла малітва іхняя ў сьвятое жытлішча Яго на нябёсы. </p><i> Ì ǔstalì s′vâtary ì lâvìty, ì dabraslavìlì narod; ì pačuty byǔ golas ìh, ì ǔzyšla malìtva ìhnââ ǔ s′vâtoe žytlìšča Âgo na nâbësy. </i>


text:
Пасьля заканчэньня ўсяго гэтага, пайшлі ўсе Ізраільцяне, якія былі там, у гарады Юдэйскія і разьбілі статуі, пасеклі прысьвечаныя дрэвы, і разбурылі вышыні і ахвярнікі ва ўсёй Юдэі і ў зямлі Веньямінавай, Яфрэмавай і Манасіінай, да канца. І потым вярнуліся ўсе сыны Ізраілевыя, кожны ў валоданьне сваё, у гарады свае. </p><i> Pas′lâ zakančèn′nâ ǔsâgo gètaga, pajšlì ǔse Ìzraìl′câne, âkìâ bylì tam, u garady Ûdèjskìâ ì raz′bìlì statuì, paseklì prys′večanyâ drèvy, ì razburylì vyšynì ì ahvârnìkì va ǔsëj Ûdèì ì ǔ zâmlì Ven′âmìnavaj, Âfrèmavaj ì Manasììnaj, da kanca. Ì potym vârnulìsâ ǔse syny Ìzraìlevyâ, kožny ǔ valodan′ne svaë, u garady svae. </i>


text:
І паставіў Эзэкія чэргі сьвятароў і лявітаў, па іх разьмеркаваньні, кожнага пры справе сваёй ягонай сьвятарскай ці лявіцкай, пры цэласпаленьні і пры ахвярах мірных, для службы, для хваленьня і славаслоўя, каля брамаў дома Гасподняга. </p><i> Ì pastavìǔ Èzèkìâ čèrgì s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ, pa ìh raz′merkavan′nì, kožnaga pry sprave svaëj âgonaj s′vâtarskaj cì lâvìckaj, pry cèlaspalen′nì ì pry ahvârah mìrnyh, dlâ služby, dlâ hvalen′nâ ì slavasloǔâ, kalâ bramaǔ doma Gaspodnâga. </i>


text:
<pb/>І вызначыў цар частку з маёмасьці сваёй на цэласпаленьне: на цэласпаленьні ранішнія і вячэрнія, і на цэласпаленьні ў суботы і ў новыя месяцы, і ў сьвяты, як напісана ў законе Гасподнім. </p><i> Ì vyznačyǔ car častku z maëmas′cì svaëj na cèlaspalen′ne: na cèlaspalen′nì ranìšnìâ ì vâčèrnìâ, ì na cèlaspalen′nì ǔ suboty ì ǔ novyâ mesâcy, ì ǔ s′vâty, âk napìsana ǔ zakone Gaspodnìm. </i>


text:
І загадаў ён народу, які жыў у Ерусаліме, даваць пэўнае ўтрыманьне сьвятарам і лявітам, каб яны былі руплівыя ў законе Гасподнім. </p><i> Ì zagadaǔ ën narodu, âkì žyǔ u Erusalìme, davac′ pèǔnae ǔtryman′ne s′vâtaram ì lâvìtam, kab âny bylì ruplìvyâ ǔ zakone Gaspodnìm. </i>


text:
Калі быў абнародаваны гэты загад, тады сыны Ізраілевыя назносілі многа пачаткаў хлеба, віна, і алею, і мёду, і ўсякіх утвораў палявых; і дзесяцін з усяго паназносілі мноства. </p><i> Kalì byǔ abnarodavany gèty zagad, tady syny Ìzraìlevyâ naznosìlì mnoga pačatkaǔ hleba, vìna, ì aleû, ì mëdu, ì ǔsâkìh utvoraǔ palâvyh; ì dzesâcìn z usâgo panaznosìlì mnostva. </i>


text:
І Ізраільцяне і Юдэі, якія жылі па гарадах Юдэйскіх, таксама прадстаўнікі дзесяціны з буйнога і дробнага быдла і дзесяціны з ахвяраваньняў, прысьвечаных Госпаду Богу іхняму; і наклалі груды, груды. </p><i> Ì Ìzraìl′câne ì Ûdèì, âkìâ žylì pa garadah Ûdèjskìh, taksama pradstaǔnìkì dzesâcìny z bujnoga ì drobnaga bydla ì dzesâcìny z ahvâravan′nâǔ, prys′večanyh Gospadu Bogu ìhnâmu; ì naklalì grudy, grudy. </i>


text:
У трэці месяц пачалі класьці груды, і ў сёмы месяц кончылі. </p><i> U trècì mesâc pačalì klas′cì grudy, ì ǔ sëmy mesâc končylì. </i>


text:
І прыйшлі Эзэкія і вяльможы, і ўбачылі груды, і дзякавалі Госпаду і народу Яго Ізраіля. </p><i> Ì pryjšlì Èzèkìâ ì vâl′možy, ì ǔbačylì grudy, ì dzâkavalì Gospadu ì narodu Âgo Ìzraìlâ. </i>


text:
<pb/>Я спытаў у Эзэкіі, сьвятароў і лявітаў пра гэтыя груды. </p><i> Â spytaǔ u Èzèkìì, s′vâtaroǔ ì lâvìtaǔ pra gètyâ grudy. </i>


text:
І адказваў яму Азарыя першасьвятар з дома Садокавага і сказаў: з таго часу, як пачалі насіць прынашэньні ў дом Госпада, мы елі ўдосыць, і многае засталося, бо Гасподзь дабраславіў народ Свой. З пазасталага склалася такое мноства. </p><i> Ì adkazvaǔ âmu Azaryâ peršas′vâtar z doma Sadokavaga ì skazaǔ: z tago času, âk pačalì nasìc′ prynašèn′nì ǔ dom Gospada, my elì ǔdosyc′, ì mnogae zastalosâ, bo Gaspodz′ dabraslavìǔ narod Svoj. Z pazastalaga sklalasâ takoe mnostva. </i>


text:
І загадаў Эзэкія падрыхтаваць пакоі пры доме Гасподнім. І падрыхтавалі. </p><i> Ì zagadaǔ Èzèkìâ padryhtavac′ pakoì pry dome Gaspodnìm. Ì padryhtavalì. </i>


text:
І перанесьлі туды прынашэньні і дзесяціны і ахвяраваньні, з усёй дакладнасьцю. І быў начальнікам пры іх Хананія лявіт, і Сімэй, брат ягоны, другім. </p><i> Ì peranes′lì tudy prynašèn′nì ì dzesâcìny ì ahvâravan′nì, z usëj dakladnas′cû. Ì byǔ načal′nìkam pry ìh Hananìâ lâvìt, ì Sìmèj, brat âgony, drugìm. </i>


text:
А Ехііл і Азазія, і Нахат і Асаіл, і Ерымот і Ёзавад, і Эліел і Ісмахія, і Махат і Бэнанія былі наглядчыкамі пад рукою Хананіі і Сімэя, брата ягонага, па распараджэньні цара Эзэкіі і Азарыі, начальніка пры доме Божым. </p><i> A Ehììl ì Azazìâ, ì Nahat ì Asaìl, ì Erymot ì Ëzavad, ì Èlìel ì Ìsmahìâ, ì Mahat ì Bènanìâ bylì naglâdčykamì pad rukoû Hananìì ì Sìmèâ, brata âgonaga, pa rasparadžèn′nì cara Èzèkìì ì Azaryì, načal′nìka pry dome Božym. </i>


text:
<pb/>Карэ, сын Імны, лявіт, брамнік на ўсходнім баку, быў пры дабравольных прынашэньнях Богу, для выдачы прынесенага Богу і важнейшых з рэчаў прынесеных. </p><i> Karè, syn Ìmny, lâvìt, bramnìk na ǔshodnìm baku, byǔ pry dabravol′nyh prynašèn′nâh Bogu, dlâ vydačy prynesenaga Bogu ì važnejšyh z rèčaǔ prynesenyh. </i>


text:
І пад яго веданьнем былі Эдэн і Мініямін, і Ешуа і Шэмая, і Амарыя і Шэханія ў гарадах сьвятарскіх, каб правільна раздаваць братам сваім часткі, як большаму, так і малому, </p><i> Ì pad âgo vedan′nem bylì Èdèn ì Mìnìâmìn, ì Ešua ì Šèmaâ, ì Amaryâ ì Šèhanìâ ǔ garadah s′vâtarskìh, kab pravìl′na razdavac′ bratam svaìm častkì, âk bol′šamu, tak ì malomu, </i>


text:
звыш сьпіса іхняга, усім мужчынскага полу ад трох гадоў і вышэй, усім, хто ходзіць у дом Госпада дзеля дзеяў штодзённых, дзеля служэньня іх, паводле пасадаў іхніх і паводле аддзелаў іхніх </p><i> zvyš s′pìsa ìhnâga, usìm mužčynskaga polu ad troh gadoǔ ì vyšèj, usìm, hto hodzìc′ u dom Gospada dzelâ dzeâǔ štodzënnyh, dzelâ služèn′nâ ìh, pavodle pasadaǔ ìhnìh ì pavodle addzelaǔ ìhnìh </i>


text:
і ўнесеным у сьпіс сьвятарам, паводле пакаленьняў іх і лявітам ад дваццаці гадоў і вышэй, паводле пасадаў іхніх, паводле аддзелаў іх, </p><i> ì ǔnesenym u s′pìs s′vâtaram, pavodle pakalen′nâǔ ìh ì lâvìtam ad dvaccacì gadoǔ ì vyšèj, pavodle pasadaǔ ìhnìh, pavodle addzelaǔ ìh, </i>


text:
і ўнесеным у сьпіс, з усімі малалетнімі іх, з жонкамі іхнімі і з сынамі іхнімі і з дочкамі іхнімі, - усяму супольству, бо яны зь вернасьцю прысьвяцілі сябе сьвяшчэннай службе. </p><i> ì ǔnesenym u s′pìs, z usìmì malaletnìmì ìh, z žonkamì ìhnìmì ì z synamì ìhnìmì ì z dočkamì ìhnìmì, - usâmu supol′stvu, bo âny z′ vernas′cû prys′vâcìlì sâbe s′vâščènnaj službe. </i>


text:
І для сыноў Ааронавых, сьвятароў у селішчах вакол гарадоў іхніх, пры кожным горадзе пастаўлены былі мужы памянёныя, каб раздаваць участкі ўсім мужчынскага полу ў сьвятароў і ўсім унесеным у сьпіс у лявітаў. </p><i> Ì dlâ synoǔ Aaronavyh, s′vâtaroǔ u selìščah vakol garadoǔ ìhnìh, pry kožnym goradze pastaǔleny bylì mužy pamânënyâ, kab razdavac′ učastkì ǔsìm mužčynskaga polu ǔ s′vâtaroǔ ì ǔsìm unesenym u s′pìs u lâvìtaǔ. </i>


text:
<pb/>Вось, што зрабіў Эзэкія ва ўсёй Юдэі, - і ён рабіў добрае, і справядлівае, і праўдзівае прад абліччам Госпада Бога свайго. </p><i> Vos′, što zrabìǔ Èzèkìâ va ǔsëj Ûdèì, - ì ën rabìǔ dobrae, ì spravâdlìvae, ì praǔdzìvae prad ablìččam Gospada Boga svajgo. </i>


text:
І ва ўсім, што ён прадпрымаў на служэньне дому Божаму і дзеля захаваньня закона і запаведзяў, думаючы пра Бога свайго, ён дзейнічаў ад усяго сэрца свайго і меў посьпех. </p><i> Ì va ǔsìm, što ën pradprymaǔ na služèn′ne domu Božamu ì dzelâ zahavan′nâ zakona ì zapavedzâǔ, dumaûčy pra Boga svajgo, ën dzejnìčaǔ ad usâgo sèrca svajgo ì meǔ pos′peh. </i>


text:
<pb/>Пасьля такіх дзеяў і вернасьці прыйшоў Сэнахірым, цар Асірыйскі, і ўступіў у Юдэю і аблажыў умацаваныя гарады, і думаў адарваць іх сабе. </p><i> Pas′lâ takìh dzeâǔ ì vernas′cì pryjšoǔ Sènahìrym, car Asìryjskì, ì ǔstupìǔ u Ûdèû ì ablažyǔ umacavanyâ garady, ì dumaǔ adarvac′ ìh sabe. </i>


text:
Калі Эзэкія ўбачыў, што прыйшоў Сэнахірым з намерам ваяваць супроць Ерусаліма, </p><i> Kalì Èzèkìâ ǔbačyǔ, što pryjšoǔ Sènahìrym z nameram vaâvac′ suproc′ Erusalìma, </i>


text:
тады рашыў з князямі сваімі і з ваеннымі людзьмі сваімі засыпаць крыніцы вады, якія па-за горадам, і тыя дапамаглі яму. </p><i> tady rašyǔ z knâzâmì svaìmì ì z vaennymì lûdz′mì svaìmì zasypac′ krynìcy vady, âkìâ pa-za goradam, ì tyâ dapamaglì âmu. </i>


text:
І сабралася мноства народу, і засыпалі ўсе крыніцы і паток, які працякаў па краіне, кажучы: хай ня знойдуць цары Асірыйскія, прыйшоўшы сюды, многа вады. </p><i> Ì sabralasâ mnostva narodu, ì zasypalì ǔse krynìcy ì patok, âkì pracâkaǔ pa kraìne, kažučy: haj nâ znojduc′ cary Asìryjskìâ, pryjšoǔšy sûdy, mnoga vady. </i>


text:
І падбадзёрыўся ён, і аднавіў усю абваленую сьцяну, і падняў яе да вежы, і звонку паставіў другую сьцяну, і ўмацаваў Міло ў горадзе Давідавым, і нарыхтаваў мноства зброі і шчытоў. </p><i> Ì padbadzëryǔsâ ën, ì adnavìǔ usû abvalenuû s′cânu, ì padnâǔ âe da vežy, ì zvonku pastavìǔ druguû s′cânu, ì ǔmacavaǔ Mìlo ǔ goradze Davìdavym, ì naryhtavaǔ mnostva zbroì ì ščytoǔ. </i>


text:
<pb/>І паставіў ваеначальнікаў над народам, і сабраў іх да сябе на пляц каля гарадское брамы, і гаварыў да сэрца іхняга, і сказаў: </p><i> Ì pastavìǔ vaenačal′nìkaǔ nad narodam, ì sabraǔ ìh da sâbe na plâc kalâ garadskoe bramy, ì gavaryǔ da sèrca ìhnâga, ì skazaǔ: </i>


text:
будзьце цвёрдыя і мужныя, ня бойцеся і не палохайцеся цара Асірыйскага і ўсяго мноства, якое зь ім, бо з намі больш, чым зь ім; </p><i> budz′ce cvërdyâ ì mužnyâ, nâ bojcesâ ì ne palohajcesâ cara Asìryjskaga ì ǔsâgo mnostva, âkoe z′ ìm, bo z namì bol′š, čym z′ ìm; </i>


text:
зь ім сіла плоцкая, а з намі Гасподзь Бог наш, каб дапамагаць нам і змагацца на вежах нашых. І падмацаваўся народ словамі Эзэкіі, цара Юдэйскага. </p><i> z′ ìm sìla plockaâ, a z namì Gaspodz′ Bog naš, kab dapamagac′ nam ì zmagacca na vežah našyh. Ì padmacavaǔsâ narod slovamì Èzèkìì, cara Ûdèjskaga. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтага паслаў Сэнахірым, цар Асірыйскі, рабоў сваіх у Ерусалім, - сам ён стаяў супроць Лахіса, і ўся сіла ягоная зь ім, - да Эзэкіі, цара Юдэйскага, і да ўсіх Юдэяў, якія ў Ерусаліме, сказаць: </p><i> Pas′lâ gètaga paslaǔ Sènahìrym, car Asìryjskì, raboǔ svaìh u Erusalìm, - sam ën staâǔ suproc′ Lahìsa, ì ǔsâ sìla âgonaâ z′ ìm, - da Èzèkìì, cara Ûdèjskaga, ì da ǔsìh Ûdèâǔ, âkìâ ǔ Erusalìme, skazac′: </i>


text:
так кажа Сэнахірым, цар Асірыйскі: на што вы спадзеяцеся і сядзіце ў крэпасьці Ерусаліме? </p><i> tak kaža Sènahìrym, car Asìryjskì: na što vy spadzeâcesâ ì sâdzìce ǔ krèpas′cì Erusalìme? </i>


text:
І ці ня зводзіць вас з тропу Эзэкія, каб аддаць вас сьмерці з голаду і смагі, кажучы: Гасподзь Бог наш уратуе нас ад рукі цара Асірыйскага? </p><i> Ì cì nâ zvodzìc′ vas z tropu Èzèkìâ, kab addac′ vas s′mercì z goladu ì smagì, kažučy: Gaspodz′ Bog naš uratue nas ad rukì cara Asìryjskaga? </i>


text:
Ці ня гэты Эзэкія разбурыў вышыні ягоныя і ахвярнікі ягоныя і сказаў Юдэі і Ерусаліму: перад ахвярнікам адзіным пакланяйцеся і на ім учыняйце дымленьні? </p><i> Cì nâ gèty Èzèkìâ razburyǔ vyšynì âgonyâ ì ahvârnìkì âgonyâ ì skazaǔ Ûdèì ì Erusalìmu: perad ahvârnìkam adzìnym paklanâjcesâ ì na ìm učynâjce dymlen′nì? </i>


text:
Хіба вы ня ведаеце, што зрабіў я і бацькі мае з усімі народамі земляў? Ці маглі багі народаў зямных выратаваць зямлю сваю ад рукі маёй? </p><i> Hìba vy nâ vedaece, što zrabìǔ â ì bac′kì mae z usìmì narodamì zemlâǔ? Cì maglì bagì narodaǔ zâmnyh vyratavac′ zâmlû svaû ad rukì maëj? </i>


text:
Хто з усіх багоў народаў, зьнішчаных бацькамі маімі, мог выратаваць народ свой ад рукі маёй? Як жа можа ваш Бог уратаваць вас ад рукі маёй? </p><i> Hto z usìh bagoǔ narodaǔ, z′nìščanyh bac′kamì maìmì, mog vyratavac′ narod svoj ad rukì maëj? Âk ža moža vaš Bog uratavac′ vas ad rukì maëj? </i>


text:
І цяпер хай ня зводзіць вас Эзэкія і ня ўхіляе вас такім чынам: ня верце яму: калі ня меў сілы ніводзін бог ніводнага народу і царства выратаваць народ свой ад рукі маёй і ад рукі бацькоў маіх, дык і ваш Бог ня выратуе вас ад рукі маёй. </p><i> Ì câper haj nâ zvodzìc′ vas Èzèkìâ ì nâ ǔhìlâe vas takìm čynam: nâ verce âmu: kalì nâ meǔ sìly nìvodzìn bog nìvodnaga narodu ì carstva vyratavac′ narod svoj ad rukì maëj ì ad rukì bac′koǔ maìh, dyk ì vaš Bog nâ vyratue vas ad rukì maëj. </i>


text:
<pb/>І яшчэ шмат чаго гаварылі рабы ягоныя супроць Госпада Бога і супроць Эзэкіі, раба Ягонага. </p><i> Ì âščè šmat čago gavarylì raby âgonyâ suproc′ Gospada Boga ì suproc′ Èzèkìì, raba Âgonaga. </i>


text:
І лісты пісаў ён, у якіх ганіў Госпада Бога Ізраілевага і гаварыў супроць Яго такія словы: як багі народаў зямных ня выратавалі народаў сваіх ад рукі маёй, так Бог Эзэкіі ня выратуе народу Свайго ад рукі маёй. </p><i> Ì lìsty pìsaǔ ën, u âkìh ganìǔ Gospada Boga Ìzraìlevaga ì gavaryǔ suproc′ Âgo takìâ slovy: âk bagì narodaǔ zâmnyh nâ vyratavalì narodaǔ svaìh ad rukì maëj, tak Bog Èzèkìì nâ vyratue narodu Svajgo ad rukì maëj. </i>


text:
І крычалі гучным голасам на Юдэйскай мове да народу Ерусалімскага, які быў на сьцяне, каб запалохаць яго і настрашыць яго і ўзяць горад. </p><i> Ì kryčalì gučnym golasam na Ûdèjskaj move da narodu Erusalìmskaga, âkì byǔ na s′câne, kab zapalohac′ âgo ì nastrašyc′ âgo ì ǔzâc′ gorad. </i>


text:
І гаварылі пра Бога Ерусаліма, як пра багоў народаў зямлі, - выраб рук чалавечых. </p><i> Ì gavarylì pra Boga Erusalìma, âk pra bagoǔ narodaǔ zâmlì, - vyrab ruk čalavečyh. </i>


text:
<pb/>І памаліўся цар Эзэкія і Ісая, сын Амосаў, прарок, і залямантавалі да неба. </p><i> Ì pamalìǔsâ car Èzèkìâ ì Ìsaâ, syn Amosaǔ, prarok, ì zalâmantavalì da neba. </i>


text:
І паслаў Гасподзь анёла, і ён вынішчыў усіх адважных і галоўнага начальніка і начальнікаў у войску цара Асірыйскага. І вярнуўся ён з сорамам у зямлю сваю; і калі прыйшоў у дом бога свайго, выхадні сьцёгнаў яго забілі яго там мечам. </p><i> Ì paslaǔ Gaspodz′ anëla, ì ën vynìščyǔ usìh advažnyh ì galoǔnaga načal′nìka ì načal′nìkaǔ u vojsku cara Asìryjskaga. Ì vârnuǔsâ ën z soramam u zâmlû svaû; ì kalì pryjšoǔ u dom boga svajgo, vyhadnì s′cëgnaǔ âgo zabìlì âgo tam mečam. </i>


text:
Так уратаваў Гасподзь Эзэкію і жыхароў Ерусаліма ад рукі Сэнахірыма, цара Асірыйскага, і ад рукі ўсіх і аберагаў іх адусюль. </p><i> Tak uratavaǔ Gaspodz′ Èzèkìû ì žyharoǔ Erusalìma ad rukì Sènahìryma, cara Asìryjskaga, ì ad rukì ǔsìh ì aberagaǔ ìh adusûl′. </i>


text:
Тады многія прыносілі дарункі Госпаду ў Ерусалім і дарагія рэчы Эзэкію, цару Юдэйскаму. І ён узьвялічыўся пасьля гэтага ў вачах усіх народаў. </p><i> Tady mnogìâ prynosìlì darunkì Gospadu ǔ Erusalìm ì daragìâ rèčy Èzèkìû, caru Ûdèjskamu. Ì ën uz′vâlìčyǔsâ pas′lâ gètaga ǔ vačah usìh narodaǔ. </i>


text:
У тыя дні захварэў Эзэкія сьмяротна. І памаліўся Госпаду, і Ён пачуў яго і даў яму азнаку. </p><i> U tyâ dnì zahvarèǔ Èzèkìâ s′mârotna. Ì pamalìǔsâ Gospadu, ì Ën pačuǔ âgo ì daǔ âmu aznaku. </i>


text:
Але не аддаў Эзэкія за ўчыненыя яму дабрадзействы, бо заганарылася сэрца ягонае. І быў на яго гнеў Божы і на Юдэю і на Ерусалім. </p><i> Ale ne addaǔ Èzèkìâ za ǔčynenyâ âmu dabradzejstvy, bo zaganarylasâ sèrca âgonae. Ì byǔ na âgo gneǔ Božy ì na Ûdèû ì na Erusalìm. </i>


text:
Але калі ўпакорыўся Эзэкія ў ганарыстасьці сэрца свайго, - сам і жыхары Ерусаліма, дык ня прыйшоў на іх гнеў Гасподні ў дні Эзэкіі. </p><i> Ale kalì ǔpakoryǔsâ Èzèkìâ ǔ ganarystas′cì sèrca svajgo, - sam ì žyhary Erusalìma, dyk nâ pryjšoǔ na ìh gneǔ Gaspodnì ǔ dnì Èzèkìì. </i>


text:
<pb/>І было ў Эзэкіі багацьця і славы вельмі многа, і сховішча ён зрабіў у сябе пад срэбра і золата і камяні каштоўныя, і пад пахошчы і шчыты і пад усякі каштоўны посуд; </p><i> Ì bylo ǔ Èzèkìì bagac′câ ì slavy vel′mì mnoga, ì shovìšča ën zrabìǔ u sâbe pad srèbra ì zolata ì kamânì kaštoǔnyâ, ì pad pahoščy ì ščyty ì pad usâkì kaštoǔny posud; </i>


text:
і кладоўкі пад усе ўтворы зямлі, хлеб, віно і алей, і стойлы ўсякаму быдлу, і двары для статкаў. </p><i> ì kladoǔkì pad use ǔtvory zâmlì, hleb, vìno ì alej, ì stojly ǔsâkamu bydlu, ì dvary dlâ statkaǔ. </i>


text:
І гарады пабудаваў сабе. І статкаў дробнага і буйнога быдла было ў яго мноства, бо даў яму Бог даволі вялікую маёмасьць. </p><i> Ì garady pabudavaǔ sabe. Ì statkaǔ drobnaga ì bujnoga bydla bylo ǔ âgo mnostva, bo daǔ âmu Bog davolì vâlìkuû maëmas′c′. </i>


text:
<pb/>А ён, Эзэкія, замкнуў верхні праток водаў Геона і правёў іх уніз да заходняга боку горада Давідавага. І дзеяў пасьпяхова Эзэкія ў кожнай справе сваёй. </p><i> A ën, Èzèkìâ, zamknuǔ verhnì pratok vodaǔ Geona ì pravëǔ ìh unìz da zahodnâga boku gorada Davìdavaga. Ì dzeâǔ pas′pâhova Èzèkìâ ǔ kožnaj sprave svaëj. </i>


text:
Толькі пры паслах цароў Вавілонскіх, якія прысылалі да яго спытацца пра азнаку, якая была на зямлі, пакінуў Яго Бог, каб выпрабаваць яго і адкрыць усё, што ў яго на сэрцы. </p><i> Tol′kì pry paslah caroǔ Vavìlonskìh, âkìâ prysylalì da âgo spytacca pra aznaku, âkaâ byla na zâmlì, pakìnuǔ Âgo Bog, kab vyprabavac′ âgo ì adkryc′ usë, što ǔ âgo na sèrcy. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Эзэкіі і дабрачынствы ягоныя апісаны ў відзежах Ісаі, сына Амосавага, прарока, і ў кнізе цароў Юдэйскіх і Ізраільскіх. </p><i> Astatnìâ dzeì Èzèkìì ì dabračynstvy âgonyâ apìsany ǔ vìdzežah Ìsaì, syna Amosavaga, praroka, ì ǔ knìze caroǔ Ûdèjskìh ì Ìzraìl′skìh. </i>


text:
І спачыў Эзэкія з бацькамі сваімі, і пахавалі яго над магільніцамі сыноў Давідавых, і ўшанаваньні яму зрабілі пасьля сьмерці ягонай ўсе Юдэі і жыхары Ерусаліма. І зацараваў Манасія, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Èzèkìâ z bac′kamì svaìmì, ì pahavalì âgo nad magìl′nìcamì synoǔ Davìdavyh, ì ǔšanavan′nì âmu zrabìlì pas′lâ s′mercì âgonaj ǔse Ûdèì ì žyhary Erusalìma. Ì zacaravaǔ Manasìâ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>Дванаццаць гадоў было Манасіі, калі зацараваў, і пяцьдзясят пяць валадарыў у Ерусаліме, </p><i> Dvanaccac′ gadoǔ bylo Manasìì, kalì zacaravaǔ, ì pâc′dzâsât pâc′ valadaryǔ u Erusalìme, </i>


text:
і рабіў ён неспадобнае ў вачах Гасподніх, пераймаючы мярзоты народаў, якіх прагнаў Гасподзь ад аблічча сыноў Ізраілевых, </p><i> ì rabìǔ ën nespadobnae ǔ vačah Gaspodnìh, perajmaûčy mârzoty narodaǔ, âkìh pragnaǔ Gaspodz′ ad ablìčča synoǔ Ìzraìlevyh, </i>


text:
і зноў зладзіў вышыні, якія разбурыў Эзэкія, бацька ягоны, і паставіў ахвярнікі Ваалам, і ўладзіў дубровы, і пакланяўся ўсяму войску нябеснаму, і служыў яму; </p><i> ì znoǔ zladzìǔ vyšynì, âkìâ razburyǔ Èzèkìâ, bac′ka âgony, ì pastavìǔ ahvârnìkì Vaalam, ì ǔladzìǔ dubrovy, ì paklanâǔsâ ǔsâmu vojsku nâbesnamu, ì služyǔ âmu; </i>


text:
і спарудзіў ахвярнікі ў доме Гасподнім, пра які сказаў Гасподзь: у Ерусаліме будзе імя Маё вечна; </p><i> ì sparudzìǔ ahvârnìkì ǔ dome Gaspodnìm, pra âkì skazaǔ Gaspodz′: u Erusalìme budze ìmâ Maë večna; </i>


text:
і спарудзіў ахвярнікі ўсяму войску нябеснаму на абодвух дварах дома Гасподняга. </p><i> ì sparudzìǔ ahvârnìkì ǔsâmu vojsku nâbesnamu na abodvuh dvarah doma Gaspodnâga. </i>


text:
А ён правёў сыноў сваіх праз агонь у даліне сына Эномавага, і гадаў, і варажыў, і чараваў, і назначыў закліначоў і чараўнікоў: многа рабіў ён незаўгоднага ў вачах Госпада, для гневу Яго. </p><i> A ën pravëǔ synoǔ svaìh praz agon′ u dalìne syna Ènomavaga, ì gadaǔ, ì varažyǔ, ì čaravaǔ, ì naznačyǔ zaklìnačoǔ ì čaraǔnìkoǔ: mnoga rabìǔ ën nezaǔgodnaga ǔ vačah Gospada, dlâ gnevu Âgo. </i>


text:
І паставіў разьбёнага ідала, якога зрабіў, у доме Божым, пра якога і казаў Бог Давіду і Саламону, сыну ягонаму: у доме гэтым і ў Ерусаліме, які Я выбраў з усіх каленаў Ізраілевых, Я пакладу імя Маё навек; </p><i> Ì pastavìǔ raz′bënaga ìdala, âkoga zrabìǔ, u dome Božym, pra âkoga ì kazaǔ Bog Davìdu ì Salamonu, synu âgonamu: u dome gètym ì ǔ Erusalìme, âkì Â vybraǔ z usìh kalenaǔ Ìzraìlevyh, Â pakladu ìmâ Maë navek; </i>


text:
і ня дам наперад выступіць назе Ізраіля зь зямлі гэтай, якую Я замацаваў за бацькамі іхнімі, калі толькі яны будуць старацца выконваць усё, што Я наказаў ім, паводле ўсяго закона і пастановаў і загадаў, дадзеных рукою Майсея. </p><i> ì nâ dam naperad vystupìc′ naze Ìzraìlâ z′ zâmlì gètaj, âkuû Â zamacavaǔ za bac′kamì ìhnìmì, kalì tol′kì âny buduc′ staracca vykonvac′ usë, što Â nakazaǔ ìm, pavodle ǔsâgo zakona ì pastanovaǔ ì zagadaǔ, dadzenyh rukoû Majseâ. </i>


text:
Але Манасія давёў Юдэю і жыхароў Ерусаліма да таго, што яны рабілі горш за тыя народы, якіх вынішчыў Гасподзь ад аблічча сыноў Ізраілевых. </p><i> Ale Manasìâ davëǔ Ûdèû ì žyharoǔ Erusalìma da tago, što âny rabìlì gorš za tyâ narody, âkìh vynìščyǔ Gaspodz′ ad ablìčča synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
<pb/>І гаварыў Гасподзь Манасіі і народу яго, але яны ня слухалі. </p><i> Ì gavaryǔ Gaspodz′ Manasìì ì narodu âgo, ale âny nâ sluhalì. </i>


text:
І прывёў Гасподзь на іх ваеначальнікаў цара Асірыйскага, і закавалі яны Манасію ў кайданы і закавалі яго ланцугамі, і зьвялі яго ў Вавілон. </p><i> Ì pryvëǔ Gaspodz′ na ìh vaenačal′nìkaǔ cara Asìryjskaga, ì zakavalì âny Manasìû ǔ kajdany ì zakavalì âgo lancugamì, ì z′vâlì âgo ǔ Vavìlon. </i>


text:
І ва ўціску сваім пачаў ён умольваць Госпада Бога свайго і глыбока ўпакорыўся прад Богам бацькоў сваіх. </p><i> Ì va ǔcìsku svaìm pačaǔ ën umol′vac′ Gospada Boga svajgo ì glyboka ǔpakoryǔsâ prad Bogam bac′koǔ svaìh. </i>


text:
І памаліўся Яму, і Бог схіліўся да яго і пачуў малітву ягоную, і вярнуў яго ў Ерусалім на царства ягонае. І даведаўся Манасія, што Гасподзь ёсьць Бог. </p><i> Ì pamalìǔsâ Âmu, ì Bog shìlìǔsâ da âgo ì pačuǔ malìtvu âgonuû, ì vârnuǔ âgo ǔ Erusalìm na carstva âgonae. Ì davedaǔsâ Manasìâ, što Gaspodz′ ës′c′ Bog. </i>


text:
<pb/>І пасьля таго пабудаваў зьнешнюю сьцяну горада Давідавага, на заходнім баку Геона, па лагчыне і да ўваходу ў рыбную браму, і правёў яе вакол Афэла і высока падняў яе. І паставіў ваеначальнікаў па ўсіх умацаваных гарадах у Юдэі, </p><i> Ì pas′lâ tago pabudavaǔ z′nešnûû s′cânu gorada Davìdavaga, na zahodnìm baku Geona, pa lagčyne ì da ǔvahodu ǔ rybnuû bramu, ì pravëǔ âe vakol Afèla ì vysoka padnâǔ âe. Ì pastavìǔ vaenačal′nìkaǔ pa ǔsìh umacavanyh garadah u Ûdèì, </i>


text:
<pb/>і скінуў чужаземных багоў і ідалаў з дома Гасподняга, і ўсе капішчы, якія спарудзіў на гары дома Гасподняга ў Ерусаліме, і выкінуў іх за горад. </p><i> ì skìnuǔ čužazemnyh bagoǔ ì ìdalaǔ z doma Gaspodnâga, ì ǔse kapìščy, âkìâ sparudzìǔ na gary doma Gaspodnâga ǔ Erusalìme, ì vykìnuǔ ìh za gorad. </i>


text:
І аднавіў ахвярнік Гасподні і прынёс на ім ахвяры мірныя і хвалебныя, і сказаў Юдэям, каб яны служылі Госпаду Богу Ізраілеваму. </p><i> Ì adnavìǔ ahvârnìk Gaspodnì ì prynës na ìm ahvâry mìrnyâ ì hvalebnyâ, ì skazaǔ Ûdèâm, kab âny služylì Gospadu Bogu Ìzraìlevamu. </i>


text:
Але народ яшчэ прыносіў ахвяры на вышынях, хоць і Госпаду Богу свайму. </p><i> Ale narod âščè prynosìǔ ahvâry na vyšynâh, hoc′ ì Gospadu Bogu svajmu. </i>


text:
<pb/>Астатнія дзеі Манасіі, і малітва яго да Бога свайго, і словы празорліўцаў, якія гаварылі зь ім імем Госпада Бога Ізраілевага, яны ў запісах цароў Ізраілевых. </p><i> Astatnìâ dzeì Manasìì, ì malìtva âgo da Boga svajgo, ì slovy prazorlìǔcaǔ, âkìâ gavarylì z′ ìm ìmem Gospada Boga Ìzraìlevaga, âny ǔ zapìsah caroǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І малітва ягоная, і тое, што Бог схіліўся да яго, і ўсе грахі ягоныя і беззаконьні ягоныя, і месцы, на якіх ён пабудаваў вышыні і паставіў выявы Астарты і балванаў, да таго як упакорыўся, апісаны ў запісах Хазая. </p><i> Ì malìtva âgonaâ, ì toe, što Bog shìlìǔsâ da âgo, ì ǔse grahì âgonyâ ì bezzakon′nì âgonyâ, ì mescy, na âkìh ën pabudavaǔ vyšynì ì pastavìǔ vyâvy Astarty ì balvanaǔ, da tago âk upakoryǔsâ, apìsany ǔ zapìsah Hazaâ. </i>


text:
І спачыў Манасія з бацькамі сваімі і пахавалі яго ў доме ягоным. І зацараваў Амон, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ì spačyǔ Manasìâ z bac′kamì svaìmì ì pahavalì âgo ǔ dome âgonym. Ì zacaravaǔ Amon, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Дваццаць два гады было Амону, калі зацараваў, і два гады валадарыў у Ерусаліме, </p><i> Dvaccac′ dva gady bylo Amonu, kalì zacaravaǔ, ì dva gady valadaryǔ u Erusalìme, </i>


text:
і рабіў незаўгоднае ў вачах Гасподніх так, як рабіў Манасія, бацька ягоны; і ўсім балванам, якіх зрабіў Манасія, бацька ягоны, прыносіў Амон ахвяры і служыў ім. </p><i> ì rabìǔ nezaǔgodnae ǔ vačah Gaspodnìh tak, âk rabìǔ Manasìâ, bac′ka âgony; ì ǔsìm balvanam, âkìh zrabìǔ Manasìâ, bac′ka âgony, prynosìǔ Amon ahvâry ì služyǔ ìm. </i>


text:
І не ўпакорыўся прад абліччам Гасподнім, як упакорыўся Манасія, бацька ягоны; наадварот, Амон памножыў свае грахі. </p><i> Ì ne ǔpakoryǔsâ prad ablìččam Gaspodnìm, âk upakoryǔsâ Manasìâ, bac′ka âgony; naadvarot, Amon pamnožyǔ svae grahì. </i>


text:
І склалі супроць яго змову слугі ягоныя і забілі яго ў доме ягоным. </p><i> Ì sklalì suproc′ âgo zmovu slugì âgonyâ ì zabìlì âgo ǔ dome âgonym. </i>


text:
Але народ зямлі перабіў усіх, што былі ў змове супраць цара Амона, і паставіў народ зямлі царом Ёсію, сына ягонага, замест яго. </p><i> Ale narod zâmlì perabìǔ usìh, što bylì ǔ zmove suprac′ cara Amona, ì pastavìǔ narod zâmlì carom Ësìû, syna âgonaga, zamest âgo. </i>


text:
<pb/>Восем гадоў было Ёсіі, калі ён зацараваў, і трыццаць адзін год валадарыў у Ерусаліме, </p><i> Vosem gadoǔ bylo Ësìì, kalì ën zacaravaǔ, ì tryccac′ adzìn god valadaryǔ u Erusalìme, </i>


text:
і рабіў ён спадобнае ў вачах Гасподніх, і хадзіў шляхамі Давіда, бацькі свайго, і ня ўхіляўся ні налева, ні направа. </p><i> ì rabìǔ ën spadobnae ǔ vačah Gaspodnìh, ì hadzìǔ šlâhamì Davìda, bac′kì svajgo, ì nâ ǔhìlâǔsâ nì naleva, nì naprava. </i>


text:
<pb/>На восьмым годзе валадараньня свайго, яшчэ калі быў хлопчыкам, ён пачаў прыходзіць да Бога Давіда, бацькі свайго, а на дванаццатым годзе пачаў ачышчаць Юдэю і Ерусалім ад вышыняў і прысьвечаных дрэў і ад разьбёных і літых куміраў. </p><i> Na vos′mym godze valadaran′nâ svajgo, âščè kalì byǔ hlopčykam, ën pačaǔ pryhodzìc′ da Boga Davìda, bac′kì svajgo, a na dvanaccatym godze pačaǔ ačyščac′ Ûdèû ì Erusalìm ad vyšynâǔ ì prys′večanyh drèǔ ì ad raz′bënyh ì lìtyh kumìraǔ. </i>


text:
І разбурылі перад абліччам ягоным ахвярнікі Ваалаў і статуі, якія ўзвышаліся над імі; і прысьвечаныя дрэвы ён сьсек, і разьбёныя літыя куміры паламаў і пабіў у пыл, і рассыпаў па магілах тых, якія прыносілі ім ахвяры, </p><i> Ì razburylì perad ablìččam âgonym ahvârnìkì Vaalaǔ ì statuì, âkìâ ǔzvyšalìsâ nad ìmì; ì prys′večanyâ drèvy ën s′sek, ì raz′bënyâ lìtyâ kumìry palamaǔ ì pabìǔ u pyl, ì rassypaǔ pa magìlah tyh, âkìâ prynosìlì ìm ahvâry, </i>


text:
і косьці жрацоў спаліў на ахвярніках іхніх, і ачысьціў Юдэю і Ерусалім, </p><i> ì kos′cì žracoǔ spalìǔ na ahvârnìkah ìhnìh, ì ačys′cìǔ Ûdèû ì Erusalìm, </i>


text:
і ў гарадах Манасіі і Яфрэма і Сімяона, да калена Нэфталімавага, і ў спустошаных ваколіцах іх </p><i> ì ǔ garadah Manasìì ì Âfrèma ì Sìmâona, da kalena Nèftalìmavaga, ì ǔ spustošanyh vakolìcah ìh </i>


text:
ён разбурыў ахвярнікі і прысьвечаныя дрэвы, і куміры разьбіў у пыл, і ўсе статуі пакрышыў і па ўсёй зямлі Ізраільскай, і вярнуўся ў Ерусалім. </p><i> ën razburyǔ ahvârnìkì ì prys′večanyâ drèvy, ì kumìry raz′bìǔ u pyl, ì ǔse statuì pakryšyǔ ì pa ǔsëj zâmlì Ìzraìl′skaj, ì vârnuǔsâ ǔ Erusalìm. </i>


text:
<pb/>На васямнаццатым годзе цараваньня свайго, пасьля ачышчэньня зямлі і дома Божага, ён паслаў Шафана, сына Ацаліі, і Маасэю начальніка горада і Ёаха, сына Ёахазавага, дзеяпісальніка, аднавіць дом Госпада Бога свайго. </p><i> Na vasâmnaccatym godze caravan′nâ svajgo, pas′lâ ačyščèn′nâ zâmlì ì doma Božaga, ën paslaǔ Šafana, syna Acalìì, ì Maasèû načal′nìka gorada ì Ëaha, syna Ëahazavaga, dzeâpìsal′nìka, adnavìc′ dom Gospada Boga svajgo. </i>


text:
І прыйшлі яны да Хэлкіі першасьвятара і аддалі срэбра, прынесенае ў дом Божы, якое лявіты, якія стаяць на варце каля парога, сабралі з рук Манасіі і Яфрэма, і ўсіх іншых Ізраільцянаў, і ад усяго Юды і Веньяміна і ад жыхароў Ерусаліма, </p><i> Ì pryjšlì âny da Hèlkìì peršas′vâtara ì addalì srèbra, prynesenae ǔ dom Božy, âkoe lâvìty, âkìâ staâc′ na varce kalâ paroga, sabralì z ruk Manasìì ì Âfrèma, ì ǔsìh ìnšyh Ìzraìl′cânaǔ, ì ad usâgo Ûdy ì Ven′âmìna ì ad žyharoǔ Erusalìma, </i>


text:
і аддалі ў рукі майстрам работ, што прыстаўленыя да дома Гасподняга, каб яны раздавалі яго работнікам, якія працуюць у доме Гасподнім на папраўленьні і аднаўленьні дома. </p><i> ì addalì ǔ rukì majstram rabot, što prystaǔlenyâ da doma Gaspodnâga, kab âny razdavalì âgo rabotnìkam, âkìâ pracuûc′ u dome Gaspodnìm na papraǔlen′nì ì adnaǔlen′nì doma. </i>


text:
І яны раздавалі цесьлярам і будаўнікам на куплю часанага каменю і дрэва на зьвязь і пакрыцьцё будынкаў, якія спустошылі цары Юдэйскія. </p><i> Ì âny razdavalì ces′lâram ì budaǔnìkam na kuplû časanaga kamenû ì drèva na z′vâz′ ì pakryc′cë budynkaǔ, âkìâ spustošylì cary Ûdèjskìâ. </i>


text:
Людзі гэтыя дзеялі сумленна ў працы, і дзеля нагляду над імі былі пастаўлены Яхат і Авадыя, лявіты з сыноў Мэрарыных, і Захар і Мэшулам з сыноў Каатавых, і ўсе лявіты, якія ўмелі граць на музычных спарудах. </p><i> Lûdzì gètyâ dzeâlì sumlenna ǔ pracy, ì dzelâ naglâdu nad ìmì bylì pastaǔleny Âhat ì Avadyâ, lâvìty z synoǔ Mèrarynyh, ì Zahar ì Mèšulam z synoǔ Kaatavyh, ì ǔse lâvìty, âkìâ ǔmelì grac′ na muzyčnyh sparudah. </i>


text:
Яны ж былі прыстаўнікамі над насільшчыкамі і назіралі за ўсімі работнікамі ў кожнай працы; а зь лявітаў былі і пісцы, і наглядчыкі, і брамнікі. </p><i> Âny ž bylì prystaǔnìkamì nad nasìl′ščykamì ì nazìralì za ǔsìmì rabotnìkamì ǔ kožnaj pracy; a z′ lâvìtaǔ bylì ì pìscy, ì naglâdčykì, ì bramnìkì. </i>


text:
<pb/>Калі яны вымалі срэбра, прынесенае ў дом Гасподні, тады Хэлкія сьвятар знайшоў кнігу закона Гасподняга, дадзеную рукою Майсея. </p><i> Kalì âny vymalì srèbra, prynesenae ǔ dom Gaspodnì, tady Hèlkìâ s′vâtar znajšoǔ knìgu zakona Gaspodnâga, dadzenuû rukoû Majseâ. </i>


text:
І пачаў Хэлкія, і сказаў Шафану пісцу: кнігу закона знайшоў я ў доме Гасподнім. І падаў Хэлкія тую кнігу Шафану. </p><i> Ì pačaǔ Hèlkìâ, ì skazaǔ Šafanu pìscu: knìgu zakona znajšoǔ â ǔ dome Gaspodnìm. Ì padaǔ Hèlkìâ tuû knìgu Šafanu. </i>


text:
І панёс Шафан кнігу да цара, і прынёс пры гэтым цару вестку: усё, што даручана рабам тваім, яны робяць; </p><i> Ì panës Šafan knìgu da cara, ì prynës pry gètym caru vestku: usë, što daručana rabam tvaìm, âny robâc′; </i>


text:
і высыпалі срэбра, знойдзенае ў доме Гасподнім і перадалі яго ў рукі прыстаўнікам і ў рукі майстрам работ. </p><i> ì vysypalì srèbra, znojdzenae ǔ dome Gaspodnìm ì peradalì âgo ǔ rukì prystaǔnìkam ì ǔ rukì majstram rabot. </i>


text:
І данёс Шафан пісец цару, кажучы: кнігу даў мне Хэлкія сьвятар. І чытаў яе Шафан перад царом. </p><i> Ì danës Šafan pìsec caru, kažučy: knìgu daǔ mne Hèlkìâ s′vâtar. Ì čytaǔ âe Šafan perad carom. </i>


text:
Калі пачуў цар слова закона, дык падраў вопратку на сабе. </p><i> Kalì pačuǔ car slova zakona, dyk padraǔ vopratku na sabe. </i>


text:
І даў цар загад Хэлкію і Ахікаму, сыну Шафанаваму, і Аўдону, сыну Міхея, і Шафану пісцу, і Асаю, слузе царскаму, кажучы: </p><i> Ì daǔ car zagad Hèlkìû ì Ahìkamu, synu Šafanavamu, ì Aǔdonu, synu Mìheâ, ì Šafanu pìscu, ì Asaû, sluze carskamu, kažučy: </i>


text:
ідзеце, папрасеце Госпада за мяне і за пазасталых у Ізраіля і за Юду пра словы гэтай знойдзенай кнігі, бо вялікі гнеў Госпада, які загарэўся на нас за тое, што не захоўвалі бацькі нашыя слова Гасподняга, каб дзеяць паводле ўсяго напісанага ў кнізе гэтай. </p><i> ìdzece, paprasece Gospada za mâne ì za pazastalyh u Ìzraìlâ ì za Ûdu pra slovy gètaj znojdzenaj knìgì, bo vâlìkì gneǔ Gospada, âkì zagarèǔsâ na nas za toe, što ne zahoǔvalì bac′kì našyâ slova Gaspodnâga, kab dzeâc′ pavodle ǔsâgo napìsanaga ǔ knìze gètaj. </i>


text:
<pb/>І пайшоў Хэлкія і тыя, якія ад цара, да Алданы прарочыцы, жонкі Шалума, сына Таўкегата, сына Хасры, захавальніка вопраткі, - а жыла яна ў другой частцы Ерусаліма, - і гаварылі зь ёю пра гэта. </p><i> Ì pajšoǔ Hèlkìâ ì tyâ, âkìâ ad cara, da Aldany praročycy, žonkì Šaluma, syna Taǔkegata, syna Hasry, zahaval′nìka vopratkì, - a žyla âna ǔ drugoj častcy Erusalìma, - ì gavarylì z′ ëû pra gèta. </i>


text:
І яна сказала ім: так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: скажэце таму чалавеку, які паслаў вас да мяне, </p><i> Ì âna skazala ìm: tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ: skažèce tamu čalaveku, âkì paslaǔ vas da mâne, </i>


text:
так кажа Гасподзь: вось Я навяду бедства на месца гэтае і на жыхароў яго ўсе праклёны, напісаныя ў кнізе, якую чыталі перад абліччам цара Юдэйскага, </p><i> tak kaža Gaspodz′: vos′ Â navâdu bedstva na mesca gètae ì na žyharoǔ âgo ǔse praklëny, napìsanyâ ǔ knìze, âkuû čytalì perad ablìččam cara Ûdèjskaga, </i>


text:
за тое, што яны пакінулі Мяне і дымілі багам іншым, каб гнявіць Мяне ўсімі дзеямі рук сваіх. І гнеў Мой загарыцца над месцам гэтым і не патухне. </p><i> za toe, što âny pakìnulì Mâne ì dymìlì bagam ìnšym, kab gnâvìc′ Mâne ǔsìmì dzeâmì ruk svaìh. Ì gneǔ Moj zagarycca nad mescam gètym ì ne patuhne. </i>


text:
І цару Юдэйскаму, які паслаў вас папытацца ў Госпада, дык скажэце: так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў пра словы, якія ты чуў: </p><i> Ì caru Ûdèjskamu, âkì paslaǔ vas papytacca ǔ Gospada, dyk skažèce: tak kaža Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ pra slovy, âkìâ ty čuǔ: </i>


text:
таму што зьмягчылася сэрца тваё, і ты ўпакорыўся прад Богам, пачуўшы словы Ягоныя пра месца гэтае і пра жыхароў яго, - і ты ўпакорыўся прад Мною, і падраў вопратку на сабе, і плакаў прад Мною, дык і Я пачуў цябе, кажа Гасподзь. </p><i> tamu što z′mâgčylasâ sèrca tvaë, ì ty ǔpakoryǔsâ prad Bogam, pačuǔšy slovy Âgonyâ pra mesca gètae ì pra žyharoǔ âgo, - ì ty ǔpakoryǔsâ prad Mnoû, ì padraǔ vopratku na sabe, ì plakaǔ prad Mnoû, dyk ì Â pačuǔ câbe, kaža Gaspodz′. </i>


text:
Вось Я прыкладу цябе да бацькоў тваіх, і пакладзены будзеш у магільніцу тваю ў міры, і ня ўбачаць вочы твае ўсяго таго бедства, якое Я навяду на месца гэтае і на жыхароў яго. І прынесьлі цару адказ. </p><i> Vos′ Â prykladu câbe da bac′koǔ tvaìh, ì pakladzeny budzeš u magìl′nìcu tvaû ǔ mìry, ì nâ ǔbačac′ vočy tvae ǔsâgo tago bedstva, âkoe Â navâdu na mesca gètae ì na žyharoǔ âgo. Ì prynes′lì caru adkaz. </i>


text:
<pb/>І паслаў цар, і сабраў усіх старэйшын Юдэі і Ерусаліма, </p><i> Ì paslaǔ car, ì sabraǔ usìh starèjšyn Ûdèì ì Erusalìma, </i>


text:
і пайшоў цар у дом Гасподні, і зь ім усе Юдэі і жыхары Ерусаліма, і сьвятары і лявіты, і ўвесь народ, ад вялікага да малога; і ён прачытаў уголас ім усе словы кнігі запавета, знойдзенай у доме Гасподнім. </p><i> ì pajšoǔ car u dom Gaspodnì, ì z′ ìm use Ûdèì ì žyhary Erusalìma, ì s′vâtary ì lâvìty, ì ǔves′ narod, ad vâlìkaga da maloga; ì ën pračytaǔ ugolas ìm use slovy knìgì zapaveta, znojdzenaj u dome Gaspodnìm. </i>


text:
І стаў цар на месцы сваім, і заключыў запавет прад абліччам Госпада сьледаваць Госпаду і захоўваць запаведзі Ягоныя і адкрыцьці Ягоныя і пастановы Ягоныя ад усяго сэрца свайго і ад усёй душы сваёй, какб выканаць словы запавету, напісаныя ў кнізе гэтай. </p><i> Ì staǔ car na mescy svaìm, ì zaklûčyǔ zapavet prad ablìččam Gospada s′ledavac′ Gospadu ì zahoǔvac′ zapavedzì Âgonyâ ì adkryc′cì Âgonyâ ì pastanovy Âgonyâ ad usâgo sèrca svajgo ì ad usëj dušy svaëj, kakb vykanac′ slovy zapavetu, napìsanyâ ǔ knìze gètaj. </i>


text:
І загадаў цар пацьвердзіць гэта ўсім, хто быў у Ерусаліме і ў зямлі Веньямінавай; і пачалі дзеяць жыхары Ерусаліма паводле запавета Бога, Бога бацькоў сваіх. </p><i> Ì zagadaǔ car pac′verdzìc′ gèta ǔsìm, hto byǔ u Erusalìme ì ǔ zâmlì Ven′âmìnavaj; ì pačalì dzeâc′ žyhary Erusalìma pavodle zapaveta Boga, Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
І выкінуў Ёсія ўсе мярзоты з усіх земляў, якія ў сыноў Ізраілевых, і загадаў усім у зямлі Ізраілевай служыць Госпаду Богу свайму. І ва ўсе дні жыцьця ягонага яны не адступаліся ад Госпада Бога бацькоў сваіх. </p><i> Ì vykìnuǔ Ësìâ ǔse mârzoty z usìh zemlâǔ, âkìâ ǔ synoǔ Ìzraìlevyh, ì zagadaǔ usìm u zâmlì Ìzraìlevaj služyc′ Gospadu Bogu svajmu. Ì va ǔse dnì žyc′câ âgonaga âny ne adstupalìsâ ad Gospada Boga bac′koǔ svaìh. </i>


text:
<pb/>І ўчыніў Ёсія ў Ерусаліме пасху Госпаду, і закалолі пасхальнае ягня ў чатырнаццаты дзень першага месяца. </p><i> Ì ǔčynìǔ Ësìâ ǔ Erusalìme pashu Gospadu, ì zakalolì pashal′nae âgnâ ǔ čatyrnaccaty dzen′ peršaga mesâca. </i>


text:
І паставіў ён сьвятароў на месцах іхніх, і падбадзёрваў іх на служэньне ў доме Гасподнім; </p><i> Ì pastavìǔ ën s′vâtaroǔ na mescah ìhnìh, ì padbadzërvaǔ ìh na služèn′ne ǔ dome Gaspodnìm; </i>


text:
і сказаў лявітам, настаўнікам усіх Ізраільцянаў, пасьвечаных Госпаду: пастаўце каўчэг сьвяты ў храме, які пабудаваў Саламон, сын Давідаў, цар Ізраілеў; няма вам патрэбы насіць яго на плячах; служэце цяпер Госпаду Богу нашаму і народу Яго Ізраілю; </p><i> ì skazaǔ lâvìtam, nastaǔnìkam usìh Ìzraìl′cânaǔ, pas′večanyh Gospadu: pastaǔce kaǔčèg s′vâty ǔ hrame, âkì pabudavaǔ Salamon, syn Davìdaǔ, car Ìzraìleǔ; nâma vam patrèby nasìc′ âgo na plâčah; služèce câper Gospadu Bogu našamu ì narodu Âgo Ìzraìlû; </i>


text:
станьце па пакаленьнях вашых, па чэргах вашых, як прадпісана Давідам, царом Ізраілевым, і як прадпісана Саламонам, сынам ягоным, </p><i> stan′ce pa pakalen′nâh vašyh, pa čèrgah vašyh, âk pradpìsana Davìdam, carom Ìzraìlevym, ì âk pradpìsana Salamonam, synam âgonym, </i>


text:
і стойце ў сьвятыні, паводле разьмеркаваных пакаленьняў у братоў вашых, сыноў народу, і па падзелах пакаленьняў у лявітаў, </p><i> ì stojce ǔ s′vâtynì, pavodle raz′merkavanyh pakalen′nâǔ u bratoǔ vašyh, synoǔ narodu, ì pa padzelah pakalen′nâǔ u lâvìtaǔ, </i>


text:
і закалеце пасхальнае ягня і асьвяцецеся, і згатуйце яго братам вашым, робячы згодна са словам Гасподнім праз Майсея. </p><i> ì zakalece pashal′nae âgnâ ì as′vâcecesâ, ì zgatujce âgo bratam vašym, robâčy zgodna sa slovam Gaspodnìm praz Majseâ. </i>


text:
<pb/>І даў Ёсія ў дарунак сынам народу, усім хто там, з дробнага быдла ягнят і казлоў маладых, усё дзеля ахвяры пасхальнай, лікам трыццаць тысяч і тры тысячы валоў. Гэта з маёмасьці цара. </p><i> Ì daǔ Ësìâ ǔ darunak synam narodu, usìm hto tam, z drobnaga bydla âgnât ì kazloǔ maladyh, usë dzelâ ahvâry pashal′naj, lìkam tryccac′ tysâč ì try tysâčy valoǔ. Gèta z maëmas′cì cara. </i>


text:
І князі ягоныя па руплівасьці давалі ў дарунак народу, сьвятарам і лявітам: Хэлкія і Захар і Ехііл, начальнікі ў доме Божым, далі сьвятарам для ахвяры пасхальнай дзьве тысячы шасьцьсот авечак, ягнят і казлоў і трыста валоў; </p><i> Ì knâzì âgonyâ pa ruplìvas′cì davalì ǔ darunak narodu, s′vâtaram ì lâvìtam: Hèlkìâ ì Zahar ì Ehììl, načal′nìkì ǔ dome Božym, dalì s′vâtaram dlâ ahvâry pashal′naj dz′ve tysâčy šas′c′sot avečak, âgnât ì kazloǔ ì trysta valoǔ; </i>


text:
і Ханавія і Шэмая і Натанаіл, браты ягоныя, і Хашавія і Еэл і Ёзавад, начальнікі лявітаў, падарылі лявітам для ахвяры пасхальнай авечак пяць тысяч і пяцьсот валоў. </p><i> ì Hanavìâ ì Šèmaâ ì Natanaìl, braty âgonyâ, ì Hašavìâ ì Eèl ì Ëzavad, načal′nìkì lâvìtaǔ, padarylì lâvìtam dlâ ahvâry pashal′naj avečak pâc′ tysâč ì pâc′sot valoǔ. </i>


text:
Так наладжана было служэньне, і сталі сьвятары на месца сваё і лявіты паводле чародаў сваіх, па загадзе царскім; </p><i> Tak naladžana bylo služèn′ne, ì stalì s′vâtary na mesca svaë ì lâvìty pavodle čarodaǔ svaìh, pa zagadze carskìm; </i>


text:
і закалолі пасхальнае ягня, і крапілі сьвятары крывёю, прымаючы яе з рук лявітаў, а лявіты здымалі скуру; </p><i> ì zakalolì pashal′nae âgnâ, ì krapìlì s′vâtary kryvëû, prymaûčy âe z ruk lâvìtaǔ, a lâvìty zdymalì skuru; </i>


text:
і разьмеркавалі прызначанае на цэласпаленьне, каб раздаць па аддзелах пакаленьняў у сыноў народу, дзеля прынясеньня Госпаду, як напісана ў кнізе Майсеевай. Тое самае зрабілі і з валамі. </p><i> ì raz′merkavalì pryznačanae na cèlaspalen′ne, kab razdac′ pa addzelah pakalen′nâǔ u synoǔ narodu, dzelâ prynâsen′nâ Gospadu, âk napìsana ǔ knìze Majseevaj. Toe samae zrabìlì ì z valamì. </i>


text:
І сьпяклі пасхальнае ягня на агні, паводле статуту; і сьвяшчэнныя ахвяры згатавалі ў катлах, гаршках і рондлях і сьпешна раздалі ўсяму народу, </p><i> Ì s′pâklì pashal′nae âgnâ na agnì, pavodle statutu; ì s′vâščènnyâ ahvâry zgatavalì ǔ katlah, garškah ì rondlâh ì s′pešna razdalì ǔsâmu narodu, </i>


text:
а пасьля згатавалі сабе і сьвятарам, бо сьвятары, сыны Ааронавыя, прыносілі цэласпаленьні і тлушчы да ночы, таму і гатавалі лявіты сабе і сьвятарам, сынам Ааронавым. </p><i> a pas′lâ zgatavalì sabe ì s′vâtaram, bo s′vâtary, syny Aaronavyâ, prynosìlì cèlaspalen′nì ì tluščy da nočy, tamu ì gatavalì lâvìty sabe ì s′vâtaram, synam Aaronavym. </i>


text:
І сьпевакі, сыны Асафавыя, заставаліся на месцах сваіх, паводле ўстанаўленьня Давіда і Асафа, і Эмана і Ідытуна празорліўца царскага, і брамнікі ў кожнай браме: і ня было дзеля чаго ім адыходзіць ад служэньня свайго, бо браты іхнія лявіты гатавалі ім. </p><i> Ì s′pevakì, syny Asafavyâ, zastavalìsâ na mescah svaìh, pavodle ǔstanaǔlen′nâ Davìda ì Asafa, ì Èmana ì Ìdytuna prazorlìǔca carskaga, ì bramnìkì ǔ kožnaj brame: ì nâ bylo dzelâ čago ìm adyhodzìc′ ad služèn′nâ svajgo, bo braty ìhnìâ lâvìty gatavalì ìm. </i>


text:
Так зладжана было ўсё служэньне Госпаду ў той дзень, каб учыніць пасху і прынесьці цэласпаленьні на ахвярніку Гасподнім, па загадзе цара Ёсіі. </p><i> Tak zladžana bylo ǔsë služèn′ne Gospadu ǔ toj dzen′, kab učynìc′ pashu ì prynes′cì cèlaspalen′nì na ahvârnìku Gaspodnìm, pa zagadze cara Ësìì. </i>


text:
І ўчынялі сыны Ізраілевыя, якія былі там, пасху ў той час і сьвята праснакоў сем дзён. </p><i> Ì ǔčynâlì syny Ìzraìlevyâ, âkìâ bylì tam, pashu ǔ toj čas ì s′vâta prasnakoǔ sem dzën. </i>


text:
І ня ўчынялася такая пасха ў Ізраіля зь дзён Самуіла прарока; і з усіх цароў Ізраілевых ніводзін ня ўчыняў такой пасхі, якую ўчыніў Ёсія, і сьвятары, і лявіты, і ўсе Юдэі, і Ізраільцяне, якія былі там, і жыхары Ерусаліма. </p><i> Ì nâ ǔčynâlasâ takaâ pasha ǔ Ìzraìlâ z′ dzën Samuìla praroka; ì z usìh caroǔ Ìzraìlevyh nìvodzìn nâ ǔčynâǔ takoj pashì, âkuû ǔčynìǔ Ësìâ, ì s′vâtary, ì lâvìty, ì ǔse Ûdèì, ì Ìzraìl′câne, âkìâ bylì tam, ì žyhary Erusalìma. </i>


text:
На васямнаццатым годзе валадараньня Ёсіі ўчынена гэтая пасха. </p><i> Na vasâmnaccatym godze valadaran′nâ Ësìì ǔčynena gètaâ pasha. </i>


text:
Пасьля ўсяго таго, што зрабіў Ёсія ў доме Божым, пайшоў Нэхаа, цар Егіпецкі на вайну да Кархэміса на Еўфраце; і Ёсія выйшаў насустрач яму. </p><i> Pas′lâ ǔsâgo tago, što zrabìǔ Ësìâ ǔ dome Božym, pajšoǔ Nèhaa, car Egìpeckì na vajnu da Karhèmìsa na Eǔfrace; ì Ësìâ vyjšaǔ nasustrač âmu. </i>


text:
І паслаў да яго Нэхаа паслоў сказаць: што мне і табе, цар Юдэйскі? Ня супроць цябе цяпер іду я, а туды, дзе ў мяне вайна. І Бог загадаў мне сьпяшацца; ня супрацівіся Богу, Які са мною, каб Ён не пагубіў цябе. </p><i> Ì paslaǔ da âgo Nèhaa pasloǔ skazac′: što mne ì tabe, car Ûdèjskì? Nâ suproc′ câbe câper ìdu â, a tudy, dze ǔ mâne vajna. Ì Bog zagadaǔ mne s′pâšacca; nâ supracìvìsâ Bogu, Âkì sa mnoû, kab Ën ne pagubìǔ câbe. </i>


text:
Але Ёсія не адхіліўся ад яго, а падрыхтаваўся, каб біцца зь ім, і не паслухаўся слоў Нэхаа ад аблічча Божага і выступіў на бітву на раўніну Мэгіда. </p><i> Ale Ësìâ ne adhìlìǔsâ ad âgo, a padryhtavaǔsâ, kab bìcca z′ ìm, ì ne pasluhaǔsâ sloǔ Nèhaa ad ablìčča Božaga ì vystupìǔ na bìtvu na raǔnìnu Mègìda. </i>


text:
І стрэлілі стралкі ў цара Ёсію, і сказаў цар слугам сваім, выведзіце мяне, бо я цяжка паранены. </p><i> Ì strèlìlì stralkì ǔ cara Ësìû, ì skazaǔ car slugam svaìm, vyvedzìce mâne, bo â câžka paraneny. </i>


text:
І зьвялі яго слугі з калясьніцы, і пасадзілі яго на другую павозку, якая была ў яго, і адвезлі яго ў Ерусалім. І памёр ён, і пахаваны ў магільніцах бацькоў сваіх. І ўся Юдэя і Ерусалім аплакалі Ёсію. </p><i> Ì z′vâlì âgo slugì z kalâs′nìcy, ì pasadzìlì âgo na druguû pavozku, âkaâ byla ǔ âgo, ì advezlì âgo ǔ Erusalìm. Ì pamër ën, ì pahavany ǔ magìl′nìcah bac′koǔ svaìh. Ì ǔsâ Ûdèâ ì Erusalìm aplakalì Ësìû. </i>


text:
Аплакаў Ёсію і Ерамія ў песьні жалобнай; і гаварылі ўсе сьпевакі і сьпявачкі пра Ёсію ў жалобных песнях сваіх, вядомых да сёньня, і перадалі іх на ўжытак у Ізраіля; і вось яны ўпісаны ў кнігу жалобных песняў. </p><i> Aplakaǔ Ësìû ì Eramìâ ǔ pes′nì žalobnaj; ì gavarylì ǔse s′pevakì ì s′pâvačkì pra Ësìû ǔ žalobnyh pesnâh svaìh, vâdomyh da sën′nâ, ì peradalì ìh na ǔžytak u Ìzraìlâ; ì vos′ âny ǔpìsany ǔ knìgu žalobnyh pesnâǔ. </i>


text:
<pb/>Іншыя дзеі Ёсіі і дабрачыннасьці ягоныя, згодныя з прадпісаным у законе Гасподнім, </p><i> Ìnšyâ dzeì Ësìì ì dabračynnas′cì âgonyâ, zgodnyâ z pradpìsanym u zakone Gaspodnìm, </i>


text:
і дзеі ягоныя, першыя і апошнія, апісаны ў кнізе цароў Ізраільскіх і Юдэйскіх. </p><i> ì dzeì âgonyâ, peršyâ ì apošnìâ, apìsany ǔ knìze caroǔ Ìzraìl′skìh ì Ûdèjskìh. </i>


text:
<pb/>І ўзяў народ зямлі Ёахаза, сына Ёсіінага, і паставілі царом яго, замест бацькі ягонага, у Ерусаліме. </p><i> Ì ǔzâǔ narod zâmlì Ëahaza, syna Ësììnaga, ì pastavìlì carom âgo, zamest bac′kì âgonaga, u Erusalìme. </i>


text:
Дваццаць тры гады было Ёахазу, калі зацараваў, і тры месяцы валадарыў у Ерусаліме. </p><i> Dvaccac′ try gady bylo Ëahazu, kalì zacaravaǔ, ì try mesâcy valadaryǔ u Erusalìme. </i>


text:
І скінуў яго цар Егіпецкі, і наклаў на зямлю яго даніны сто талантаў срэбра і талант золата. </p><i> Ì skìnuǔ âgo car Egìpeckì, ì naklaǔ na zâmlû âgo danìny sto talantaǔ srèbra ì talant zolata. </i>


text:
І паставіў цар Егіпецкі над Юдэяй і Ерусалімам Эліякіма, брата ягонага, і перамяніў імя ягонае на Ёакіма, а Ёахаза, брата ягонага, узяў Нэхаа і завёў яго ў Егіпет. </p><i> Ì pastavìǔ car Egìpeckì nad Ûdèâj ì Erusalìmam Èlìâkìma, brata âgonaga, ì peramânìǔ ìmâ âgonae na Ëakìma, a Ëahaza, brata âgonaga, uzâǔ Nèhaa ì zavëǔ âgo ǔ Egìpet. </i>


text:
Дваццаць пяць гадоў было Ёакіму, калі зацараваў, і адзінаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме. І рабіў ён незаўгоднае ў вачах Госпада Бога свайго. </p><i> Dvaccac′ pâc′ gadoǔ bylo Ëakìmu, kalì zacaravaǔ, ì adzìnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme. Ì rabìǔ ën nezaǔgodnae ǔ vačah Gospada Boga svajgo. </i>


text:
Супроць яго выйшаў Навухаданосар, цар Вавілонскі, і закаваў яго ў кайданы, каб завесьці ў Вавілон. </p><i> Suproc′ âgo vyjšaǔ Navuhadanosar, car Vavìlonskì, ì zakavaǔ âgo ǔ kajdany, kab zaves′cì ǔ Vavìlon. </i>


text:
І частку посуду дома Гасподняга перанёс Навухаданосар у Вавілон і паклаў яго ў капішчы сваім у Вавілоне. </p><i> Ì častku posudu doma Gaspodnâga peranës Navuhadanosar u Vavìlon ì paklaǔ âgo ǔ kapìščy svaìm u Vavìlone. </i>


text:
<pb/>Іншыя дзеі Ёакіма і мярзоты ягоныя, якія ён рабіў і якія знойдзены ў ім, апісаны ў кнізе цароў Ізраільскіх і Юдэйскіх. І зацараваў Еханія, сын ягоны, замест яго. </p><i> Ìnšyâ dzeì Ëakìma ì mârzoty âgonyâ, âkìâ ën rabìǔ ì âkìâ znojdzeny ǔ ìm, apìsany ǔ knìze caroǔ Ìzraìl′skìh ì Ûdèjskìh. Ì zacaravaǔ Ehanìâ, syn âgony, zamest âgo. </i>


text:
Васямнаццаць гадоў было Еханіі, калі зацараваў, і тры месяцы і дзесяць дзён валадарыў у Ерусаліме, і рабіў ён неспадобнае ў вачах Гасподніх. </p><i> Vasâmnaccac′ gadoǔ bylo Ehanìì, kalì zacaravaǔ, ì try mesâcy ì dzesâc′ dzën valadaryǔ u Erusalìme, ì rabìǔ ën nespadobnae ǔ vačah Gaspodnìh. </i>


text:
Праз год паслаў цар Навухаданосар і загадаў узяць яго ў Вавілон разам з каштоўным посудам дома Гасподняга, і паставіў царом над Юдэяю і Ерусалімам Сэдэкію, брата ягонага. </p><i> Praz god paslaǔ car Navuhadanosar ì zagadaǔ uzâc′ âgo ǔ Vavìlon razam z kaštoǔnym posudam doma Gaspodnâga, ì pastavìǔ carom nad Ûdèâû ì Erusalìmam Sèdèkìû, brata âgonaga. </i>


text:
Дваццаць адзін год было Сэдэкію, калі зацараваў, і адзінаццаць гадоў валадарыў у Ерусаліме, </p><i> Dvaccac′ adzìn god bylo Sèdèkìû, kalì zacaravaǔ, ì adzìnaccac′ gadoǔ valadaryǔ u Erusalìme, </i>


text:
і рабіў ён неспадобнае ў вачах Госпада Бога свайго. Ён не ўпакорыўся перад Ераміем прарокам, які прарочыў з вуснаў Гасподніх, </p><i> ì rabìǔ ën nespadobnae ǔ vačah Gospada Boga svajgo. Ën ne ǔpakoryǔsâ perad Eramìem prarokam, âkì praročyǔ z vusnaǔ Gaspodnìh, </i>


text:
і адкалоўся ад цара Навухаданосара, які ўзяў зь яго клятву імем Бога, - і зрабіў упарцістаю шыю сваю і зжарсьцьвіў сэрца сваё да таго, што не зьвярнуўся да Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> ì adkaloǔsâ ad cara Navuhadanosara, âkì ǔzâǔ z′ âgo klâtvu ìmem Boga, - ì zrabìǔ uparcìstaû šyû svaû ì zžars′c′vìǔ sèrca svaë da tago, što ne z′vârnuǔsâ da Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
Ды і ўсе начальнікі над сьвятарамі і над народам многа грашылі, пераймаючы ўсе мярзоты язычнікаў, і спаганілі дом Госпада, які Ён асьвяціў у Ерусаліме. </p><i> Dy ì ǔse načal′nìkì nad s′vâtaramì ì nad narodam mnoga grašylì, perajmaûčy ǔse mârzoty âzyčnìkaǔ, ì spaganìlì dom Gospada, âkì Ën as′vâcìǔ u Erusalìme. </i>


text:
І пасылаў да іх Гасподзь Бог бацькоў іхніх пасланцаў Сваіх з раньняга рана, бо Ён шкадаваў народ Свой і Сваё жытлішча. </p><i> Ì pasylaǔ da ìh Gaspodz′ Bog bac′koǔ ìhnìh paslancaǔ Svaìh z ran′nâga rana, bo Ën škadavaǔ narod Svoj ì Svaë žytlìšča. </i>


text:
Але яны зьдзекаваліся з пасланых ад Бога і заняхайвалі словы Яго, і ганілі прарокаў Ягоных, пакуль ня сышоў гнеў Госпада на народ Ягоны, так што ня было яму ратунку. </p><i> Ale âny z′dzekavalìsâ z paslanyh ad Boga ì zanâhajvalì slovy Âgo, ì ganìlì prarokaǔ Âgonyh, pakul′ nâ syšoǔ gneǔ Gospada na narod Âgony, tak što nâ bylo âmu ratunku. </i>


text:
І Ён навёў на іх цара Халдэйскага, - і той пазабіваў юнакоў іхніх мечам у доме сьвятыні іхняй і не пашкадаваў ні юнака, ні дзяўчыны, ні старога, ні сівога: усё аддаў Бог у руку ягоную. </p><i> Ì Ën navëǔ na ìh cara Haldèjskaga, - ì toj pazabìvaǔ ûnakoǔ ìhnìh mečam u dome s′vâtynì ìhnâj ì ne paškadavaǔ nì ûnaka, nì dzâǔčyny, nì staroga, nì sìvoga: usë addaǔ Bog u ruku âgonuû. </i>


text:
І ўвесь посуд дома Божага, вялікі і малы, і скарбы дома Гасподняга, і скарбы цара і князёў ягоных, усё прынёс ён у Вавілон. </p><i> Ì ǔves′ posud doma Božaga, vâlìkì ì maly, ì skarby doma Gaspodnâga, ì skarby cara ì knâzëǔ âgonyh, usë prynës ën u Vavìlon. </i>


text:
І спалілі дом Божы, і разбурылі сьцяну Ерусаліма, і ўсе харомы яго спалілі агнём, і ўсе каштоўнасьці яго зьнішчылі. </p><i> Ì spalìlì dom Božy, ì razburylì s′cânu Erusalìma, ì ǔse haromy âgo spalìlì agnëm, ì ǔse kaštoǔnas′cì âgo z′nìščylì. </i>


text:
І перасяліў ён тых, што засталіся, ў Вавілон, і былі яны рабамі яго і сыноў ягоных, да цараваньня цара Персідскага, </p><i> Ì perasâlìǔ ën tyh, što zastalìsâ, ǔ Vavìlon, ì bylì âny rabamì âgo ì synoǔ âgonyh, da caravan′nâ cara Persìdskaga, </i>


text:
пакуль, дзеля спраўджаньня слова Гасподняга, сказанага вуснамі Ераміі, зямля не адсьвяткавала суботаў сваіх. Ва ўсе дні запусьценьня яна суботнічала, пакуль ня споўнілася семдзесят гадоў. </p><i> pakul′, dzelâ spraǔdžan′nâ slova Gaspodnâga, skazanaga vusnamì Eramìì, zâmlâ ne ads′vâtkavala subotaǔ svaìh. Va ǔse dnì zapus′cen′nâ âna subotnìčala, pakul′ nâ spoǔnìlasâ semdzesât gadoǔ. </i>


text:
А на першым годзе Кіра, цара Персідскага, дзеля спраўджаньня слова Гасподняга, сказанага вуснамі Ераміі, абудзіў Гасподзь дух Кіра, цара Персідскага, і ён загадаў абвясьціць па ўсім царстве сваім словамі і пісьмова, і сказаць: </p><i> A na peršym godze Kìra, cara Persìdskaga, dzelâ spraǔdžan′nâ slova Gaspodnâga, skazanaga vusnamì Eramìì, abudzìǔ Gaspodz′ duh Kìra, cara Persìdskaga, ì ën zagadaǔ abvâs′cìc′ pa ǔsìm carstve svaìm slovamì ì pìs′mova, ì skazac′: </i>


text:
так кажа Кір, цар Персідскі: усе царствы зямлі даў мне Гасподзь Бог нябесны, і Ён загадаў мне пабудаваць Яму дом у Ерусаліме, што ў Юдэі. Хто ёсьць з вас - з усяго народу Ягонага, Гасподзь Бог яго зь ім, і хай ён туды ідзе. </p><i> tak kaža Kìr, car Persìdskì: use carstvy zâmlì daǔ mne Gaspodz′ Bog nâbesny, ì Ën zagadaǔ mne pabudavac′ Âmu dom u Erusalìme, što ǔ Ûdèì. Hto ës′c′ z vas - z usâgo narodu Âgonaga, Gaspodz′ Bog âgo z′ ìm, ì haj ën tudy ìdze. </i>


text:
<pb/>У першы год Кіра, цара Персідскага, дзеля выкананьня слова Гасподняга з вуснаў Ераміі, абудзіў Гасподзь дух Кіра, цара Персідскага; і ён загадаў абвясьціць па ўсім царстве сваім, словамі і пісьмова. </p><i> U peršy god Kìra, cara Persìdskaga, dzelâ vykanan′nâ slova Gaspodnâga z vusnaǔ Eramìì, abudzìǔ Gaspodz′ duh Kìra, cara Persìdskaga; ì ën zagadaǔ abvâs′cìc′ pa ǔsìm carstve svaìm, slovamì ì pìs′mova. </i>


text:
<pb/>так кажа Кір, цар Персідскі: усе царствы зямлі даў мне Гасподзь Бог нябесны, і Ён загадаў мне пабудаваць Яму дом у Ерусаліме, што ў Юдэі. </p><i> tak kaža Kìr, car Persìdskì: use carstvy zâmlì daǔ mne Gaspodz′ Bog nâbesny, ì Ën zagadaǔ mne pabudavac′ Âmu dom u Erusalìme, što ǔ Ûdèì. </i>


text:
Хто ёсьць з вас, з усяго народу Яго, - хай будзе Бог яго зь ім, - і хай ён ідзе ў Ерусалім, што ў Юдэі, і будуе дом Госпада Бога Ізраілевага, таго Бога, Які ў Ерусаліме. </p><i> Hto ës′c′ z vas, z usâgo narodu Âgo, - haj budze Bog âgo z′ ìm, - ì haj ën ìdze ǔ Erusalìm, što ǔ Ûdèì, ì budue dom Gospada Boga Ìzraìlevaga, tago Boga, Âkì ǔ Erusalìme. </i>


text:
А ўсе, што засталіся ва ўсіх месцах, дзе б той ні жыў, хай дапамогуць яму жыхары месца таго срэбрам і золатам і іншай маёмасьцю, і быдлам, з дабраахотным дараваньнем на дом Божы, што ў Ерусаліме. </p><i> A ǔse, što zastalìsâ va ǔsìh mescah, dze b toj nì žyǔ, haj dapamoguc′ âmu žyhary mesca tago srèbram ì zolatam ì ìnšaj maëmas′cû, ì bydlam, z dabraahotnym daravan′nem na dom Božy, što ǔ Erusalìme. </i>


text:
І падняліся ўзначальнікі пакаленьняў Юдавых і Веньямінавых, і сьвятары і лявіты, кожны, у кім абудзіў Бог дух ягоны, каб пайсьці будаваць дом Гасподні, які ў Ерусаліме. </p><i> Ì padnâlìsâ ǔznačal′nìkì pakalen′nâǔ Ûdavyh ì Ven′âmìnavyh, ì s′vâtary ì lâvìty, kožny, u kìm abudzìǔ Bog duh âgony, kab pajs′cì budavac′ dom Gaspodnì, âkì ǔ Erusalìme. </i>


text:
І ўсе суседзі іхнія дапамагалі ім срэбным посудам, і золатам, іншай маёмасьцю і быдлам, і дарагімі рэчамі, звыш усякага дабрахотнага дараваньня на храм. </p><i> Ì ǔse susedzì ìhnìâ dapamagalì ìm srèbnym posudam, ì zolatam, ìnšaj maëmas′cû ì bydlam, ì daragìmì rèčamì, zvyš usâkaga dabrahotnaga daravan′nâ na hram. </i>


text:
<pb/>І цар Кір вынес посуд дома Гасподняга, які Навухаданосар узяў у Ерусаліме і паклаў у доме бога свайго, </p><i> Ì car Kìr vynes posud doma Gaspodnâga, âkì Navuhadanosar uzâǔ u Erusalìme ì paklaǔ u dome boga svajgo, </i>


text:
і вынес яго Кір, цар Персідскі, рукою Мітрэдата скарбоўца, а ён, палічыўшы, здаў Шэшбацару князю Юдаваму. </p><i> ì vynes âgo Kìr, car Persìdskì, rukoû Mìtrèdata skarboǔca, a ën, palìčyǔšy, zdaǔ Šèšbacaru knâzû Ûdavamu. </i>


text:
<pb/><t>І вось лік яго: місак залатых трыццаць, місак срэбраных тысяча, нажоў дваццаць дзевяць,</t> </p><i> <t>Ì vos′ lìk âgo: mìsak zalatyh tryccac′, mìsak srèbranyh tysâča, nažoǔ dvaccac′ dzevâc′,</t> </i>


text:
<t>чараў залатых трыццаць, чараў срэбраных двайных чатырыста дзесяць, іншага посуду тысяча:</t> </p><i> <t>čaraǔ zalatyh tryccac′, čaraǔ srèbranyh dvajnyh čatyrysta dzesâc′, ìnšaga posudu tysâča:</t> </i>


text:
усяго посуду, залатога і срэбнага, пяць тысяч чатырыста. Усё гэта ўзяў з сабою Шэшбацар пры адпраўленьні перасяленцаў з Вавілона ў Ерусалім. </p><i> usâgo posudu, zalatoga ì srèbnaga, pâc′ tysâč čatyrysta. Usë gèta ǔzâǔ z saboû Šèšbacar pry adpraǔlen′nì perasâlencaǔ z Vavìlona ǔ Erusalìm. </i>


text:
<pb/>Вось сыны краіны з палонных перасяленьня, якіх Навухаданосар, цар Вавілонскі, завёў у Вавілон, якія вярнуліся ў Ерусалім і Юдэю, кожны ў свой горад, </p><i> Vos′ syny kraìny z palonnyh perasâlen′nâ, âkìh Navuhadanosar, car Vavìlonskì, zavëǔ u Vavìlon, âkìâ vârnulìsâ ǔ Erusalìm ì Ûdèû, kožny ǔ svoj gorad, </i>


text:
якія прыйшлі з Зарававэлем, Ісусам, Нээміем, Сараем, Рээлаем, Мардахэем, Білшанам, Місфарам, Бігваем, Рэхумам, Ваанам. Колькасьць людзей народу Ізраілевага: </p><i> âkìâ pryjšlì z Zaravavèlem, Ìsusam, Nèèmìem, Saraem, Rèèlaem, Mardahèem, Bìlšanam, Mìsfaram, Bìgvaem, Rèhumam, Vaanam. Kol′kas′c′ lûdzej narodu Ìzraìlevaga: </i>


text:
<pb/>сыноў Пароша дзьве тысячы сто семдзесят два; </p><i> synoǔ Paroša dz′ve tysâčy sto semdzesât dva; </i>


text:
<pb/>сыноў Пахат-Маава, з сыноў Ісуса і Ёава, дзьве тысячы васямсот дванаццаць; </p><i> synoǔ Pahat-Maava, z synoǔ Ìsusa ì Ëava, dz′ve tysâčy vasâmsot dvanaccac′; </i>


text:
<pb/>сыноў Элама тысяча дзьвесьце пяцьдзясят чатыры; </p><i> synoǔ Èlama tysâča dz′ves′ce pâc′dzâsât čatyry; </i>


text:
<pb/>сыноў Азгада тысяча дзьвесьце дваццаць два; </p><i> synoǔ Azgada tysâča dz′ves′ce dvaccac′ dva; </i>


text:
<pb/>сыноў Аданікама шасьцьсот шэсьцьдзясят шэсьць; </p><i> synoǔ Adanìkama šas′c′sot šès′c′dzâsât šès′c′; </i>


text:
<pb/>Сыноў Бігвая дзьве тысячы пяцьдзясят шэсьць; </p><i> Synoǔ Bìgvaâ dz′ve tysâčy pâc′dzâsât šès′c′; </i>


text:
<pb/>сыноў Атэра, з дома Эзэкіі, дзевяноста восем; </p><i> synoǔ Atèra, z doma Èzèkìì, dzevânosta vosem; </i>


text:
<pb/>ураджэнцаў Кірыят-Ярыма, Кефіры і Бээрота сямсот сорак тры; </p><i> uradžèncaǔ Kìryât-Âryma, Kefìry ì Bèèrota sâmsot sorak try; </i>


text:
<pb/>ураджэнцаў Рамы і Гэвы шасьцьсот дваццаць адзін; </p><i> uradžèncaǔ Ramy ì Gèvy šas′c′sot dvaccac′ adzìn; </i>


text:
<pb/>жыхароў Вэтыля і Гая дзьвесьце дваццаць тры; </p><i> žyharoǔ Vètylâ ì Gaâ dz′ves′ce dvaccac′ try; </i>


text:
<pb/>ураджэнцаў Магбіша сто пяцьдзясят шэсьць; </p><i> uradžèncaǔ Magbìša sto pâc′dzâsât šès′c′; </i>


text:
<pb/>сыноў другога Элама тысяча дзьвесьце пяцьдзясят чатыры; </p><i> synoǔ drugoga Èlama tysâča dz′ves′ce pâc′dzâsât čatyry; </i>


text:
<pb/>ураджэнцаў Ліды, Хадыда і Она сямсот дваццаць пяць: </p><i> uradžèncaǔ Lìdy, Hadyda ì Ona sâmsot dvaccac′ pâc′: </i>


text:
<pb/>ураджэнцаў Сэнаі тры тысячы шасьцьсот трыццаць. </p><i> uradžèncaǔ Sènaì try tysâčy šas′c′sot tryccac′. </i>


text:
<pb/>Сьвятароў: сыноў Едаі, з дому Ісусавага, дзевяцьсот семдзесят тры; </p><i> S′vâtaroǔ: synoǔ Edaì, z domu Ìsusavaga, dzevâc′sot semdzesât try; </i>


text:
<pb/>сыноў Пашхура тысяча дзьвесьце сорак сем; </p><i> synoǔ Pašhura tysâča dz′ves′ce sorak sem; </i>


text:
<pb/>Лявітаў: сыноў Ісуса і Кадмііла, з сыноў Гадавіі, семдзесят чатыры; </p><i> Lâvìtaǔ: synoǔ Ìsusa ì Kadmììla, z synoǔ Gadavìì, semdzesât čatyry; </i>


text:
<pb/>сьпевакоў; сыноў Асафа сто дваццаць восем; </p><i> s′pevakoǔ; synoǔ Asafa sto dvaccac′ vosem; </i>


text:
<pb/>сыноў брамнікаў: сыны Шалума, сыны Атэра, сыны Талмона, сыны Акува, сыны Хатыты, сыны Шавая, - усяго сто трыццаць дзевяць. </p><i> synoǔ bramnìkaǔ: syny Šaluma, syny Atèra, syny Talmona, syny Akuva, syny Hatyty, syny Šavaâ, - usâgo sto tryccac′ dzevâc′. </i>


text:
<pb/>Нэтынэяў: сыны Цыхі, сыны Хасуфы, сыны Табаота, </p><i> Nètynèâǔ: syny Cyhì, syny Hasufy, syny Tabaota, </i>


text:
Сыны рабоў Саламонавых: сыны Сатая, сыны Гасафэрэта, сыны Фэруды, </p><i> Syny raboǔ Salamonavyh: syny Sataâ, syny Gasafèrèta, syny Fèrudy, </i>


text:
сыны Сэфатыі, сыны Хатыла, сыны Похэрэт-Гацэбаіма, сыны Амія, </p><i> syny Sèfatyì, syny Hatyla, syny Pohèrèt-Gacèbaìma, syny Amìâ, </i>


text:
усяго - нэтынэяў і сыноў рабоў Саламонавых трыста дзевяноста два. </p><i> usâgo - nètynèâǔ ì synoǔ raboǔ Salamonavyh trysta dzevânosta dva. </i>


text:
<pb/>І вось тыя, што выйшлі Тэлмэлаха, Тэл-Харшы, Хэруб-Адан-Імэра, якія не маглі паказаць пра пакаленьне сваё і пра племя сваё - ці зь Ізраіля яны: </p><i> Ì vos′ tyâ, što vyjšlì Tèlmèlaha, Tèl-Haršy, Hèrub-Adan-Ìmèra, âkìâ ne maglì pakazac′ pra pakalen′ne svaë ì pra plemâ svaë - cì z′ Ìzraìlâ âny: </i>


text:
<pb/>сыны Дэлая, сыны Товія, сыны Нэкоды, шасьцьсот пяцьдзясят два. </p><i> syny Dèlaâ, syny Tovìâ, syny Nèkody, šas′c′sot pâc′dzâsât dva. </i>


text:
<pb/>І з сыноў сьвятарскіх: сыны Хабая, сыны Гакоца, сыны Вэрзэлія, які ўзяў жонку з дачок Вэрзэлія Галаадыцяніна і пачаў называцца імем іхнім. </p><i> Ì z synoǔ s′vâtarskìh: syny Habaâ, syny Gakoca, syny Vèrzèlìâ, âkì ǔzâǔ žonku z dačok Vèrzèlìâ Galaadycânìna ì pačaǔ nazyvacca ìmem ìhnìm. </i>


text:
<pb/>Яны шукалі свайго запісу радавода, і не знайшлося яго, а таму выключаны са сьвятарства. </p><i> Âny šukalì svajgo zapìsu radavoda, ì ne znajšlosâ âgo, a tamu vyklûčany sa s′vâtarstva. </i>


text:
І Тыршата сказаў ім, каб яны ня елі вялікай сьвятыні, пакуль не паўстане сьвятар з урымам і тумімам. </p><i> Ì Tyršata skazaǔ ìm, kab âny nâ elì vâlìkaj s′vâtynì, pakul′ ne paǔstane s′vâtar z urymam ì tumìmam. </i>


text:
Усё супольства разам складалася з сарака двух тысяч трохсот шасьцідзесяці чалавек, </p><i> Usë supol′stva razam skladalasâ z saraka dvuh tysâč trohsot šas′cìdzesâcì čalavek, </i>


text:
<pb/>акрамя рабоў іхніх і рабыняў іхніх, якіх было сем тысяч трыста трыццаць сем; і пры іх сьпевакоў і пясьнярак дзьвесьце. </p><i> akramâ raboǔ ìhnìh ì rabynâǔ ìhnìh, âkìh bylo sem tysâč trysta tryccac′ sem; ì pry ìh s′pevakoǔ ì pâs′nârak dz′ves′ce. </i>


text:
Коней у іх сямсот трыццаць шэсьць, кабыл у іх дзьвесьце сорак пяць. </p><i> Konej u ìh sâmsot tryccac′ šès′c′, kabyl u ìh dz′ves′ce sorak pâc′. </i>


text:
вярблюдаў у іх чатырыста трыццаць пяць, аслоў шэсьць тысяч сямсот дваццаць. </p><i> vârblûdaǔ u ìh čatyrysta tryccac′ pâc′, asloǔ šès′c′ tysâč sâmsot dvaccac′. </i>


text:
З узначальнікаў пакаленьняў некаторыя, прыйшоўшы да дома Гасподняга ў Ерусаліме, дабрахотна ахвяроўвалі на дом Божы, каб аднавіць яго на падмурку ягоным. </p><i> Z uznačal′nìkaǔ pakalen′nâǔ nekatoryâ, pryjšoǔšy da doma Gaspodnâga ǔ Erusalìme, dabrahotna ahvâroǔvalì na dom Božy, kab adnavìc′ âgo na padmurku âgonym. </i>


text:
Паводле дастатку свайго, яны далі ў скарбніцу на працу шэсьцьдзясят адну тысячу драхмаў золата і пяць тысяч мінаў срэбра і сто сьвятарскіх вопратак. </p><i> Pavodle dastatku svajgo, âny dalì ǔ skarbnìcu na pracu šès′c′dzâsât adnu tysâču drahmaǔ zolata ì pâc′ tysâč mìnaǔ srèbra ì sto s′vâtarskìh vopratak. </i>


text:
І пачалі жыць сьвятары і лявіты, і народ і сьпевакі, і брамнікі і нэтынэі ў гарадах сваіх, і ўвесь Ізраіль ў гарадах сваіх. </p><i> Ì pačalì žyc′ s′vâtary ì lâvìty, ì narod ì s′pevakì, ì bramnìkì ì nètynèì ǔ garadah svaìh, ì ǔves′ Ìzraìl′ ǔ garadah svaìh. </i>


text:
<pb/>Калі настаў сёмы месяц, і сыны Ізраілевыя ўжо былі ў гарадах, тады сабраўся народ, як адзін чалавек у Ерусаліме. </p><i> Kalì nastaǔ sëmy mesâc, ì syny Ìzraìlevyâ ǔžo bylì ǔ garadah, tady sabraǔsâ narod, âk adzìn čalavek u Erusalìme. </i>


text:
І ўстаў Ісус, сын Ёсэдэкаў, і браты ягоныя, сьвятары і Зарававэль, сын Салатыілаў, і браты ягоныя і спарудзілі яны ахвярнік Богу Ізраілеваму, каб прыносіць на ім цэласпаленьні, як напісана ў законе Майсея, чалавека Божага. </p><i> Ì ǔstaǔ Ìsus, syn Ësèdèkaǔ, ì braty âgonyâ, s′vâtary ì Zaravavèl′, syn Salatyìlaǔ, ì braty âgonyâ ì sparudzìlì âny ahvârnìk Bogu Ìzraìlevamu, kab prynosìc′ na ìm cèlaspalen′nì, âk napìsana ǔ zakone Majseâ, čalaveka Božaga. </i>


text:
І паставілі ахвярнік на падмурку ягоным, бо яны былі ў страху ад іншаземных народаў; і пачалі прыносіць на ім цэласпаленьні Госпаду, цэласпаленьні ранішнія і вечаровыя. </p><i> Ì pastavìlì ahvârnìk na padmurku âgonym, bo âny bylì ǔ strahu ad ìnšazemnyh narodaǔ; ì pačalì prynosìc′ na ìm cèlaspalen′nì Gospadu, cèlaspalen′nì ranìšnìâ ì večarovyâ. </i>


text:
І ўчынілі сьвята кучак, як напісана, са штодзённым цэласпаленьнем у пэўным ліку, паводле статуту кожнага дня. </p><i> Ì ǔčynìlì s′vâta kučak, âk napìsana, sa štodzënnym cèlaspalen′nem u pèǔnym lìku, pavodle statutu kožnaga dnâ. </i>


text:
І пасьля таго ўчынялі цэласпаленьне пастаяннае, і на новы месяц і ва ўсе сьвяты, прысьвечаныя Госпаду, і дабравольнае прынашэньне Госпаду ад кожнага рупліўца. </p><i> Ì pas′lâ tago ǔčynâlì cèlaspalen′ne pastaânnae, ì na novy mesâc ì va ǔse s′vâty, prys′večanyâ Gospadu, ì dabravol′nae prynašèn′ne Gospadu ad kožnaga ruplìǔca. </i>


text:
Зь першага ж дня сёмага месяца пачалі прыносіць цэласпаленьні Госпаду. А храму Гасподняму яшчэ ня быў пакладзены падмурак. </p><i> Z′ peršaga ž dnâ sëmaga mesâca pačalì prynosìc′ cèlaspalen′nì Gospadu. A hramu Gaspodnâmu âščè nâ byǔ pakladzeny padmurak. </i>


text:
І пачалі выдаваць срэбра каменячосам і цесьлярам, і ежу і пітво і алей Сіданянам і Тыранам, каб яны дастаўлялі кедровую драўніну зь Лівана па моры ў Яфу, з дазволу Кіра, цара Персідскага. </p><i> Ì pačalì vydavac′ srèbra kamenâčosam ì ces′lâram, ì ežu ì pìtvo ì alej Sìdanânam ì Tyranam, kab âny dastaǔlâlì kedrovuû draǔnìnu z′ Lìvana pa mory ǔ Âfu, z dazvolu Kìra, cara Persìdskaga. </i>


text:
На другі год пасьля прыходу свайго да дома Божага ў Ерусалім, на дугім месяцы Зарававэль, сын Салатыілаў, і Ісус, сын Ёсэдэкаў, і астатнія браты іхнія, сьвятары і лявіты, і ўсе прыйшлыя з палону ў Ерусалім паклалі пачатак і паставілі лявітаў ад дваццаці гадоў і вышэй дзеля нагляду за працаю пры доме Гасподнім. </p><i> Na drugì god pas′lâ pryhodu svajgo da doma Božaga ǔ Erusalìm, na dugìm mesâcy Zaravavèl′, syn Salatyìlaǔ, ì Ìsus, syn Ësèdèkaǔ, ì astatnìâ braty ìhnìâ, s′vâtary ì lâvìty, ì ǔse pryjšlyâ z palonu ǔ Erusalìm paklalì pačatak ì pastavìlì lâvìtaǔ ad dvaccacì gadoǔ ì vyšèj dzelâ naglâdu za pracaû pry dome Gaspodnìm. </i>


text:
І ўсталі Ісус, сыны ягоныя і браты ягоныя, Кадмііл і сыны ягоныя, сыны Юды, як адзін чалавек дзеля нагляду за майстрамі працы ў доме Божым, а таксама сыны Хэнадада, сыны, сыны іхнія і браты іхнія лявіты. </p><i> Ì ǔstalì Ìsus, syny âgonyâ ì braty âgonyâ, Kadmììl ì syny âgonyâ, syny Ûdy, âk adzìn čalavek dzelâ naglâdu za majstramì pracy ǔ dome Božym, a taksama syny Hènadada, syny, syny ìhnìâ ì braty ìhnìâ lâvìty. </i>


text:
Калі будаўнікі паклалі аснову храму Гасподняму, тады паставілі сьвятароў у вопратцы іхняй з трубамі і лявітаў, сыноў Асафавых, з кімваламі, каб славіць Госпада па статуце Давіда, цара Ізраілевага. </p><i> Kalì budaǔnìkì paklalì asnovu hramu Gaspodnâmu, tady pastavìlì s′vâtaroǔ u vopratcy ìhnâj z trubamì ì lâvìtaǔ, synoǔ Asafavyh, z kìmvalamì, kab slavìc′ Gospada pa statuce Davìda, cara Ìzraìlevaga. </i>


text:
І пачалі яны папераменна сьпяваць "хвалеце" і "слаўце Госпада", "бо - добры, бо вечная міласьць яго да Ізраіля". І ўвесь народ усклікаў громападобна, славячы Госпада за тое, што пакладзена аснова дома Гасподняга. </p><i> Ì pačalì âny paperamenna s′pâvac′ "hvalece" ì "slaǔce Gospada", "bo - dobry, bo večnaâ mìlas′c′ âgo da Ìzraìlâ". Ì ǔves′ narod usklìkaǔ gromapadobna, slavâčy Gospada za toe, što pakladzena asnova doma Gaspodnâga. </i>


text:
Зрэшты многія сьвятары і лявіты і ўзначальнікі пакаленьняў, старцы, якія бачылі ранейшы храм, пры закладцы гэтага храма на вачах у іх, плакалі гучна, а многія і ўсклікалі ад радасьці громападобна. </p><i> Zrèšty mnogìâ s′vâtary ì lâvìty ì ǔznačal′nìkì pakalen′nâǔ, starcy, âkìâ bačylì ranejšy hram, pry zakladcy gètaga hrama na vačah u ìh, plakalì gučna, a mnogìâ ì ǔsklìkalì ad radas′cì gromapadobna. </i>


text:
І ня мог народ адрозьніць ускліканьні радасьці ад енку плачу народнага, бо народ усклікаў гучна, і голас чуцен быў далёка. </p><i> Ì nâ mog narod adroz′nìc′ usklìkan′nì radas′cì ad enku plaču narodnaga, bo narod usklìkaǔ gučna, ì golas čucen byǔ dalëka. </i>


text:
<pb/>І пачулі ворагі Юды і Веньяміна, што вяртанцы з палону будуюць храм Госпаду Богу Ізраілеваму; </p><i> Ì pačulì voragì Ûdy ì Ven′âmìna, što vârtancy z palonu buduûc′ hram Gospadu Bogu Ìzraìlevamu; </i>


text:
і прыйшлі яны да Зарававэля і да ўзначальнікаў пакаленьняў і сказалі ім: будзем і мы будаваць з вамі, бо мы, як і вы, прыходзім да Бога вашага, і Яму прыносім ахвяры ад дзён Асардана, цара Сірыйскага, які перавёў нас сюды. </p><i> ì pryjšlì âny da Zaravavèlâ ì da ǔznačal′nìkaǔ pakalen′nâǔ ì skazalì ìm: budzem ì my budavac′ z vamì, bo my, âk ì vy, pryhodzìm da Boga vašaga, ì Âmu prynosìm ahvâry ad dzën Asardana, cara Sìryjskaga, âkì peravëǔ nas sûdy. </i>


text:
І сказаў ім Зарававэль і Ісус і астатнія ўзначальнікі пакаленьняў Ізраільскіх: не будаваць вам разам з намі дом нашаму Богу; мы адны будзем будаваць дом Госпаду Богу Ізраілеваму, як загадаў нам цар Кір, цар Персідскі. </p><i> Ì skazaǔ ìm Zaravavèl′ ì Ìsus ì astatnìâ ǔznačal′nìkì pakalen′nâǔ Ìzraìl′skìh: ne budavac′ vam razam z namì dom našamu Bogu; my adny budzem budavac′ dom Gospadu Bogu Ìzraìlevamu, âk zagadaǔ nam car Kìr, car Persìdskì. </i>


text:
І пачаў народ зямлі той паслабляць рукі народу Юдэйскага і перашкаджаць яму ў будаўніцтве; </p><i> Ì pačaǔ narod zâmlì toj paslablâc′ rukì narodu Ûdèjskaga ì peraškadžac′ âmu ǔ budaǔnìctve; </i>


text:
і падкупалі супроць іх радцаў, каб разбурыць пачынаньне іхняе, ва ўсе дні Кіра, цара Персідскага, і да цараваньня Дарыя, цара Персідскага. </p><i> ì padkupalì suproc′ ìh radcaǔ, kab razburyc′ pačynan′ne ìhnâe, va ǔse dnì Kìra, cara Persìdskaga, ì da caravan′nâ Daryâ, cara Persìdskaga. </i>


text:
А ў цараваньне Ахашвероша, на пачатку цараваньня яго, напісалі абвінавачаньне на жыхароў Юдэі і Ерусаліма. </p><i> A ǔ caravan′ne Ahašveroša, na pačatku caravan′nâ âgo, napìsalì abvìnavačan′ne na žyharoǔ Ûdèì ì Erusalìma. </i>


text:
І ў дні Артаксэркса пісалі Бішлам, Мітрэдат, Табээл і іншыя таварышы іхнія да Артаксэркса, цара Персідскага. А пісьмо было напісана літарамі Сірыйскімі і на Сірыйскай мове. </p><i> Ì ǔ dnì Artaksèrksa pìsalì Bìšlam, Mìtrèdat, Tabèèl ì ìnšyâ tavaryšy ìhnìâ da Artaksèrksa, cara Persìdskaga. A pìs′mo bylo napìsana lìtaramì Sìryjskìmì ì na Sìryjskaj move. </i>


text:
<pb/>Рэхум радца і Шымшай пісец пісалі адно пісьмо супроць Ерусаліма да цара Артаксэркса такое: </p><i> Rèhum radca ì Šymšaj pìsec pìsalì adno pìs′mo suproc′ Erusalìma da cara Artaksèrksa takoe: </i>


text:
Тады ж. Рэхум радца і Шымшай пісец і астатнія таварышы іхнія, - Дынэі і Афарсатхэі, Тарпэлэі, Апарсы, Арэхэяне, Вавілоняне, Сусанцы, Дагі, Эламіцяне </p><i> Tady ž. Rèhum radca ì Šymšaj pìsec ì astatnìâ tavaryšy ìhnìâ, - Dynèì ì Afarsathèì, Tarpèlèì, Aparsy, Arèhèâne, Vavìlonâne, Susancy, Dagì, Èlamìcâne </i>


text:
і іншыя народы, якіх перасяліў Аснафар вялікі і славуты і пасяліў у гарадах Самарыйскіх і ў іншых гарадах за ракою, і астатняе. </p><i> ì ìnšyâ narody, âkìh perasâlìǔ Asnafar vâlìkì ì slavuty ì pasâlìǔ u garadah Samaryjskìh ì ǔ ìnšyh garadah za rakoû, ì astatnâe. </i>


text:
І вось сьпіс зь пісьма, якое паслалі яму, цару Артаксэрксу - рабы твае, людзі за ракою, і іншае. </p><i> Ì vos′ s′pìs z′ pìs′ma, âkoe paslalì âmu, caru Artaksèrksu - raby tvae, lûdzì za rakoû, ì ìnšae. </i>


text:
Хай будзе вядома цару, што Юдэі, якія выйшлі ад цябе, прыйшлі да нас у Ерусалім, будуюць гэты мяцежны і нягодны горад і сьцены робяць, і падмуркі іх ужо паладзілі. </p><i> Haj budze vâdoma caru, što Ûdèì, âkìâ vyjšlì ad câbe, pryjšlì da nas u Erusalìm, buduûc′ gèty mâcežny ì nâgodny gorad ì s′ceny robâc′, ì padmurkì ìh užo paladzìlì. </i>


text:
Хай жа будзе вядома цару, што калі і гэты горад будзе пабудаваны і сьцены адноўлены, дык ні падатку, ні мыты ня будуць даваць, і царскай скарбніцы будзе зроблена шкода. </p><i> Haj ža budze vâdoma caru, što kalì ì gèty gorad budze pabudavany ì s′ceny adnoǔleny, dyk nì padatku, nì myty nâ buduc′ davac′, ì carskaj skarbnìcy budze zroblena škoda. </i>


text:
Як што мы ямо соль ад палаца царскага, і шкоды цару ня можам бачыць, таму мы пасылаем данясеньне цару: </p><i> Âk što my âmo sol′ ad palaca carskaga, ì škody caru nâ možam bačyc′, tamu my pasylaem danâsen′ne caru: </i>


text:
хай пашукаюць у памятнай кнізе бацькоў тваіх, - і знойдзеш у кнізе памятнай, і даведаешся, што горад гэты - горад мяцежны і шкодны царам і абласьцям, і што адпады бывалі ў ім здавён, за што горад гэты і спустошаны. </p><i> haj pašukaûc′ u pamâtnaj knìze bac′koǔ tvaìh, - ì znojdzeš u knìze pamâtnaj, ì davedaešsâ, što gorad gèty - gorad mâcežny ì škodny caram ì ablas′câm, ì što adpady byvalì ǔ ìm zdavën, za što gorad gèty ì spustošany. </i>


text:
Таму мы паведамляем цару, што калі горад гэты будзе дабудаваны і сьцены яго дароблены, дык пасьля гэтага ня будзе ў цябе валоданьня за ракою. </p><i> Tamu my pavedamlâem caru, što kalì gorad gèty budze dabudavany ì s′ceny âgo darobleny, dyk pas′lâ gètaga nâ budze ǔ câbe valodan′nâ za rakoû. </i>


text:
<pb/>Цар паслаў адказ Рэхуму радцу і Шымшаю пісцу і іншым таварышам іхнім, якія жывуць у Самарыі і іншых гарадах зарэчных: Мір і іншае. </p><i> Car paslaǔ adkaz Rèhumu radcu ì Šymšaû pìscu ì ìnšym tavaryšam ìhnìm, âkìâ žyvuc′ u Samaryì ì ìnšyh garadah zarèčnyh: Mìr ì ìnšae. </i>


text:
Пісьмо, якое вы прыслалі нам, выразна прачытана перад мною; </p><i> Pìs′mo, âkoe vy pryslalì nam, vyrazna pračytana perad mnoû; </i>


text:
і ад мяне дадзены загад, - і шукалі, і знайшлі, што горад гэты здаўна паўставаў супроць цароў, і ўчыняліся ў ім мецяжы і хваляваньні, </p><i> ì ad mâne dadzeny zagad, - ì šukalì, ì znajšlì, što gorad gèty zdaǔna paǔstavaǔ suproc′ caroǔ, ì ǔčynâlìsâ ǔ ìm mecâžy ì hvalâvan′nì, </i>


text:
і што былі ў Ерусаліме цары магутныя, якія валодалі ўсім зарэччам, і ім давалі падаткі, налогі і мыту. </p><i> ì što bylì ǔ Erusalìme cary magutnyâ, âkìâ valodalì ǔsìm zarèččam, ì ìm davalì padatkì, nalogì ì mytu. </i>


text:
Дык вось, дайце загад, каб людзі гэтыя перасталі працаваць, і горад гэты не будаваўся, пакуль ад мяне ня будзе дадзены загад. </p><i> Dyk vos′, dajce zagad, kab lûdzì gètyâ perastalì pracavac′, ì gorad gèty ne budavaǔsâ, pakul′ ad mâne nâ budze dadzeny zagad. </i>


text:
І будзьце асьцярожныя, каб не зрабіць у гэтым недагляду. Навошта дазваляць памнажэньне шкоднага супраць цароў? </p><i> Ì budz′ce as′cârožnyâ, kab ne zrabìc′ u gètym nedaglâdu. Navošta dazvalâc′ pamnažèn′ne škodnaga suprac′ caroǔ? </i>


text:
<pb/>Як толькі гэта пісьмо цара Артаксэркса было прачытана перад Рэхумам і Шымшаем пісцом і таварышамі іхнімі, яны адразу пайшлі ў Ерусалім да Юдэяў, і моцнай узброенай рукою спынілі працу іхнюю. </p><i> Âk tol′kì gèta pìs′mo cara Artaksèrksa bylo pračytana perad Rèhumam ì Šymšaem pìscom ì tavaryšamì ìhnìmì, âny adrazu pajšlì ǔ Erusalìm da Ûdèâǔ, ì mocnaj uzbroenaj rukoû spynìlì pracu ìhnûû. </i>


text:
<pb/>Тады спынілася праца пры доме Божым у Ерусаліме, і спыненьне гэта працягвалася да другога года цараваньня Дарыя, цара Персідскага. </p><i> Tady spynìlasâ praca pry dome Božym u Erusalìme, ì spynen′ne gèta pracâgvalasâ da drugoga goda caravan′nâ Daryâ, cara Persìdskaga. </i>


text:
<pb/>Але прарок Агей і прарок Захар, сын Ады, казалі Юдэям, якія ў Юдэі і Ерусаліме, прарочыя казані ў імя Бога Ізраілева. </p><i> Ale prarok Agej ì prarok Zahar, syn Ady, kazalì Ûdèâm, âkìâ ǔ Ûdèì ì Erusalìme, praročyâ kazanì ǔ ìmâ Boga Ìzraìleva. </i>


text:
Тады ўсталі Зарававэль, сын Салатыілаў, і Ісус, сын Ёсэдэкаў, і пачалі будаваць дом Божы ў Ерусаліме, і зь імі прарокі Божыя, якія падмацоўвалі іх. </p><i> Tady ǔstalì Zaravavèl′, syn Salatyìlaǔ, ì Ìsus, syn Ësèdèkaǔ, ì pačalì budavac′ dom Božy ǔ Erusalìme, ì z′ ìmì prarokì Božyâ, âkìâ padmacoǔvalì ìh. </i>


text:
<pb/>У той час прыйшоў да іх Татнай, зарэцкі начальнік вобласьці, Шэтар-Бознай і таварышы іхнія, і так сказалі ім: хто вам дазволіў будаваць дом гэты і дарабляць сьцены гэтыя? </p><i> U toj čas pryjšoǔ da ìh Tatnaj, zarèckì načal′nìk voblas′cì, Šètar-Boznaj ì tavaryšy ìhnìâ, ì tak skazalì ìm: hto vam dazvolìǔ budavac′ dom gèty ì darablâc′ s′ceny gètyâ? </i>


text:
Тады мы сказалі ім імёны тых людзей, якія будуюць будынак. </p><i> Tady my skazalì ìm ìmëny tyh lûdzej, âkìâ buduûc′ budynak. </i>


text:
Але вока Богава было над старэйшынамі Юдэйскімі, і тыя не забаранялі ім, пакуль справу не адправілі Дарыю і пакуль ня прыйшло рашэньне па гэтай справе. </p><i> Ale voka Bogava bylo nad starèjšynamì Ûdèjskìmì, ì tyâ ne zabaranâlì ìm, pakul′ spravu ne adpravìlì Daryû ì pakul′ nâ pryjšlo rašèn′ne pa gètaj sprave. </i>


text:
<pb/>Вось зьмест пісьма, якое паслаў Татнай, зарэцкі начальнік вобласьці, і Шэтар-Бознай з таварышамі сваімі - Афарсахэямі, якія за ракою, цару Дарыю. </p><i> Vos′ z′mest pìs′ma, âkoe paslaǔ Tatnaj, zarèckì načal′nìk voblas′cì, ì Šètar-Boznaj z tavaryšamì svaìmì - Afarsahèâmì, âkìâ za rakoû, caru Daryû. </i>


text:
У данясеньні, якое яны паслалі яму, вось што напісана: Дарыю цару - усякі мір! </p><i> U danâsen′nì, âkoe âny paslalì âmu, vos′ što napìsana: Daryû caru - usâkì mìr! </i>


text:
Хай будзе вядома цару, што мы хадзілі ў Юдэйскую вобласьць да дома Бога вялікага; і будуецца ён зь вялікіх камянёў, і драўніна ўкладваецца ў сьцены, і праца гэтая робіцца борзда і з посьпехам ідзе ў руках іхніх. </p><i> Haj budze vâdoma caru, što my hadzìlì ǔ Ûdèjskuû voblas′c′ da doma Boga vâlìkaga; ì buduecca ën z′ vâlìkìh kamânëǔ, ì draǔnìna ǔkladvaecca ǔ s′ceny, ì praca gètaâ robìcca borzda ì z pos′peham ìdze ǔ rukah ìhnìh. </i>


text:
Тады мы спыталіся ў старэйшынаў тых і так сказалі ім: хто дазволіў вам будаваць дом гэты і сьцены гэтыя дарабляць? </p><i> Tady my spytalìsâ ǔ starèjšynaǔ tyh ì tak skazalì ìm: hto dazvolìǔ vam budavac′ dom gèty ì s′ceny gètyâ darablâc′? </i>


text:
І звыш таго пра імёны іхнія мы спыталіся ў іх, каб уведаміць цябе і напісаць імёны тых людзей, якія галоўныя ў іх. </p><i> Ì zvyš tago pra ìmëny ìhnìâ my spytalìsâ ǔ ìh, kab uvedamìc′ câbe ì napìsac′ ìmëny tyh lûdzej, âkìâ galoǔnyâ ǔ ìh. </i>


text:
І яны адказалі нам такімі словамі: мы рабы Бога неба і зямлі і будуем дом, які быў пабудаваны за шмат гадоў раней гэтага, - і вялікі цар у Ізраіля будаваў яго і давяршыў яго. </p><i> Ì âny adkazalì nam takìmì slovamì: my raby Boga neba ì zâmlì ì buduem dom, âkì byǔ pabudavany za šmat gadoǔ ranej gètaga, - ì vâlìkì car u Ìzraìlâ budavaǔ âgo ì davâršyǔ âgo. </i>


text:
А калі бацькі нашыя прагнявілі Бога нябеснага, Ёр аддаў іх у руку Навухаданосара, цара Вавілонскага, Халдэяніна, і дом гэты Ён разбурыў, і народ перасяліў у Вавілон. </p><i> A kalì bac′kì našyâ pragnâvìlì Boga nâbesnaga, Ër addaǔ ìh u ruku Navuhadanosara, cara Vavìlonskaga, Haldèânìna, ì dom gèty Ën razburyǔ, ì narod perasâlìǔ u Vavìlon. </i>


text:
Але ў першы год Кіра, цара Вавілонскага, цар Кір даў дазвол пабудаваць гэты дом Божы; </p><i> Ale ǔ peršy god Kìra, cara Vavìlonskaga, car Kìr daǔ dazvol pabudavac′ gèty dom Božy; </i>


text:
ды і посуд дома Божага, залаты і срэбраны, які Навухаданосар вынес з храма Ерусалімскага і занёс у храм Вавілонскі, - вынес Кір цар з храма Вавілонскага і аддаў яго паіменна Шэшбацару, якога ён назначыў начальнікам вобласьці, </p><i> dy ì posud doma Božaga, zalaty ì srèbrany, âkì Navuhadanosar vynes z hrama Erusalìmskaga ì zanës u hram Vavìlonskì, - vynes Kìr car z hrama Vavìlonskaga ì addaǔ âgo paìmenna Šèšbacaru, âkoga ën naznačyǔ načal′nìkam voblas′cì, </i>


text:
і сказаў яму: вазьмі гэты посуд, ідзі і занясі яго ў храм Ерусалімскі, і хай дом Божы будуецца на сваім месцы. </p><i> ì skazaǔ âmu: vaz′mì gèty posud, ìdzì ì zanâsì âgo ǔ hram Erusalìmskì, ì haj dom Božy buduecca na svaìm mescy. </i>


text:
Тады Шэшбацар той прыйшоў, заклаў падмурак дома Божага ў Ерусаліме; і з таго часу дагэтуль ён будуецца, і яшчэ не закончаны. </p><i> Tady Šèšbacar toj pryjšoǔ, zaklaǔ padmurak doma Božaga ǔ Erusalìme; ì z tago času dagètul′ ën buduecca, ì âščè ne zakončany. </i>


text:
<pb/>Дык вось, калі цару заўгодна, няхай пашукаюць у доме царскіх скарбаў, там у Вавілоне, ці сапраўды царом Кірам дадзены дазвол будаваць гэты дом Божы ў Ерусаліме, і царскую волю пра гэта няхай прышлюць нам. </p><i> Dyk vos′, kalì caru zaǔgodna, nâhaj pašukaûc′ u dome carskìh skarbaǔ, tam u Vavìlone, cì sapraǔdy carom Kìram dadzeny dazvol budavac′ gèty dom Božy ǔ Erusalìme, ì carskuû volû pra gèta nâhaj pryšlûc′ nam. </i>


text:
<pb/>Тады цар Дарый даў загад, і шукалі ў Вавілоне ў кнігасховішчы, куды складвалі скарбы. </p><i> Tady car Daryj daǔ zagad, ì šukalì ǔ Vavìlone ǔ knìgashovìščy, kudy skladvalì skarby. </i>


text:
І знойдзены ў Экбатане ў палацы, які ў вобласьці Мідыі, адзін сьвітак, і ў ім напісана так: Для памяці: </p><i> Ì znojdzeny ǔ Èkbatane ǔ palacy, âkì ǔ voblas′cì Mìdyì, adzìn s′vìtak, ì ǔ ìm napìsana tak: Dlâ pamâcì: </i>


text:
у першы год цара Кіра, цар Кір даў загад пра дом Божы ў Ерусаліме: хай будуецца дом на тым месцы, дзе прыносяць ахвяры, і хай будзе пакладзены моцны падмурак пад яго; вышыня яго ў шэсьцьдзясят локцяў, шырыня яго ў шэсьцьдзясят локцяў; </p><i> u peršy god cara Kìra, car Kìr daǔ zagad pra dom Božy ǔ Erusalìme: haj buduecca dom na tym mescy, dze prynosâc′ ahvâry, ì haj budze pakladzeny mocny padmurak pad âgo; vyšynâ âgo ǔ šès′c′dzâsât lokcâǔ, šyrynâ âgo ǔ šès′c′dzâsât lokcâǔ; </i>


text:
радоў з камянёў вялікіх тры, і рад з драўніны адзін; а выдаткі хай выдаюцца з царскага дома. </p><i> radoǔ z kamânëǔ vâlìkìh try, ì rad z draǔnìny adzìn; a vydatkì haj vydaûcca z carskaga doma. </i>


text:
Ды і посуд дома Божага, залаты і срэбны, які Навухаданосар вынес з храма Ерусалімскага і занёс у Вавілон, хай вернецца і пойдзе ў храм Ерусалімскі, кожны на месца сваё: і зьмешчаны будзе ў доме Божым. </p><i> Dy ì posud doma Božaga, zalaty ì srèbny, âkì Navuhadanosar vynes z hrama Erusalìmskaga ì zanës u Vavìlon, haj vernecca ì pojdze ǔ hram Erusalìmskì, kožny na mesca svaë: ì z′meščany budze ǔ dome Božym. </i>


text:
<pb/>Дык вось, Татнай, зарэцкі начальнік вобласьці, і Шэтар-Бознай, з таварышамі вашымі Афарсахэямі, якія за ракою, - сыдзеце адтуль. </p><i> Dyk vos′, Tatnaj, zarèckì načal′nìk voblas′cì, ì Šètar-Boznaj, z tavaryšamì vašymì Afarsahèâmì, âkìâ za rakoû, - sydzece adtul′. </i>


text:
Ня спыняйце працы пры гэтым доме Божым; хай Юдэйскі начальнік вобласьці і Юдэйскія старэйшыны будуюць гэты дом Божы на месцы яго. </p><i> Nâ spynâjce pracy pry gètym dome Božym; haj Ûdèjskì načal′nìk voblas′cì ì Ûdèjskìâ starèjšyny buduûc′ gèty dom Božy na mescy âgo. </i>


text:
<pb/>І ад мяне даецца загад пра тое, чым вы павінны садзейнічаць старэйшынам тым Юдэйскім у пабудове таго дома Божага, і: з маёмасьці царскай - з зарэціх падаткаў - без адкладу бярэце і давайце тым людзям, каб праца ня спынялася; </p><i> Ì ad mâne daecca zagad pra toe, čym vy pavìnny sadzejnìčac′ starèjšynam tym Ûdèjskìm u pabudove tago doma Božaga, ì: z maëmas′cì carskaj - z zarècìh padatkaǔ - bez adkladu bârèce ì davajce tym lûdzâm, kab praca nâ spynâlasâ; </i>


text:
і колькі трэба - хай тое цялят, альбо авечак і ягнят, на цэласпаленьні Богу нябеснаму, таксама пшаніцы, солі, віна і алею, як скажуць сьвятары Ерусалімскія, хай выдаецца ім дзень у дзень без затрымкі, </p><i> ì kol′kì trèba - haj toe câlât, al′bo avečak ì âgnât, na cèlaspalen′nì Bogu nâbesnamu, taksama pšanìcy, solì, vìna ì aleû, âk skažuc′ s′vâtary Erusalìmskìâ, haj vydaecca ìm dzen′ u dzen′ bez zatrymkì, </i>


text:
каб яны прыносілі ахвяру прыемную Богу нябеснаму і маліліся за жыцьцё цара і сыноў ягоных. </p><i> kab âny prynosìlì ahvâru pryemnuû Bogu nâbesnamu ì malìlìsâ za žyc′cë cara ì synoǔ âgonyh. </i>


text:
А мною даецца загад, што калі які-небудзь чалавек зьменіць гэта вызначэньне, дык будзе вынята бервяно з дома ягонага і будзе падняты ён і прыбіты да яго, а дом яго за тое будзе ператвораны ў руіны. </p><i> A mnoû daecca zagad, što kalì âkì-nebudz′ čalavek z′menìc′ gèta vyznačèn′ne, dyk budze vynâta bervâno z doma âgonaga ì budze padnâty ën ì prybìty da âgo, a dom âgo za toe budze peratvorany ǔ ruìny. </i>


text:
І Бог, імя Якога там жыве, хай скіне любога цара, які працягнуў бы руку сваю, каб зьмяніць гэта на шкоду гэтаму дому Божаму ў Ерусаліме. Я, Дарый, даў гэты загад: хай выконваецца ён дакладна. </p><i> Ì Bog, ìmâ Âkoga tam žyve, haj skìne lûboga cara, âkì pracâgnuǔ by ruku svaû, kab z′mânìc′ gèta na škodu gètamu domu Božamu ǔ Erusalìme. Â, Daryj, daǔ gèty zagad: haj vykonvaecca ën dakladna. </i>


text:
Тады Татнай, зарэцкі начальнік вобласьці, Шэтар-Бознай і таварышы іхнія, - як загадаў цар Дарый, так дакладна і рабілі. </p><i> Tady Tatnaj, zarèckì načal′nìk voblas′cì, Šètar-Boznaj ì tavaryšy ìhnìâ, - âk zagadaǔ car Daryj, tak dakladna ì rabìlì. </i>


text:
І старэйшыны Юдэйскія будавалі з посьпехам, паводле прароцтва Агея прарока і Захара, сына Ады. І пабудавалі і закончылі, па волі Бога Ізраілевага і па волі Кіра і Дарыя і Артаксэркса, цароў Персідскіх. </p><i> Ì starèjšyny Ûdèjskìâ budavalì z pos′peham, pavodle praroctva Ageâ praroka ì Zahara, syna Ady. Ì pabudavalì ì zakončylì, pa volì Boga Ìzraìlevaga ì pa volì Kìra ì Daryâ ì Artaksèrksa, caroǔ Persìdskìh. </i>


text:
І закончаны дом гэты да трэцяга дня месяца Адара, на шостым годзе валадараньня цара Дарыя. </p><i> Ì zakončany dom gèty da trècâga dnâ mesâca Adara, na šostym godze valadaran′nâ cara Daryâ. </i>


text:
<pb/>І ўчынілі сыны Ізраілевыя, сьвятары і лявіты і іншыя, што вярнуліся з палону, асьвячэньне гэтага дома Божага з радасьцю. </p><i> Ì ǔčynìlì syny Ìzraìlevyâ, s′vâtary ì lâvìty ì ìnšyâ, što vârnulìsâ z palonu, as′vâčèn′ne gètaga doma Božaga z radas′cû. </i>


text:
І прынесьлі пры асьвячэньні гэтага дома Божага: сто валоў, дзьвесьце бараноў, чатырыста ягнят і дванаццаць казлоў у ахвяру за грэх за ўсяго Ізраіля, па колькасьці плямёнаў Ізраілевых. </p><i> Ì prynes′lì pry as′vâčèn′nì gètaga doma Božaga: sto valoǔ, dz′ves′ce baranoǔ, čatyrysta âgnât ì dvanaccac′ kazloǔ u ahvâru za grèh za ǔsâgo Ìzraìlâ, pa kol′kas′cì plâmënaǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І паставілі сьвятароў па аддзяленьнях іхніх, і лявітаў па чэргах іхніх на службу Божую ў Ерусаліме, як прадпісана ў кнізе Майсея. </p><i> Ì pastavìlì s′vâtaroǔ pa addzâlen′nâh ìhnìh, ì lâvìtaǔ pa čèrgah ìhnìh na službu Božuû ǔ Erusalìme, âk pradpìsana ǔ knìze Majseâ. </i>


text:
І ўчынілі вяртанцы з палону пасху на чатырнаццаты дзень першага месяца, </p><i> Ì ǔčynìlì vârtancy z palonu pashu na čatyrnaccaty dzen′ peršaga mesâca, </i>


text:
бо ачысьціліся сьвятары і лявіты, - усе яны, як адзін, чыстыя; і закалолі ягнят пасхальных дзеля ўсіх, што вярнуліся з палону, дзеля братоў сваіх сьвятароў і дзеля сябе. </p><i> bo ačys′cìlìsâ s′vâtary ì lâvìty, - use âny, âk adzìn, čystyâ; ì zakalolì âgnât pashal′nyh dzelâ ǔsìh, što vârnulìsâ z palonu, dzelâ bratoǔ svaìh s′vâtaroǔ ì dzelâ sâbe. </i>


text:
І елі сыны Ізраілевыя, якія вярнуліся зь перасяленьня, і ўсе, што аддзяліліся да іх ад нечысьціні народаў зямлі, каб прыйсьці да Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> Ì elì syny Ìzraìlevyâ, âkìâ vârnulìsâ z′ perasâlen′nâ, ì ǔse, što addzâlìlìsâ da ìh ad nečys′cìnì narodaǔ zâmlì, kab pryjs′cì da Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
І сьвяткавалі сьвята праснакоў сем дзён у радасьці, бо парадаваў іх Гасподзь і павярнуў да іх сэрца цара Асірыйскага, каб мацаваць рукі іхнія пры будаўніцтве дома Госпада Бога Ізраілевага. </p><i> Ì s′vâtkavalì s′vâta prasnakoǔ sem dzën u radas′cì, bo paradavaǔ ìh Gaspodz′ ì pavârnuǔ da ìh sèrca cara Asìryjskaga, kab macavac′ rukì ìhnìâ pry budaǔnìctve doma Gospada Boga Ìzraìlevaga. </i>


text:
<pb/>Пасьля гэтых падзей, падчас валадараньня Артаксэркса, цара Персідскага, Эздра, сын Сэраі, сын Азарыі, сын Хэлкіі, </p><i> Pas′lâ gètyh padzej, padčas valadaran′nâ Artaksèrksa, cara Persìdskaga, Èzdra, syn Sèraì, syn Azaryì, syn Hèlkìì, </i>


text:
сын Авішуя, сын Фінээса, сын Элеазара, сын Аарона першасьвятара, </p><i> syn Avìšuâ, syn Fìnèèsa, syn Èleazara, syn Aarona peršas′vâtara, </i>


text:
гэты Эздра выйшаў з Вавілона. Ён быў кніжнік, які ведаў закон Майсееў, які даў Гасподзь Бог Ізраілеў. І даў яму цар усё паводле жаданьня ягонага, бо рука Госпада Бога ягонага была над ім. </p><i> gèty Èzdra vyjšaǔ z Vavìlona. Ën byǔ knìžnìk, âkì vedaǔ zakon Majseeǔ, âkì daǔ Gaspodz′ Bog Ìzraìleǔ. Ì daǔ âmu car usë pavodle žadan′nâ âgonaga, bo ruka Gospada Boga âgonaga byla nad ìm. </i>


text:
Зь ім пайшлі ў Ерусалім і некаторыя сыны Ізраілевыя і сьвятары і лявіты, і сьпевакі і брамнікі і нэтынэі на сёмым годзе цара Артаксэркса </p><i> Z′ ìm pajšlì ǔ Erusalìm ì nekatoryâ syny Ìzraìlevyâ ì s′vâtary ì lâvìty, ì s′pevakì ì bramnìkì ì nètynèì na sëmym godze cara Artaksèrksa </i>


text:
І прыйшоў ён у Ерусалім у пяты месяц, - у сёмы год цара. </p><i> Ì pryjšoǔ ën u Erusalìm u pâty mesâc, - u sëmy god cara. </i>


text:
Бо ў першы дзень першага месяца быў пачатак выхаду з Вавілона, і ў першы дзень пятнаццатага месяца ён прыйшоў у Ерусалім, бо дабрадзейная рука Бога ягонага была над ім, </p><i> Bo ǔ peršy dzen′ peršaga mesâca byǔ pačatak vyhadu z Vavìlona, ì ǔ peršy dzen′ pâtnaccataga mesâca ën pryjšoǔ u Erusalìm, bo dabradzejnaâ ruka Boga âgonaga byla nad ìm, </i>


text:
бо Эздра прыхіліў сэрца сваё да таго, каб вывучаць закон Гасподні і выконваць яго, і вучыць у Ізраілі закону і праўдзе. </p><i> bo Èzdra pryhìlìǔ sèrca svaë da tago, kab vyvučac′ zakon Gaspodnì ì vykonvac′ âgo, ì vučyc′ u Ìzraìlì zakonu ì praǔdze. </i>


text:
І вось зьмест пісьма, якое даў цар Артаксэркс Эздру сьвятару, кніжніку, які вучыў словам запаведзяў Госпада і законаў Яго ў Ізраілі: </p><i> Ì vos′ z′mest pìs′ma, âkoe daǔ car Artaksèrks Èzdru s′vâtaru, knìžnìku, âkì vučyǔ slovam zapavedzâǔ Gospada ì zakonaǔ Âgo ǔ Ìzraìlì: </i>


text:
<pb/>Артаксэркс, цар цароў, Эздру сьвятару, выкладчыку закона Бога нябеснага дасканаламу і іншае. </p><i> Artaksèrks, car caroǔ, Èzdru s′vâtaru, vykladčyku zakona Boga nâbesnaga daskanalamu ì ìnšae. </i>


text:
Мною дадзены загад, каб у царстве маім кожны з народу Ізраілевага і сьвятароў яго і лявітаў, хто жадае ісьці ў Ерусалім, ішоў з табою. </p><i> Mnoû dadzeny zagad, kab u carstve maìm kožny z narodu Ìzraìlevaga ì s′vâtaroǔ âgo ì lâvìtaǔ, hto žadae ìs′cì ǔ Erusalìm, ìšoǔ z taboû. </i>


text:
Як што ты пасылаешся ад цара і сямі радцаў ягоных, каб агледзець Юдэю і Ерусалім па Бога твайго законе, што ў тваёй руцэ, </p><i> Âk što ty pasylaešsâ ad cara ì sâmì radcaǔ âgonyh, kab agledzec′ Ûdèû ì Erusalìm pa Boga tvajgo zakone, što ǔ tvaëj rucè, </i>


text:
і каб даставіць срэбра і золата, якое цар і радцы ягоныя ахвяравалі Богу Ізраілеваму, жытло якога ў Ерусаліме, </p><i> ì kab dastavìc′ srèbra ì zolata, âkoe car ì radcy âgonyâ ahvâravalì Bogu Ìzraìlevamu, žytlo âkoga ǔ Erusalìme, </i>


text:
і ўсё срэбра і золата, якое ты зьбярэш ва ўсёй вобласьці Вавілонскай, разам з дабрахотнымі дарамі ад народу і сьвятароў, якія заахвяруюць яны на дом Бога свайго, што ў Ерусаліме; </p><i> ì ǔsë srèbra ì zolata, âkoe ty z′bârèš va ǔsëj voblas′cì Vavìlonskaj, razam z dabrahotnymì daramì ad narodu ì s′vâtaroǔ, âkìâ zaahvâruûc′ âny na dom Boga svajgo, što ǔ Erusalìme; </i>


text:
таму не адкладваючы купі на гэтыя грошы валоў, бараноў, і ягнят, і хлебных прынашэньняў да іх і выліваньняў для іх, і прынясі іх на ахвярнік дома Бога вашага ў Ерусаліме. </p><i> tamu ne adkladvaûčy kupì na gètyâ grošy valoǔ, baranoǔ, ì âgnât, ì hlebnyh prynašèn′nâǔ da ìh ì vylìvan′nâǔ dlâ ìh, ì prynâsì ìh na ahvârnìk doma Boga vašaga ǔ Erusalìme. </i>


text:
І што ты і браты твае за добрае мецьмеце зрабіць з астатняга срэбра і золата, тое па волі Бога вашага і рабеце. </p><i> Ì što ty ì braty tvae za dobrae mec′mece zrabìc′ z astatnâga srèbra ì zolata, toe pa volì Boga vašaga ì rabece. </i>


text:
І посуд, які дадзены табе дзеля службы ў доме Бога твайго, пастаў перад Богам Ерусалімскім. </p><i> Ì posud, âkì dadzeny tabe dzelâ služby ǔ dome Boga tvajgo, pastaǔ perad Bogam Erusalìmskìm. </i>


text:
І іншае патрэбнае для дома Бога твайго, што ты прызнаеш патрэбным, давай з дома царскіх скарбаў. </p><i> Ì ìnšae patrèbnae dlâ doma Boga tvajgo, što ty pryznaeš patrèbnym, davaj z doma carskìh skarbaǔ. </i>


text:
<pb/>І ад мяне цара Артаксэркса робіцца загад усім скарбоўцам, якія за ракою: усё, чаго запатрабуе ад вас Эздра сьвятар, настаўнік закона Бога нябеснага, не адкладваючы давайце: </p><i> Ì ad mâne cara Artaksèrksa robìcca zagad usìm skarboǔcam, âkìâ za rakoû: usë, čago zapatrabue ad vas Èzdra s′vâtar, nastaǔnìk zakona Boga nâbesnaga, ne adkladvaûčy davajce: </i>


text:
срэбра да ста талантаў, і пшаніцы да ста кораў, і віна да ста батаў, і да ста ж батаў алею, а солі не абмяжоўваючы. </p><i> srèbra da sta talantaǔ, ì pšanìcy da sta koraǔ, ì vìna da sta bataǔ, ì da sta ž bataǔ aleû, a solì ne abmâžoǔvaûčy. </i>


text:
Усё, што загадана Богам нябесным, павінна рабіцца рупліва для дома Бога нябеснага, каб ня было гневу Яго на царства, цара і сыноў ягоных. </p><i> Usë, što zagadana Bogam nâbesnym, pavìnna rabìcca ruplìva dlâ doma Boga nâbesnaga, kab nâ bylo gnevu Âgo na carstva, cara ì synoǔ âgonyh. </i>


text:
І даём вам знак, каб ні на кога зь сьвятароў альбо лявітаў, сьпевакоў, брамнікаў нэтынэяў і служак пры гэтым доме Божым, не накладваць ні падатку, ні налогу, ні мыты. </p><i> Ì daëm vam znak, kab nì na koga z′ s′vâtaroǔ al′bo lâvìtaǔ, s′pevakoǔ, bramnìkaǔ nètynèâǔ ì služak pry gètym dome Božym, ne nakladvac′ nì padatku, nì nalogu, nì myty. </i>


text:
<pb/>А ты, Эздра, па мудрасьці Бога твайго, якая ў руцэ тваёй, пастаў кіроўцаў і судзьдзяў, каб яны судзілі ўвесь народ за ракою, - усіх знаўцаў законаў Бога твайго, а хто ня ведае, тых вучэце. </p><i> A ty, Èzdra, pa mudras′cì Boga tvajgo, âkaâ ǔ rucè tvaëj, pastaǔ kìroǔcaǔ ì sudz′dzâǔ, kab âny sudzìlì ǔves′ narod za rakoû, - usìh znaǔcaǔ zakonaǔ Boga tvajgo, a hto nâ vedae, tyh vučèce. </i>


text:
А хто ня будзе выконваць закона Бога твайго і закона цара, над тым не адкладваючы хай чыняць суд, ці тое на сьмерць, ці тое на выгнаньне альбо на грашовую даніну, альбо на ўвязьненьне ў цямніцу. </p><i> A hto nâ budze vykonvac′ zakona Boga tvajgo ì zakona cara, nad tym ne adkladvaûčy haj čynâc′ sud, cì toe na s′merc′, cì toe na vygnan′ne al′bo na grašovuû danìnu, al′bo na ǔvâz′nen′ne ǔ câmnìcu. </i>


text:
<pb/>Дабраславёны Гасподзь Бог бацькоў нашых, Які ўклаў у сэрца цара - упрыгожыць дом Гасподні, які ў Ерусаліме, </p><i> Dabraslavëny Gaspodz′ Bog bac′koǔ našyh, Âkì ǔklaǔ u sèrca cara - uprygožyc′ dom Gaspodnì, âkì ǔ Erusalìme, </i>


text:
і схіліў мяне на міласьць цара і радцаў ягоных, і ўсіх магутных князёў цара! І я падбадзёрыўся, бо рука Госпада Бога майго была над мною, і сабраў я ўзначальнікаў Ізраіля, каб яны пайшлі са мною. </p><i> ì shìlìǔ mâne na mìlas′c′ cara ì radcaǔ âgonyh, ì ǔsìh magutnyh knâzëǔ cara! Ì â padbadzëryǔsâ, bo ruka Gospada Boga majgo byla nad mnoû, ì sabraǔ â ǔznačal′nìkaǔ Ìzraìlâ, kab âny pajšlì sa mnoû. </i>


text:
<pb/>І вось узначальнікі пакаленьняў і радаводы тых, якія выйшлі са мною з Вавілона, падчас валадараньня цара Артаксэркса: </p><i> Ì vos′ uznačal′nìkì pakalen′nâǔ ì radavody tyh, âkìâ vyjšlì sa mnoû z Vavìlona, padčas valadaran′nâ cara Artaksèrksa: </i>


text:
<pb/>з сыноў Фінээса Гірсон; з сыноў Ітамара Данііл; з сыноў Давіда Хатуш; </p><i> z synoǔ Fìnèèsa Gìrson; z synoǔ Ìtamara Danììl; z synoǔ Davìda Hatuš; </i>


text:
з сыноў Шэханіі, з сыноў Яроша Захар і зь ім па сьпісе радаводным сто пяцьдзясят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Šèhanìì, z synoǔ Âroša Zahar ì z′ ìm pa s′pìse radavodnym sto pâc′dzâsât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Сафатыі Зэвадыя, сын Міхаілаў, і зь ім восемдзесят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Safatyì Zèvadyâ, syn Mìhaìlaǔ, ì z′ ìm vosemdzesât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Шэханія, сын Яхазііла, і зь ім трыста чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Šèhanìâ, syn Âhazììla, ì z′ ìm trysta čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Адына Эвэд, сын Ёнатана, і зь ім пяцьдзясят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Adyna Èvèd, syn Ënatana, ì z′ ìm pâc′dzâsât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Элама Ешаія, сын Аталіі, і зь ім семдзесят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Èlama Ešaìâ, syn Atalìì, ì z′ ìm semdzesât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Ёава Авадыя, сын Ехіэлаў, і зь ім дзьвесьце васямнаццаць чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Ëava Avadyâ, syn Ehìèlaǔ, ì z′ ìm dz′ves′ce vasâmnaccac′ čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Шэламіт, сын Ёсіфіі, і зь ім сто шэсьцьдзясят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Šèlamìt, syn Ësìfìì, ì z′ ìm sto šès′c′dzâsât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Бэвая Захарыя, сын Бэвая, і зь ім дваццаць восем чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Bèvaâ Zaharyâ, syn Bèvaâ, ì z′ ìm dvaccac′ vosem čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Азгада Ёханан, сын Гакатана, і зь ім сто дзесяць чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Azgada Ëhanan, syn Gakatana, ì z′ ìm sto dzesâc′ čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Аданікама апошнія, і вось іх імёны: Эліфэлет, Еэль і Шэмая, і зь імі шэсьцьдзясят чалавек мужчынскага полу; </p><i> z synoǔ Adanìkama apošnìâ, ì vos′ ìh ìmëny: Èlìfèlet, Eèl′ ì Šèmaâ, ì z′ ìmì šès′c′dzâsât čalavek mužčynskaga polu; </i>


text:
<pb/>з сыноў Бігвая Утай і Забуд, і зь імі семдзесят чалавек мужчынскага полу. </p><i> z synoǔ Bìgvaâ Utaj ì Zabud, ì z′ ìmì semdzesât čalavek mužčynskaga polu. </i>


text:
Я сабраў іх каля ракі, якая ўпадае ў Агаву, і мы прастаялі там тры дні, і калі я агледзеў народ і сьвятароў, дык з сыноў Лявіі нікога там не знайшоў. </p><i> Â sabraǔ ìh kalâ rakì, âkaâ ǔpadae ǔ Agavu, ì my prastaâlì tam try dnì, ì kalì â agledzeǔ narod ì s′vâtaroǔ, dyk z synoǔ Lâvìì nìkoga tam ne znajšoǔ. </i>


text:
І паслаў я паклікаць Эліезэра, Арыэла, Шэмаю і Элнатана, і Ярыва і Элнатана, і Натана і Захара і Мэшулама - галоўных і Ёярыва і Элнатана - вучоных, </p><i> Ì paslaǔ â paklìkac′ Èlìezèra, Aryèla, Šèmaû ì Èlnatana, ì Âryva ì Èlnatana, ì Natana ì Zahara ì Mèšulama - galoǔnyh ì Ëâryva ì Èlnatana - vučonyh, </i>


text:
і даў ім даручэньне да Ідо, галоўнага ў мясцовасьці Карысіфе, і ўклаў ім у вусны, што казаць Ідо і братам ягоным, нэтынэям у мясцовасьці Касіфе, каб яны прывялі да нас служак для дома Бога нашага. </p><i> ì daǔ ìm daručèn′ne da Ìdo, galoǔnaga ǔ mâscovas′cì Karysìfe, ì ǔklaǔ ìm u vusny, što kazac′ Ìdo ì bratam âgonym, nètynèâm u mâscovas′cì Kasìfe, kab âny pryvâlì da nas služak dlâ doma Boga našaga. </i>


text:
<pb/>І прывялі яны да нас, бо дабрадзейная рука Бога нашага была над намі, чалавека разумнага з сыноў Махлія, сына Лявіінага, сына Ізраілевага, менавіта ж Шэрэвію, і сыноў яго і братоў яго, васямнаццаць чалавек; </p><i> Ì pryvâlì âny da nas, bo dabradzejnaâ ruka Boga našaga byla nad namì, čalaveka razumnaga z synoǔ Mahlìâ, syna Lâvììnaga, syna Ìzraìlevaga, menavìta ž Šèrèvìû, ì synoǔ âgo ì bratoǔ âgo, vasâmnaccac′ čalavek; </i>


text:
і Хашавію і зь ім Ешаію з сыноў Мэрарыных, братоў ягоных, і сыноў іхніх дваццаць; </p><i> ì Hašavìû ì z′ ìm Ešaìû z synoǔ Mèrarynyh, bratoǔ âgonyh, ì synoǔ ìhnìh dvaccac′; </i>


text:
і з нэтынэяў, якіх даваў Давід і князі ягоныя на прыслугу лявітам, дзьвесьце дваццаць нэтынэяў; усе яны названы паіменна. </p><i> ì z nètynèâǔ, âkìh davaǔ Davìd ì knâzì âgonyâ na pryslugu lâvìtam, dz′ves′ce dvaccac′ nètynèâǔ; use âny nazvany paìmenna. </i>


text:
<pb/>І абвясьціў я там пост каля ракі Агавы, каб упакорыцца нам перад абліччам Бога нашага, прасіць у Яго пасьпяховай дарогі сабе і дзецям нашым і ўсёй маёмасьці нашай, </p><i> Ì abvâs′cìǔ â tam post kalâ rakì Agavy, kab upakorycca nam perad ablìččam Boga našaga, prasìc′ u Âgo pas′pâhovaj darogì sabe ì dzecâm našym ì ǔsëj maëmas′cì našaj, </i>


text:
бо мне сорамна было прасіць у цара войска і коньнікаў на ахову нашую ад ворага па дарозе, бо мы, гаворачы з царом, сказалі: рука Бога нашага ўсім, хто прыходзіць да Яго, - дабрадзейная, а ўсім, хто пакідае Яго, - магутнасьць Ягоная і гнеў Ягоны! </p><i> bo mne soramna bylo prasìc′ u cara vojska ì kon′nìkaǔ na ahovu našuû ad voraga pa daroze, bo my, gavoračy z carom, skazalì: ruka Boga našaga ǔsìm, hto pryhodzìc′ da Âgo, - dabradzejnaâ, a ǔsìm, hto pakìdae Âgo, - magutnas′c′ Âgonaâ ì gneǔ Âgony! </i>


text:
І вось, мы пасьціліся і прасілі Бога нашага гэтага, і Ён пачуў нас. </p><i> Ì vos′, my pas′cìlìsâ ì prasìlì Boga našaga gètaga, ì Ën pačuǔ nas. </i>


text:
<pb/>І я аддзяліў з начальнікаў над сьвятарамі дванаццаць чалавек; Шэрэвію, Хашавію і зь імі дзесяць з братоў іхніх; </p><i> Ì â addzâlìǔ z načal′nìkaǔ nad s′vâtaramì dvanaccac′ čalavek; Šèrèvìû, Hašavìû ì z′ ìmì dzesâc′ z bratoǔ ìhnìh; </i>


text:
і аддаў ім вагою срэбра, золата і посуд, - усё ахвяраванае на дом Бога нашага, і што ахвяравалі цар і радцы ягоныя і князі ягоныя, і ўсе Ізраільцяне, якія там былі. </p><i> ì addaǔ ìm vagoû srèbra, zolata ì posud, - usë ahvâravanae na dom Boga našaga, ì što ahvâravalì car ì radcy âgonyâ ì knâzì âgonyâ, ì ǔse Ìzraìl′câne, âkìâ tam bylì. </i>


text:
І аддаў на рукі ім вагою: срэбра - шасьцьсот пяцьдзясят талантаў, і срэбнага посуду - на сто талантаў, золата - сто талантаў, </p><i> Ì addaǔ na rukì ìm vagoû: srèbra - šas′c′sot pâc′dzâsât talantaǔ, ì srèbnaga posudu - na sto talantaǔ, zolata - sto talantaǔ, </i>


text:
і чараў залатых - дваццаць, і тысячу драхмаў, і дзьве пасудзіны з найлепшай бліскучай медзі, якая цэніцца як золата. </p><i> ì čaraǔ zalatyh - dvaccac′, ì tysâču drahmaǔ, ì dz′ve pasudzìny z najlepšaj blìskučaj medzì, âkaâ cènìcca âk zolata. </i>


text:
І сказаў я ім: вы - сьвятыня Госпаду, і посуд - сьвятыня, і срэбра і золата - дабрахотнае дараваньне Госпаду Богу бацькоў вашых. </p><i> Ì skazaǔ â ìm: vy - s′vâtynâ Gospadu, ì posud - s′vâtynâ, ì srèbra ì zolata - dabrahotnae daravan′ne Gospadu Bogu bac′koǔ vašyh. </i>


text:
Будзьце ж пільныя і зьберажэце гэта, пакуль вагою не здадзіце начальнікам над сьвятарамі і лявітамі і ўзначальнікам пакаленьняў Ізраілевых у Ерусаліме, у сховішча пры доме Гасподнім. </p><i> Budz′ce ž pìl′nyâ ì z′beražèce gèta, pakul′ vagoû ne zdadzìce načal′nìkam nad s′vâtaramì ì lâvìtamì ì ǔznačal′nìkam pakalen′nâǔ Ìzraìlevyh u Erusalìme, u shovìšča pry dome Gaspodnìm. </i>


text:
<pb/>І прынялі сьвятары і лявіты ўзважанае срэбра і золата і посуд, каб аднесьці ў Ерусалім, у дом Бога нашага. </p><i> Ì prynâlì s′vâtary ì lâvìty ǔzvažanae srèbra ì zolata ì posud, kab adnes′cì ǔ Erusalìm, u dom Boga našaga. </i>


text:
<pb/>І выправіліся мы ад ракі Агавы на дванаццатым дні першага месяца, каб ісьці ў Ерусалім; і рука Бога нашага была над намі, і выратавала нас ад рукі ворага і ад тых, хто падпільноўваў нас па дарозе. </p><i> Ì vypravìlìsâ my ad rakì Agavy na dvanaccatym dnì peršaga mesâca, kab ìs′cì ǔ Erusalìm; ì ruka Boga našaga byla nad namì, ì vyratavala nas ad rukì voraga ì ad tyh, hto padpìl′noǔvaǔ nas pa daroze. </i>


text:
І прыйшлі мы ў Ерусалім, і прабылі там тры дні. </p><i> Ì pryjšlì my ǔ Erusalìm, ì prabylì tam try dnì. </i>


text:
На чацьвёрты дзень мы здалі вагою срэбра і золата і посуд у дом Бога нашага, на рукі Мэрэмоту, сыну Урыі, сьвятару, і зь ім Элеазару, сыну Фінээсаву, і зь ім Ёзаваду, сыну Ісусаваму, і Наадыі, сыну Вінуя, лявітам </p><i> Na čac′vërty dzen′ my zdalì vagoû srèbra ì zolata ì posud u dom Boga našaga, na rukì Mèrèmotu, synu Uryì, s′vâtaru, ì z′ ìm Èleazaru, synu Fìnèèsavu, ì z′ ìm Ëzavadu, synu Ìsusavamu, ì Naadyì, synu Vìnuâ, lâvìtam </i>


text:
усё лікам і вагою. І ўсё ўзважанае запісана ў той самы час. </p><i> usë lìkam ì vagoû. Ì ǔsë ǔzvažanae zapìsana ǔ toj samy čas. </i>


text:
<pb/>Перасяленцы, якія прыйшлі з палону, прынесьлі на цэласпаленьне Богу Ізраілеваму дванаццаць цялят за ўсяго Ізраіля, дзевяноста шэсьць бараноў, семдзесят сем ягнят і дванаццаць казлоў у ахвяру за грэх: усё гэта на цэласпаленьне Госпаду. </p><i> Perasâlency, âkìâ pryjšlì z palonu, prynes′lì na cèlaspalen′ne Bogu Ìzraìlevamu dvanaccac′ câlât za ǔsâgo Ìzraìlâ, dzevânosta šès′c′ baranoǔ, semdzesât sem âgnât ì dvanaccac′ kazloǔ u ahvâru za grèh: usë gèta na cèlaspalen′ne Gospadu. </i>


text:
І аддалі царскія загады царскім сатрапам і зарэцкім начальнікам вобласьцяў, і яны ўшанавалі народ і дом Божы. </p><i> Ì addalì carskìâ zagady carskìm satrapam ì zarèckìm načal′nìkam voblas′câǔ, ì âny ǔšanavalì narod ì dom Božy. </i>


text:
<pb/>Пасьля заканчэньня гэтага, падышлі да мяне начальнікі і сказалі: народ Ізраілеў і сьвятары і лявіты не аддзяліліся ад народаў іншапляменных зь мярзотамі іхнімі, ад Хананэяў, Хэтэяў, Фэрэзэяў, Евусэяў, Аманіцян, Маавіцян, Егіпцян і Амарэяў, </p><i> Pas′lâ zakančèn′nâ gètaga, padyšlì da mâne načal′nìkì ì skazalì: narod Ìzraìleǔ ì s′vâtary ì lâvìty ne addzâlìlìsâ ad narodaǔ ìnšaplâmennyh z′ mârzotamì ìhnìmì, ad Hananèâǔ, Hètèâǔ, Fèrèzèâǔ, Evusèâǔ, Amanìcân, Maavìcân, Egìpcân ì Amarèâǔ, </i>


text:
бо ўзялі дачок іхніх за сябе і за сыноў сваіх і зьмяшалася семя сьвятое з народамі іншапляменнымі, і прытым рука самых знакамітых і галоўных была ў гэтым беззаконьні першаю. </p><i> bo ǔzâlì dačok ìhnìh za sâbe ì za synoǔ svaìh ì z′mâšalasâ semâ s′vâtoe z narodamì ìnšaplâmennymì, ì prytym ruka samyh znakamìtyh ì galoǔnyh byla ǔ gètym bezzakon′nì peršaû. </i>


text:
<pb/>Пачуўшы гэта слова, я падраў споднюю і верхнюю вопратку маю і рваў валасы на галаве маёй і на барадзе маёй, і сядзеў засмучаны. </p><i> Pačuǔšy gèta slova, â padraǔ spodnûû ì verhnûû vopratku maû ì rvaǔ valasy na galave maëj ì na baradze maëj, ì sâdzeǔ zasmučany. </i>


text:
Тады сабраліся да мяне ўсе, якія збаяліся слоў Бога Ізраілевага з прычыны злачынства перасяленцаў, і я сядзеў у смутку да вячаровай ахвяры. </p><i> Tady sabralìsâ da mâne ǔse, âkìâ zbaâlìsâ sloǔ Boga Ìzraìlevaga z pryčyny zlačynstva perasâlencaǔ, ì â sâdzeǔ u smutku da vâčarovaj ahvâry. </i>


text:
<pb/>А ў час вечаровай ахвяры я ўстаў зь месца бедаваньня майго, і ў разадранай сподняй і верхняй вопратцы ўпаў на калені мае і працягнуў рукі мае да Госпада Бога майго </p><i> A ǔ čas večarovaj ahvâry â ǔstaǔ z′ mesca bedavan′nâ majgo, ì ǔ razadranaj spodnâj ì verhnâj vopratcy ǔpaǔ na kalenì mae ì pracâgnuǔ rukì mae da Gospada Boga majgo </i>


text:
і сказаў: Божа мой! саромеюся і баюся падняць твар мой да Цябе, Божа мой, бо беззаконьні нашыя сталі вышэй галавы, і віна нашая ўзрасла да нябёсаў. </p><i> ì skazaǔ: Boža moj! saromeûsâ ì baûsâ padnâc′ tvar moj da Câbe, Boža moj, bo bezzakon′nì našyâ stalì vyšèj galavy, ì vìna našaâ ǔzrasla da nâbësaǔ. </i>


text:
Зь дзён бацькоў нашых мы ў вялікай віне да сёньня, і за беззаконьні нашыя аддадзеныя былі мы, цары нашыя, сьвятары нашыя, у рукі цароў іншаземных, пад меч, у палон і на разрабаваньне і на пасаромленьне, як гэта і цяпер. </p><i> Z′ dzën bac′koǔ našyh my ǔ vâlìkaj vìne da sën′nâ, ì za bezzakon′nì našyâ addadzenyâ bylì my, cary našyâ, s′vâtary našyâ, u rukì caroǔ ìnšazemnyh, pad meč, u palon ì na razrabavan′ne ì na pasaromlen′ne, âk gèta ì câper. </i>


text:
<pb/>І вось, празь невялікі час, даравана нам памілаваньне ад Госпада Бога нашага, і Ён пакінуў у нас некалькі ацалелых і даў нам умацавацца на месцы сьвятыні Ягонай, і прасьвятліў вочы нашыя Бог наш, і даў нам ажыць крыху ў рабстве нашым. </p><i> Ì vos′, praz′ nevâlìkì čas, daravana nam pamìlavan′ne ad Gospada Boga našaga, ì Ën pakìnuǔ u nas nekal′kì acalelyh ì daǔ nam umacavacca na mescy s′vâtynì Âgonaj, ì pras′vâtlìǔ vočy našyâ Bog naš, ì daǔ nam ažyc′ kryhu ǔ rabstve našym. </i>


text:
Мы - рабы, але і ў рабстве нашым не пакінуў нас Бог наш. І схіліў Ён да нас міласьць цароў Персідскіх, каб яны далі нам ажыць, пабудаваць дом Бога нашага і аднавіць яго з руінаў ягоных, і далі нам аслону ў Юдэі і ў Ерусаліме. </p><i> My - raby, ale ì ǔ rabstve našym ne pakìnuǔ nas Bog naš. Ì shìlìǔ Ën da nas mìlas′c′ caroǔ Persìdskìh, kab âny dalì nam ažyc′, pabudavac′ dom Boga našaga ì adnavìc′ âgo z ruìnaǔ âgonyh, ì dalì nam aslonu ǔ Ûdèì ì ǔ Erusalìme. </i>


text:
<pb/>І цяпер, што скажам мы, Божа наш, пасьля гэтага? Бо мы адступіліся ад запаведзяў Тваіх, </p><i> Ì câper, što skažam my, Boža naš, pas′lâ gètaga? Bo my adstupìlìsâ ad zapavedzâǔ Tvaìh, </i>


text:
якія наказаў Ты праз рабоў Тваіх прарокаў, кажучы: зямля, у якую ідзяце вы, каб авалодаць ёю, зямля нячыстая, яна апаганена нячыстатою іншапляменных народаў, іх мярзотамі, якімі яны напоўнілі яе ад краю да краю ў паганьбеньнях сваіх. </p><i> âkìâ nakazaǔ Ty praz raboǔ Tvaìh prarokaǔ, kažučy: zâmlâ, u âkuû ìdzâce vy, kab avalodac′ ëû, zâmlâ nâčystaâ, âna apaganena nâčystatoû ìnšaplâmennyh narodaǔ, ìh mârzotamì, âkìmì âny napoǔnìlì âe ad kraû da kraû ǔ pagan′ben′nâh svaìh. </i>


text:
Дык вось, дачок вашых не выдавайце за сыноў іхніх, і дачок іхніх не бярэце за сыноў вашых, і ня шукайце міру іхняга і дабра іхняга вавек, каб умацавацца вам і карміцца дабротамі зямлі той і перадаць яе ў спадчыну сынам вашым навечна. </p><i> Dyk vos′, dačok vašyh ne vydavajce za synoǔ ìhnìh, ì dačok ìhnìh ne bârèce za synoǔ vašyh, ì nâ šukajce mìru ìhnâga ì dabra ìhnâga vavek, kab umacavacca vam ì karmìcca dabrotamì zâmlì toj ì peradac′ âe ǔ spadčynu synam vašym navečna. </i>


text:
<pb/>І пасьля ўсяго, што спасьцігла нас за благія ўчынкі нашыя і за вялікую віну нашую - бо Ты, Божа наш, пашкадаваў нас не па меры беззаконьня нашага і даў нам такое збавеньне. </p><i> Ì pas′lâ ǔsâgo, što spas′cìgla nas za blagìâ ǔčynkì našyâ ì za vâlìkuû vìnu našuû - bo Ty, Boža naš, paškadavaǔ nas ne pa mery bezzakon′nâ našaga ì daǔ nam takoe zbaven′ne. </i>


text:
Няўжо мы зноў будзем парушаць запаведзі Твае і ўступаць у радство з гэтымі агіднымі народамі? Ці не прагневаешся Ты на нас нават да вынішчэньня нас, так што ня будзе ацалелых і ня будзе выратаваньня? </p><i> Nâǔžo my znoǔ budzem parušac′ zapavedzì Tvae ì ǔstupac′ u radstvo z gètymì agìdnymì narodamì? Cì ne pragnevaešsâ Ty na nas navat da vynìščèn′nâ nas, tak što nâ budze acalelyh ì nâ budze vyratavan′nâ? </i>


text:
Госпадзе Божа Ізраілеў! праведны Ты. Бо мы ацалелі да гэтага дня; і вось мы ў беззаконьнях нашых перад абліччам Тваім, хоць пасьля гэтага не належала б нам стаяць перад абліччам Тваім. </p><i> Gospadze Boža Ìzraìleǔ! pravedny Ty. Bo my acalelì da gètaga dnâ; ì vos′ my ǔ bezzakon′nâh našyh perad ablìččam Tvaìm, hoc′ pas′lâ gètaga ne naležala b nam staâc′ perad ablìččam Tvaìm. </i>


text:
<pb/>Калі Эздра маліўся і спавядаўся, плачучы і падаючы перад домам Божым, сышоўся да яго вялікі збор Ізраільцян, мужчын і жанчын і дзяцей, бо і народ моцна плакаў. </p><i> Kalì Èzdra malìǔsâ ì spavâdaǔsâ, plačučy ì padaûčy perad domam Božym, syšoǔsâ da âgo vâlìkì zbor Ìzraìl′cân, mužčyn ì žančyn ì dzâcej, bo ì narod mocna plakaǔ. </i>


text:
І адказваў Шэханія, сын Ехііла з сыноў Эламавых, і сказаў Эздру: мы зрабілі злачынства перад Богам нашым, што ўзялі жонак іншапляменных з народаў зямлі, але ёсьць яшчэ надзея Ізраілю ў гэтай справе; </p><i> Ì adkazvaǔ Šèhanìâ, syn Ehììla z synoǔ Èlamavyh, ì skazaǔ Èzdru: my zrabìlì zlačynstva perad Bogam našym, što ǔzâlì žonak ìnšaplâmennyh z narodaǔ zâmlì, ale ës′c′ âščè nadzeâ Ìzraìlû ǔ gètaj sprave; </i>


text:
складзём цяпер запавет з Богам нашым, што, па парадзе гаспадара майго і тых, якія схіляюцца перад запаведзямі Бога нашага, мы адпусьцім усіх жонак і народжаных імі, - і хай будзе па законе! </p><i> skladzëm câper zapavet z Bogam našym, što, pa paradze gaspadara majgo ì tyh, âkìâ shìlâûcca perad zapavedzâmì Boga našaga, my adpus′cìm usìh žonak ì narodžanyh ìmì, - ì haj budze pa zakone! </i>


text:
Устань, бо гэта твая справа, і мы з табою: узбадзёрся і дзей! </p><i> Ustan′, bo gèta tvaâ sprava, ì my z taboû: uzbadzërsâ ì dzej! </i>


text:
<pb/>І ўстаў Эздра, і загадаў начальнікам над сьвятарамі, лявітамі і ўсім Ізраілем даць прысягу, што яны зробяць так. І яны прысягнулі. </p><i> Ì ǔstaǔ Èzdra, ì zagadaǔ načal′nìkam nad s′vâtaramì, lâvìtamì ì ǔsìm Ìzraìlem dac′ prysâgu, što âny zrobâc′ tak. Ì âny prysâgnulì. </i>


text:
І ўстаў Эздра і пайшоў ад дома Божага ў жытло Ёханана, сына Эліяшывы, і прыйшоў туды. Хлеба ён ня еў і вады ня піў, бо плакаў па злачынстве перасяленцаў. </p><i> Ì ǔstaǔ Èzdra ì pajšoǔ ad doma Božaga ǔ žytlo Ëhanana, syna Èlìâšyvy, ì pryjšoǔ tudy. Hleba ën nâ eǔ ì vady nâ pìǔ, bo plakaǔ pa zlačynstve perasâlencaǔ. </i>


text:
<pb/>І абвясьцілі ў Юдэі і ў Ерусаліме ўсім былым палонным, каб яны зьбіраліся ў Ерусаліме, </p><i> Ì abvâs′cìlì ǔ Ûdèì ì ǔ Erusalìme ǔsìm bylym palonnym, kab âny z′bìralìsâ ǔ Erusalìme, </i>


text:
а хто ня прыйдзе праз тры дні, на ўсю маёмасьць таго, па вызначэньні начальнікаў і старэйшын, будзе накладзены заклён, і сам ён будзе адлучаны ад супольства перасяленцаў. </p><i> a hto nâ pryjdze praz try dnì, na ǔsû maëmas′c′ tago, pa vyznačèn′nì načal′nìkaǔ ì starèjšyn, budze nakladzeny zaklën, ì sam ën budze adlučany ad supol′stva perasâlencaǔ. </i>


text:
<pb/>І сабраліся ўсе жыхары Юдэі і зямлі Веньямінавай у Ерусалім за тры дні. Гэта было на дзявятым месяцы, у дванаццаты дзень месяца. І сядзеў увесь народ на пляцы каля дома Божага, дрыжучы як ад гэтай дзеі, так і ад дажджу. </p><i> Ì sabralìsâ ǔse žyhary Ûdèì ì zâmlì Ven′âmìnavaj u Erusalìm za try dnì. Gèta bylo na dzâvâtym mesâcy, u dvanaccaty dzen′ mesâca. Ì sâdzeǔ uves′ narod na plâcy kalâ doma Božaga, dryžučy âk ad gètaj dzeì, tak ì ad daždžu. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Эздра сьвятар і сказаў ім: вы ўчынілі злачынства, узяўшы сабе жонак іншапляменных, і тым павялічылі віну Ізраіля. </p><i> Ì ǔstaǔ Èzdra s′vâtar ì skazaǔ ìm: vy ǔčynìlì zlačynstva, uzâǔšy sabe žonak ìnšaplâmennyh, ì tym pavâlìčylì vìnu Ìzraìlâ. </i>


text:
Дык вось, пакайцеся перад Госпадам Богам бацькоў вашых і выканайце волю Яго, і адлучэце сябе ад народаў зямлі і ад жонак іншапляменных. </p><i> Dyk vos′, pakajcesâ perad Gospadam Bogam bac′koǔ vašyh ì vykanajce volû Âgo, ì adlučèce sâbe ad narodaǔ zâmlì ì ad žonak ìnšaplâmennyh. </i>


text:
<pb/>І адказваў увесь сход, і сказаў гучным голасам: як ты сказаў, так і зробім. </p><i> Ì adkazvaǔ uves′ shod, ì skazaǔ gučnym golasam: âk ty skazaǔ, tak ì zrobìm. </i>


text:
Аднак жа народ шматлікі, і час цяпер дажджлівы, і няма магчымасьці стаяць на вуліцы. Ды і гэта справа не аднаго дня і ня двух, бо мы шмат у гэтай справе паграшылі. </p><i> Adnak ža narod šmatlìkì, ì čas câper daždžlìvy, ì nâma magčymas′cì staâc′ na vulìcy. Dy ì gèta sprava ne adnago dnâ ì nâ dvuh, bo my šmat u gètaj sprave pagrašylì. </i>


text:
Хай нашы начальнікі заступяць месца ўсяго супольства, і ўсе ў гарадах нашых, якія ўзялі жонак іншапляменных, хай прыходзяць сюды ў назначаны час і зь імі старэйшыны кожнага горада і судзьдзі яго, пакуль не адвернецца ад нас палкі гнеў Бога нашага за гэта. </p><i> Haj našy načal′nìkì zastupâc′ mesca ǔsâgo supol′stva, ì ǔse ǔ garadah našyh, âkìâ ǔzâlì žonak ìnšaplâmennyh, haj pryhodzâc′ sûdy ǔ naznačany čas ì z′ ìmì starèjšyny kožnaga gorada ì sudz′dzì âgo, pakul′ ne advernecca ad nas palkì gneǔ Boga našaga za gèta. </i>


text:
<pb/>Тады Ёнатан, сын Асаіла, і Яхзэя, сын Тыквы, сталі над гэтай дзеяй, і Мэшулам і Шаўтай лявіт былі за памочнікаў. </p><i> Tady Ënatan, syn Asaìla, ì Âhzèâ, syn Tykvy, stalì nad gètaj dzeâj, ì Mèšulam ì Šaǔtaj lâvìt bylì za pamočnìkaǔ. </i>


text:
І зрабілі так выхадцы з палону. І вылучаны на гэта Эздра сьвятар, узначальнікі пакаленьняў, ад кожнага пакаленьня іх і ўсе яны названы паіменна. І зрабілі яны пасяджэньне ў першы дзень дзясятага месяца дасьледаваньня гэтай справы; </p><i> Ì zrabìlì tak vyhadcy z palonu. Ì vylučany na gèta Èzdra s′vâtar, uznačal′nìkì pakalen′nâǔ, ad kožnaga pakalen′nâ ìh ì ǔse âny nazvany paìmenna. Ì zrabìlì âny pasâdžèn′ne ǔ peršy dzen′ dzâsâtaga mesâca das′ledavan′nâ gètaj spravy; </i>


text:
і закончылі дасьледаваньне пра ўсіх, хто ўзяў жонак іншапляменных, да першага дня першага месяца. </p><i> ì zakončylì das′ledavan′ne pra ǔsìh, hto ǔzâǔ žonak ìnšaplâmennyh, da peršaga dnâ peršaga mesâca. </i>


text:
І знайшліся з сыноў сьвятарскіх, якія ўзялі жонак іншапляменных, - з сыноў Ісуса, сына Ёсэдэкавага, і братоў ягоных: Маасэя, Эліезэр, Ярыў, і Гэдалія; </p><i> Ì znajšlìsâ z synoǔ s′vâtarskìh, âkìâ ǔzâlì žonak ìnšaplâmennyh, - z synoǔ Ìsusa, syna Ësèdèkavaga, ì bratoǔ âgonyh: Maasèâ, Èlìezèr, Âryǔ, ì Gèdalìâ; </i>


text:
і яны далі заруку, што адпусьцяць жонак сваіх, і што яны павінны прынесьці ў ахвяру барана за сваю віну; </p><i> ì âny dalì zaruku, što adpus′câc′ žonak svaìh, ì što âny pavìnny prynes′cì ǔ ahvâru barana za svaû vìnu; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Харыма: Маасэя, Элія, Шэмая, Ехііл і Узія; </p><i> ì z synoǔ Haryma: Maasèâ, Èlìâ, Šèmaâ, Ehììl ì Uzìâ; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Пашхура: Элёэнай, Маасэя, Ісмаіл, Натанаіл, Ёзавад і Эласа; </p><i> ì z synoǔ Pašhura: Èlëènaj, Maasèâ, Ìsmaìl, Natanaìl, Ëzavad ì Èlasa; </i>


text:
<pb/>і зь лявітаў: Ёзавад, Шымэй і Келая, ён жа Кліта, Патахія, Юда і Эліязэр; </p><i> ì z′ lâvìtaǔ: Ëzavad, Šymèj ì Kelaâ, ën ža Klìta, Patahìâ, Ûda ì Èlìâzèr; </i>


text:
<pb/>і са сьпевакоў: Эльяшыў; і з брамнікаў: Шалум, Тэлем і Урый; </p><i> ì sa s′pevakoǔ: Èl′âšyǔ; ì z bramnìkaǔ: Šalum, Tèlem ì Uryj; </i>


text:
<pb/>а зь Ізраільцян, - з сыноў Пароша: Рамая, Ізія, Малхія, Міямін, Элеазар, Малхія і Вэная; </p><i> a z′ Ìzraìl′cân, - z synoǔ Paroša: Ramaâ, Ìzìâ, Malhìâ, Mìâmìn, Èleazar, Malhìâ ì Vènaâ; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Элама: Матанія, Захар, Ехіэль, Аудый, Ірэмот і Элія; </p><i> ì z synoǔ Èlama: Matanìâ, Zahar, Ehìèl′, Audyj, Ìrèmot ì Èlìâ; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Зату: Льёэнай, Эльяшыў, Матанія, Ірэмот, Завад і Азіса; </p><i> ì z synoǔ Zatu: L′ëènaj, Èl′âšyǔ, Matanìâ, Ìrèmot, Zavad ì Azìsa; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Бэвая: Ёханан, Хананія, Забвай і Атлай; </p><i> ì z synoǔ Bèvaâ: Ëhanan, Hananìâ, Zabvaj ì Atlaj; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Ванія: Мэшулам, Малух, Адая, Яшуў, Уэал і Ерамот; </p><i> ì z synoǔ Vanìâ: Mèšulam, Maluh, Adaâ, Âšuǔ, Uèal ì Eramot; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Пахат-Моава: адна, Хэлал, Вэная, Маасэя, Матанія, Вэсэлііл, Бінуй і Манасія; </p><i> ì z synoǔ Pahat-Moava: adna, Hèlal, Vènaâ, Maasèâ, Matanìâ, Vèsèlììl, Bìnuj ì Manasìâ; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Харыма: Эліязэр, Ішыя, Малхія, Шэмая, Сімяон, </p><i> ì z synoǔ Haryma: Èlìâzèr, Ìšyâ, Malhìâ, Šèmaâ, Sìmâon, </i>


text:
<pb/>і з сыноў Хашума: Матнай, Матата, Завад, Эліфэлфт, Ерамай, Манасія і Шымэй; </p><i> ì z synoǔ Hašuma: Matnaj, Matata, Zavad, Èlìfèlft, Eramaj, Manasìâ ì Šymèj; </i>


text:
<pb/>і з сыноў Нэво: Еэл, Мататыя, Завад, Зэвіна, Ядай Ёэль і Бэная </p><i> ì z synoǔ Nèvo: Eèl, Matatyâ, Zavad, Zèvìna, Âdaj Ëèl′ ì Bènaâ </i>


text:
<pb/>Усе гэтыя ўзялі жонак іншапляменных, і некаторыя з гэтых жонак нарадзілі ім дзяцей. </p><i> Use gètyâ ǔzâlì žonak ìnšaplâmennyh, ì nekatoryâ z gètyh žonak naradzìlì ìm dzâcej. </i>


text:
<pb/>Слова, сына Ахаліінага. У месяцы Кісьлеве, у дваццатым годзе, я быў у Сузах, сталічным горадзе. </p><i> Slova, syna Ahalììnaga. U mesâcy Kìs′leve, u dvaccatym godze, â byǔ u Suzah, stalìčnym goradze. </i>


text:
І прыйшоў Ханані, адзін з братоў маіх, ён і некалькі чалавек зь Юдэі. І спытаўся я ў іх пра ацалелых Юдэяў, якія засталіся ад палону, і пра Ерусалім. </p><i> Ì pryjšoǔ Hananì, adzìn z bratoǔ maìh, ën ì nekal′kì čalavek z′ Ûdèì. Ì spytaǔsâ â ǔ ìh pra acalelyh Ûdèâǔ, âkìâ zastalìsâ ad palonu, ì pra Erusalìm. </i>


text:
<pb/>І сказалі яны мне: пазасталыя, якія засталіся ад палону, там, у краіне сваёй, у вялікім бедстве і ў прыніжэньні; і сьцяна Ерусаліма разбурана і брамы яго спалены агнём. </p><i> Ì skazalì âny mne: pazastalyâ, âkìâ zastalìsâ ad palonu, tam, u kraìne svaëj, u vâlìkìm bedstve ì ǔ prynìžèn′nì; ì s′câna Erusalìma razburana ì bramy âgo spaleny agnëm. </i>


text:
<pb/>Пачуўшы гэтыя словы, я сеў і заплакаў, і засмучаны быў некалькі дзён, і пасьціўся і маліўся прад Богам нябесным </p><i> Pačuǔšy gètyâ slovy, â seǔ ì zaplakaǔ, ì zasmučany byǔ nekal′kì dzën, ì pas′cìǔsâ ì malìǔsâ prad Bogam nâbesnym </i>


text:
і казаў: Госпадзе Божа нябёсаў, Божа вялікі і страшны, Які захоўвае запавет і міласьць да тых, што любяць Цябе і захоўваюць наказы Твае! </p><i> ì kazaǔ: Gospadze Boža nâbësaǔ, Boža vâlìkì ì strašny, Âkì zahoǔvae zapavet ì mìlas′c′ da tyh, što lûbâc′ Câbe ì zahoǔvaûc′ nakazy Tvae! </i>


text:
Хай будуць вушы Твае ўважлівыя і вочы Твае адкрытыя, каб пачуць малітву раба Твайго, якою я цяпер дзень і ноч малюся прад Табою за сыноў Ізраілевых, рабоў Тваіх, і спавядаюся ў грахах сыноў Ізраілевых, якімі зграшылі мы прад Табою, зграшылі - і я і дом бацькі майго. </p><i> Haj buduc′ vušy Tvae ǔvažlìvyâ ì vočy Tvae adkrytyâ, kab pačuc′ malìtvu raba Tvajgo, âkoû â câper dzen′ ì noč malûsâ prad Taboû za synoǔ Ìzraìlevyh, raboǔ Tvaìh, ì spavâdaûsâ ǔ grahah synoǔ Ìzraìlevyh, âkìmì zgrašylì my prad Taboû, zgrašylì - ì â ì dom bac′kì majgo. </i>


text:
Мы сталі злачынныя прад Табою і не захавалі запаведзяў і пастановаў і вызначэньняў, якія Ты наказаў Майсею, рабу Твайму. </p><i> My stalì zlačynnyâ prad Taboû ì ne zahavalì zapavedzâǔ ì pastanovaǔ ì vyznačèn′nâǔ, âkìâ Ty nakazaǔ Majseû, rabu Tvajmu. </i>


text:
Але спамяні слова, якое Ты наказаў Майсею, рабу Твайму, кажучы: калі вы зробіцеся злачынцамі, дык Я расьсею вас па народах, </p><i> Ale spamânì slova, âkoe Ty nakazaǔ Majseû, rabu Tvajmu, kažučy: kalì vy zrobìcesâ zlačyncamì, dyk Â ras′seû vas pa narodah, </i>


text:
а калі зьвернецеся да Мяне і будзеце захоўваць запаведзі Мае і выконваць іх, дык хоць бы вы былі выгнаныя на край зямлі, і адтуль зьбяру вас і прывяду вас на месца, якое выбраў Я, каб уцьвердзіць там імя Маё. </p><i> a kalì z′vernecesâ da Mâne ì budzece zahoǔvac′ zapavedzì Mae ì vykonvac′ ìh, dyk hoc′ by vy bylì vygnanyâ na kraj zâmlì, ì adtul′ z′bâru vas ì pryvâdu vas na mesca, âkoe vybraǔ Â, kab uc′verdzìc′ tam ìmâ Maë. </i>


text:
А яны - рабы Твае і народ Твой, які Ты акупіў сілаю Тваёю вялікаю і рукою Тваёю магутнаю. </p><i> A âny - raby Tvae ì narod Tvoj, âkì Ty akupìǔ sìlaû Tvaëû vâlìkaû ì rukoû Tvaëû magutnaû. </i>


text:
Малю Цябе, Госпадзе! хай будзе вуха Тваё ўважлівае да малітвы раба Твайго і да малітвы рабоў Тваіх, якія любяць схіляцца перад імем Тваім. І пасьпяшайся з дабром да раба Твайго цяпер, і ўвядзі яго ў міласьць у чалавека гэтага. Я быў чашнікам у цара. </p><i> Malû Câbe, Gospadze! haj budze vuha Tvaë ǔvažlìvae da malìtvy raba Tvajgo ì da malìtvy raboǔ Tvaìh, âkìâ lûbâc′ shìlâcca perad ìmem Tvaìm. Ì pas′pâšajsâ z dabrom da raba Tvajgo câper, ì ǔvâdzì âgo ǔ mìlas′c′ u čalaveka gètaga. Â byǔ čašnìkam u cara. </i>


text:
<pb/>У месяцы Нісане, на дваццатым годзе цара Артаксэркса, было перад ім віно. І я ўзяў віно і падаў цару, і здавалася, ня быў засмучаны перад ім. </p><i> U mesâcy Nìsane, na dvaccatym godze cara Artaksèrksa, bylo perad ìm vìno. Ì â ǔzâǔ vìno ì padaǔ caru, ì zdavalasâ, nâ byǔ zasmučany perad ìm. </i>


text:
Але цар сказаў мне: чаму твар твой засмучаны: ты ня хворы, гэтага няма, а, мусіць, скруха на сэрцы? Я вельмі спалохаўся </p><i> Ale car skazaǔ mne: čamu tvar tvoj zasmučany: ty nâ hvory, gètaga nâma, a, musìc′, skruha na sèrcy? Â vel′mì spalohaǔsâ </i>


text:
<pb/>і сказаў цару: хай жыве цар вавекі! Як ня быць засмучаным твару майму, калі горад, дом магіл бацькоў маіх, у запусьценьні, і брама яго спалена агнём! </p><i> ì skazaǔ caru: haj žyve car vavekì! Âk nâ byc′ zasmučanym tvaru majmu, kalì gorad, dom magìl bac′koǔ maìh, u zapus′cen′nì, ì brama âgo spalena agnëm! </i>


text:
І сказаў мне цар: чаго ж ты хочаш? Я памаліўся Богу нябеснаму </p><i> Ì skazaǔ mne car: čago ž ty hočaš? Â pamalìǔsâ Bogu nâbesnamu </i>


text:
і сказаў цару: калі цару заўгодна, і калі ва ўпадабаньні раб твой перад абліччам тваім, дык пашлі мяне ў Юдэю, у горад магіл бацькоў маіх, каб я адбудаваў яго. </p><i> ì skazaǔ caru: kalì caru zaǔgodna, ì kalì va ǔpadaban′nì rab tvoj perad ablìččam tvaìm, dyk pašlì mâne ǔ Ûdèû, u gorad magìl bac′koǔ maìh, kab â adbudavaǔ âgo. </i>


text:
І сказаў мне цар і царыца, якая сядзела каля яго: колькі часу задоўжыцца дарога твая і калі вернешся? І заўгодна было цару паслаць мяне, пасьля таго як я вызначыў час. </p><i> Ì skazaǔ mne car ì caryca, âkaâ sâdzela kalâ âgo: kol′kì času zadoǔžycca daroga tvaâ ì kalì vernešsâ? Ì zaǔgodna bylo caru paslac′ mâne, pas′lâ tago âk â vyznačyǔ čas. </i>


text:
І сказаў я цару: калі цару заўгодна, дык даў бы мне ліст да зарэцкіх начальнікаў вобласьцей, каб яны давалі мне пропуск, пакуль не дайду да Юдэі, </p><i> Ì skazaǔ â caru: kalì caru zaǔgodna, dyk daǔ by mne lìst da zarèckìh načal′nìkaǔ voblas′cej, kab âny davalì mne propusk, pakul′ ne dajdu da Ûdèì, </i>


text:
і ліст да Асафа, ахоўцы царскіх лясоў, каб ён даў мне дрэва на браму крэпасьці, якая пры доме Божым, і на гарадскую сьцяну, і на дом, у якім мне жыць. І даў мне цар, бо ж дабрадзейная рука Бога майго была над мною. </p><i> ì lìst da Asafa, ahoǔcy carskìh lâsoǔ, kab ën daǔ mne drèva na bramu krèpas′cì, âkaâ pry dome Božym, ì na garadskuû s′cânu, ì na dom, u âkìm mne žyc′. Ì daǔ mne car, bo ž dabradzejnaâ ruka Boga majgo byla nad mnoû. </i>


text:
І прыйшоў я да зарэцкіх начальнікаў вобласьцей і аддаў ім царскія лісты. А паслаў са мною цар воінскіх начальнікаў зь верхаўцамі. </p><i> Ì pryjšoǔ â da zarèckìh načal′nìkaǔ voblas′cej ì addaǔ ìm carskìâ lìsty. A paslaǔ sa mnoû car voìnskìh načal′nìkaǔ z′ verhaǔcamì. </i>


text:
Калі пачуў пра гэта Санавалат, Хараніт і Товія, Аманіцкі раб, дык ім было даволі прыкра, што прыйшоў чалавек паклапаціцца пра дабро сыноў Ізраілевых. </p><i> Kalì pačuǔ pra gèta Sanavalat, Haranìt ì Tovìâ, Amanìckì rab, dyk ìm bylo davolì prykra, što pryjšoǔ čalavek paklapacìcca pra dabro synoǔ Ìzraìlevyh. </i>


text:
І прыйшоў я ў Ерусалім. І прабыўшы там тры дні, </p><i> Ì pryjšoǔ â ǔ Erusalìm. Ì prabyǔšy tam try dnì, </i>


text:
устаў я ўначы зь нямногімі людзьмі, якія былі пры мне, і нікому не сказаў, што Бог мой паклаў мне на сэрца зрабіць для Ерусаліма; а жывёлы ня было са мною ніякае, акрамя той, на якой я ехаў. </p><i> ustaǔ â ǔnačy z′ nâmnogìmì lûdz′mì, âkìâ bylì pry mne, ì nìkomu ne skazaǔ, što Bog moj paklaǔ mne na sèrca zrabìc′ dlâ Erusalìma; a žyvëly nâ bylo sa mnoû nìâkae, akramâ toj, na âkoj â ehaǔ. </i>


text:
І праехаў я ўначы праз браму Даліны перад крыніцай Драконавай да брамы Гнаявой, і агледзеў я сьцены Ерусаліма разбураныя і брамы, спаленыя агнём. </p><i> Ì praehaǔ â ǔnačy praz bramu Dalìny perad krynìcaj Drakonavaj da bramy Gnaâvoj, ì agledzeǔ â s′ceny Erusalìma razburanyâ ì bramy, spalenyâ agnëm. </i>


text:
І падэехаў я да брамы Крыніцы і да царскага вадаёму; але ня было месца прайсьці жывёле, якая была пад мною, </p><i> Ì padèehaǔ â da bramy Krynìcy ì da carskaga vadaëmu; ale nâ bylo mesca prajs′cì žyvële, âkaâ byla pad mnoû, </i>


text:
і я падняўся назад па лагчыне ўначы і аглядаў сьцяну, і праехаўшы брамаю Даліны, вярнуўся. </p><i> ì â padnâǔsâ nazad pa lagčyne ǔnačy ì aglâdaǔ s′cânu, ì praehaǔšy bramaû Dalìny, vârnuǔsâ. </i>


text:
І начальнікі ня ведалі, куды я хадзіў і што я раблю; ні Юдэям, ні сьвятарам, ні знакамітым, ні начальнікам, ні іншым майстрам работ я датуль нічога не адкрываў. </p><i> Ì načal′nìkì nâ vedalì, kudy â hadzìǔ ì što â rablû; nì Ûdèâm, nì s′vâtaram, nì znakamìtym, nì načal′nìkam, nì ìnšym majstram rabot â datul′ nìčoga ne adkryvaǔ. </i>


text:
І сказаў я ім: вы бачыце бедства, у якім мы знаходзімся; Ерусалім пусты і брамы яго спалены агнём; пойдзем, пабудуем сьцяну Ерусаліма, і ня будзем наперад у такім занядбаньні. </p><i> Ì skazaǔ â ìm: vy bačyce bedstva, u âkìm my znahodzìmsâ; Erusalìm pusty ì bramy âgo spaleny agnëm; pojdzem, pabuduem s′cânu Erusalìma, ì nâ budzem naperad u takìm zanâdban′nì. </i>


text:
І я расказаў ім пра руку Бога майго, якая спрыяла мне, а таксама і словы цара, якія ён казаў мне. І сказалі яны: будзем будаваць, - і змацавалі рукі свае на добрае. </p><i> Ì â raskazaǔ ìm pra ruku Boga majgo, âkaâ spryâla mne, a taksama ì slovy cara, âkìâ ën kazaǔ mne. Ì skazalì âny: budzem budavac′, - ì zmacavalì rukì svae na dobrae. </i>


text:
Дачуўшыся пра гэта, Санавалат, Хараніт і Товія, Аманіцкі раб, і Гешэм Аравіцянін сьмяяліся з нас і з пагардай казалі: што гэта за дзея, якую вы чыніце? Ужо ці ня думаеце вы ўзбунтавацца супроць цара? </p><i> Dačuǔšysâ pra gèta, Sanavalat, Haranìt ì Tovìâ, Amanìckì rab, ì Gešèm Aravìcânìn s′mââlìsâ z nas ì z pagardaj kazalì: što gèta za dzeâ, âkuû vy čynìce? Užo cì nâ dumaece vy ǔzbuntavacca suproc′ cara? </i>


text:
Я даў ім адказ і сказаў ім: Бог Нябесны, Ён дасьць нам посьпех, і мы, рабы Ягоныя, будзем будаваць, а вам няма долі і права і памяці ў Ерусаліме. </p><i> Â daǔ ìm adkaz ì skazaǔ ìm: Bog Nâbesny, Ën das′c′ nam pos′peh, ì my, raby Âgonyâ, budzem budavac′, a vam nâma dolì ì prava ì pamâcì ǔ Erusalìme. </i>


text:
<pb/>І ўстаў Эліяшыў, вялікі сьвятар, і браты яго сьвятары і пабудавалі Авечую браму: яны асьвяцілі яе і ўставілі дзьверы яе, і ад вежы Мэа асьвяцілі яе да вежы Хананэла. </p><i> Ì ǔstaǔ Èlìâšyǔ, vâlìkì s′vâtar, ì braty âgo s′vâtary ì pabudavalì Avečuû bramu: âny as′vâcìlì âe ì ǔstavìlì dz′very âe, ì ad vežy Mèa as′vâcìlì âe da vežy Hananèla. </i>


text:
І каля яго будавалі Ерыхонцы, і каля іх будаваў Закхур, сын Імрыя. </p><i> Ì kalâ âgo budavalì Eryhoncy, ì kalâ ìh budavaǔ Zakhur, syn Ìmryâ. </i>


text:
<pb/>Браму Рыбную будавалі ўраджэнцы Сэнаі: яны накрылі яе, і ўставілі дзьверы яе, замкі яе і засаўкі яе. </p><i> Bramu Rybnuû budavalì ǔradžèncy Sènaì: âny nakrylì âe, ì ǔstavìlì dz′very âe, zamkì âe ì zasaǔkì âe. </i>


text:
Каля іх папраўляў сьцяну Мэрэмот, сын Урыі, сын Гакоца; каля іх папраўляў Мэшулам, сын Бэрэхіі, сын Мэшызабэла; каля іх папраўляў Садок, сын Бааны; </p><i> Kalâ ìh papraǔlâǔ s′cânu Mèrèmot, syn Uryì, syn Gakoca; kalâ ìh papraǔlâǔ Mèšulam, syn Bèrèhìì, syn Mèšyzabèla; kalâ ìh papraǔlâǔ Sadok, syn Baany; </i>


text:
каля іх папраўлялі Тэкойцы; зрэшты знакаміцейшыя зь іх ня ўнурылі карка свайго папрацаваць дзеля Госпада свайго. </p><i> kalâ ìh papraǔlâlì Tèkojcy; zrèšty znakamìcejšyâ z′ ìh nâ ǔnurylì karka svajgo papracavac′ dzelâ Gospada svajgo. </i>


text:
<pb/>Старую браму папраўлялі Ёяда, сын Пасэаха і Мэшулам, сын Бэсодыі: яны накрылі яе, і ўставілі дзьверы яе, і замкі яе і засаўкі яе. </p><i> Staruû bramu papraǔlâlì Ëâda, syn Pasèaha ì Mèšulam, syn Bèsodyì: âny nakrylì âe, ì ǔstavìlì dz′very âe, ì zamkì âe ì zasaǔkì âe. </i>


text:
Каля іх папраўляў Мэлатыя Гавааніцянін, і Ядон з Мэранота, з жыхарамі Гаваона і Міцфы, падуладнымі зарэцкаму начальніку вобласьці. </p><i> Kalâ ìh papraǔlâǔ Mèlatyâ Gavaanìcânìn, ì Âdon z Mèranota, z žyharamì Gavaona ì Mìcfy, paduladnymì zarèckamu načal′nìku voblas′cì. </i>


text:
Каля іх папраўляў Узііл, сын Харгаі, срэбранік, а каля яго папраўляў Хананія, сын Гаракахіма. І аднавілі Ерусалім да сьцяны шырокай. </p><i> Kalâ ìh papraǔlâǔ Uzììl, syn Hargaì, srèbranìk, a kalâ âgo papraǔlâǔ Hananìâ, syn Garakahìma. Ì adnavìlì Erusalìm da s′câny šyrokaj. </i>


text:
Каля іх папраўляў Рэфая, сын Хура, начальнік паўакругі Ерусалімскай. </p><i> Kalâ ìh papraǔlâǔ Rèfaâ, syn Hura, načal′nìk paǔakrugì Erusalìmskaj. </i>


text:
Каля іх і насупраць дома свайго папраўляў Едая, сын Харумафа, а каля яго папраўляў Хатуш, сын Хашаўніі. </p><i> Kalâ ìh ì nasuprac′ doma svajgo papraǔlâǔ Edaâ, syn Harumafa, a kalâ âgo papraǔlâǔ Hatuš, syn Hašaǔnìì. </i>


text:
На другім участку папраўляў Малхія, сын Харыма, і Хашуў, сын Пахат-Маава; яны ж папраўлялі і вежу Пячную. </p><i> Na drugìm učastku papraǔlâǔ Malhìâ, syn Haryma, ì Hašuǔ, syn Pahat-Maava; âny ž papraǔlâlì ì vežu Pâčnuû. </i>


text:
Каля іх папраўляў Шалум, сын Галахеша, начальнік паўакругі Ерусалімскай, ён і дочкі ягоныя. </p><i> Kalâ ìh papraǔlâǔ Šalum, syn Galaheša, načal′nìk paǔakrugì Erusalìmskaj, ën ì dočkì âgonyâ. </i>


text:
<pb/>Браму Даліны папраўляў Ханун і жыхары Занааха: яны пабудавалі яе, і ўставілі дзьверы яе, замкі і засаўкі яе; і яшчэ папраўлялі яны тысячу локцяў сьцяны да брамы Гнаявой. </p><i> Bramu Dalìny papraǔlâǔ Hanun ì žyhary Zanaaha: âny pabudavalì âe, ì ǔstavìlì dz′very âe, zamkì ì zasaǔkì âe; ì âščè papraǔlâlì âny tysâču lokcâǔ s′câny da bramy Gnaâvoj. </i>


text:
<pb/>А браму Гнаявую папраўляў Малхія, сын Рэхава начальнік Бэткарэмскай акругі: ён пабудаваў яе і ўставіў дзьверы яе, замкі яе і засаўкі яе. </p><i> A bramu Gnaâvuû papraǔlâǔ Malhìâ, syn Rèhava načal′nìk Bètkarèmskaj akrugì: ën pabudavaǔ âe ì ǔstavìǔ dz′very âe, zamkì âe ì zasaǔkì âe. </i>


text:
<pb/>Браму Крыніцы папраўляў Шалум, сын Калхазэя, начальнік акругі Міцфы: ён пабудаваў яе, і ўставіў дзьверы яе, замкі яе і засаўкі яе, - ён жа папраўляў сьцяну каля вадаёма Сэлах насупраць царскага саду і да прыступак, што спускаліся з горада Давідавага. </p><i> Bramu Krynìcy papraǔlâǔ Šalum, syn Kalhazèâ, načal′nìk akrugì Mìcfy: ën pabudavaǔ âe, ì ǔstavìǔ dz′very âe, zamkì âe ì zasaǔkì âe, - ën ža papraǔlâǔ s′cânu kalâ vadaëma Sèlah nasuprac′ carskaga sadu ì da prystupak, što spuskalìsâ z gorada Davìdavaga. </i>


text:
За ім папраўляў Нээмія, сын Азбука, начальнік паўакругі Бэтцурскай, да магільніц Давідавых і да выкапанай сажалкі і да дома адважных. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Nèèmìâ, syn Azbuka, načal′nìk paǔakrugì Bètcurskaj, da magìl′nìc Davìdavyh ì da vykapanaj sažalkì ì da doma advažnyh. </i>


text:
<pb/>За ім папраўлялі лявіты: Рэхум, сын Ванія; каля яго папраўляў Хашавія, начальнік паўакругі Кеільскай, за сваю акругу. </p><i> Za ìm papraǔlâlì lâvìty: Rèhum, syn Vanìâ; kalâ âgo papraǔlâǔ Hašavìâ, načal′nìk paǔakrugì Keìl′skaj, za svaû akrugu. </i>


text:
За ім папраўлялі браты іхнія: Бавай, сын Ханадада, начальнік Кеільскай паўакругі. </p><i> Za ìm papraǔlâlì braty ìhnìâ: Bavaj, syn Hanadada, načal′nìk Keìl′skaj paǔakrugì. </i>


text:
А каля яго папраўляў Эзэр, сын Ісуса, начальнік Міцфы, на другім участку, насупраць уваходу ў збройню на вугле. </p><i> A kalâ âgo papraǔlâǔ Èzèr, syn Ìsusa, načal′nìk Mìcfy, na drugìm učastku, nasuprac′ uvahodu ǔ zbrojnû na vugle. </i>


text:
За ім рупліва папраўляў Варух, сын Забвая, на другім участку, ад вугла да дзьвярэй дома Эльяшыва, вялікага сьвятара. </p><i> Za ìm ruplìva papraǔlâǔ Varuh, syn Zabvaâ, na drugìm učastku, ad vugla da dz′vârèj doma Èl′âšyva, vâlìkaga s′vâtara. </i>


text:
За ім папраўляў Мэрэмот, сын Урыі, сын Гакоца, на другім участку, ад дзьвярэй дома Эльяшывавага да канца дома Эльяшывавага. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Mèrèmot, syn Uryì, syn Gakoca, na drugìm učastku, ad dz′vârèj doma Èl′âšyvavaga da kanca doma Èl′âšyvavaga. </i>


text:
За ім папраўляў Веньямін і Хашуў насупраць дома свайго; за імі папраўляў Азарыя, сын Маасэі, сын Ананіі, каля дома свайго. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Ven′âmìn ì Hašuǔ nasuprac′ doma svajgo; za ìmì papraǔlâǔ Azaryâ, syn Maasèì, syn Ananìì, kalâ doma svajgo. </i>


text:
За ім папраўляў Бінуй, сын Хэнадада, на другім участку, ад дома Азарыі да рога і павароту. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Bìnuj, syn Hènadada, na drugìm učastku, ad doma Azaryì da roga ì pavarotu. </i>


text:
За ім Фалал, сын Узая, насупраць вугла і вежы, якая выступала ад верхняга дома царскага, якая каля двара цямнічнага. За ім Фэдая, сын Пароша. </p><i> Za ìm Falal, syn Uzaâ, nasuprac′ vugla ì vežy, âkaâ vystupala ad verhnâga doma carskaga, âkaâ kalâ dvara câmnìčnaga. Za ìm Fèdaâ, syn Paroša. </i>


text:
А нэтынэі, якія жылі ў Афэле, паправілі насупраць Вадзяной брамы на ўсход і да вежы. </p><i> A nètynèì, âkìâ žylì ǔ Afèle, papravìlì nasuprac′ Vadzânoj bramy na ǔshod ì da vežy. </i>


text:
За імі папраўлялі Тэкойцы, на другім участку, ад месца насупраць вялікай вежы да сьцяны Афэла. </p><i> Za ìmì papraǔlâlì Tèkojcy, na drugìm učastku, ad mesca nasuprac′ vâlìkaj vežy da s′câny Afèla. </i>


text:
<pb/>Далей брамы Конскае папраўлялі сьвятары, кожны насупраць свайго дома. </p><i> Dalej bramy Konskae papraǔlâlì s′vâtary, kožny nasuprac′ svajgo doma. </i>


text:
За імі папраўляў Садок, сын Імэра, насупраць свайго дома, а за ім парпраўляў Шамая, сын Шэханіі, вартаўнік усходняе брамы. </p><i> Za ìmì papraǔlâǔ Sadok, syn Ìmèra, nasuprac′ svajgo doma, a za ìm parpraǔlâǔ Šamaâ, syn Šèhanìì, vartaǔnìk ushodnâe bramy. </i>


text:
За ім папраўляў Хананія, сын Шэлэміі, і Ханун, шосты сын Цалафа, на другім участку. За ім папраўляў Мэшулам, сын Бэрэхіі, насупраць пакоя свайго. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Hananìâ, syn Šèlèmìì, ì Hanun, šosty syn Calafa, na drugìm učastku. Za ìm papraǔlâǔ Mèšulam, syn Bèrèhìì, nasuprac′ pakoâ svajgo. </i>


text:
За ім папраўляў Малхія, сын Гацорфія, да дома нэтынэяў і гандляроў, насупраць брамы Гаміфкад і да вуглавога жытла. </p><i> Za ìm papraǔlâǔ Malhìâ, syn Gacorfìâ, da doma nètynèâǔ ì gandlâroǔ, nasuprac′ bramy Gamìfkad ì da vuglavoga žytla. </i>


text:
А паміж вуглавым жытлом да брамы Авечай папраўлялі срэбнікі і гандляры. </p><i> A pamìž vuglavym žytlom da bramy Avečaj papraǔlâlì srèbnìkì ì gandlâry. </i>


text:
<pb/>Калі пачуў Санавалат, што мы будуем сьцяну, ён раззлаваўся і вельмі журыўся і зьдзекаваўся зь Юдэяў; </p><i> Kalì pačuǔ Sanavalat, što my buduem s′cânu, ën razzlavaǔsâ ì vel′mì žuryǔsâ ì z′dzekavaǔsâ z′ Ûdèâǔ; </i>


text:
і гаварыў пры братах сваіх і пры Самарыйскіх вайсковых людзях, і сказаў: што робяць гэтыя нікчэмныя Юдэі? няўжо ім гэта дазволяць? няўжо яны будуць прыносіць ахвяры? няўжо яны калі-небудзь скончаць? няўжо яны ажывяць камяні з груды пылу, і прытым папаленыя? </p><i> ì gavaryǔ pry bratah svaìh ì pry Samaryjskìh vajskovyh lûdzâh, ì skazaǔ: što robâc′ gètyâ nìkčèmnyâ Ûdèì? nâǔžo ìm gèta dazvolâc′? nâǔžo âny buduc′ prynosìc′ ahvâry? nâǔžo âny kalì-nebudz′ skončac′? nâǔžo âny ažyvâc′ kamânì z grudy pylu, ì prytym papalenyâ? </i>


text:
<pb/>А Товія Аманіцянін, які быў каля яго, сказаў: а няхай будуюць; пойдзе ліс і разбурыць іхні каменны мур. </p><i> A Tovìâ Amanìcânìn, âkì byǔ kalâ âgo, skazaǔ: a nâhaj buduûc′; pojdze lìs ì razburyc′ ìhnì kamenny mur. </i>


text:
<pb/>Пачуй, Божа наш, у якой мы пагардзе, і абярні іхнія праклёны на іх галаву, і аддай іх пагардзе ў зямлі палону, </p><i> Pačuj, Boža naš, u âkoj my pagardze, ì abârnì ìhnìâ praklëny na ìh galavu, ì addaj ìh pagardze ǔ zâmlì palonu, </i>


text:
і не пакрый беззаконьняў іхніх, і грэх іхні хай не загладзіцца перад абліччам Тваім, бо яны засмуцілі будаўнікоў! </p><i> ì ne pakryj bezzakon′nâǔ ìhnìh, ì grèh ìhnì haj ne zagladzìcca perad ablìččam Tvaìm, bo âny zasmucìlì budaǔnìkoǔ! </i>


text:
<pb/>Мы аднак будавалі мур, і складзены быў увесь мур да палавіны яго. І народу хапала імпэту будаваць. </p><i> My adnak budavalì mur, ì skladzeny byǔ uves′ mur da palavìny âgo. Ì narodu hapala ìmpètu budavac′. </i>


text:
<pb/>Калі пачулі Санавалат і Товія, і Аравіцяне, і Аманіцяне, і Азацяне, што сьцены Ерусалімскія аднаўляюцца, што пашкоды пачалі папраўляцца, дык ім было вельмі прыкра. </p><i> Kalì pačulì Sanavalat ì Tovìâ, ì Aravìcâne, ì Amanìcâne, ì Azacâne, što s′ceny Erusalìmskìâ adnaǔlâûcca, što paškody pačalì papraǔlâcca, dyk ìm bylo vel′mì prykra. </i>


text:
І згаварыліся ўсе разам пайсьці вайною на Ерусалім і разбурыць яго. </p><i> Ì zgavarylìsâ ǔse razam pajs′cì vajnoû na Erusalìm ì razburyc′ âgo. </i>


text:
І мы маліліся Богу нашаму, і ставілі супроць іх варту ўдзень і ўначы дзеля выратаваньня ад іх. </p><i> Ì my malìlìsâ Bogu našamu, ì stavìlì suproc′ ìh vartu ǔdzen′ ì ǔnačy dzelâ vyratavan′nâ ad ìh. </i>


text:
Але Юдэі сказалі: аслабла сіла ў насільшчыкаў, а сьмецьця многа; мы ня можам будаваць сьцяну. </p><i> Ale Ûdèì skazalì: aslabla sìla ǔ nasìl′ščykaǔ, a s′mec′câ mnoga; my nâ možam budavac′ s′cânu. </i>


text:
<pb/>А няпрыяцелі нашыя казалі: не даведаюцца і ня ўбачаць, як раптам мы ўвойдзем усярэдзіну іх і пераб'ем іх, і спынім працу. </p><i> A nâpryâcelì našyâ kazalì: ne davedaûcca ì nâ ǔbačac′, âk raptam my ǔvojdzem usârèdzìnu ìh ì perab'em ìh, ì spynìm pracu. </i>


text:
<pb/>Калі прыходзілі Юдэі, што жылі каля іх, і казалі нам разоў дзесяць, з усіх месцаў, што яны нападуць на нас, </p><i> Kalì pryhodzìlì Ûdèì, što žylì kalâ ìh, ì kazalì nam razoǔ dzesâc′, z usìh mescaǔ, što âny napaduc′ na nas, </i>


text:
<pb/>тады ў нізкіх мясьцінах каля горада, за сьцяною, на мясьцінах сухіх паставіў я народ папляменна зь мечамі іхнімі, зь дзідамі іхнімі і лукамі іхнімі. </p><i> tady ǔ nìzkìh mâs′cìnah kalâ gorada, za s′cânoû, na mâs′cìnah suhìh pastavìǔ â narod paplâmenna z′ mečamì ìhnìmì, z′ dzìdamì ìhnìmì ì lukamì ìhnìmì. </i>


text:
І агледзеў я, і стаў, і сказаў знакамітым і начальнікам і іншаму люду: ня бойцеся іх; памятайце Госпада вялікага і страшнага і змагайцеся за братоў сваіх, за сыноў сваіх і за дочак сваіх, за жанок сваіх і за дамы свае. </p><i> Ì agledzeǔ â, ì staǔ, ì skazaǔ znakamìtym ì načal′nìkam ì ìnšamu lûdu: nâ bojcesâ ìh; pamâtajce Gospada vâlìkaga ì strašnaga ì zmagajcesâ za bratoǔ svaìh, za synoǔ svaìh ì za dočak svaìh, za žanok svaìh ì za damy svae. </i>


text:
<pb/>Калі пачулі няпрыяцелі нашыя, што нам вядомыя намеры іхнія, тады разбурыў Бог намысел іхні; і ўсе мы вярнуліся да сьцяны, кожны да свае працы. </p><i> Kalì pačulì nâpryâcelì našyâ, što nam vâdomyâ namery ìhnìâ, tady razburyǔ Bog namysel ìhnì; ì ǔse my vârnulìsâ da s′câny, kožny da svae pracy. </i>


text:
З таго дня палавіна маладых людзей у мяне займалася працаю, а другая палавіна іх трымала дзіды, шчыты і лукі і латы; і начальнікі былі за ўсім домам Юдавым. </p><i> Z tago dnâ palavìna maladyh lûdzej u mâne zajmalasâ pracaû, a drugaâ palavìna ìh trymala dzìdy, ščyty ì lukì ì laty; ì načal′nìkì bylì za ǔsìm domam Ûdavym. </i>


text:
Будаўнікі сьцяны і насільшчыкі цяжару, якія накладвалі на іх, адною рукою рабілі працу, а другою трымалі дзіду. </p><i> Budaǔnìkì s′câny ì nasìl′ščykì câžaru, âkìâ nakladvalì na ìh, adnoû rukoû rabìlì pracu, a drugoû trymalì dzìdu. </i>


text:
Кожны будаўнік аперазаны быў мечам па сьцёгнах сваіх, і так яны будавалі. Каля мяне быў трубач. </p><i> Kožny budaǔnìk aperazany byǔ mečam pa s′cëgnah svaìh, ì tak âny budavalì. Kalâ mâne byǔ trubač. </i>


text:
<pb/>І сказаў я знакамітым і начальнікам і іншаму люду: праца вялікая і ёмістая, і мы расьсеяны па сьцяне і аддаленыя адзін ад аднаго; </p><i> Ì skazaǔ â znakamìtym ì načal′nìkam ì ìnšamu lûdu: praca vâlìkaâ ì ëmìstaâ, ì my ras′seâny pa s′câne ì addalenyâ adzìn ad adnago; </i>


text:
таму, адкуль пачуеце вы гук трубы, у тое месца зьбірайцеся да нас: Бог наш будзе змагацца за нас. </p><i> tamu, adkul′ pačuece vy guk truby, u toe mesca z′bìrajcesâ da nas: Bog naš budze zmagacca za nas. </i>


text:
<pb/>Так рабілі мы працу; і палавіна трымалі дзіды ад золку да першых зорак. </p><i> Tak rabìlì my pracu; ì palavìna trymalì dzìdy ad zolku da peršyh zorak. </i>


text:
Звыш гэтага тым часам сказаў я люду, каб у Ерусаліме ўсе начавалі з рабамі сваімі, - і будуць яны ў нас уначы на варце, а ўдзень на працы. </p><i> Zvyš gètaga tym časam skazaǔ â lûdu, kab u Erusalìme ǔse načavalì z rabamì svaìmì, - ì buduc′ âny ǔ nas unačy na varce, a ǔdzen′ na pracy. </i>


text:
І ні я, ні браты мае, ні слугі мае, ні варта, што суправаджала мяне, ня здымалі зь сябе вопраткі сваёй, у кожнага былі пад рукою меч і вада. </p><i> Ì nì â, nì braty mae, nì slugì mae, nì varta, što supravadžala mâne, nâ zdymalì z′ sâbe vopratkì svaëj, u kožnaga bylì pad rukoû meč ì vada. </i>


text:
<pb/>І сталася вялікае нараканьне ў народзе і ў жанчын яго на братоў сваіх Юдэяў. </p><i> Ì stalasâ vâlìkae narakan′ne ǔ narodze ì ǔ žančyn âgo na bratoǔ svaìh Ûdèâǔ. </i>


text:
Былі такія, што казалі: нас, сыноў нашых і дачок нашых многа; і мы хацелі б здабываць хлеб і карміцца і жыць. </p><i> Bylì takìâ, što kazalì: nas, synoǔ našyh ì dačok našyh mnoga; ì my hacelì b zdabyvac′ hleb ì karmìcca ì žyc′. </i>


text:
Былі і такія, што казалі: палі свае і вінаграднікі свае і дамы свае мы закладваем, каб здабыць хлеба ад голаду. </p><i> Bylì ì takìâ, što kazalì: palì svae ì vìnagradnìkì svae ì damy svae my zakladvaem, kab zdabyc′ hleba ad goladu. </i>


text:
Былі і такія, што казалі: мы пазычаем срэбра на падатак цару пад заклад палёў нашых і вінаграднікаў нашых; </p><i> Bylì ì takìâ, što kazalì: my pazyčaem srèbra na padatak caru pad zaklad palëǔ našyh ì vìnagradnìkaǔ našyh; </i>


text:
у нас такія ж целы, якія целы ў братоў нашых, і сыны нашыя такія самыя, як іхнія сыны, а вось мы павінны аддаваць сыноў нашых і дачок нашых у рабы, і некаторыя з дачок нашых ужо ў рабстве. Няма ніякіх сродкаў на выкуп у руках нашых; і палі нашы і вінаграднікі нашы ў іншых. </p><i> u nas takìâ ž cely, âkìâ cely ǔ bratoǔ našyh, ì syny našyâ takìâ samyâ, âk ìhnìâ syny, a vos′ my pavìnny addavac′ synoǔ našyh ì dačok našyh u raby, ì nekatoryâ z dačok našyh užo ǔ rabstve. Nâma nìâkìh srodkaǔ na vykup u rukah našyh; ì palì našy ì vìnagradnìkì našy ǔ ìnšyh. </i>


text:
<pb/>Калі я пачуў нараканьні іхнія і такія словы, я вельмі ўгневаўся. </p><i> Kalì â pačuǔ narakan′nì ìhnìâ ì takìâ slovy, â vel′mì ǔgnevaǔsâ. </i>


text:
Сэрца маё абурылася, і я строга выгаварыў знакамітым і начальнікам і сказаў ім: вы бераце ліхву з братоў сваіх. І склікаў я супроць іх вялікі сход </p><i> Sèrca maë aburylasâ, ì â stroga vygavaryǔ znakamìtym ì načal′nìkam ì skazaǔ ìm: vy berace lìhvu z bratoǔ svaìh. Ì sklìkaǔ â suproc′ ìh vâlìkì shod </i>


text:
і сказаў ім: мы выкупілі братоў сваіх, Юдэяў, прададзеных народам, колькі было сілы ў нас, а вы прадаяце братоў сваіх, і яны прадаюцца нам? Яны маўчалі, ня маючы што сказаць. </p><i> ì skazaǔ ìm: my vykupìlì bratoǔ svaìh, Ûdèâǔ, pradadzenyh narodam, kol′kì bylo sìly ǔ nas, a vy pradaâce bratoǔ svaìh, ì âny pradaûcca nam? Âny maǔčalì, nâ maûčy što skazac′. </i>


text:
<pb/>І сказаў я: нядобра вы робіце. Ці ж ня ў страху Бога нашага павінны хадзіць вы, каб пазьбегнуць наганы ад народаў, ворагаў нашых? </p><i> Ì skazaǔ â: nâdobra vy robìce. Cì ž nâ ǔ strahu Boga našaga pavìnny hadzìc′ vy, kab paz′begnuc′ nagany ad narodaǔ, voragaǔ našyh? </i>


text:
І я таксама, браты мае і служкі мае пазычалі ім і срэбра і хлеб: пакінем ім пазыку гэтую. </p><i> Ì â taksama, braty mae ì služkì mae pazyčalì ìm ì srèbra ì hleb: pakìnem ìm pazyku gètuû. </i>


text:
Вярнеце ж ім сёньня палі іхнія, вінаграднікі і масьлічныя сады іхнія, і ліхву з срэбра і хлеба, і віна і алею, за які вы пазычылі ім. </p><i> Vârnece ž ìm sën′nâ palì ìhnìâ, vìnagradnìkì ì mas′lìčnyâ sady ìhnìâ, ì lìhvu z srèbra ì hleba, ì vìna ì aleû, za âkì vy pazyčylì ìm. </i>


text:
<pb/>І сказалі яны: вернем і ня будзем зь іх спаганяць; зробім так, як ты кажаш. І паклікаў я сьвятароў і сказаў ім запрысягнуцца, што яны так зробяць. </p><i> Ì skazalì âny: vernem ì nâ budzem z′ ìh spaganâc′; zrobìm tak, âk ty kažaš. Ì paklìkaǔ â s′vâtaroǔ ì skazaǔ ìm zaprysâgnucca, što âny tak zrobâc′. </i>


text:
І вытрас я вопратку маю і сказаў: так няхай вытрасе Бог кожнага чалавека, які ня стрымае слова гэтага, з дома ягонага і з маёнтка ягонага, і так хай будзе ў яго вытрасена і пуста! І сказаў увесь сход: амін. І праславілі Бога; і народ стрымаў слова гэтае. </p><i> Ì vytras â vopratku maû ì skazaǔ: tak nâhaj vytrase Bog kožnaga čalaveka, âkì nâ strymae slova gètaga, z doma âgonaga ì z maëntka âgonaga, ì tak haj budze ǔ âgo vytrasena ì pusta! Ì skazaǔ uves′ shod: amìn. Ì praslavìlì Boga; ì narod strymaǔ slova gètae. </i>


text:
<pb/>Яшчэ: з таго дня, як назначаны я быў начальнікам вобласьці іхнім у зямлі Юдэйскай, ад дваццатага года да трыццаць другога года цара Артаксэркса, і так дваццаць гадоў я і браты мае ня елі хлеба вобласьценачальніцкага. </p><i> Âščè: z tago dnâ, âk naznačany â byǔ načal′nìkam voblas′cì ìhnìm u zâmlì Ûdèjskaj, ad dvaccataga goda da tryccac′ drugoga goda cara Artaksèrksa, ì tak dvaccac′ gadoǔ â ì braty mae nâ elì hleba voblas′cenačal′nìckaga. </i>


text:
А ранейшыя начальнікі вобласьцяў, якія былі да мяне, абцяжарвалі народ і зьбіралі зь іх хлеб і віно, акрамя сарака сікляў срэбра; нават і слугі іхнія панавалі над народам. А я не рабіў так праз страх Божы. </p><i> A ranejšyâ načal′nìkì voblas′câǔ, âkìâ bylì da mâne, abcâžarvalì narod ì z′bìralì z′ ìh hleb ì vìno, akramâ saraka sìklâǔ srèbra; navat ì slugì ìhnìâ panavalì nad narodam. A â ne rabìǔ tak praz strah Božy. </i>


text:
Пры гэтым працу на сьцяне гэтай я падтрымліваў; і палёў мы ня куплялі, і ўсе слугі мае зьбіраліся туды на працу. </p><i> Pry gètym pracu na s′câne gètaj â padtrymlìvaǔ; ì palëǔ my nâ kuplâlì, ì ǔse slugì mae z′bìralìsâ tudy na pracu. </i>


text:
<pb/>Юдэяў і начальнікаў па сто пяцьдзясят чалавек бывала ў мяне за сталом, апрача тых, што прыходзілі да нас з навакольных народаў. </p><i> Ûdèâǔ ì načal′nìkaǔ pa sto pâc′dzâsât čalavek byvala ǔ mâne za stalom, aprača tyh, što pryhodzìlì da nas z navakol′nyh narodaǔ. </i>


text:
І вось што гатавалася на адзін дзень: адзін бык, шэсьць адборных авечак і птушкі гатаваліся ў мяне; і за дзесяць дзён спажывалася мноства рознага віна. І пры тым хлеба вобласьценачальніцкага я не патрабаваў, бо цяжкая служба ляжала на народзе гэтым. </p><i> Ì vos′ što gatavalasâ na adzìn dzen′: adzìn byk, šès′c′ adbornyh avečak ì ptuškì gatavalìsâ ǔ mâne; ì za dzesâc′ dzën spažyvalasâ mnostva roznaga vìna. Ì pry tym hleba voblas′cenačal′nìckaga â ne patrabavaǔ, bo câžkaâ služba lâžala na narodze gètym. </i>


text:
<pb/>Спамяні, Божа мой, на добрае мне ўсё, што я зрабіў дзеля народу гэтага. </p><i> Spamânì, Boža moj, na dobrae mne ǔsë, što â zrabìǔ dzelâ narodu gètaga. </i>


text:
<pb/>Калі дайшло да слыху Санавалата і Товіі і Гешэма Аравіцяніна і астатніх непрыяцеляў нашых, што я пабудаваў сьцяну, і не засталася ў ёй пашкодаў - зрэшты я да таго часу яшчэ ня ставіў дзьвярэй у браме, </p><i> Kalì dajšlo da slyhu Sanavalata ì Tovìì ì Gešèma Aravìcânìna ì astatnìh nepryâcelâǔ našyh, što â pabudavaǔ s′cânu, ì ne zastalasâ ǔ ëj paškodaǔ - zrèšty â da tago času âščè nâ stavìǔ dz′vârèj u brame, </i>


text:
тады прыслаў Санавалат і Гешэм да мяне сказаць: прыйдзі, і сыдземся ў адным зь сёлаў на раўніне Она. Яны намышлялі зрабіць мне благое. </p><i> tady pryslaǔ Sanavalat ì Gešèm da mâne skazac′: pryjdzì, ì sydzemsâ ǔ adnym z′ sëlaǔ na raǔnìne Ona. Âny namyšlâlì zrabìc′ mne blagoe. </i>


text:
<pb/>Але я паслаў да іх паслоў сказаць: я заняты вялікай справай, не магу сысьці; справа спынілася б, калі б я пакінуў яе і сышоў да вас. </p><i> Ale â paslaǔ da ìh pasloǔ skazac′: â zanâty vâlìkaj spravaj, ne magu sys′cì; sprava spynìlasâ b, kalì b â pakìnuǔ âe ì syšoǔ da vas. </i>


text:
Чатыры разы прысылалі яны да мяне з такім самым запрашэньнем, і я адказваў ім тое самае. </p><i> Čatyry razy prysylalì âny da mâne z takìm samym zaprašèn′nem, ì â adkazvaǔ ìm toe samae. </i>


text:
<pb/>Тады прыслаў да мяне Санавалат пяты раз свайго слугу, у якога ў руцэ было распячатанае пісьмо. </p><i> Tady pryslaǔ da mâne Sanavalat pâty raz svajgo slugu, u âkoga ǔ rucè bylo raspâčatanae pìs′mo. </i>


text:
У ім было напісана: чутка носіцца ў народаў, і Гешэм кажа, быццам ты і Юдэі задумалі адпасьці, дзеля чаго і будуеш ты сьцяну і хочаш быць у іх царом, паводле тых самых чутак; </p><i> U ìm bylo napìsana: čutka nosìcca ǔ narodaǔ, ì Gešèm kaža, byccam ty ì Ûdèì zadumalì adpas′cì, dzelâ čago ì budueš ty s′cânu ì hočaš byc′ u ìh carom, pavodle tyh samyh čutak; </i>


text:
і прарокаў паставіў ты, каб яны абвяшчалі пра цябе ў Ерусаліме і казалі: цар Юдэйскі! І такія гаворкі дойдуць да цара. Дык вось, прыходзь, і параімся разам. </p><i> ì prarokaǔ pastavìǔ ty, kab âny abvâščalì pra câbe ǔ Erusalìme ì kazalì: car Ûdèjskì! Ì takìâ gavorkì dojduc′ da cara. Dyk vos′, pryhodz′, ì paraìmsâ razam. </i>


text:
<pb/>Але я паслаў да яго сказаць: нічога такога ня было, пра што ты кажаш; ты выдумаў гэта сваім розумам. </p><i> Ale â paslaǔ da âgo skazac′: nìčoga takoga nâ bylo, pra što ty kažaš; ty vydumaǔ gèta svaìm rozumam. </i>


text:
<pb/>Бо ўсе яны палохалі нас, думаючы: апусьцяцца рукі іхнія ад справы гэтай, і яна не адбудзецца; але я тым болей умацаваў рукі мае. </p><i> Bo ǔse âny palohalì nas, dumaûčy: apus′câcca rukì ìhnìâ ad spravy gètaj, ì âna ne adbudzecca; ale â tym bolej umacavaǔ rukì mae. </i>


text:
<pb/>Прыйшоў я ў дом Шэмаі, сына Дэлаі, сына Мэгетавэлавага, і ён замкнуўся і сказаў: пойдзем у дом Божы, усярэдзіну храма і замкнём за сабою дзьверы храма, бо прыйдуць забіць цябе, і прыйдуць забіць цябе ўначы. </p><i> Pryjšoǔ â ǔ dom Šèmaì, syna Dèlaì, syna Mègetavèlavaga, ì ën zamknuǔsâ ì skazaǔ: pojdzem u dom Božy, usârèdzìnu hrama ì zamknëm za saboû dz′very hrama, bo pryjduc′ zabìc′ câbe, ì pryjduc′ zabìc′ câbe ǔnačy. </i>


text:
<pb/>Але я сказаў: ці можа ўцякаць такі чалавек, як я? Ці можа такі чалавек, як я, увайсьці ў храм, каб застацца жывым? Не пайду. </p><i> Ale â skazaǔ: cì moža ǔcâkac′ takì čalavek, âk â? Cì moža takì čalavek, âk â, uvajs′cì ǔ hram, kab zastacca žyvym? Ne pajdu. </i>


text:
Я ведаў, што ня Бог паслаў яго, хоць і не па-прарочы казаў мне, але што Товія і Санавалат падкупілі яго. </p><i> Â vedaǔ, što nâ Bog paslaǔ âgo, hoc′ ì ne pa-praročy kazaǔ mne, ale što Tovìâ ì Sanavalat padkupìlì âgo. </i>


text:
Дзеля таго ён быў падкуплены, каб я спалохаўся і зрабіў так і зграшыў, і каб мелі пра мяне благую думку і перасьледавалі мяне за гэта дакорамі. </p><i> Dzelâ tago ën byǔ padkupleny, kab â spalohaǔsâ ì zrabìǔ tak ì zgrašyǔ, ì kab melì pra mâne blaguû dumku ì peras′ledavalì mâne za gèta dakoramì. </i>


text:
<pb/>Спамяні, Божа мой, Товію і Санавалата па гэтых справах іхніх, а таксама прарочыцу Наадыю і іншых прарокаў, якія хацелі запалохаць мяне! </p><i> Spamânì, Boža moj, Tovìû ì Sanavalata pa gètyh spravah ìhnìh, a taksama praročycu Naadyû ì ìnšyh prarokaǔ, âkìâ hacelì zapalohac′ mâne! </i>


text:
Сьцяна была закончана на дваццаць пятым дні месяца Элула, за пяцьдзясят два дні. </p><i> S′câna byla zakončana na dvaccac′ pâtym dnì mesâca Èlula, za pâc′dzâsât dva dnì. </i>


text:
Калі пачулі пра гэта ўсе няпрыяцелі нашыя, і ўбачылі гэта ўсе народы, якія вакол нас, тады яны вельмі ўпалі ў вачах сваіх і спазналі, што гэта дзея зроблена Богам нашым. </p><i> Kalì pačulì pra gèta ǔse nâpryâcelì našyâ, ì ǔbačylì gèta ǔse narody, âkìâ vakol nas, tady âny vel′mì ǔpalì ǔ vačah svaìh ì spaznalì, što gèta dzeâ zroblena Bogam našym. </i>


text:
<pb/>Звыш таго ў тыя дні знакамітыя Юдэі многа пісалі лістоў, якія пасылаліся Товію, а лісты Товіі прыходзілі да іх. </p><i> Zvyš tago ǔ tyâ dnì znakamìtyâ Ûdèì mnoga pìsalì lìstoǔ, âkìâ pasylalìsâ Tovìû, a lìsty Tovìì pryhodzìlì da ìh. </i>


text:
Бо многія ў Юдэі былі ў клятвеным спрымірэнстве зь ім, бо ён быў зяць Шэханіі, сына Арахавага, а сын ягоны Ёханан узяў за сябе дачку Мэшулама, сына Вэрэхіі. </p><i> Bo mnogìâ ǔ Ûdèì bylì ǔ klâtvenym sprymìrènstve z′ ìm, bo ën byǔ zâc′ Šèhanìì, syna Arahavaga, a syn âgony Ëhanan uzâǔ za sâbe dačku Mèšulama, syna Vèrèhìì. </i>


text:
Нават пра дабрыню ягоную яны гаварылі пры мне, і мае словы пераносіліся да яго. Товія пасылаў лісты, каб запалохаць мяне. </p><i> Navat pra dabrynû âgonuû âny gavarylì pry mne, ì mae slovy peranosìlìsâ da âgo. Tovìâ pasylaǔ lìsty, kab zapalohac′ mâne. </i>


text:
Калі сьцяна была пабудавана, і я ўставіў дзьверы, і пастаўлены былі на служэньне брамнікі і сьпевакі і лявіты, </p><i> Kalì s′câna byla pabudavana, ì â ǔstavìǔ dz′very, ì pastaǔleny bylì na služèn′ne bramnìkì ì s′pevakì ì lâvìty, </i>


text:
тады загадаў я брату майму Ханані і начальніку Ерусалімскай крэпасьці Хананію, бо ён больш за многіх іншых быў чалавек верны і богабаязны, </p><i> tady zagadaǔ â bratu majmu Hananì ì načal′nìku Erusalìmskaj krèpas′cì Hananìû, bo ën bol′š za mnogìh ìnšyh byǔ čalavek verny ì bogabaâzny, </i>


text:
і сказаў я ім: няхай не адчыняюць брам Ерусалімскіх, пакуль не абагрэе сонца, і пакуль яны стаяць, хай зачыняюць і замыкаюць дзьверы. І паставіў я вартаўнікамі жыхароў Ерусаліма, кожнага на сваю варту і кожнага насупраць дома ягонага. </p><i> ì skazaǔ â ìm: nâhaj ne adčynâûc′ bram Erusalìmskìh, pakul′ ne abagrèe sonca, ì pakul′ âny staâc′, haj začynâûc′ ì zamykaûc′ dz′very. Ì pastavìǔ â vartaǔnìkamì žyharoǔ Erusalìma, kožnaga na svaû vartu ì kožnaga nasuprac′ doma âgonaga. </i>


text:
Але горад быў шырокі і вялікі, а народу ў ім было нямнога, і дамы ня былі пабудаваны. </p><i> Ale gorad byǔ šyrokì ì vâlìkì, a narodu ǔ ìm bylo nâmnoga, ì damy nâ bylì pabudavany. </i>


text:
І паклаў мне Бог мой на сэрца сабраць знакамітых і начальнікаў і народ, каб зрабіць перапіс. І знайшоў я радаводны перапіс тых, якія спачатку прыйшлі, і ў ім напісана: </p><i> Ì paklaǔ mne Bog moj na sèrca sabrac′ znakamìtyh ì načal′nìkaǔ ì narod, kab zrabìc′ perapìs. Ì znajšoǔ â radavodny perapìs tyh, âkìâ spačatku pryjšlì, ì ǔ ìm napìsana: </i>


text:
<pb/>вось жыхары краіны, якія выправіліся з палонных, пераселеных Навухаданосарам, царом Вавілонскім, і вярнуліся ў Ерусалім і Юдэю, кожны ў свой горад; </p><i> vos′ žyhary kraìny, âkìâ vypravìlìsâ z palonnyh, peraselenyh Navuhadanosaram, carom Vavìlonskìm, ì vârnulìsâ ǔ Erusalìm ì Ûdèû, kožny ǔ svoj gorad; </i>


text:
тыя, якія пайшлі з Зарававэлем, Ісусам, Нээміем, Азарыем, Раміем, Нахманіем, Марадахэем, Білшанам, Місфэрэтам, Бігваем, Нэхумам, Ваанам. Колькасьць людзей народу Ізраілевага: </p><i> tyâ, âkìâ pajšlì z Zaravavèlem, Ìsusam, Nèèmìem, Azaryem, Ramìem, Nahmanìem, Maradahèem, Bìlšanam, Mìsfèrètam, Bìgvaem, Nèhumam, Vaanam. Kol′kas′c′ lûdzej narodu Ìzraìlevaga: </i>


text:
<pb/>Сыноў Пароша дзьве тысячы сто семдзесят два. </p><i> Synoǔ Paroša dz′ve tysâčy sto semdzesât dva. </i>


text:
<pb/>Сыноў Пахат-Маава, з сыноў Ісуса і Ёава, дзьве тысячы васямсот васямнаццаць. </p><i> Synoǔ Pahat-Maava, z synoǔ Ìsusa ì Ëava, dz′ve tysâčy vasâmsot vasâmnaccac′. </i>


text:
<pb/>Сыноў Элама тысяча дзьвесьце пяцьдзясят чатыры. </p><i> Synoǔ Èlama tysâča dz′ves′ce pâc′dzâsât čatyry. </i>


text:
<pb/>Сыноў Азгада дзьве тысячы трыста дваццаць два. </p><i> Synoǔ Azgada dz′ve tysâčy trysta dvaccac′ dva. </i>


text:
<pb/>Сыноў Аданікама шасьцьсот шэсьцьдзясят сем. </p><i> Synoǔ Adanìkama šas′c′sot šès′c′dzâsât sem. </i>


text:
<pb/>Сыноў Атэра з дома Эзэкіі дзевяноста восем. </p><i> Synoǔ Atèra z doma Èzèkìì dzevânosta vosem. </i>


text:
<pb/>Жыхароў Віфляема і Нэтофы сто восемдзесят восем. </p><i> Žyharoǔ Vìflâema ì Nètofy sto vosemdzesât vosem. </i>


text:
<pb/>Жыхароў Карыятыярыма, Кефіры і Бээрота сямсот сорак тры. </p><i> Žyharoǔ Karyâtyâryma, Kefìry ì Bèèrota sâmsot sorak try. </i>


text:
<pb/>Жыхароў Рамы і Гівы шасьцьсот дваццаць адзін. </p><i> Žyharoǔ Ramy ì Gìvy šas′c′sot dvaccac′ adzìn. </i>


text:
<pb/>Сыноў Элама другога тысяча дзьвесьце пяцьдзясят чатыры. </p><i> Synoǔ Èlama drugoga tysâča dz′ves′ce pâc′dzâsât čatyry. </i>


text:
<pb/>Нараджэнцаў Лода, Хадыда і Она сямсот дваццаць адзін. </p><i> Naradžèncaǔ Loda, Hadyda ì Ona sâmsot dvaccac′ adzìn. </i>


text:
<pb/>Нараджэнцаў Сэнаі тры тысячы дзевяцьсот трыццаць. </p><i> Naradžèncaǔ Sènaì try tysâčy dzevâc′sot tryccac′. </i>


text:
<pb/>Сьвятароў, сыноў Едаі, з дома Ісусавага, дзевяцьсот семдзесят тры. </p><i> S′vâtaroǔ, synoǔ Edaì, z doma Ìsusavaga, dzevâc′sot semdzesât try. </i>


text:
<pb/>Сыноў Пашхура тысяча дзьвесьце сорак сем. </p><i> Synoǔ Pašhura tysâča dz′ves′ce sorak sem. </i>


text:
<pb/>Лявітаў: сыноў Ісуса, з дома сыноў Гадэвы, семдзесят чатыры. </p><i> Lâvìtaǔ: synoǔ Ìsusa, z doma synoǔ Gadèvy, semdzesât čatyry. </i>


text:
<pb/>Брамнікі: сыны Шалума, сыны Атэра, сыны Талмона, сыны Акува, сыны Хатыты, сыны Шавая - сто трыццаць восем. </p><i> Bramnìkì: syny Šaluma, syny Atèra, syny Talmona, syny Akuva, syny Hatyty, syny Šavaâ - sto tryccac′ vosem. </i>


text:
<pb/>Нэтынэі: сыны Цыхі, сыны Хасуфы, сыны Табаота, </p><i> Nètynèì: syny Cyhì, syny Hasufy, syny Tabaota, </i>


text:
<pb/>Сыны рабоў Саламонавых: сыны Сатая, сыны Сафэрэта, сыны Фэрыды, </p><i> Syny raboǔ Salamonavyh: syny Sataâ, syny Safèrèta, syny Fèrydy, </i>


text:
сыны Сафатыі, сыны Хатыла, сыны Пахэрэт-Гацэваіма, сыны Амона. </p><i> syny Safatyì, syny Hatyla, syny Pahèrèt-Gacèvaìma, syny Amona. </i>


text:
<pb/>Усіх нэтынэяў і сыноў рабоў Саламонавых трыста дзевяноста два. </p><i> Usìh nètynèâǔ ì synoǔ raboǔ Salamonavyh trysta dzevânosta dva. </i>


text:
<pb/>І вось тыя, што выйшлі з Тэлмэдаха, Тэлхаршы, Херуў-Адона і Імэра; але яны не маглі паказаць пра пакаленьне сваё і пра племя сваё, ці ад Ізраіля яны. </p><i> Ì vos′ tyâ, što vyjšlì z Tèlmèdaha, Tèlharšy, Heruǔ-Adona ì Ìmèra; ale âny ne maglì pakazac′ pra pakalen′ne svaë ì pra plemâ svaë, cì ad Ìzraìlâ âny. </i>


text:
<pb/>Сыны Дэлаі, сыны Товіі, сыны Нэкоды - шасьцьсот сорак два. </p><i> Syny Dèlaì, syny Tovìì, syny Nèkody - šas′c′sot sorak dva. </i>


text:
<pb/>І са сьвятароў: сыны Хаваі, сыны Гакоца, сыны Вэрзэлія, які ўзяў жонку з дочак Вэрзэлія Галаадыцяніна і стаў называцца іх імем. </p><i> Ì sa s′vâtaroǔ: syny Havaì, syny Gakoca, syny Vèrzèlìâ, âkì ǔzâǔ žonku z dočak Vèrzèlìâ Galaadycânìna ì staǔ nazyvacca ìh ìmem. </i>


text:
Яны шукалі радаводнага свайго запісу, і не знайшлося, і таму выключаны са сьвятарства. </p><i> Âny šukalì radavodnaga svajgo zapìsu, ì ne znajšlosâ, ì tamu vyklûčany sa s′vâtarstva. </i>


text:
<pb/>Усё супольства разам складалася з сарака двух тысяч трохсот шасьцідзесяці чалавек, </p><i> Usë supol′stva razam skladalasâ z saraka dvuh tysâč trohsot šas′cìdzesâcì čalavek, </i>


text:
акрамя рабоў іхніх і рабынь іхніх, які было сем тысяч трыста трыццаць сем; і пры іх сьпевакоў і сьпявачак дзьвесьце сорак пяць. </p><i> akramâ raboǔ ìhnìh ì rabyn′ ìhnìh, âkì bylo sem tysâč trysta tryccac′ sem; ì pry ìh s′pevakoǔ ì s′pâvačak dz′ves′ce sorak pâc′. </i>


text:
Коней у іх было сямсот трыццаць шэсьць, кабыл у іх дзьвесьце сорак пяць, </p><i> Konej u ìh bylo sâmsot tryccac′ šès′c′, kabyl u ìh dz′ves′ce sorak pâc′, </i>


text:
вярблюдаў чатырыста трыццаць пяць, аслоў шэсьць тысяч сямсот дваццаць. </p><i> vârblûdaǔ čatyrysta tryccac′ pâc′, asloǔ šès′c′ tysâč sâmsot dvaccac′. </i>


text:
Некаторыя ўзначальцы пакаленьняў далі ўклады на вядзеньне працы. Тыршата даў у скарбніцу золатам тысячу драхмаў, пяцьдзясят чараў, пяцьсот трыццаць сьвятарскіх убраньняў. </p><i> Nekatoryâ ǔznačal′cy pakalen′nâǔ dalì ǔklady na vâdzen′ne pracy. Tyršata daǔ u skarbnìcu zolatam tysâču drahmaǔ, pâc′dzâsât čaraǔ, pâc′sot tryccac′ s′vâtarskìh ubran′nâǔ. </i>


text:
І некаторыя з узначальцаў пакаленьняў далі ў скарбніцу на вядзеньне працы дваццаць тысяч драхмаў золата і дзьве тысячы дзьвесьце мінаў срэбра. </p><i> Ì nekatoryâ z uznačal′caǔ pakalen′nâǔ dalì ǔ skarbnìcu na vâdzen′ne pracy dvaccac′ tysâč drahmaǔ zolata ì dz′ve tysâčy dz′ves′ce mìnaǔ srèbra. </i>


text:
Астатнія з народу далі дваццаць тысяч драхмаў золата і дзьве тысячы мінаў срэбра і шэсьцьдзясят сем сьвятарскіх убраньняў. </p><i> Astatnìâ z narodu dalì dvaccac′ tysâč drahmaǔ zolata ì dz′ve tysâčy mìnaǔ srèbra ì šès′c′dzâsât sem s′vâtarskìh ubran′nâǔ. </i>


text:
<pb/>І пачалі жыць сьвятары і лявіты, і брамнікі і сьпевакі, і народ і нэтынэі, і ўвесь Ізраіль у гарадах сваіх. </p><i> Ì pačalì žyc′ s′vâtary ì lâvìty, ì bramnìkì ì s′pevakì, ì narod ì nètynèì, ì ǔves′ Ìzraìl′ u garadah svaìh. </i>


text:
<pb/>Калі настаў сёмы месяц, і сыны Ізраілевыя жылі ў гарадах сваіх, тады сабраўся ўвесь народ, як адзін чалавек, на пляц, які перад Вадзяною брамаю, і сказалі кніжніку Эздру, каб ён прынёс кнігу закона Майсеевага, які запавядаў Гасподзь Ізраілю. </p><i> Kalì nastaǔ sëmy mesâc, ì syny Ìzraìlevyâ žylì ǔ garadah svaìh, tady sabraǔsâ ǔves′ narod, âk adzìn čalavek, na plâc, âkì perad Vadzânoû bramaû, ì skazalì knìžnìku Èzdru, kab ën prynës knìgu zakona Majseevaga, âkì zapavâdaǔ Gaspodz′ Ìzraìlû. </i>


text:
І прынёс сьвятар Эздра закон на сход мужчын і жанчын і ўсіх, якія маглі разумець, у першы дзень сёмага месяца; </p><i> Ì prynës s′vâtar Èzdra zakon na shod mužčyn ì žančyn ì ǔsìh, âkìâ maglì razumec′, u peršy dzen′ sëmaga mesâca; </i>


text:
і чытаў зь яго на пляцы, які перад Вадзяною брамай, ад сьвітаньня да полудня, перад мужчынамі і жанчынамі і ўсімі, якія маглі разумець; і вушы ўсяго народу былі прыхілены да кнігі закона. </p><i> ì čytaǔ z′ âgo na plâcy, âkì perad Vadzânoû bramaj, ad s′vìtan′nâ da poludnâ, perad mužčynamì ì žančynamì ì ǔsìmì, âkìâ maglì razumec′; ì vušy ǔsâgo narodu bylì pryhìleny da knìgì zakona. </i>


text:
<pb/>Кніжнік Эздра стаяў на драўляным узвышэньні, якое яму зрабілі, а каля яго, праваруч ад яго, стаялі Мататыя і Шэма, і Аная і Урыя, і Хэлкія і Маасэя, а леваруч ад яго Фэдая і Місаіл, і Малхія і Хашум, і Хашбадана, і Захар і Мэшулам. </p><i> Knìžnìk Èzdra staâǔ na draǔlânym uzvyšèn′nì, âkoe âmu zrabìlì, a kalâ âgo, pravaruč ad âgo, staâlì Matatyâ ì Šèma, ì Anaâ ì Uryâ, ì Hèlkìâ ì Maasèâ, a levaruč ad âgo Fèdaâ ì Mìsaìl, ì Malhìâ ì Hašum, ì Hašbadana, ì Zahar ì Mèšulam. </i>


text:
І адкрыў Эздра кнігу перад вачыма ўсяго народу, бо ён стаяў вышэй за народ. І калі ён адкрыў яе, увесь народ устаў. </p><i> Ì adkryǔ Èzdra knìgu perad vačyma ǔsâgo narodu, bo ën staâǔ vyšèj za narod. Ì kalì ën adkryǔ âe, uves′ narod ustaǔ. </i>


text:
І дабраславіў Эздра Госпада Бога вялікага. І ўвесь народ адказаў: амін, амін, падымаючы рукі свае, - і пакланяліся і падалі прад Госпадам тварам да зямлі. </p><i> Ì dabraslavìǔ Èzdra Gospada Boga vâlìkaga. Ì ǔves′ narod adkazaǔ: amìn, amìn, padymaûčy rukì svae, - ì paklanâlìsâ ì padalì prad Gospadam tvaram da zâmlì. </i>


text:
<pb/>Ісус, Ваная, Шэрэвія, Ямін, Акуў, Шаўтай, Гадыя, Маасэя, Кліта, Азарыя, Ёзавад, Ханан, Фэлая і лявіты тлумачылі народу закон, тым часам як народ стаяў на сваім месцы. </p><i> Ìsus, Vanaâ, Šèrèvìâ, Âmìn, Akuǔ, Šaǔtaj, Gadyâ, Maasèâ, Klìta, Azaryâ, Ëzavad, Hanan, Fèlaâ ì lâvìty tlumačylì narodu zakon, tym časam âk narod staâǔ na svaìm mescy. </i>


text:
І чыталі з кнігі, з закона Божага, выразна, і далучалі тлумачэньне, і народ разумеў прачытанае. </p><i> Ì čytalì z knìgì, z zakona Božaga, vyrazna, ì dalučalì tlumačèn′ne, ì narod razumeǔ pračytanae. </i>


text:
<pb/>Тады Нээмія, ён жа Тыршата, і кніжнік Эздра, сьвятар, і лявіты, якія вучылі народ, сказалі ўсяму народу: дзень гэты сьвяты Госпаду Богу нашаму; ня смуткуйце і ня плачце, - бо ўвесь народ плакаў, слухаючы словы закона. </p><i> Tady Nèèmìâ, ën ža Tyršata, ì knìžnìk Èzdra, s′vâtar, ì lâvìty, âkìâ vučylì narod, skazalì ǔsâmu narodu: dzen′ gèty s′vâty Gospadu Bogu našamu; nâ smutkujce ì nâ plačce, - bo ǔves′ narod plakaǔ, sluhaûčy slovy zakona. </i>


text:
І сказаў ім: ідзеце, ежце тлустае і пеце салодкае, і пасылайце частку тым, у каго нічога не прыгатавана, таму што дзень гэты сьвяты Госпаду нашаму. І ня смуткуйце, бо радасьць прад Госпадам - падмацаваньне вам. </p><i> Ì skazaǔ ìm: ìdzece, ežce tlustae ì pece salodkae, ì pasylajce častku tym, u kago nìčoga ne prygatavana, tamu što dzen′ gèty s′vâty Gospadu našamu. Ì nâ smutkujce, bo radas′c′ prad Gospadam - padmacavan′ne vam. </i>


text:
<pb/>І лявіты супакойвалі ўвесь народ, кажучы: перастаньце, бо дзень гэты сьвяты, ня смуткуйце. </p><i> Ì lâvìty supakojvalì ǔves′ narod, kažučy: perastan′ce, bo dzen′ gèty s′vâty, nâ smutkujce. </i>


text:
І пайшоў увесь народ есьці, і піць, і пасылаць часткі, і сьвяткаваць зь вялікай весялосьцю, бо зразумелі словы, якія сказалі ім. </p><i> Ì pajšoǔ uves′ narod es′cì, ì pìc′, ì pasylac′ častkì, ì s′vâtkavac′ z′ vâlìkaj vesâlos′cû, bo zrazumelì slovy, âkìâ skazalì ìm. </i>


text:
<pb/>На другі дзень сабраліся ўзначальцы пакаленьняў ад усяго народу, сьвятары і лявіты да кніжніка Эздры, каб ён тлумачыў ім словы закона. </p><i> Na drugì dzen′ sabralìsâ ǔznačal′cy pakalen′nâǔ ad usâgo narodu, s′vâtary ì lâvìty da knìžnìka Èzdry, kab ën tlumačyǔ ìm slovy zakona. </i>


text:
І знайшлі напісанае ў законе, які Гасподзь даў праз Майсея, каб сыны Ізраілевыя ў сёмым месяцы, у сьвята, жылі ў кучках. </p><i> Ì znajšlì napìsanae ǔ zakone, âkì Gaspodz′ daǔ praz Majseâ, kab syny Ìzraìlevyâ ǔ sëmym mesâcy, u s′vâta, žylì ǔ kučkah. </i>


text:
І таму абвясьцілі і агаласілі па ўсіх гарадах сваіх і ў Ерусаліме, кажучы: ідзеце на гару і нясеце галінкі масьліны садовай і галінкі масьліны дзікай, і галінкі міртавыя і галінкі пальмавыя, і галінкі іншых шырокалістных дрэў, каб зрабіць кучкі паводле напісанага. </p><i> Ì tamu abvâs′cìlì ì agalasìlì pa ǔsìh garadah svaìh ì ǔ Erusalìme, kažučy: ìdzece na garu ì nâsece galìnkì mas′lìny sadovaj ì galìnkì mas′lìny dzìkaj, ì galìnkì mìrtavyâ ì galìnkì pal′mavyâ, ì galìnkì ìnšyh šyrokalìstnyh drèǔ, kab zrabìc′ kučkì pavodle napìsanaga. </i>


text:
<pb/>І пайшоў народ, і прынесьлі і зрабілі сабе кучкі, кожны на сваім даху і на дварах сваіх, і на дварах дома Божага, і на пляцы каля Вадзяное брамы і на пляцы каля Яфрэмавай брамы. </p><i> Ì pajšoǔ narod, ì prynes′lì ì zrabìlì sabe kučkì, kožny na svaìm dahu ì na dvarah svaìh, ì na dvarah doma Božaga, ì na plâcy kalâ Vadzânoe bramy ì na plâcy kalâ Âfrèmavaj bramy. </i>


text:
Усё супольства павяртанцаў з палону зрабіла кучкі-буданы і жыло ў кучках. Ад дзён Ісуса, сына Нававага, да гэтага дня, не рабілі так сыны Ізраілевыя. Радасьць была вельмі вялікая. </p><i> Usë supol′stva pavârtancaǔ z palonu zrabìla kučkì-budany ì žylo ǔ kučkah. Ad dzën Ìsusa, syna Navavaga, da gètaga dnâ, ne rabìlì tak syny Ìzraìlevyâ. Radas′c′ byla vel′mì vâlìkaâ. </i>


text:
І чыталі з кнігі закона Божага кожны дзень, ад першага дня да апошняга дня. І сьвяткавалі сьвята сем дзён, а на восьмы дзень пасьля сьвята паводле статуту. </p><i> Ì čytalì z knìgì zakona Božaga kožny dzen′, ad peršaga dnâ da apošnâga dnâ. Ì s′vâtkavalì s′vâta sem dzën, a na vos′my dzen′ pas′lâ s′vâta pavodle statutu. </i>


text:
<pb/>На дваццаць чацьвёрты дзень гэтага месяца сабраліся ўсе сыны Ізраілевыя, якія пасьціліся і ў вярэтах і з попелам на галовах сваіх. </p><i> Na dvaccac′ čac′vërty dzen′ gètaga mesâca sabralìsâ ǔse syny Ìzraìlevyâ, âkìâ pas′cìlìsâ ì ǔ vârètah ì z popelam na galovah svaìh. </i>


text:
І аддзялілася насеньне Ізраілевае ад усіх іншародных, і ўсталі і спавядаліся ў грахах сваіх і ў злачынствах бацькоў сваіх. </p><i> Ì addzâlìlasâ nasen′ne Ìzraìlevae ad usìh ìnšarodnyh, ì ǔstalì ì spavâdalìsâ ǔ grahah svaìh ì ǔ zlačynstvah bac′koǔ svaìh. </i>


text:
І стаялі на сваім месцы, і чвэрць дня чыталі з кнігі закона Госпада Бога свайго, і чвэрць спавядаліся і пакланяліся Госпаду Богу свайму. </p><i> Ì staâlì na svaìm mescy, ì čvèrc′ dnâ čytalì z knìgì zakona Gospada Boga svajgo, ì čvèrc′ spavâdalìsâ ì paklanâlìsâ Gospadu Bogu svajmu. </i>


text:
І ўсталі на ўзвышанае месца лявітаў: Ісус, Ванія, Кадмііл, Шэванія, Вуній, Шэрэвія, Ванія, Хэнані, і гучна заклікалі да Госпада Бога свайго. </p><i> Ì ǔstalì na ǔzvyšanae mesca lâvìtaǔ: Ìsus, Vanìâ, Kadmììl, Šèvanìâ, Vunìj, Šèrèvìâ, Vanìâ, Hènanì, ì gučna zaklìkalì da Gospada Boga svajgo. </i>


text:
І сказалі лявіты - Ісус, Кадмііл, Ванія, Хашаўнія, Шэрэвія, Гадыя, Шэванія, Пэтахія: устаньце, слаўце Госпада Бога вашага адвеку і давеку. Хай славасловяць вартае ўслаўленьня і вышэйшае за ўсякае славаслоўе і хвалу імя Тваё! </p><i> Ì skazalì lâvìty - Ìsus, Kadmììl, Vanìâ, Hašaǔnìâ, Šèrèvìâ, Gadyâ, Šèvanìâ, Pètahìâ: ustan′ce, slaǔce Gospada Boga vašaga adveku ì daveku. Haj slavaslovâc′ vartae ǔslaǔlen′nâ ì vyšèjšae za ǔsâkae slavasloǔe ì hvalu ìmâ Tvaë! </i>


text:
І сказаў Эздра: Ты, Госпадзе адзіны. Ты стварыў неба, нябёсы нябёсаў і ўсё войска іх, зямлю і ўсё, што на ёй, моры і ўсё, што ў іх, і Ты жывіш усё гэта, і нябесныя войскі Табе пакланяюцца. </p><i> Ì skazaǔ Èzdra: Ty, Gospadze adzìny. Ty stvaryǔ neba, nâbësy nâbësaǔ ì ǔsë vojska ìh, zâmlû ì ǔsë, što na ëj, mory ì ǔsë, što ǔ ìh, ì Ty žyvìš usë gèta, ì nâbesnyâ vojskì Tabe paklanâûcca. </i>


text:
<pb/>Ты Сам, Госпадзе Божа, выбраў Абрагама і вывеў яго з Ура Халдэйскага, і даў яму імя Абрагама, </p><i> Ty Sam, Gospadze Boža, vybraǔ Abragama ì vyveǔ âgo z Ura Haldèjskaga, ì daǔ âmu ìmâ Abragama, </i>


text:
і знайшоў яго сэрца верным прад Табою, і заключыў зь ім запавет, каб даць семені ягонаму зямлю Хананэяў, Хэтэяў, Амарэяў, Фэрэзэяў, Евусэяў і Гергэсэяў. І Ты выканаў слова Сваё, бо Ты праведны. </p><i> ì znajšoǔ âgo sèrca vernym prad Taboû, ì zaklûčyǔ z′ ìm zapavet, kab dac′ semenì âgonamu zâmlû Hananèâǔ, Hètèâǔ, Amarèâǔ, Fèrèzèâǔ, Evusèâǔ ì Gergèsèâǔ. Ì Ty vykanaǔ slova Svaë, bo Ty pravedny. </i>


text:
<pb/>Ты ўбачыў бедства бацькоў нашых у Егіпце і пачуў енк іхні каля Чэрмнага мора, </p><i> Ty ǔbačyǔ bedstva bac′koǔ našyh u Egìpce ì pačuǔ enk ìhnì kalâ Čèrmnaga mora, </i>


text:
і паказаў знакі і цуды над фараонам і над усімі рабамі ягонымі, і над усім народам зямлі ягонай, бо Ты ведаў, што яны пагардліва абыходзіліся зь імі, і зарабіў Ты Сабе імя да гэтага дня. </p><i> ì pakazaǔ znakì ì cudy nad faraonam ì nad usìmì rabamì âgonymì, ì nad usìm narodam zâmlì âgonaj, bo Ty vedaǔ, što âny pagardlìva abyhodzìlìsâ z′ ìmì, ì zarabìǔ Ty Sabe ìmâ da gètaga dnâ. </i>


text:
Ты расьсек перад імі мора, і яны сярод мора прайшлі па сухім, а тых, што гналіся за імі, укінуў у глыбіні, як камень у вялікія воды. </p><i> Ty ras′sek perad ìmì mora, ì âny sârod mora prajšlì pa suhìm, a tyh, što gnalìsâ za ìmì, ukìnuǔ u glybìnì, âk kamen′ u vâlìkìâ vody. </i>


text:
У слупе воблачным Ты вёў іх удзень і ў слупе вогненным уначы, каб асьвятляць ім дарогу, па якой ім ісьці. </p><i> U slupe voblačnym Ty vëǔ ìh udzen′ ì ǔ slupe vognennym unačy, kab as′vâtlâc′ ìm darogu, pa âkoj ìm ìs′cì. </i>


text:
<pb/>І сышоў Ты на гару Сінай і гаварыў зь імі зь неба, і даў ім суды справядлівыя, законы правільныя; пастановы і запаведзі добрыя. </p><i> Ì syšoǔ Ty na garu Sìnaj ì gavaryǔ z′ ìmì z′ neba, ì daǔ ìm sudy spravâdlìvyâ, zakony pravìl′nyâ; pastanovy ì zapavedzì dobryâ. </i>


text:
І ўказаў ім сьвятую Тваю суботу і запаведзі, і пастановы і закон падаў ім праз раба Твайго Майсея. </p><i> Ì ǔkazaǔ ìm s′vâtuû Tvaû subotu ì zapavedzì, ì pastanovy ì zakon padaǔ ìm praz raba Tvajgo Majseâ. </i>


text:
І хлеб зь неба Ты даваў ім у голадзе іхнім і ваду з каменю крынічыў ім у смазе іхняй, і сказаў ім, каб яны пайшлі і авалодалі зямлёю, якую Ты, падняўшы руку Тваю, запрысягнуўся даць ім. </p><i> Ì hleb z′ neba Ty davaǔ ìm u goladze ìhnìm ì vadu z kamenû krynìčyǔ ìm u smaze ìhnâj, ì skazaǔ ìm, kab âny pajšlì ì avalodalì zâmlëû, âkuû Ty, padnâǔšy ruku Tvaû, zaprysâgnuǔsâ dac′ ìm. </i>


text:
<pb/>Але яны і бацькі нашыя ўпарціліся, і шыю сваю трымалі пругка, і ня слухаліся наказаў Тваіх; </p><i> Ale âny ì bac′kì našyâ ǔparcìlìsâ, ì šyû svaû trymalì prugka, ì nâ sluhalìsâ nakazaǔ Tvaìh; </i>


text:
не захацелі слухацца і ня ўспомнілі цудоўных дзеяў Тваіх, якія Ты рабіў зь імі, і трымалі шыю сваю пругка і з упартасьці сваёй паставілі над сабою правадыра, каб вярнуцца ў рабства сваё. Але Ты Бог, Які любіць дараваць, добры і міласэрны, доўгацярплівы і шматлітасьцівы, і Ты не пакінуў іх. </p><i> ne zahacelì sluhacca ì nâ ǔspomnìlì cudoǔnyh dzeâǔ Tvaìh, âkìâ Ty rabìǔ z′ ìmì, ì trymalì šyû svaû prugka ì z upartas′cì svaëj pastavìlì nad saboû pravadyra, kab vârnucca ǔ rabstva svaë. Ale Ty Bog, Âkì lûbìc′ daravac′, dobry ì mìlasèrny, doǔgacârplìvy ì šmatlìtas′cìvy, ì Ty ne pakìnuǔ ìh. </i>


text:
І хоць яны зрабілі сабе літое цяля і сказалі: вось бог твой, які вывеў цябе зь Егіпта, і хоць рабілі вялікія абразы, </p><i> Ì hoc′ âny zrabìlì sabe lìtoe câlâ ì skazalì: vos′ bog tvoj, âkì vyveǔ câbe z′ Egìpta, ì hoc′ rabìlì vâlìkìâ abrazy, </i>


text:
<pb/>але Ты, зь вялікай міласэрнасьці Тваёй, не пакідаў іх у пустыні; слуп воблачны не адыходзіў ад іх удзень, каб весьці іх па шляху, і слуп вогненны ўначы, каб сьвяціць ім у дарозе, якою яны ішлі. </p><i> ale Ty, z′ vâlìkaj mìlasèrnas′cì Tvaëj, ne pakìdaǔ ìh u pustynì; slup voblačny ne adyhodzìǔ ad ìh udzen′, kab ves′cì ìh pa šlâhu, ì slup vognenny ǔnačy, kab s′vâcìc′ ìm u daroze, âkoû âny ìšlì. </i>


text:
І Ты даў ім Духа Твайго добрага, каб настаўляць іх, і манну Тваю не адбіраў ад вуснаў іхніх, і ваду даваў ім дзеля наталеньня смагі іхняй. </p><i> Ì Ty daǔ ìm Duha Tvajgo dobraga, kab nastaǔlâc′ ìh, ì mannu Tvaû ne adbìraǔ ad vusnaǔ ìhnìh, ì vadu davaǔ ìm dzelâ natalen′nâ smagì ìhnâj. </i>


text:
Сорак гадоў Ты карміў іх у пустыні; яны ні ў чым ня мелі нястачы, вопратка іхняя не старэла, і ногі іхнія ня пухлі. </p><i> Sorak gadoǔ Ty karmìǔ ìh u pustynì; âny nì ǔ čym nâ melì nâstačy, vopratka ìhnââ ne starèla, ì nogì ìhnìâ nâ puhlì. </i>


text:
<pb/>І Ты даў ім царства і народы, і падзяліў ім, і яны авалодалі зямлёю Сігона, і зямлёю цара Есэвонскага, і зямлёю Ога, цара Васанскага. </p><i> Ì Ty daǔ ìm carstva ì narody, ì padzâlìǔ ìm, ì âny avalodalì zâmlëû Sìgona, ì zâmlëû cara Esèvonskaga, ì zâmlëû Oga, cara Vasanskaga. </i>


text:
І сыноў іхніх Ты памножыў, як зоркі нябесныя, і ўвёў іх у зямлю, пра якую Ты казаў бацькам іхнім, што яны прыйдуць валодаць ёю. </p><i> Ì synoǔ ìhnìh Ty pamnožyǔ, âk zorkì nâbesnyâ, ì ǔvëǔ ìh u zâmlû, pra âkuû Ty kazaǔ bac′kam ìhnìm, što âny pryjduc′ valodac′ ëû. </i>


text:
І ўвайшлі сыны іхнія, і авалодалі зямлёю. І Ты скарыў ім жыхароў зямлі, Хананэяў, і аддаў іх у рукі іхнія, і цароў іхніх, і народы зямлі, каб яны рабілі зь імі па сваёй волі. </p><i> Ì ǔvajšlì syny ìhnìâ, ì avalodalì zâmlëû. Ì Ty skaryǔ ìm žyharoǔ zâmlì, Hananèâǔ, ì addaǔ ìh u rukì ìhnìâ, ì caroǔ ìhnìh, ì narody zâmlì, kab âny rabìlì z′ ìmì pa svaëj volì. </i>


text:
І занялі яны ўмацаваныя гарады і тлустую зямлю, і ўзялі ў валоданьне дамы, напоўненыя ўсялякім дабром, вадаёмы, высечаныя з каменю, вінаградныя і масьлічныя сады і мноства дрэў з пладамі на ежу. Яны елі, насычаліся, тлусьцелі і мелі асалоду зь вялікай дабрыні Тваёй; </p><i> Ì zanâlì âny ǔmacavanyâ garady ì tlustuû zâmlû, ì ǔzâlì ǔ valodan′ne damy, napoǔnenyâ ǔsâlâkìm dabrom, vadaëmy, vysečanyâ z kamenû, vìnagradnyâ ì mas′lìčnyâ sady ì mnostva drèǔ z pladamì na ežu. Âny elì, nasyčalìsâ, tlus′celì ì melì asalodu z′ vâlìkaj dabrynì Tvaëj; </i>


text:
<pb/>і зрабіліся ўпартыя і ўзбурыліся супроць Цябе: і занядбалі закон Твой, забівалі прарокаў Тваіх, якія ўмаўлялі іх зьвярнуцца да Цябе, і рабілі вялікія абразы. </p><i> ì zrabìlìsâ ǔpartyâ ì ǔzburylìsâ suproc′ Câbe: ì zanâdbalì zakon Tvoj, zabìvalì prarokaǔ Tvaìh, âkìâ ǔmaǔlâlì ìh z′vârnucca da Câbe, ì rabìlì vâlìkìâ abrazy. </i>


text:
І Ты аддаў іх у рукі ворагам іхнім, якія ўціскалі іх. Але калі, у цяжкі для яго час, яны заклікалі Цябе, Ты выслухваў іх зь нябёсаў, і зь вялікай міласэрнасьці Тваёй, даваў ім ратавальнікаў, і яны ратавалі іх ад рук ворагаў іхніх. </p><i> Ì Ty addaǔ ìh u rukì voragam ìhnìm, âkìâ ǔcìskalì ìh. Ale kalì, u câžkì dlâ âgo čas, âny zaklìkalì Câbe, Ty vysluhvaǔ ìh z′ nâbësaǔ, ì z′ vâlìkaj mìlasèrnas′cì Tvaëj, davaǔ ìm rataval′nìkaǔ, ì âny ratavalì ìh ad ruk voragaǔ ìhnìh. </i>


text:
<pb/>А калі супакойваліся, дык спачатку пачыналі рабіць благое перад абліччам Тваім, і Ты аддаваў іх у рукі няпрыяцеляў іхніх, і яны панавалі над імі. Але калі яны зноў заклікалі Цябе, Ты выслухваў іх зь нябёсаў і зь вялікай міласэрнасьці Тваёй, выбаўляў іх шмат разоў. </p><i> A kalì supakojvalìsâ, dyk spačatku pačynalì rabìc′ blagoe perad ablìččam Tvaìm, ì Ty addavaǔ ìh u rukì nâpryâcelâǔ ìhnìh, ì âny panavalì nad ìmì. Ale kalì âny znoǔ zaklìkalì Câbe, Ty vysluhvaǔ ìh z′ nâbësaǔ ì z′ vâlìkaj mìlasèrnas′cì Tvaëj, vybaǔlâǔ ìh šmat razoǔ. </i>


text:
Ты нагадваў ім зьвярнуцца да закона Твайго, але яны ўпарціліся і ня слухалі наказаў Тваіх і ўхіляліся ад пастановаў Тваіх, якімі жыў бы чалавек, калі б выконваў іх і хрыбет свой зрабілі ўпарцістым, і шыю сваю трымалі пругка, і ня слухаліся. </p><i> Ty nagadvaǔ ìm z′vârnucca da zakona Tvajgo, ale âny ǔparcìlìsâ ì nâ sluhalì nakazaǔ Tvaìh ì ǔhìlâlìsâ ad pastanovaǔ Tvaìh, âkìmì žyǔ by čalavek, kalì b vykonvaǔ ìh ì hrybet svoj zrabìlì ǔparcìstym, ì šyû svaû trymalì prugka, ì nâ sluhalìsâ. </i>


text:
Чакаючы іхняга навароту, Ты марудзіў шмат гадоў і нагадваў ім Духам Тваім праз прарокаў Тваіх, але яны ня слухалі. І Ты аддаў іх у рукі іншаземных народаў. </p><i> Čakaûčy ìhnâga navarotu, Ty marudzìǔ šmat gadoǔ ì nagadvaǔ ìm Duham Tvaìm praz prarokaǔ Tvaìh, ale âny nâ sluhalì. Ì Ty addaǔ ìh u rukì ìnšazemnyh narodaǔ. </i>


text:
Але Ты зь вялікай міласэрнасьці Тваёй, Ты ня вынішчыў іх да канца і не пакідаў іх, бо Ты Бог добры і літасьцівы. </p><i> Ale Ty z′ vâlìkaj mìlasèrnas′cì Tvaëj, Ty nâ vynìščyǔ ìh da kanca ì ne pakìdaǔ ìh, bo Ty Bog dobry ì lìtas′cìvy. </i>


text:
<pb/>І сёньня, Божа наш, Божа вялікі, моцны і страшны, Які захоўвае запавет і міласьць! хай ня будзе малым перад абліччам Тваім уся пакута, якая спасьцігла нас, цароў нашых, князёў нашых, і сьвятароў нашых, і прарокаў нашых, і бацькоў нашых і ўвесь народ Твой ад дзён цароў Асірыйскіх да сёньня. </p><i> Ì sën′nâ, Boža naš, Boža vâlìkì, mocny ì strašny, Âkì zahoǔvae zapavet ì mìlas′c′! haj nâ budze malym perad ablìččam Tvaìm usâ pakuta, âkaâ spas′cìgla nas, caroǔ našyh, knâzëǔ našyh, ì s′vâtaroǔ našyh, ì prarokaǔ našyh, ì bac′koǔ našyh ì ǔves′ narod Tvoj ad dzën caroǔ Asìryjskìh da sën′nâ. </i>


text:
Ва ўсім, што спасьцігла нас, Ты праведны, бо Ты рабіў паводле праўды, а мы вінаватыя. </p><i> Va ǔsìm, što spas′cìgla nas, Ty pravedny, bo Ty rabìǔ pavodle praǔdy, a my vìnavatyâ. </i>


text:
Цары нашыя, князі нашыя, сьвятары нашыя і бацькі нашыя ня выконвалі закону Твайго, і ня слухалі наказаў Тваіх і напамінаў Тваіх, якімі Ты нагадваў ім. </p><i> Cary našyâ, knâzì našyâ, s′vâtary našyâ ì bac′kì našyâ nâ vykonvalì zakonu Tvajgo, ì nâ sluhalì nakazaǔ Tvaìh ì napamìnaǔ Tvaìh, âkìmì Ty nagadvaǔ ìm. </i>


text:
І ў царстве сваім пры вялікім дабры Тваім, якое Ты даваў ім, і на прасторнай і тлустай зямлі, якую Ты выдзеліў ім, яны ня служылі Табе і не адварочваліся ад ліхіх дзеяў сваіх. </p><i> Ì ǔ carstve svaìm pry vâlìkìm dabry Tvaìm, âkoe Ty davaǔ ìm, ì na prastornaj ì tlustaj zâmlì, âkuû Ty vydzelìǔ ìm, âny nâ služylì Tabe ì ne advaročvalìsâ ad lìhìh dzeâǔ svaìh. </i>


text:
<pb/>І вось, мы цяпер рабы; на той зямлі, якую Ты даў бацькам нашым, каб карміцца яе пладамі і яе дабром, вось, мы рабы. </p><i> Ì vos′, my câper raby; na toj zâmlì, âkuû Ty daǔ bac′kam našym, kab karmìcca âe pladamì ì âe dabrom, vos′, my raby. </i>


text:
І ўтворы свае яна багата прыносіць царам, якім Ты ўпакорыў нас за грахі нашыя. І целамі нашымі і быдлам нашым яны валодаюць, як самі хочуць, і мы ў вялікім уціску. </p><i> Ì ǔtvory svae âna bagata prynosìc′ caram, âkìm Ty ǔpakoryǔ nas za grahì našyâ. Ì celamì našymì ì bydlam našym âny valodaûc′, âk samì hočuc′, ì my ǔ vâlìkìm ucìsku. </i>


text:
Пасьля ўсяго гэтага мы даём цьвёрдае абавязацельства і падпісваем, і на подпісе пячатка князёў нашых, лявітаў нашых і сьвятароў нашых. </p><i> Pas′lâ ǔsâgo gètaga my daëm c′vërdae abavâzacel′stva ì padpìsvaem, ì na podpìse pâčatka knâzëǔ našyh, lâvìtaǔ našyh ì s′vâtaroǔ našyh. </i>


text:
Прыклалі пячаткі: Нээмія - Тыршата, сын Гахаліі, і Сэдэкія </p><i> Pryklalì pâčatkì: Nèèmìâ - Tyršata, syn Gahalìì, ì Sèdèkìâ </i>


text:
<pb/>Лявіты: Ісус, сын Азаніі, Вінуй, з сыноў Хэнадада, Кадмііл, </p><i> Lâvìty: Ìsus, syn Azanìì, Vìnuj, z synoǔ Hènadada, Kadmììl, </i>


text:
<pb/>і браты іхнія: Шэванія, Гадыя, Кліта, Фэлая, Ханан, </p><i> ì braty ìhnìâ: Šèvanìâ, Gadyâ, Klìta, Fèlaâ, Hanan, </i>


text:
<pb/>Узначальцы народа: Парош, Пахат-Мааў, Элам, Зату, Ванія, </p><i> Uznačal′cy naroda: Paroš, Pahat-Maaǔ, Èlam, Zatu, Vanìâ, </i>


text:
<pb/>І іншы люд, сьвятары, лявіты, брамнікі, сьпевакі, нэтынэі і ўсе, што аддзяліліся ад іншаземных народаў да закона Божага, жонкі іхнія, сыны іхнія і дочкі іхнія, усе, што маглі разумець, </p><i> Ì ìnšy lûd, s′vâtary, lâvìty, bramnìkì, s′pevakì, nètynèì ì ǔse, što addzâlìlìsâ ad ìnšazemnyh narodaǔ da zakona Božaga, žonkì ìhnìâ, syny ìhnìâ ì dočkì ìhnìâ, use, što maglì razumec′, </i>


text:
<pb/>прысталі да братоў сваіх, да самых ганаровых зь іх, і ўступілі ў абавязанасьць з прысягаю і праклёнам - рабіць паводле закона Божага, які дадзены рукою Майсея, раба Божага, і захоўваць і выконваць усе запаведзі Госпада Бога нашага, пастановы Яго і прадпісаньні Ягоныя, </p><i> prystalì da bratoǔ svaìh, da samyh ganarovyh z′ ìh, ì ǔstupìlì ǔ abavâzanas′c′ z prysâgaû ì praklënam - rabìc′ pavodle zakona Božaga, âkì dadzeny rukoû Majseâ, raba Božaga, ì zahoǔvac′ ì vykonvac′ use zapavedzì Gospada Boga našaga, pastanovy Âgo ì pradpìsan′nì Âgonyâ, </i>


text:
і не аддаваць дачок сваіх іншаземным народам, і іх дачок ня браць за сыноў сваіх; </p><i> ì ne addavac′ dačok svaìh ìnšazemnym narodam, ì ìh dačok nâ brac′ za synoǔ svaìh; </i>


text:
<pb/>і калі іншаземныя народы будуць прывозіць тавары і ўсё прадажнае ў суботу, ня браць у іх у суботу і ў сьвяты дзень, і ў сёмы год пакідаць пазыкі ўсялякага роду. </p><i> ì kalì ìnšazemnyâ narody buduc′ pryvozìc′ tavary ì ǔsë pradažnae ǔ subotu, nâ brac′ u ìh u subotu ì ǔ s′vâty dzen′, ì ǔ sëmy god pakìdac′ pazykì ǔsâlâkaga rodu. </i>


text:
І паставілі мы сабе ў закон - даваць ад сябе па траціне сікля ў год на патрэбы дома Бога нашага: </p><i> Ì pastavìlì my sabe ǔ zakon - davac′ ad sâbe pa tracìne sìklâ ǔ god na patrèby doma Boga našaga: </i>


text:
на хлябы пакладныя і на заўсёднае хлебнае прынашэньне і на заўсёднае цэласпаленьне, на суботы, на новыя месяцы, на сьвяты, на сьвятыя рэчы і на ахвяры за грэх дзеля ачышчэньня Ізраіля, і на ўсё, што робіцца ў доме Бога нашага. </p><i> na hlâby pakladnyâ ì na zaǔsëdnae hlebnae prynašèn′ne ì na zaǔsëdnae cèlaspalen′ne, na suboty, na novyâ mesâcy, na s′vâty, na s′vâtyâ rèčy ì na ahvâry za grèh dzelâ ačyščèn′nâ Ìzraìlâ, ì na ǔsë, što robìcca ǔ dome Boga našaga. </i>


text:
І кінулі мы жэрабі пра дастаўку дроў, сьвятары, лявіты і люд, калі якому пакаленьню нашаму ў назначаны час, год у год, прывозіць іх да дома Бога нашага, каб яны гарэлі на ахвярніку Госпада Бога нашага паводле напісанага ў законе. </p><i> Ì kìnulì my žèrabì pra dastaǔku droǔ, s′vâtary, lâvìty ì lûd, kalì âkomu pakalen′nû našamu ǔ naznačany čas, god u god, pryvozìc′ ìh da doma Boga našaga, kab âny garèlì na ahvârnìku Gospada Boga našaga pavodle napìsanaga ǔ zakone. </i>


text:
<pb/>І абавязаліся мы кожны год прыносіць у дом Гасподні пачаткі зь зямлі нашай і пачаткі ўсякіх пладоў з усяго дрэва; </p><i> Ì abavâzalìsâ my kožny god prynosìc′ u dom Gaspodnì pačatkì z′ zâmlì našaj ì pačatkì ǔsâkìh pladoǔ z usâgo drèva; </i>


text:
таксама прыводзіць у дом Бога нашага да сьвятароў, якія служаць у доме Бога нашага, першынцаў з сыноў нашых і з быдла нашага, як напісана ў законе, і першароднае ад буйнога і дробнага быдла нашага. </p><i> taksama pryvodzìc′ u dom Boga našaga da s′vâtaroǔ, âkìâ služac′ u dome Boga našaga, peršyncaǔ z synoǔ našyh ì z bydla našaga, âk napìsana ǔ zakone, ì peršarodnae ad bujnoga ì drobnaga bydla našaga. </i>


text:
І пачаткі з молатага хлеба нашага і прынашэньняў нашых, і пладоў з усякага дрэва, віна і алею мы будзем дастаўляць сьвятарам у кладоўкі пры доме Бога нашага і дзесяціну зь зямлі нашай лявітам. Яны, лявіты, будуць браць дзесяціну ва ўсіх гарадах, дзе ў нас земляробства. </p><i> Ì pačatkì z molataga hleba našaga ì prynašèn′nâǔ našyh, ì pladoǔ z usâkaga drèva, vìna ì aleû my budzem dastaǔlâc′ s′vâtaram u kladoǔkì pry dome Boga našaga ì dzesâcìnu z′ zâmlì našaj lâvìtam. Âny, lâvìty, buduc′ brac′ dzesâcìnu va ǔsìh garadah, dze ǔ nas zemlârobstva. </i>


text:
Пры лявітах, калі яны будуць браць лявіцкую дзесяціну, будзе прысутны сьвятар, сын Аарона, каб лявіты дзесяціну з сваіх дзесяцінаў вазілі ў дом Бога нашага ў пакоі, аддзеленыя ад кладоўкі, </p><i> Pry lâvìtah, kalì âny buduc′ brac′ lâvìckuû dzesâcìnu, budze prysutny s′vâtar, syn Aarona, kab lâvìty dzesâcìnu z svaìh dzesâcìnaǔ vazìlì ǔ dom Boga našaga ǔ pakoì, addzelenyâ ad kladoǔkì, </i>


text:
бо ў гэтыя пакоі як сыны Ізраілевыя, так і лявіты павінны дастаўляць прынашэньні ў дарунак: хлеб, віно і алей. Так сьвятыя сасуды і службіты-сьвятары і брамнікі і сьпевакі. І мы не пакінем дома Бога нашага. </p><i> bo ǔ gètyâ pakoì âk syny Ìzraìlevyâ, tak ì lâvìty pavìnny dastaǔlâc′ prynašèn′nì ǔ darunak: hleb, vìno ì alej. Tak s′vâtyâ sasudy ì službìty-s′vâtary ì bramnìkì ì s′pevakì. Ì my ne pakìnem doma Boga našaga. </i>


text:
<pb/>І жылі начальнікі народу ў Ерусаліме, а астатнія з народу кідалі жэрабя, каб адна зь дзесяці частак іх ішла на жыхарства ў сьвяты горад Ерусалім, а дзевяць заставаліся ў іншых гарадах. </p><i> Ì žylì načal′nìkì narodu ǔ Erusalìme, a astatnìâ z narodu kìdalì žèrabâ, kab adna z′ dzesâcì častak ìh ìšla na žyharstva ǔ s′vâty gorad Erusalìm, a dzevâc′ zastavalìsâ ǔ ìnšyh garadah. </i>


